Ajk kotisivu TwinBook o MainMenu

Aleksis Kivi: Seitsemän veljestä, (Alex Matson: Seven Brothers) : ISBN 951-30-2556-X, Helsinki 1973, KK:n kirjapaino
Aleksis Kivi: Sep fratoj

Chapter 01 capitro

: |fin-|swe-|eng|-rus|-est|-hun|-ger|-dan|-spa|-ita|-fra|-epo| - |fin-|swe-|eng-|rus-|est-|hun-|ger-|dan-|spa-|ita-|fra-|epo| (en-eo) :
Chapter: |01|01|01|02|02|02|03|03|03|03|04|04|04|05|05|06|06|06|06|06|07|07|08|08|08|09|09|09|09|10|11|11|12|13|13|13|14|14| :capitro
Download Seven brothers o Sep fratoj descargar
01001
Top
Jukola Farm, in the southern part of Häme, lies on the northern slope of a hill not far from a village called Toukola. Around the house the ground is studded with boulders, but farther down the slope are fields, where once, before the farm fell into decay, heavy-eared crops used to wave. Below the fields is a meadow, clover-rimmed and cleft by a winding brook; and richly it yielded hay before it became grazing ground for the village cattle. Attached to the farm also are immense forests and swamps, acquired mostly at the great enclosure of lands long ago, thanks to the admirable sense of the founder of the farm. For it was then that the master of Jukola, looking more to the advantage of his descendants than his own, accepted for his share forest ravaged by fire and for this was given seven times the area allotted to his neighbours. Now, however, all traces of fire had vanished from his holding, and dense forest covered the site. — Such is the home of the seven brothers, whose fortunes I am about to relate. La kampara domo Jukola, en la suda Häme, staras sur norda deklivo de altaĵo ĉe la vilaĝo Toukola. Cia plej proksima ĉirkaŭafo estas ŝtonhava tero, sed pli malsupre komenciĝas la kulturitaj kampoj, sur kiuj, antaŭ ol la bieno ruiniĝis, ondadis dikspika greno. Post la kampoj kuŝas herbejo, trifoliborderita, kiun tranĉas serpentumanta defluejo; kaj abunde ĝi donis herbon antaŭ ol ĝi fariĝis paŝtejo por la vilaĝa brutaro. Cetere Ia domo havas vastajn arbarojn, marĉojn kaj ĉasejojn, kiuj, pro la bonega agado de la unua posedanto de ĉi tiu bieno, fariĝis ĝia disponaĵo en la granda terdivido en pli fruaj tempoj. Tiam la mastro de Jukola, pli zorgante pri la utilo de la posteuloj ol pri sia propra profito, akceptis kiel sian parton forbru-lintan arbaron kaj ricevis tiamaniere sep foje pli ol liaj najbaroj. Sed ĉiuj postsignoj de brulo jam malaperis el lia regiono, kaj densa arbaro kreskis sur ĝi. — Kaj ĉi tiu estas la hejmo de tiuj sep fratoj, kies vivsorton mi nun intencas ĉi tie rakonti. 01001
Bottom
01002
Top
The names of the brothers, from the eldest downward, are: Juhani, Tuomas, Aapo, Simeoni, Timo, Lauri and Eero. Tuomas and Aapo are twins, likewise Timo and Lauri. Juhani, the eldest, is twenty-five; Eero, the youngest, has barely seen eighteen circuits of the sun. In build, they are stocky and broad-shouldered, of middling height, except Eero, who is still very short. Tallest is Aapo, though by far not the broadest across the shoulders. That advantage and honour falls to Tuomas, who is actually famous for the breadth of his shoulders. Peculiar to them all is the brownness of their skin and their stiff, hemplike hair, the coarseness of which is especially striking in Juhani. La nomoj de la fratoj estas de la plej maljuna ĝis la plej juna: Juhani, Tuomas, Aapo, Simeoni, Timo, Lauri kaj Eero. EI ili estas Tuomas kaj Aapo dunaskitoj kaj same Timo kaj Lauri. La aĝo de Juhani, la plej maljuna frato, estas dudek kvin jaroj, sed Eero, la plej juna el ili, apenaŭ vidis dek ok sunciklojn. La talio de ilia korpo estas densa kaj ŝultrolarĝa, mezkreska, krom ĉe Eero, kiu ankoraŭ estas tre malalta. La plej altkreska el ili estas Aapo, sed ne la plej ŝultrolarĝa. Ci tiun lastecititan meriton kaj honoron havas Tuomas, kiu estas tre fama pro la larĝeco de siaj ŝultroj. Kio ilin ĉiujn komune karakterizas, estas ilia brunkolora haŭto kaj la rigidaj kanabkoloraj haroj, kies krudeco estas precipe okulfrapa ĉe Juhani. 01002
Bottom
01003
Top
Their father, a passionate hunter, met a sudden death in the prime of his life in an encounter with an enraged bear. Both were found dead, the shaggy king of the wilds and the man, lying side by side on the bloodstained ground. Sorely was the man mangled, but the brute too was seen to have been gashed with a knife and to have had its breast pierced by the keen bullet of a musket. So perished a sturdy fellow who in his time had killed more than fifty bears. — For love of the hunt, however, he neglected to work on his farm, which, with no master watching over it, gradually fell into decay. Nor were his sons fond of sowing and ploughing either; from their father they had inherited the same powerful eagerness to hunt game in the forests. They laid traps, set gins and snares and dug grouse-pits, to the undoing of wildfowl and hares. In such pursuits they passed their boyhood until they were able to use fire-arms and dared seek out Bruin in his wilds. Ilian patron, kiu estis fervorega ĉasisto, trafis en la plej bona aĝo subita morto, kiam li batalis kun kolera urso. Tiam ili ambaŭ, la arbara urso kaj la viro, estis trovataj malvivaj, unu apud la alia kuŝantaj sur sanga tero. La viro estis grave vun-dita, sed ankaŭ la gorĝo kaj la flanko de la besto estis disŝiritaj per tranĉilo kaj la brusto traborita per fajra kuglo de pafilo. Tiel finis sian vivon la malkaduka viro, kiu faligis pli ol kvindek ursojn. — Sed per ĉi tiuj ĉasiradoj li malzorgis la laboron kaj kulturadon de sia bieno, kiu, iom post iom, sen gvidado de mastro, ruiniĝis. Ankaŭ liaj filoj ne estis kapablaj al plugado kaj semado, ĉar ili heredis de sia patro la saman ardan fervoron al ĉasado. Ili konstruadis kaptilojn, enfalejojn, maŝojn kaj funelbaraĵojn por morto de birdoj kaj leporoj. Tiel ili pasigis sian tempon de knabeco, ĝis ili komencis manuzi pafilojn kaj kuraĝis proksimiĝi al urso en arbarego. 01003
Bottom
01004
Top
Their mother tried, indeed, with tongue and rod to turn them into the path of work and diligence, but the boys stubbornly resisted all her efforts. She was in every respect a deserving woman, known for her straightforward and honest, though perhaps a trifle over-harsh character. A fine fellow was her brother, too, the boys’ greatly admired uncle, who in his youth had sailed the distant seas, a stalwart sailor, and had seen many peoples and cities; until having lost his sight and become stone-blind, he spent the dark days of his old age at Jukola. There, as he carved by touch dippers, spoons, axe-shafts and other household articles, he would tell his nephews stories and describe to them strange events that had happened in their own country or foreign kingdoms, or relate to them miracles and other things from the Bible. To these talks of his the boys listened attentively, impressing them for all time on their memories. With less pleasure they listened to their mother’s commands and scoldings, turning to them a deaf ear in spite of repeated thrashings. All too often, perceiving the imminence of a whipping, the gang of brothers would decamp, causing their mother and others acute anxiety and trouble and thereby making their own case worse. La patrino penis pcr riproĉoj kaj punoj konduki ilin al la-boro kaj diligenteco, sed ilia obstineco estis nefleksebla rezisto antad ĉiuj ŝiaj provoj. ŝi estis cetere bona virino; konata estis ŝia senartifika kaj sincera, eble iom malmola menso. Brava viro estis ankaŭ ŝia frato, la bona onklo de la knaboj, kiu en sia junaĝo kiel sentima maristo velis sur malproksimaj maroj kaj vidis multajn popolojn kaj urbojn; sed li perdis fine sian vidkapablon, fariĝante tute blinda, kaj li pasigis siajn mal-lumajn tagojn en la domo Jukola. ĉarpentante laŭ sia palpsento lignajn kulerojn, hakiltenilojn, lavbatilojn kaj aliajn ajojn be-zonatajn por la mastrumado, li tiam ofte rakontis al siaj nevoj fabelojn kaj mirindajn aferojn el la propra lando kaj el fremdaj ŝtatoj, rakontis miraklojn kaj okazintaĵojn el la Biblio. Tiujn liajn rakontojn la knaboj aŭskultis sindone, ĉion konservante en profunda memoro. Sed egale volonte ili ne aŭskultis la ord-onojn kaj admonojn de la patrino; kontraŭe, ili estis malobe-emaj, malgraŭ multaj bastonadoj. Ofte la frataro, vidante ke punbatado proksimiĝas, ekkuregis fuĝante, kaj kaŭzis tia-maniere al la patrino kaj al aliaj zorgojn kaj ĉagrenon, kaj malbonigis tiel ankaŭ sian propran aferon. 01004
Bottom
01005
Top
May one such episode from the brothers’ childhood be recorded here. They were aware of the existence, under their barn, of a hen’s nest belonging to an old woman known as Granny Pinewood, her little cabin being situated in a clump of pines near Jukola. One day, a fancy for baked eggs having entered their minds, they decided to plunder this nest and then enjoy their spoil in the forest. They carried out this decision, emptied the nest and made off in a body for the woods six brothers, for Eero still clung at that time to his mother’s skirts. Reaching a purling brook in a dark sprucewood, they made a fire on the bank, wrapped the eggs in rags, and having dipped them in water, set them to bake in the hissing ashes. And when their titbits were cooked, they ate a tasty meal and set off contentedly for home again. But no sooner had they reached the home rise, than a storm broke over their heads; their misdeed had been discovered. Granny Pinewood raged and scolded, and fierce of countenance their mother hastened to meet them, a whining rod in her hand. The boys, however, were not of a mind to encounter such a squall, but turned back and fled to the forest for shelter, heedless of their mother’s cries. Ci tie estu rakontata okazaĵo el la infanaĝo de la fratoj. Ili sciis, ke sub la draŝejo de ilia hejmo estis kokinnesto, kies posedanto estis maljunulino nomata »Avino de Pindometo», ĉar ŝia kabano staris en pinaro proksime de Jukola. Foje la fratoj ekmemoris pri bakitaj ovoj, kaj finc ili decidis prirabi la neston kaj iri en arbaron por frandi la rabaĵon. Ili ankaŭ ple-numis sian decidon, ili malplenigis la neston kaj iris unuanime en arbaron, ses el la fratoj; Eero tiam ankoraŭ rampadis ĉirkaŭ la patrinaj piedoj. Venintc al lirlanta rivereto en malluma picearo, ili faris fajron sur la bordo, volvis la ovojn per ĉifon-aĵo, trempis en akvo kaj metis ilin por bakiĝi en la siblanta cindro. Kaj kiam la frandaĵo estis preta ili ĝuis la bon-gustan manĝon kaj poste paŝis kontentaj al sia hejmo returne. Sed kiam ili venis al la hejmaltaĵo, ilin renkontis uragano; ĉar jam malkaŝiĝis ilia faro. La avino de Pindometo koleris kaj furiozis, kaj severrigarde iris renkonte al la fratoj ilia patrino kun fajfanta vergo. Sed la fratoj ne havis emon iri renkonte al tiu uragano, sed returniĝis kaj forkuris denove en la ŝlrmon de la arbaro, ne aŭskultante la vokojn de la patrino. 01005
Bottom
01006
Top
A day now passed, and then a second, but of the truants (here was no sign; and at last their absence became a cause of great disquietude to the mother; her anger soon gave way to grief and tears of pity. She set out to look for them, scoured (he woods in all directions, but in vain. The matter then began to take on an ever more dreadful aspect and finally to call for action by the Crown’s servants. Word was sent to the bailiff who at once alarmed the whole of Toukola and the outlying farms. And now a search-party of old and young, women as well as men, set out, headed by the bailiff, to comb the forests. The first day they searched the vicinity, but without the result hoped for; the next day they moved farther way, and now, as they breasted a high hill, they saw in the distance, on the margin of a swamp, a blue pillar of smoke corkscrewing up into the sky. Carefully marking the direction, they pushed on towards the smoke. And at last, approaching nearer, they heard a voice sing these words: Pasis nun unu tago, pasis ankoraŭ la dua, sed la forkurintoj ne reaperis; kaj ĉi tiu forrestado finc maltrankviligis ilian patri-non; kaj ŝia kolero ŝanĝiĝis baldaŭ en timzorgadon kaj en larmojn de kompato. ŝi iris por serĉi ilin, ŝi traserĉis la arbaron en ĉiuj direktoj, sed ne trovis siajn infanojn. La afero aspektis pli kaj pli terura, kaj fine la provincaj policistoj devis alpreni la aferon. Oni sendis sciigon ai la ĉasvokto, kiu senprokaste kun-vokis la tutan vilaĝon Toukola kaj ĝian ĉirkaŭaĵon. Kaj nun ekiris aro da junuloj kaj maljunuloj, aro da virinoj kaj viroj sub gvido de la ĉasvokto, en longa vico, por scrĉi ĉirkaŭc en la arbaro. La unuan tagon ili traserĉis la proksimaĵon, sed sen rezulto; la duan tagon ili iris pli malproksimen kaj kiam ili venis sur altan monton, ili vidis malproksime, ĉe rando de marĉo bluan fumkolonon scrpentumi supren en la aero. Ui notis precize la direkton, kie leviĝis Ia fumo, kaj al tiu loko ili daŭrigis sian iradon. Finc veninte pli proksimen ili aŭdis voĉon, kiu kantis sekvantmaniere: 01006
Bottom
01007
Top
’Well fared the men of olden days,
The wilds did not dismay ’em.
Driftwood kept their fire ablaze,
Their ale the river gave ’em. ’
Ĉiam fartis bone ni
bivake ĉe rivero:
fajro estis imperi’
kaj akvo la biero.
01007
Bottom
01013
Top
On hearing this song the mistress of Jukola was mightily cheered, for she recognized the voice as that of her son Juhani. And the forest was also ringing with the crashes of a fire-hammer, so the searchers knew that they were heading for the truants’ camp. The bailiff gave an order for the boys to be surrounded, after which the party was to close in silently and then halt some distance away. Tiam la mastrino de Jukola, aŭdintc la kanton, tre ĝojiĝis, ĉar ŝi ekkonis la voĉon de sia filo Juhani. Kaj eksonegis ofte la arbaro pro bruego de»fajromartelo»; de kio la scrĉantoj nun certe rimarkis, ke ili proksimiĝas al la bivako de la forkurintoj. La ĉasvokto donis tiam ordonon ĉirkaŭi la knabojn kaj poste silente proksimiĝi al ili, sed halti je ioma distanco de ilia kampejo. 01013
Bottom
01014
Top
His order was obeyed. And when the party, closing in on all sides, had approached to within fifty paces, it came to a halt; and now the following sight met their gaze: built of spruce-branches at the foot of a rock was a tiny shelter, in the doorway of which Juhani reclined on a mossy couch, staring up at the clouds and singing. A few yards away from the shelter a camp-fire blazed merrily, and in its embers Si-meoni was roasting a grouse the brothers had snared for dinner. Aapo and Timo, both with sooty faces after playing at being brownies, were baking turnips in hot ashes. Beside a little clay-pit Lauri was silently busy modelling clay whistles, bulls and spirited foals; he already had a long row of these set to dry on the moss-clad trunk of a fallen tree. Tuomas banged away with a fire-hammer: spit frothily on an embedded rock, laid a live coal on the saliva and then brought down with all his might a second rock on the coal, whereupon a crash, often as sharp as the report of a rifle, would echo around, and a sooty smoke issue from between the rocks. Okazis kiel li ordonis. Kaj kiam la aro, ĉirkaŭinte la fratojn de ĉiuj flankoj, estis veninta al distanco de kvindek paŝoj de ili, ĝi haltis; kaj apcris nun sekvanta vidaĵo: Ce flanko de ŝtono estis konstruita malgranda kabano el piceaj branĉoj, ĉe kics pordo kuŝis Juhani sur muska kulcjo rigardante supren al la nuboj kaj kantante. Du-tri klaftojn for de la kabano flamis gaja fajro kaj en ties karbaĵo Simeoni rostis por tag-manĝo tetron akiritan per kaptilo. Aapo kaj Timo kun fulgitaj vizaĝoj — dar ili ĵus ludis koboldojn — rostis rapojn en la varmega cindro. Ce la rando de malgranda argilŝlimejo sidis senvorte Lauri farante argilkoketojn, bovojn kaj bravajn ĉevalidojn; li havis jam grandan vicon da ili, metitaj por sekiĝi sur muska arbotrunko. Sed la «fajromartelon» svingis Tuomas: li kraĉis sur ŝtonon ŝaŭman kraĉaĵon, metis sur ĝin ardantan karbon kaj ĵetis sur tiun per tuta sia forto alian ŝtonon, kaj bruego, ofte forta kiel krako el ordinara pafilo, sonegis ĉirkade, kaj fulga fumo leviĝis el inter la ŝtonoj en la aeron. 01014
Bottom
01015
Top
Juhani:
’Well fared the men of olden days,
The wilds did not dismay ’em,’
but the Devil will get us yet out here. It’s as good as in our hands, you sons of beavers.
JUHANI.
Ciam fartis bone ni
bivake ĉe rivero ...
Sed diablo nin tamen fine prenos. Li jam preskaŭ havas nin, vi idoj de lutraĉo.
01015
Bottom
01022
Top
Aapo: Isn’t that what I said when we took the hare’s path. What fools we were! Let robbers and gypsies wallow like this with only the sky for roof. AAPO. Mi ja tuj diris tion, kiam ni ekuzis la »leporan pas-porton». Ve al ni malsaĝuloj! Rabistoj kaj ciganoj ĉi-tiamaniere vivaĉu sub la nuda ĉielo. 01021
Bottom
01023
Top
Timo: God’s sky, anyhow. TIMO. La ĉielo de Dio tamen. 01022
Bottom
01024
Top
Aapo: Living here with wolves and bears. AAPO. Vivi ĉi tie kun lupoj kaj ursoj.' 01023
Bottom
01025
Top
Tuomas: And with God. TUOMAS. Kaj kun Dio. 01024
Bottom
01026
Top
Juhani: Right, Tuomas! With God and his angels. Ah, if we only had the eyes of a soul in Heaven, we’d see as plainly as anything a whole host of sheltering angels with wings in a l ing around us, and God himself, like a grey old gaffer, sitting right in our midst as a loving father. JUHANI. Prave, Tuomas! Kun Dio kaj liajTanĝeloj.* Ho, se ni povus vidi nun per okuloj de beataj animo kaj korpo, ni klare vidus, kiel tuta aro da protektantaj flugilanĝeloj postenas cirkaŭ ni, kaj kiel Dio mem en aspekto de maljuna grizulo sidas inter ni ĉi tie kiel kara patro. 01025
Bottom
01027
Top
Simeoni: Ay, but what will poor mother be thinking? SIMEONI. Sed kion pensas nun nia patrino kompatinda? 01026
Bottom
01028
Top
Tuomas: She’ll be wanting to hammer us tender the minute she can lay her hands on us. TUOMAS. ŝi volus bastonadi nin ĝis ni estos rostitaj napoj, se ŝiaj ungoj nur kaptus nin. 01027
Bottom
01029
Top
Juhani: Ay, boy, that would be a beating! JUHANI. Vere, knabo, ŝvitbanon ni ricevus! 01028
Bottom
01030
Top
Tuomas: A beating. A good beating. TUOMAS. ŝvitbanon, ŝvitbanon! 01029
Bottom
01031
Top
Juhani: A fire-spitting beating. We know that. JUHANI. Fajrerantan ŝvitbanon! Jes, certe vi tion scias. 01030
Bottom
01032
Top
Aapo: We ’ve got to take it some time. AAPO. Fine ni tamen ĝin ricevos. 01031
Bottom
01033
Top
Simeoni: That’s true. So best to go and get the beating over and end this bullock’s holiday. SIMEONI. Tutc certe. Tial estus plej bone iri por akcepti tiun Svitbanon kaj liberiĝi el ĉi tiuj bovlaboraj tagoj. 01032
Bottom
01034
Top
Juhani: A bullock doesn’t exactly go of its own free will, brother, to be slaughtered. JUHANI. Bovo ja ne libervole ekiras al buĉobenko, mia frateto. 01033
Bottom
01035
Top
Aapo: Don’t talk rubbish, boy. Winter’s coming, and we weren’t born with a pelt on our backs. AAPO. Kion vi babilas, knabo? La vintro proksimiĝas kaj ne estas ĉe naskiĝo donita al ni pelto sur la nuko. 01034
Bottom
01036
Top
Simeoni: So there’s nothing for it but homeward march for our hiding, and a well-earned one. SIMEONI. Do, nenio alia ol hejmen marŝi, kaj esti bastonata, kaj vere laŭ meritoj, laŭ meritoj. 01035
Bottom
01037
Top
Juhani: Brothers, brothers, let our backs be spared a little while yet. How do we know what way out God may find for us in the next two or three days. Ay, let’s still romp here, our days there around our tree-stump fireplace, our nights in our spruce hut, grunting side by side in a row like suckling-pigs in a stye. — What do you say, Lauri boy, in your claypit? What? Shall we go meekly and take our hiding? JUHANI. Estu ŝparataj, fratoj, estu ŝparataj niaj dorsoj tamen ankoraŭ dum kelkaj tagoj. Ni ja ne scias, kian sav-rimedon Dio por ni ankoraŭ eltrovos dum du tri tagoj. Jes, ĉi tie, ĉi tie ni ankoraŭ pasigu tempon: tie niajn tagojn, ĉe tiu kenligna fajro, kaj niajn noktojn en la branĉokabano, kuŝ-aĉante flankon ĉe flanko en vico kiel idoj de porkino sur pajlaĵo. — Sed kion diras vi, Lauri-kamarado, tieen argilŝlimejo? Kion? Ĉu ni humile iru al bastonada ŝvitbano? 01036
Bottom
01038
Top
Lauri: Let’s stay here yet. LAURI. Ni restu ĉi tie ankoraŭ. 01037
Bottom
01039
Top
Juhani: That’s what I think’s best. Just that. But that’s a mighty herd of cattle you have there. JUHANI. Ankaŭ mi tion opinias plej bona. ĉuste tiel! — Sed Lauri, vi vere havas brutojn en granda kvanto. 01038
Bottom
01040
Top
Tuomas: Cattle and poultry, that boy has. TUOMAS. Li havas kaj brutojn kaj birdojn, la knabo. 01039
Bottom
01041
Top
Juhani: A mighty flock. There’s the makings of a real whistle-maker in you. JUHANI. Amasegon. Vi povus fariĝi vera kokfaristo. 01040
Bottom
01042
Top
Tuomas: A real plasterer. TUOMAS. Vera modlisto. 01041
Bottom
01043
Top
Juhani: A grand plasterer. What’s that Russian doll just out of your paws ? JUHANI. Majstra modlisto. — Kia ruspupo nun venas el viaj ungoj? 01042
Bottom
01044
Top
Lauri: This is only a kind of a little boy. LAURI. Ci tiu estas nur eta knabo. 01043
Bottom
01045
Top
Juhani: See the rascal ! JUHANI. Vidu, kia knabaĉo! 01044
Bottom
01046
Top
Tuomas: Makes boys like a man. TUOMAS. Faras knabetojn kiel viro. 01045
Bottom
01047
Top
Juhani: Boys stout as tree-stumps; and feeds his boys and cattle like a man. But say, brothers, brothers, hurry up with the dinner, my stomach’s beginning to grumble. More ashes, boiling hot ashes, on that roasting turnip, that one there. Whose turn is it to steal turnips ? JUHANI. Knabojn kiel splitojn de kenstumpoj; kaj li nutras kiel vera viro kaj la knabojn kaj la brutojn. — Sed fratoj, fratoj, rapidigu la tagmanĝon sur la tablon; ĉar mia stomako komencas grumbli. Metu cir.dron, bolantan cindron sur la brilan flankon de la rapo tie. — Kies vico estas iri por ŝteli rapojn? 01046
Bottom
01048
Top
Simeoni: My turn for that work of sin. SIMEONI. Mi ja denove devas iri al la peka laboro. 01047
Bottom
01049
Top
Juhani: We’re forced to do a little pinching to keep body and soul together. If that’s a sin, ’tis one of the smallest done in this maggotty world. See here, if I die with no other black mark in my books, that little crow’s-foot’ll hardly stop me from entering on a better life. I’d soon be chased out of the real bridal chamber, that I know, but there’d always be some doorkeeper’s job for this lad, and even that would be terrible fun. Ay, let’s stick to that belief and cheerfully take as much as our gizzards will hold at a time. JUHANI. Por nin satigi ni devas iom pinĉadi el propraĵo de aliaj. Se ĉi tio estas peko, ĝi estas unu el la plej malgrandaj pckoj sur ĉi tiu vermplena tcro. Kaj vidu, se mi mortos sen ia alia pcksigno en mia pasporto, tiu kornika piedeto ne mal-helpos min veni al iom pli bona vivo. Ei la vera edziĝosalono oni min verlajne eiĵetus, tion mi kredas, sed certe oni donus ĉe la sojlo tie ian oficon de pordisto al ĉi tiu knabo, kaj eĉ tio estus treege gajiga. — Jes, tiel ni kredu kaj ni prenu senzorge ĉiufoje tiom, kiom nia korpo povas akcepti. 01048
Bottom
01050
Top
Aapo: But I believe we’d do well to leave Kuokkala’s turnip-field in peace now and find us another. When a crop gets smaller day by day, a farmer soon starts watching his land night and day. AAPO. Sed laŭ mia opinio estus plej bone jam lasi la rap-kampon de Kuokkala kaj serĉi por ni alian. La ĉiutaga perdo povas kaŭzi, ke la posedanto gardos sian kampon tage kaj nokte. 01049
Bottom
01051
Top
The Bailiff: No need to worry about that, boys, no need at all. Well, well, why this flurry? Look, see how a host of guardian angels has ringed you round right smartly. ĈASVOKTO. Neniu zorgo plu pri tiu plano, knabetoj, tute ne. Nu nu, kien vi rapidas? Rigardu: aro da gardantaj anĝeloj ekpostenis ĉirkaŭ vi tre lerte. 01050
Bottom
01052
Top
In such a way the bailiff addressed the brothers, who, greatly scared, dashed up and scuttled off in all directions, but soon saw their escape cut off everywhere. Whereupon the bailiff said: ”You’re in the net now, you rascals, safe in a net where you’ll stay until you’ve been scaled a little as a reminder, a little reminder, of the footsoreness you’ve caused us, you tu',rals. Come here with your birch, mother, and lay on them with a warm hand. And if there should be any resistance, there's plenty of helpwomen.” There followed a thrashing from a mother’s hand, boy after boy down the line of brothers; and loud was the outcry in Kuokkala’s woods. Lustily the woman wielded her rod, yet the bailiff averred that the hiding had been too mild. Tiel diris la ĉasvokto al la fratoj, kiuj time stariĝis kaj ekkuris en ĉiuj direktoj, sed ili trovis baldaŭ kun konster-niĝo, ke la vojoj estas baritaj ĉiudirekte. Tiam diris ree la ĉasvokto:»en trenreto vi estas, vi aĉaj forkurintoj, bele en reto, el kiu vi ne liberiĝos antaŭ ol vi estos iom senskvamigitaj por rememoro, por eta rememoro al vi pri la piedlaboro, kiun vi kaŭzis al ni, vi aĉaj forkurintoj. Ci tien, mastrino, kun via betulvergo, kaj donu al ili el vere varma mano. Se vi eble trovos reziston, estas ja ĉi tie helpantinoj.» Sekvis nun punado ei patrina mano, trafante unu post la alia tra la tuta knabaro; kaj forta estis la bruego en la arbarego de Kuokkala. Severe uzis certe la patrino sian vergon, sed la ĉasvokto certigis, ke ili ricevis tro mildan ŝvitbanon. 01051
Bottom
01053
Top
And after her task had been completed, they all set off home, so too the mother and her sons. All the way she stormed, scolding the truants; nor did the tempest abate even after they had reached their home. Even while laying a meal for the boys on a table the housewife continued to rage, threatening them with a new thrashing. But seeing the ravenous hunger with which they dug their teeth into the bread and pickled sprats, she turned her face away, wiping in secret a tear from her coarse brown cheek. Sed kiam ĉi tiu lasta ago estis plenumita, ili ĉiuj ekiris hejmen, tiel ankaŭ la patrino kun siaj filoj. Dum la tuta vojo ŝi tondradis kaj riproĉadis la forkurintojn; kaj la uragano ne kvietiĝis eĉ kiam ili venis hejmen. Ankoraŭ dum ŝi aranĝis por siaj filoj manĝaĵon sur la truseĝon la virino bruadis, minacante ilin per nova bastonada ŝvitbano. Sed vidinte kun kia avido de malsato ili per la dentoj ekkaptis panon kaj salitan haringon ŝi forturnis sian vizaĝon de ili, viŝante sekrete larmon de la bruna malglata vango. 01052
Bottom
01054
Top
So ended the brothers’ escapade. And this was the incident from the days of their childhood I interrupted my story to describe. Tiel finiĝis la forkura ekskurso de la knaboj. Kaj ĉi tiu estis la okazaĵo el ilia infaneco, al kiu mi deflankiĝis en mia rakonto. 01053
Bottom
01055
Top
Another favourite pastime of the brothers was hitting the disc, a game they still loved to play in their manhood. Divided into two sides, they competed eagerly, each side trying to bat I lie disc across the other’s goal line. Furiously they shouted, ran and jostled, and sweat poured in streams down their faces. I lie disc danced humming along the ground, often rebounding from a bat on to player’s face, so that on their return from n game one or more of the brothers would be nursing a tremendous bump on the forehead or a mussel-like bruise on the cheek. So passed the days of their youth: the summers in the forest or on the road, hitting the disc, the winters on top of the huge stove in perspiring heat. Unu el ia plej ŝatataj amuzaĵoj de la fratoj estis la disko-batado, kiun iudon ili amis ekzerci eĉ en sia vira aĝo. Ili tiam, dividitaj en du bandojn, konkuris fervore, ambaŭ partioj klopodante alveni al difinita celo. Fortaj estis tiam la kriado, kurado kaj la tumulto, kaj torente fluis ŝvito de iliaj vizaĝoj. Zumante saltetadis la disko laŭ la vojo kaj eksaitis ofte de la tero kontraŭ vizaĝon de viro tiel ke, kiam ili revenis el la ludo, ĉe unu kaj alia estis la frunto ekipita per korno aŭ la vango ŝvelinta kiel buiko. Tiel pasis iliaj tagoj de juneco: somere en arbaroj aŭ sur vojoj en diskobatado, vintre sur la hejma forno en ŝvitiga varmego. 01054
Bottom
01056
Top
But even the brothers could not help seeing the changes brought by time. Events occurred which forced them to take more heed of the morrow than they were wont to do, and to .iltcr in some measure the direction of their lives. Their mother had died, and one of them had now to take charge to avoid letting the farm go to utter ruin and see to the payment of the Crown tax, which, compared with the large area of land and forest belonging to Jukola, was admittedly small. But on a neglected farm, there are work and duties in plenty. And to crown all, the new Vicar of the parish turned out to be terribly strict in all that pertained to his office. Especially towards backward readers was he without mercy, harrying them in every way, even to confinement in the stocks. Thus, his sharp eye had fallen also on the Jukola brothers. He had already delivered to them a stern command, actually through a writ-server, to get themselves at more than their usual speed to the churchwarden for teaching in reading. Remembering these circumstances, sitting one late summer evening in the living-room of their home, the brothers held the following conversation. Sed la fratoj rimarkis, ke ŝanĝiĝis la tempoj. Okazis aferoj, kiuj igis ilin pli ol antaŭe pensi pri la morgaŭa tago kaj iom flanken iri el la antaŭa vivado. — llia patrino mortis, kaj unu el ili devis paŝi al mastreco, maihelpi ke la domo tute ruiniĝos kaj zorgi pri la pago de la ŝtata imposto, kiu tamen ne estis granda kompare kun la vastaj kampoj kaj arbaroj de Jukola. Sed ĉiam cstas laboro kaj klopodo en malbonstata domo. Kiel surŝarĝo venis ankoraŭ la fakto, ke la nova preposto de la paroĥo estis en ĉiu sia oficokupo timige severa viro. Precipe al mal-diligentaj legantoj li estis senkompata, uzante kontraŭ ili ĉiujn rimedojn, ankaŭ la piedtraban punon. A1 la knaboj de Jukola li jam direktis sian severan okulon. Pere de juĝeja vokisto li donis urĝan ordonon ke ili rapidege venigu sin al ia kantoro por Ierni la legadon. — Memorante ĉi tiujn aferojn ili, sidante en la vasta ĉambrego de sia hejmo iun aŭtunsomeran vesperon, parolis intcr si jcne: 01055
Bottom
01057
Top
Aapo: I say that this wild life won’t do, and can only end in ruin and destruction. Brothers! other habits and works, if happiness and peace is to be ours. AAPO. Mi diras: ĉi tiu senbrida vivo ne povas dadri, ĉar estos ĝia fino ruiniĝo kaj pereo. Fratoj! aliaj moroj kaj agoj, se ni deziras feliĉon kaj pacon. 01056
Bottom
01058
Top
Juhani: You speak the truth, no denying that. JUHANI. Veron vi diras, tion oni ne povas nei. 01057
Bottom
01059
Top
Simeoni: God have mercy! Unbridled, wild has our life been unto this day. SIMEONl. Dio helpu, senbrida, sovaĝa estis nia vivo ĝis la nuna tago. 01058
Bottom
01060
Top
Timo: There’s life enough in this life, and world in the world. It’s all right, hard as it is. Ohoo! TIMO. Estas ja vivo en ĉi tiu vivo kaj mondo en la mondo. Estas favoro kaj estas doloro. Hoho! 01059
Bottom
01061
Top
Juhani: We have lived too wildly, or to put the matter rightly, too carelessly; that can’t be denied. Still, let us not forget: ”youth and wildness, old age and wisdom”. JUHANI. Tro sovaĝe, au pli ĝuste dirite, tro senzorge ni vivis, tion oni ne povas nei. Ni memoru: »juneco kaj stulteco, aĝo kaj saĝo». 01060
Bottom
01062
Top
Aapo: Well, it’s time now for us to grow wiser, time to bring our lusts and passions under the yoke of our brains, and in the first place do that which profits us, not that which tastes sweetest. Up now to setting our farm without delay into respectable shape again! AAPO. Sed jam estas tempo plisaĝiĝi, tempo meti ĉiujn dezirojn kaj pasiojn sub la jugon de prudento, kaj unue fari tion, kio alportas profiton, sed ne tion, kio gus-tas pli dolĉe. Nun senprokraste ni komencu rekonstrui la domon al honesta stato! 01061
Bottom
01063
Top
Juhani: Well spoken! Let’s get busy first on the manure like dungbeetles, and may the axe echo from morning to eve around Jukola’s walls chopping pine-twigs for the midden; the cattle, our grand cattle, let them too do their best to raise the pile; and may the dunghills in our yard rise high as the golden walls of a king’s castle. Next Monday we’ll begin, starting from the roots. JUHANI. Custe dirite! Unue ni ataku la sterkamason kiel fekskaraboj, kaj de mateno ĝis vespero krakadu la ŝtipo sur kiu ni dispecigos koniferbranĉetojn en la korto de Jukola; la brutaro, la pompa brutaro donu ankau siaflanke aĉaĵon por plialtigo de la sterkamasoj; kaj leviĝu en nia brutareja korto amasoj altaj kiel oraj muregoj de rcĝa kastelo. Tiel ni faru. Vcnontan lundon ni komencu, kaj el-funde. 01062
Bottom
01064
Top
Aapo: Why not to-morrow? AAPO. Kial ne jam morgaŭ? 01063
Bottom
01065
Top
Juhani: Monday, and not before. No harm in letting a matter ripen a bit first. Ay, let that be settled, next Monday. JUHANI. Ne pli frue ol lundon. Ne estas malutile konsideri la aferon, kc ĝi fariĝu pli matura. Jes, estu dirite: venontan lundon. 01064
Bottom
01066
Top
Aapo: One thing, however, we must do now. The case is I his: if we wish for order and a firm foundation for our household, let one of us be leader and master. This right and duty, wc know, is Juhani’s both as his birthright and by our mother’s command. AAPO. Sed unu paragrafon ni dcvas plenumi tuj. Tia estas la afero: Se ni esperas havi ordon kaj firmecon en nia mastru-mado, unu estu la estro kaj mastro. Ni scias, ke ĉi tiu rajto kaj devo apartenas al Juhani pro lia unuenaskiteco kaj pro la destino de nia patrino. 01065
Bottom
01067
Top
Juhani: Ay, mine’s the right, the power and the strength. JUHANl. Jes, jes, ĉi tiu rajto, potenco kaj forto apartenas al mi! 01066
Bottom
01068
Top
Aapo: See then that you use them mildly for the common good. AAPO. Sed zorgu, ke vi uzos ĝin paceme kaj por la‘ komuna profito. 01067
Bottom
01069
Top
Juhani: I’ll try my best. If you’ll only obey me without I lie whip or a clout in the face. However, I’ll do my best. JUHANl. Mian plejbonon mi volas fari. Sed ke vi nur: obeu sen kverelo kaj skurĝo! Sed mian plejbonon mi volas klopodi. 01068
Bottom
01070
Top
Aapo: The whip? AAPO. Skurĝo? 01069
Bottom
01071
Top
Juhani: If it so be needed. JUHANl. Se estos bezone, vidu. 01070
Bottom
01072
Top
Tuomas: Speak to you dogs of the whip. TUOMAS. Parolu al viaj hundoj pri skurĝo. 01071
Bottom
01073
Top
Timo: You’ll not warm my withers, never; let the rod of law and justice do that if my back ever itches with cause. TIMO. Vi ne plimoligos mian terenon, vi, neniam; tion faru la vipo de leĝo kaj juĝejo, se mia dorso jukos pro kulpo. > 01072
Bottom
01074
Top
Juhani: Why pounce on an idle word? There’s room here lor all of us to be happy, if only harmony reigns and each of us draws in his horns. JUHANI. Kial vi kroĉiĝas al aparta vorto? Ni ja havas ĉi tie lokon por nia feliĉo, se nur interkonsento regas kaj la kornoj estas flanken metitaj. 01073
Bottom
01075
Top
Eero: Let’s make it quite plain, however, how we stand to each other. EERO. Tamen precize estu difinitaj niaj interrilatoj. 01074
Bottom
01076
Top
Aapo: And let’s hear everybody’s opinion. AAPO. Kaj ni aŭdu ĉies opinion. 01075
Bottom
01077
Top
Juhani: What do you say, Lauri, always a man of few words? JUHANl. Kion diras vi, Lauri, ĉiam silentema? 01076
Bottom
01078
Top
Lauri: I’ll say something. Let’s move into the forest, and to hell with the din of the world. LAURI. Mi volas ion diri. Ni translokiĝu en arbaron kaj ĵetu al diablo la bruadon de ĉi tiu mondo. 01077
Bottom
01079
Top
Juhani: What? JUHANI. Kion? 01078
Bottom
01080
Top
Aapo: The man’s raving again. AAPO. La viro deliras denove. 01079
Bottom
01081
Top
Juhani: Move into the forest? What madness would that be? JUHANI. Cu ni translokiĝu en arbaron? Kiaj malsaĝaĵoj! 01080
Bottom
01082
Top
Aapo: Never mind. Look, this is what I’ve thought out. You, Juhani, have the first right to become master, if it is your wish. AAPO. Ne atentu. — Vidu kiel mi pensis. Vi, Juhani, havas unuan rajton paŝi al la mastreco, se vi tiel volas. 01081
Bottom
01083
Top
Juhani: It is my wish. JUHANI. Mi ja volas. 01082
Bottom
01084
Top
Aapo: We others, so long as we stay in this dear home of ours and are unmarried, will work on the farm, eat the farm’s food and receive our clothing from the farm. The first Monday of the month, except at sowing and reaping time, will always be ours to spend as we like, while still getting our meals from the farm. The farm will also give each of us a half barrel of oats for sowing every year, and every year we are to have the right to clear a patch of land of not less than three acres for the lot of us to grow our oats on. That is my idea for as long as we stay at home and are unmarried. But I know that not one of us would willingly part from the dear soil of Jukola, nor is there any reason why we should, for there’s plenty of room here for seven brothers. Yet suppose in the course of time one of us should feel like founding a home and family of his own without having to call in the law and pay the cost of a surveyor to cut up the farm, mightn’t he agree to the following terms? Let him receive in heritage a piece of land on which he can build his house and lay out his fields. And let him also be given a section of meadow and the right to clear for himself in the forest as much grazing land as would keep a couple of horses and four or five cows. Let him then farm his land and enjoy its fruits free of tax and rent, and his children after him, living in peace on his own soil. — That is how I have thought matters out. What say you others ? AAPO. Ni aliaj, tiel longe kiel ni restos en nia kara hejmo kaj estos senedzinaj viroj, ni laboros por la domo, manĝos ia manĝaĵon de la domo kaj ricevos de la domo niajn vestojn. La unua lundo en ĉiu monato, escepte dum tempo de semado kaj rikolto, estu ĉiam nia propra tago, sed manĝaĵon ni ricevu eĉ tiam de la domo. Ciujare la domo donu al ĉiu el ni duon-barelon da avcno por semado kaj ĉiujare ni havu rajton fari brulsarkejon komunan, kies areo sufiĉas por minimume tri bareloj da semo. Tiaj estas miaj pensoj el vidpunkto de nia hejmo kaj senedzineco. Sed mi scias ke neniu el ni volonte irus for el la amataj regionoj de Jukola, kaj al tio ne devigas manko de spaco, kontraŭe estas ja vasto por sep fratoj en ĉi tiuj regionoj. Sed tiu, kru eble iam sentus mon fondi al ĥi propran loĝejon kaj familion, kaj tamen volus nek per leĝa potenco nek per kostoj de termezuristo disdividi la domon, ĉu li ne povus esti kontenta je sekvantaj avantaĝoj? Li heredu el la domo pecon da tero, sur kiu li konstruos sian domon kaj kampojn ĉirkaŭ ĝi. Li ricevu ankaŭ siaparte ian pecon da herbejo kaj li havu rajton pretigi el arbaro por si herban kampon aldone, por ke li povu nutri paron da ĉevaloj kaj kvar, kvin bovinojn. Kaj sen impostoj kaj depagoj li kulturu sian parcelon kaj ĝuu el ĝiaj donaĵoj, li kaj liaj infanoj, vivante en paco sur sia grundo. — Tiei mi pripensis la aferon. Kion vi diras? 01083
Bottom
01085
Top
Juhani: Pretty sensibly thought out. Let’s take your points under consideration. JUHANI. Sufiĉe saĝe pripensita. Ni konsideru tiujn para-grafojn. 01084
Bottom
01086
Top
Lauri: We can do it differently and even more sensibly. Let’s move into the bosom of the forest and sell wretched Jukola, or let’s rent it to the tanner at Rajaportti. He has sent word to us of his willingness to close a bargain; only he wants possession for at least ten years. Let’s do as I say and move with our horse, dogs and guns to the foot of Impivaara’s steep heights. There we can build ourselves a jolly cabin on a southward looking clearing and live in peace far away from the bustle of the world and touchy people, hunting game in the forests. — That’s what I’ve been thinking day and night for years. LAURI. Sed alimaniere farite ankoraŭ pli saĝe farite. Ni translokiĝu en Ia internon de la arbaroj kaj forvendu Ia kadukan jukola, aŭ ni donu ĝin lue al la feltanisto de Limpordego. Li al ni sciigis sian emon al tiu negoco; sed por dek jaroj mini-mume ii volus havi la domon. Ni faru kiel mi diras kaj trans-lokiĝu kun niaj ĉevaloj, niaj hundoj kaj niaj pafiloj al la de-klivo sub ia kruta monto Impivaara. Tie ni konstruu por ni gajan kabanon sur gaja deklivo sunflanka, kaj tie, ĉasante arbarajn bestojn, ni vivos en paco malproksime de la monda bruado kaj koleraj homoj. — Jen kiel mi meditadis nokte kaj tage dum paso de jaroj. 01085
Bottom
01087
Top
Juhani: Has the Devil bewitched your brains, boy? JUHANI. Ĉu diablo ensorĉis vian cerbon, knabo? 01086
Bottom
01088
Top
Eero: If not the Devil, then a wood-nymph. EERO. Se ne diablo, do arbara feino. 01087
Bottom
01089
Top
Lauri: It’s what I think, and it’s what I’ll one day do. There we’d be living like lords, hunting wildfowl, squirrels, hares, foxes, wolves, badgers and bushy bears. LAURI. Tiel mi pensis kaj iam mi tiel faros. Tie ni vivus sinjore, ĉasante birdojn, sciurojn, leporojn, vulpojn, lupojn, melojn kaj hirtharajn ursojn. 01088
Bottom
01090
Top
Juhani: Well, I’ll be...! Go on right through Noah’s Ark, from mouse to moose! JUHANI. Nu diablo! iasu preterpasi la tutan arkeon de Noa, de muso ĝis aiko. 01089
Bottom
01091
Top
Eero: There’s an idea: say farewell to salt and bread and suck blood, gorge on flesh like mosquitoes and Lapland wizards. Would we eat fox and wolf, too, in Impivaara’s caves, like the hairy mountain ogres? EERO. Jen vere konsilo: diri adiaŭon al salo kaj pano kaj suĉi sangon, manĝi viandon kiel kuloj kaj la laponaj sorĉistoj. Kaj ĉu ni manĝus ankaŭ viandon de vulpo kaj eĉ de lupo en la kavernoj de Impivaara, kiel harhaŭtaj montaj koboldoj? 01090
Bottom
01092
Top
Lauri: Foxes and wolves would give us pelts, pelts money, money salt and bread. LAURl. De vulpoj kaj iupoj ni ricevos feiojn, por feioj monon, per mono salon kaj panon. 01091
Bottom
01093
Top
Eero: Pelts would make us clothes, but let our only food be flesh, bloody steaming flesh; apes and baboons in woods don’t need salt and bread. EERO. EI la feloj ni ricevos vestojn, sed viando, sanga vapor-anta viando estos nia sola manĝajo; simioj kaj papianoj en arbaro ne bezonas salon kaj panon. 01092
Bottom
01094
Top
Lauri: It’s what I think, and it’s what I’ll one day do. LAURI. Tiel mi pensis kaj iam mi tiel faros. 01093
Bottom
01095
Top
Timo: Let’s weigh the matter carefully from every side. Why shouldn’t we be able to munch salt and bread in the forest as well? Why? Eero’s a mocker, always in our way, always the stone in our path. Who’s to forbid a man of the forests from coming out now and then to the edge of a village every once in a while according to his needs? Or would you bash me on the head with a stick, Eero? TIMO. Ni konsideru la aferon elfunde. Kial ni ne povus maĉi eĉ en arbaro salon kaj panon? Kial ne? Sed Eero estas mokulo, ĉiam li ĝenas nin, ĉiam li estas kiel alta stumpo en nia brulkulturejo. Kiu povus malpermesi la loĝanton de arbaro iam proksimiĝi ankaŭ al vilaĝaj kortoj, iam kaj tiam, se estos bezone? Aŭ ĉu vi, Eero, tiam frapos mian kapon per lignafo? 01094
Bottom
01096
Top
Eero: No, brother, no. I’d even ”salt give to him who berries doth bring”. — Move, boys, move, I won’t forbid you, I’ll cart you there, whisk you off from here at a wolf’s trot. EERO. Ne, mia frato, sed eĉ »sa!on vi ricevos se vi berojn alportos». — Translokiĝu, knaboj, translokiĝu, mi ne mal-permesas, mi eĉ veturigos vin, kaj trote laŭ lupa rapido. 01095
Bottom
01097
Top
Juhani: The forest spirits would soon whisk them back again, I’ll lay. JUHANI. Sed baldaŭ la arbarkoboldoj ilin reveturigus, mi garantias tion. 01096
Bottom
01098
Top
Lauri: The home threshold is high for him who would come back, I know that, so don’t think that I’ll ever knock ut your door once I’ve closed it behind me. — On May Day I 'in off. LAURI. »Ce reveno — vojo longa, hejma sojlo estas alta», mi tion scias, sed ne kredu, ke mi frapos vian pordon plu, se mi ĝin foje lasis. — Venontan unuan de majo mi translokiĝos. 01097
Bottom
01099
Top
Timo: Maybe I’ll go with you. TIMO. Eble mi iros kun vi. 01098
Bottom
01100
Top
Lauri: I neither invite nor forbid you: do as your heart says is best. — I’m moving on May Day to Impivaara clearing. At first, until my own snug little cabin is ready, I’ll live in the mossy hut grandfather used while he was burning charcoal. Ah then, when my day’s work is over, I’ll rest in a real abode of peace, hearing the bear whistle in the wilds and the grouse calling on Sompio Bog. LAURI. Mi ne dekonsilas nek admonas; faru kiel via koro trovas plej bone. — Mi translokiĝos venontan unuan de majo al deklivo de Impivaara. Komence mi tie, ĝis kiam mia mal-granda, varma kabano estos preta, vivos en la herbaĵkovrita karbokabano de nia avo. Kaj tiam, plenuminte mian propran taglaboron, mi ripozos en la paca kabano aŭskultante, kiel urso fajfas en arbaro kaj tetro blove vokas sur la marĉo Sompio. 01099
Bottom
01101
Top
Timo: I’m coming too, Lauri. It’s settled, Lauri. TIMO. Mi venos, Lauri; estu dirite, Lauri. 01100
Bottom
01102
Top
Tuomas: If the times don’t improve, I’ll come too. TUOMAS. Se ĉi tie la tempoj ne pliboniĝos, mi venos kun vi. 01101
Bottom
01103
Top
Juhani: Tuomas too! Would you too move there? JUHANI. Eĉ Tuomas! Cu ankaŭ vi translokiĝus? 01102
Bottom
01104
Top
Tuomas: If the times don’t improve. TUOMAS. Se la tempoj ne pliboniĝos. 01103
Bottom
01105
Top
Lauri: I’m moving on May Day even if days of milk and honey will dawn for Jukola. LAURI. Mi translokiĝos la unuan de majo, eĉ se estus festo de dolĉaj macoj en la domo Jukola. 01104
Bottom
01106
Top
Timo: You and I, we two, we’ll move from here to Sompio Bog like two cranes in spring-time; and won’t wind and weather ring as we go ! TIMO. Vi kaj mi, ni du, ni translokiĝos al marĉo Sompio kiei printempaj gruoj; kaj aero kaj ventoj tonos! 01105
Bottom
01107
Top
Juhani: Mercy on us! But to tell the truth, there’s a secret spell in Lauri’s plan. The forest draws us. Damn it, I seem to see the bright plain of sky beyond those woods. JUHANI. Aj-aj! Sed se mi konfesas la veron, estas en la intenco de Lauri sekreta altiro. La arbaro allogas. Diablo! mi sentas kvazaŭ mi post tiu arbaro vidus la ĉarman vastejon de aero. 01106
Bottom
01108
Top
Aapo: You madmen, what can you be thinking? Move into the forest? Why? Haven’t we a farm and a farmhouse, a golden roof over our heads? AAPO. Vi frenezuloj, kion vi pensas? Translokiĝi en ar-baron! Kial? Ni ja havas domon kaj ĉambrojn; tegmenton oran super niaj kapoj. 01107
Bottom
01109
Top
Juhani: True, we have a farm to which we’ll cling tooth and nail so long as it smells at all of bread. But listen, suppose hard luck were to turn everything here topsey-turvey, contrary to a man’s best plans. Let the forest be my backwoods farm, where I’ll quickly take myself when the last grains rattle in the hopper. But now we’ll pounce with terrific punch on work and husbandry, and let’s get back to the point that was our real question. According to my stupid skull Aapo has on the whole thought out matters fairly sensibly; and all will go well, if only each of us does his best to maintain harmony and agreement in our midst. For if it’s trouble we seek, we can always find some cause to set our neck hairs bristling. JUHANI. Vero, ni havas domon, al kiu ni kroĉiĝas per ungoj kaj dentoj, tiel longe kiel ĝi odoras je manĝaĵo. Sed vidu, se malbona sorto ĉion renversus ĉi tie, maigraŭ la plej bonaj pensoj de viro, tiuokaze estu la arbaro mia rifuĝejo, kien mi baldaŭ de ĉi tie rapidos.se la lastaj grajnoj bruos en muelilo. — Jes, al okupo kaj laboro por ia domo ni nun ĵetiĝos kun timiga rapido; kaj ni revenu al la paragrafo, pri kiu esence jam estis ĉi tie diskuto. — Laŭ mia malsaĝa kranio Aapo ĝenerale kon-sideris la aferojn sufiĉe saĝe; kaj ĉio bone prosperos, se nur ĉiu el ni siaparte interesiĝos pri unueco kaj konkordo. Sed jen, se ni serĉos kverelon, ni certe trovos kaŭzojn por ke niaj nukharoj leviĝu. 01108
Bottom
01110
Top
Simeoni: Where cannot we find that so long as the Old Adam itches and tickles in us, between our skin and our bones. SIMEONI. Kial ni ne trovus tion tiel longe kiel la malnova Adamo tiklas kaj jukas en ni ĉi tie inter osto kaj haŭto? 01109
Bottom
01111
Top
Timo: I always think of Old Adam as a solemn old fellow in a felt hat, a long black coat, knee-breeches and a red waistcoat reaching to the pit of his belly. In my thoughts I see him just like that, plodding along and driving a team of oxen. TIMO. La malnova Adamo, mi ĉiam pensis, estas maljuna serioza patro en feltoĉapelo, en nigra longa surtuto, en genu-pantalono kaj en ruĝa veŝto, kies rando etendiĝas ĝis sub la vira umbiliko. Kiel tia maljunulo li paŝadas enpensiĝinta kaj kondukas bovoparon. 01110
Bottom
01112
Top
Simeoni: When we say Old Adam, we mean the root of sin, original sin. SIMEONI. La malnova Adamo signifas la radikon de peko, la heredan pekon. 01111
Bottom
01113
Top
Timo: I know he’s the mark and sign of original sin, the horny Satan of Hell, but that’s the kind of old boy I see him us, marching on behind a pair of oxen. I can’t help it. TIMO. Mi scias, ke li estas signo kaj simbolo de la hereda peko, tiu kornokapa satano, el infero, sed kiel tia pompulo, kiel mi diris, li paŝadas antaŭ mia imago, kondukante bovoparon. Tion mi ne povas malhelpi. 01112
Bottom
01114
Top
Juhani: Leave that matter of religion, and let’s stick to I lie point. Aapo, what is our idea for those two tenant farms of ours, Vuohenkalma and Kekkuri? JUHANI. Ĉi tiun religian paragrafon ni lasu kaj revenu al la afero. — Aapo, kion diri pri tiuj du niaj farmbienetoj: Vuohenkalma kaj Kekkuri? 01113
Bottom
01115
Top
Aapo: We must not forget that both tenants once cleared their land from what used to be raw dismal forest, and that they may not therefore be evicted from their soil — which would indeed be wrong — so long as they are able to keep their fields growing, and even then the law expects the farm to make some provision for their old age. These are the facts in that case. But let us glance at another matter, which to my belief is a ticklish one. For it is our most important step down here on earth; it either turns our hair grey too early or brings us the sunshine of life and ends our days in a golden sunset glow. And it is you, Juhani, it first concerns. Mark therefore what I say: a mastership without a mistress is lopsided and lame; a farm without a mistress on its storehouse path .. . AAPO. Oni devas memori, ke la farmantoj de ambaŭ tiuj bienetoj penlaboris siajn kampojn el kruda dezerta arbaro, kaj oni ne povas forpeli ilin de iliaj terpecoj - tio ja estus maljustaĵo — tiel longe kiel ili havas kapablon teni siajn kampojn en bona stato, kaj eĉ post tio ordonas la leĝo por ili el la domo subtenon de maljuneco. Tiel estas la afero en ĉi tiu punkto. — Sed ni atentu alian cirkonstancon, kiu estas laŭ mia opinio iom kriza. Ĉar ĝi estas ĉi tie nia plej grava paŝo, kiu grizigas la kapon tro frue aŭ alportas al ni serenon de la vivo kaj finas niajn tagojn en vespera ĉielruĝo. Kaj vin, Juhani, ĝi nun unue koncernas. Atentu do, kion mi diras,- la mastreco sen mastrino estas neper-fekta kaj lamanta; domo sen mastrino, kiu iras sur la vojeto al la provizejo... 01114
Bottom
01116
Top
Timo: ... is like a wolf’s den without the she-wolf, or like a lopboot without the other topboot; truly it is lame, as Aapo says. TIMO. Estas kiel lupa nesto sen lupino, aŭ kiel boto sen la alia boto; vere ĝi lamas, kiel Aapo diris. 01115
Bottom
01117
Top
Aapo: A farm without a mistress on its storehouse path is like a cloudy day, and gloom sits at the head of the family table like a dying autumn evening. Whereas a good mistress is the bright sun of a house, spreading light and warmth. Lo! she is first in the morning out of bed; mixes her dough, sets breakfast for her husband on the table, packs food in knapsacks for the forest and then hastens pail in hand to milk her mottled cows. Now she kneads the loaves, hustles and bustles, now beside the table, now tripping, a loaf on her palm, to the back bench, and now like a tempest she stirs the fire until the oven’s gaping maw spews flames and smoke. Then, while the loaves rise, she has time at last, babe at breast, to break her own fast, eat a hunk of bread and a broiled sprat and wash it down with curdled milk from the bowl. Nor does she forget the dog, the farm’s faithful guardian on the step, nor the cat, which peers down sleepily from the top of the stove. And now again she hustles and bustles, trips and turns, mixes a second dough in her tub to rise, kneads the loaves and bakes them, and sweat pours in streams from her brow. And lo ! when the day is spent her loaves are under the rafters, row upon row, wafting downward a sweet breath of life. And when the menfolk return from the forest, a steaming supper awaits them on the newly scrubbed table. But where is she, the mistress? Yonder in the cattleyard she milks again her curly-horned cows, and in the pail the foamy crest rises high. So she hustles and bustles, so she trips and turns, and not until all others snore already fast asleep does she sink down praying on her own bed. And even now her labours are not over. Uncomplainingly she rises from her bed in the night for a moment, for an hour, rises to soothe her tiny infant that lies whimpering in its cradle. Such, brothers, is a good housewife. AAPO. Domo sen mastrino, kiu paŝas sur la vojeto al la provizejo, estas kvazaŭ nuba tago, kaj ĉe ĝia familia tablo loĝas enuo simila al velkanta aŭtuna vespero. Sed bona mastrino estas la brila doma suno, kiu lumas kaj varmigas. — Vidu: unua ŝi ellitiĝas, knedas la paston, preparas matenmanĝon por sia edzo, provizas la virojn por iro al arbaro, kaj poste rapidas kun kuveto en brutarejon por melki sian multkoloran bovinaron. Nun ŝi bakas, moviĝadas kaj kuradas; nun ŝi estas ĉe la tablo, jen ŝi rapidas al la benko kun pano sur la mano, jen ŝi incitas la brulaĵon en la forno, kiu el sia ardanta faŭko sendas fajron kaj fumon. Nun ŝi, dum la pano fermentas, fine mem, kun infano ĉe la brusto, matenmanĝas, prenas pecon da pano, frititan haringon kaj trinkas el kruĉo acidan lakton. Sed ankaŭ la hundon ŝi ne forgesas, la fidelan domgardanton sur la ŝtuparo, eĉ ne la katon, kiu dormema rigardas de sur la forno. — Kaj jen ŝi denove movas sin, kuras, turniĝas kaj balanciĝas, knedas ankoraŭ duan paston en sia knedujo por fermenti, formas ĝin je pano kaj bakas ĝin, kaj rivere fluas ŝvito de ŝia frunto. Sed vidu, kiam la suno subiras estas ŝia pano sub la plafono, panstango apud panstango, de kiuj freŝa vivo odoras malsupren. Kaj tiam, ĉe la reveno de la viroj el la arbaro, ilin atendas vaporanta vespermanĝo sur lavita tablo. Sed kie estas la mastrino mem? Tie en la korto ŝi ree melkas siajn kurbokornajn bovinojn, kaj en la kuveto ondadas zu-manta, ŝaŭmanta laktosupraĵo. — Tiel ŝi moviĝas kaj turniĝas, tiel ŝi balanciĝas kaj ruliĝas; kaj nur kiam la aliaj jam ronkas en la plej profunda dormo, ŝi kuŝiĝas kun beno. Sed eĉ ankoraŭ ne finiĝis tute ŝiaj laboro kaj agado. Sen malpacienco ŝi dum la nokto ellitiĝas ofte, eĉ ĉiuhore, ellitiĝas por kvietigi sian infan-eton, kiu ploretas en la lulilo. — Tia, fratoj, estas la bonega mastrino. 01116
Bottom
01118
Top
Juhani: Well spoken, Aapo, and I understand the purpose of your speech. It aims, namely, at persuading me to get married. A wife, you say, is a necessary article in a household. True! But don’t worry. Your hope, to my belief, will be fulfilled, and soon. Ay, ay, that’s so. I confess that my mind is already set in earnest on a maid, who’ll make me a wife and a good one, if the old signs don’t lead me astray. Ay, brothers, new days and new tricks lie ahead of us, and the mastership I must take on myself is a heavy burden on my mind. A terrible load rests on the shoulders of a master here on earth, and he has much to answer for on Judgment Day. I am now responsible for the whole lot of you; remember that. JUHANI. Bone vi parolis, Aapo, kaj mi komprenas la celon de via parolo. Ĝi, nome, penas konsentigi min al edziĝo. Jes, mi komprenas. La edzino, vi diris, estas necesa afo en la ma-strumado. Vero! Sed ne zorgu pri tio! Via espero kredeble eĉ baldaŭ plenumiĝos. Nu, nu, jes! Mi konfesas, ke mia animo jam serioze kroĉiĝis al knabino, kiun mi esperas ricevi kiei edzinon, kaj bonan, se malnovaj signoj ne trompas. — Jes, fratoj, aliaj tagoj kaj aliaj taskoj proksimiĝas al ni, kaj la mastreco, kiun mi devas preni, min treege maltrankviligas. La ŝultrojn de la mastro premas ĉi tie terura ŝarĝo, kaj granda estas lia konto ĉe la lasta juĝo. En mia respondeco vi ja nun estas ĉiuj; tion memoru. 01117
Bottom
01119
Top
Tuomas: You? Why? TUOMAS. En via? Kial? 01118
Bottom
01120
Top
Juhani: I am your master; my fingers will once be bled for your sakes. JUHANI. Mi estas via mastro; el mia mano estos iam repostulata via sango. 01119
Bottom
01121
Top
Tuomas: I answer myself for my body and soul. TUOMAS. Mem mi respondas pri mia korpo kaj mia animo. 01120
Bottom
01122
Top
Timo: I too answer for myself, hey! TIMO. Mem ankaŭ mi prirespondas; ha! 01121
Bottom
01123
Top
Aapo: Brother Juhani, note that such remarks create bad hlood. AAPO. Frato Juhani, rimarku, ke tiaj frazoj boligas la sangon. 01122
Bottom
01124
Top
Juhani: Bad blood was no more my meaning than bad llesh; you only pounce like fury on an idle, meaningless word and stick to it like tar, like burrs in a hot summer, though you know me to the bottom of my heart. I’ll lose my temper! JUHANI. Mi celis nek sangon nek karnon, sed kvazaŭ gudro, kvazaŭ kardofrukto en varmega somero vi kroĉiĝas furioze al negrava, sensignifa vorto, kvankam vi konas mian koron ĝisfunde. Mi indignas! 01123
Bottom
01125
Top
Aapo: Leave that, and tell us now, if you will, who is the girl who has drawn your heart to her. AAPO. ĉi tio restu, kaj diru al ni nun, se vi volas, kiu estas la knabino, kiu altiris vian koron al si. 01124
Bottom
01126
Top
Juhani: That I will say without flinching. The wench with whom I am ruthlessly in love is Granny Pinewood’s Venla. JUHANI. Tion mi volas diri malkaŝe. La knabino, kiun mi multege amas, estas Venla, filino de la avino de Pindometo. 01125
Bottom
01127
Top
Aapo: Mm. AAPO. Hm. 01126
Bottom
01128
Top
Juhani: What did you say? JUHANI. Kion vi diras? 01127
Bottom
01129
Top
Aapo: Hm, was what I said. AAPO. Hm, mi nur diras. 01128
Bottom
01130
Top
Tuomas: An awkward business. TUOMAS. Cagrena afero. 01129
Bottom
01131
Top
Simeoni: Venla. Well, well! But let the Heavenly Father decide. SIMEONI. Venla. Jen, jen! Sed ĉio estu en la mano de la ĉiela patro. 01130
Bottom
01132
Top
Aapo: Hm, so it’s Venla. AAPO. Hm, do Venla. 01131
Bottom
01133
Top
Juhani: What are you all muttering? Ah! I suspect something; and may the Son of the Lord protect us! What? Speak out! JUHANI. Kion vi murmuraĉas? Sed ho ve! mi suspektas ion; kaj nin gardu la Filo de nia Sinjoro! Kion? Nun parolu kaj malpienigu viajn buŝojn! 01132
Bottom
01134
Top
Aapo: Listen: for years now my mind has been earnestly set on that girl. AAPO. Aŭdu: jam dum jaroj miaj pensoj okupiĝis pri la knabino. 01133
Bottom
01135
Top
Simeoni: If the Creator has granted her to me, why should I repine? SIMEONI. Se la Kreinto ŝin destinis por mi, kial mi ĉagre-niĝus? 01134
Bottom
01136
Top
Eero: Don’t then. She was granted to you, while I take her. EERO. Eĉ neniom. Ŝi estas destinita por vi kaj mi prenos ŝin. 01135
Bottom
01137
Top
Juhani: What says Tuomas? JUHANI. Kion diras Tuomas? 01136
Bottom
01138
Top
Tuomas: An awkward business; the girl pleases me greatly, that I confess. TUOMAS. Cagrena afero; la knabino plaĉas al mi multe, tion mi konfesas. 01137
Bottom
01139
Top
Juhani: So, so. Good! What about Timo? JUHANI. Efektive, jes. Bone! Kaj Timo? 01138
Bottom
01140
Top
Timo: I make the same confession. TIMO. Mi faras la saman konfeson. 01139
Bottom
01141
Top
Juhani: Son of the Lord! What about you, Eero? JUHANI.»La Filo de nia Sinjoro kaj Kusta de Kaitaranta!» Sed Eero? 01140
Bottom
01142
Top
Eero: I make the same simple confession, the same simple confession. EERO. Mi faras la saman sinceran konfeson, la saman sin-ceran konfeson. 01141
Bottom
01143
Top
Juhani: Good, very good! Ha-haa! Even Timo, even Timo! JUHAMI. Bone, tre bone! Haha! — Kaj ankaŭ Timo, eĉ Timo! 01142
Bottom
01144
Top
Timo: The girl is greatly dear to me, that I confess. I admit she once whacked me like anything, pounded poor little me right hard, and I still remember that beating; ah well ! TIMO. La knabino estas al mi tre kara, tion mi konfesas. Estas vero, ke ŝi bastonadis min, birdeton, foje tre multe, batis min tiam forte, kaj vere mi memoras tiun bastonadon; nu, nu! ^JJUHANI. Silentu, silentu! ĉar nun estas la demando, ĉu vi ŝin amas. 01143
Bottom
01145
Top
Juhani: Shut up about that. The question now is do you love her? TIMO. Jes, jes, tion mi faras, kaj forte, se nome ankaŭ ŝi amas min. 01144
Bottom
01146
Top
Timo: A-ay, a-ay, I do, and mightily, that is, if she loves me back. JUHANI. Tiel, tiel! Ankaŭ vi baras mian vojon? 01145
Bottom
01147
Top
Juhani: Well, well. So you too would get in my way? TIMO. Tute ne, tute ne, se vi vere ne povas bridi vian 01146
Bottom
01148
Top
Timo: Not at all, not at all, unless you really cannot control yourself, your mind and your tongue. Still, I like the wench very much and will also do my best to make her my wife. prudenton, vian prudenton kaj vian langon. Tamen mi amas la ulinon multe kaj mi volas peni laŭ miaj fortoj akiri ŝin kiel edzinon al mi. 01147
Bottom
01149
Top
Juhani: Good, good! But what says Lauri? JUHANI. Bone, bone! Sed kion diras Lauri? 01148
Bottom
01150
Top
Lauri: What have I to do with the girl ? LAURI. Kion komunan mi havas kun la knabino? 01149
Bottom
01151
Top
Juhani: Whose side are you on? JUHANI. Ĉe kies flanko vi staras? 01150
Bottom
01152
Top
Lauri: I’ll have nothing to do with the matter, on one side or the other. LAURI. Mi ne miksas min en la aferon, nek por tiu, nek por ĉi tiu partio. 01151
Bottom
01153
Top
Juhani: There’s going to be a fine stew, all the same. JUHANI. Fariĝos el ĉi tio vera kaĉo. 01152
Bottom
01154
Top
Lauri: I’ll keep my spoon out of it, I will. LAURI. En tiun mi ne ŝovos mian kuleron. 01153
Bottom
01155
Top
Juhani: All, therefore, except Lauri. Boys, boys, sons of Jukola and clansmen all! Now for a clash, and earth and heaven will quake! Now, darling brothers, the knife, the axe or the club, and one against all and all against one like seven bulls! I’m agreed. A club’s my weapon; I seize this curly-grained log, and whoever’s skull gets a splinter of it, he has himself to blame for it. Seize your clubs, boys, and step forth if you can stand up to a man. JUHANI. Ciuj do, krom Lauri. Knaboj, knaboj, la frataro de Jukola kaj mia parencaro granda! Nun ni frapegos kaj la tero kaj la ĉielo tremegos! Nun, karaj fratoj, prenu tranĉilon, hakilon aŭ lignoŝtipon kaj unu kontraŭ ĉiuj kaj ĉiuj kontraŭ unu kiel sep bovoj! Estu tiel! Lignoŝtipo estos mia armilo; tiun ondvejnan mi kaptas, kaj se ies kapkrusto ricevos de ĝi spliton, li kulpigu sin mem. — Prenu viajn ŝtipojn, knaboj, kaj venu ĉi tien, se troviĝas en vi rezisto al viro. 01154
Bottom
01156
Top
Eero: Here I stand armed, though a bit shorter than you others. EERO. Ĉi tie mi staras armita, kvankam iom pli malalta ol vi aliaj. 01155
Bottom
01157
Top
Juhani: You whippersnapper. But I note on your face that mocking, that sly, that damnable grin, and it seems you make fun of the matter. But I’ll teach you. JUHANI. Vi, eta stumpaĉo! Sed jen mi ree ekvidas tiun sarkasmon, tiun kaŝitan, tiun malbenitan grimacon en via vizaĝo, kaj ŝajnas, ke vi nur vidas ludon en la tuta afero. Sed mi vin instruos. 01156
Bottom
01158
Top
Eero: What is it to you so long as my club is in earnest? EERO. Ne zorgu pri tio, se nur mia ŝtipo agos serioze. 01157
Bottom
01159
Top
Juhani: I’ll soon teach you. Take hold of your logs, boys, your clubs ! JUHANI. Jes, vere mi vin instruos baldaŭ. Prenu viajn ŝtipojn, prenu viajn ŝtipojn, knaboj! 01158
Bottom
01160
Top
Timo: Here I am, and here’s my club, if it has to be. I don’t want anger and a quarrel, but if it has to be. TIMO. Ĉi tie estas mi kaj mia ŝtipo, se estas bezone. Mi ne volas havi malpacon kaj kverelon, sed se estas bezone. 01159
Bottom
01161
Top
Juhani: Your club, Tuomas! JUHANI. Vian ŝtipon, Tuomas! 01160
Bottom
01162
Top
Tuomas: Go to hell with your club, owl. TUOMAS. Iru al diablo kun via ŝtipo, strigo! 01161
Bottom
01163
Top
Juhani: Fire and lightning! JUHANI. Sidu kaj brulu! 01162
Bottom
01164
Top
Simeoni: Terrible, heathenish and Turkish, this brawling. I’m out of the game and leave my marriage business in the Lord’s hands. SIMEONI. Terura, pagana kaj turka estas ĉi tiu bruego; sed mi cedas kaj fortiriĝas el la ludo kaj transdonas miajn edziĝ. aferojn al la Sinjoro. 01163
Bottom
01165
Top
Lauri: I’m out of it too. LAURI. Ankaŭ mi rezignas. 01164
Bottom
01166
Top
Juhani: Step aside, then, you two, step out of our way. At your club, Aapo, and let Jukola’s walls echo to the splitting of skulls. Fire and horny devils! JUHANI. Tial vi ambaŭ fortiriĝu flanken, tiriĝu flanken for de niaj piedoj! — Prenu vian ŝtipon, Aapo, kaj eksonu la muroj en Jukola, kiam kranioj krevos. Fajro kaj kornuloj! 01165
Bottom
01167
Top
Aapo: O wretched child of earth. I’m horrified, Juhani, when I see you now, seeing how your eyes roll and your hair sticks up on end like a tussock of hay. AAPO. Mizera estas la homido. Mi konsterniĝas, Juhani, rigardante vian aspekton nun, vidante, kiel viaj okuloj turni-ĝadas kaj via hararo staras rekte kvazaŭ hirta herbo. 01166
Bottom
01168
Top
Juhani: Let it stick, let it stick; it’s just what an ordinary Jack’s hair should rightly do. JUHANI. Lasu stari, lasu stari; ĝi estas ĝuste la ordinara kaj nefalsa johana hararo. 01167
Bottom
01169
Top
Eero: I’m minded to dust it a little. EERO. Mi havus emon ĝin iom taŭzi. 01168
Bottom
01170
Top
Juhani: You hop-o-my-thumb ! Best keep nicely in a corner. Away! I pity you. JUHANl. Vi dikfingro! Plej bone por vi resti kviete en angulo. For, mi ekkompatas vin. 01169
Bottom
01171
Top
Eero: Take that dreadful jaw of yours into a corner in good time. I pity that, for it’s quaking and shaking like a hcggar. EERO. Portu rapide en angulon tiun vian teruran mentonon. Ĝin mi kompatas, ĉar ĝi jam tremas kaj vibras kiel almozulo. 01170
Bottom
01172
Top
Juhani: Look how this club’s quaking, look! JUHANI. Vidu, kiel ĉi tiu ŝtipo tremas, vidu. 01171
Bottom
01173
Top
Aapo: Juhani! AAPO. Juhani! 01172
Bottom
01174
Top
Eero: Strike! And I believe it’ll rain back from here, maybe rain back real hailstones, big as logs. Strike! EERO. Ekfrapu! Mi kredas, ke repluvos de ĉi tie kaj eble pluvos hajloj grandaj kiel ŝtipoj. Frapu ĉi tien! 01173
Bottom
01175
Top
Juhani: I will. JUHANI. Jes. 01174
Bottom
01176
Top
Aapo: You will not, Juhani. AAPO. Vi ne frapos, Juhani! 01175
Bottom
01177
Top
Juhani: Go to the dunghill, you, or seize your club and defend yourself or I’ll pound your head into a jelly. Seize your club. JUHANI. Iru sur sterkamason vi, aŭ prenu vian ŝtipon kaj defendu vin, en alia okazo mi moligos vian kapon. Prenu vian ŝtipon! 01176
Bottom
01178
Top
Aapo: Where are your brains? AAPO. Kie estas via prudento? 01177
Bottom
01179
Top
Juhani: In this tough club, look, now it’ll whisper a word. JUHANI. En ĉi tiu malmolkapa ŝtipo; vidu, nun ĝi fiustros vorteton. 01178
Bottom
01180
Top
Aapo: Wait, brother, wait, until I too have grabbed a weapon. Now then, here I stand with a wooden sausage in my hand. But first a couple of words, my Christian band of brothers, and then let’s fight like mad wolves. Note that a man in a fury of rage is a bloodthirsty beast and no human being; too blind to see what is just and proper; least of all can he carry out works of love in the grip of anger. Nevertheless, if we were now to try to look in the light of common sense on the matter that has brought brothers to the verge of blows, I believe we shall find the case to be this. The girl cannot love all of us, but only one, if she would accept any of us as the one in whose company she would be willing to wander hand in hand over the thorny hill of life. I therefore think it best that we should go to her in a body, all at the same time, to inform her solemnly of our matter and with pious heart and tongue ask whether she could bestow her heart on one of us and on whom. Then if the girl is willing, may the one who draws the happy lot thank his luck, and the others accept their fate without murmuring. He who is left without must swallow his disappointment, hoping that he too will still meet the spouse ordained for him down here. If we act thus, we shall be acting like men and true brothers. And then the bright shades of our father and mother will step forth from the glowing gate of Heaven and standing on the rim of a shining cloud look down on us, crying to us in a loud voice: ”Just so, Juhani, just so, Tuomas and Aapo, just so, Simeoni, Timo and Lauri, that’s the way, my little Eero! You are sons in whom we are well pleased.” AAPO. Atendu, frato, atendu, ĝis mi kaptos armilon en mian manon. — Jen;ĉi tie mi nun staras kun ronda ŝtipo en la mano. Sed unue kelkajn vortojn, vi kristana frataro de Jukola, kaj poste ni batalu kvazaŭ frenezaj lupoj. — Rimarku: viro en kolerego estas sangon soifanta raba besto, sed ne homo; li estas blinda por vidi, kio estas justeco kaj modereco; kaj plej malmulte Ii povas sub potenco de sia kolero plenumi amaferojn. Sed se ni nun tamen penus laŭ vidpunkto de prudento rigardi la afcron, kiu kaŭzis la ŝtipkverelon, mi kredas ke la afero estus jena. La knabino ne povas ami nin ĉiujn, nur unu solan, se ŝi volas havi el ni iun, kun kiu ŝi manon en mano volus transpasi Ia kardan altaĵon de la vivo. Laŭ mia juĝo estas plej bone, ke ni ĉiuj kune kaj samtempe iru al ŝi por sciigi serioze nian aferon demandante kun fervoraj animo kaj lango, ĉu ŝi povus al iu el ni donaci sian koron. Se la knabino konsentos, tiam tiu el ni, kiu gajnis la sopiritan loton, laŭdu sian tagon de feliĉo, sed la aliaj estu kontentaj je sia sorto sengrumble. Li, kiu ne ricevis, englutu sian ĉagrenon esperante, ke ankaŭ li renkontos surtere la kunulinon al si destinitan. Se ni agos tiel, ni agos kiel viroj kaj veraj fratoj. Kaj tiam la lumigitaj ali-formaĵoj de niaj gepatroj eliros tra la ora pordo de la ĉielo kaj, starante sur rando de brilanta nubo, ili rigardos malsupren al ni kriante per laŭta voĉo: »Jes, tiel Juhani, tiel Tuomas kaj Aapo, jen tiel, Simeoni, Timo kaj Lauri, ĝuste tiel, mia Eero-etulo! Vi estas niaj filoj, la amataj, en kiuj ni havas plezuron.» 01179
Bottom
01181
Top
Juhani: Man, you speak, Devil take it, like an angel from Heaven and very nearly had me weeping. JUHANl. Viro, vi parolas, diablo prenu, kiel ĉiela anĝelo, kaj ne mankas multe, ke vi kaŭzas al mi ploron. 01180
Bottom
01182
Top
Simeoni: We thank you, Aapo. SIMEONI. Ni dankas vin, Aapo. 01181
Bottom
01183
Top
Juhani: Yes, thanks. There goes my club. JUHANI. Dankon. Tien mi fetas mian ŝtipon. 01182
Bottom
01184
Top
Timo: And there goes mine. And this quarrel ends as I wanted it to from the start. TIMO. Tien ankaŭ mi. Kaj ĉi tiu kverelo finiĝis kiel mi jam komence volis. 01183
Bottom
01185
Top
Simeoni: Aapo holds up a mirror to us, and for that let us thank him. SIMEONI. Aapo tenas spegulon antaŭ ni, kaj ni danku lin pro tio. 01184
Bottom
01186
Top
Eero: Let us thank him, let us sing him a Simon’s thanksgiving hymn. EERO. Lin ni danku, ni kantu veran »benon de Simeono». 01185
Bottom
01187
Top
Simeoni: Mockery, mockery and impudence again. SIMEONI. Moko, moko kaj rikano ree! 01186
Bottom
01188
Top
Timo: Don’t make a mock of God’s word, Eero, of Simon’s thanksgiving hymn. TIMO. Ne moku, Eero, vortojn de Dio, benon de Simeono. 01187
Bottom
01189
Top
Aapo: So young and ah! so hardened! AAPO. Ho, tiel juna kaj tiel obstina! 01188
Bottom
01190
Top
Simeoni: So young and so hardened. Eero, Eero! Ay, I’ll say no more, only sigh on your behalf. SIMEONI. Tiel juna kaj tiel obstina! Eero, Eero! Jes, nun mi nenion plu diros, mi ĝemas pro vi. 01189
Bottom
01191
Top
Juhani: I prophesy, Eero, that once or twice we shall have to lay on you with a father’s hand. Mother brought you up too gently. JUHANI. Mi profetas, Eero, ke ni devos unu du fojojn doni al vi vere »el patra mano». ĉar nia patrino edukis vin tro milde. 01190
Bottom
01192
Top
Simeoni: We must punish him while his heart is still pliant with the softness of youth; only let us do it with a loving hand and not in wrath. The hand of wrath drives devils in, not out. SIMEONI. Ni devos lin puni dum lia koro ankoraŭ estas mola kaj fleksebla pro juneco; sed ni faru tion per ama mano kaj ne en kolero de malamo. Punado malama pelas diablojn internen, ne eksteren. 01191
Bottom
01193
Top
Eero: Take that from a real loving hand. EERO. Jen tie, kaj vere el ama mano. 01192
Bottom
01194
Top
Simeoni: Oh the godless! He hit me! SIMEONI. Vidu la malpiulon, li min batis! 01193
Bottom
01195
Top
Eero: Square on the snout. Bile can overflow for less. EERO. Kaj rekte sur la buŝegon. Jam pro malpli la gal-veziko krevis. 01194
Bottom
01196
Top
Juhani: Come here, my boy. Timo, give me that stick from the corner. JUHANI. Venu ĉi tien, knabeto. Timo, donu la bastonon, kiu estas en angulo tie. 01195
Bottom
01197
Top
Simeoni: That’s right, Juhani. Hold him nicely across your knee, I’ll let his trousers down. SIMEONI. Jen, Juhani, tenu lin bone sur viaj genuoj, mi tiros malsupren lian pantalonon. 01196
Bottom
01198
Top
Eero: Stop! Help! EERO. Ne, ne pro infero! 01197
Bottom
01199
Top
Juhani: Vainly you’ll wriggle, wretch. JUHANl. Vane vi baraktas, aĉulo. 01198
Bottom
01200
Top
Simeoni: Don’t let go of him. SIMEONI. Ne liberigu lin. 01199
Bottom
01201
Top
Juhani: See the wildcat! But you will not escape, no. JUHANI. Jen, vidu la perĉon. Sed vi ne liberiĝos, ne.] 01200
Bottom
01202
Top
Eero: Hit me, you accursed, and I’ll set the house on fire! I’ll raise fire and smoke, I will in earnest, fire and smoke! EERO. Se vi batos, vi sentaŭguloj, mi metos fajron sub la domangulon. Vere mi faros fajron kaj fumon, fajron kaj fumon mi faros! 01201
Bottom
01203
Top
Juhani: What gall ! Would you set fire to the house ? Ah what gall! JUHANI. Kia galo! Ĉu fajron vi metos sub la domangulon? Ho, kia galo! 01202
Bottom
01204
Top
Simeoni: God protect us, what gall! SIMEONI. Dio gardu, kia galo! 01203
Bottom
01205
Top
Juhani: Come here with the stick, Timo. JUHANI. La bastonon ĉi tien, Timo! 01204
Bottom
01206
Top
Timo: I can’t find it. TIMO. Mi ne trovas ĝin. 01205
Bottom
01207
Top
Juhani: Blind, can’t you see it in that corner? JUHANI. Vi blindulo, ĉu vi ne vidas ĝin en la angulo tie? 01206
Bottom
01208
Top
Timo: Oh, this one? This birch? TIMO. Cu ĉi tiu? betula? 01207
Bottom
01209
Top
Juhani: Just that. Pass it here. JUHANI. ĉuste tiu; alportu ĝin. 01208
Bottom
01210
Top
Simeoni: Lay on, but sensibly, not quite with all your might. SIMEONI. Batu, sed saĝe kaj ne per tro multa forto. 01209
Bottom
01211
Top
Juhani: I know how. JUHANI. Jes, mi scias. 01210
Bottom
01212
Top
Lauri: Not a single stroke, say I. LAURI. Eĉ ne unu baton, mi diras! 01211
Bottom
01213
Top
Tuomas: Leave the boy alone. TUOMAS. Lasu la knabon en paco! 01212
Bottom
01214
Top
Juhani: He needs his tail warmed. JUHANI. Li bezonas iom sur sian voston. 01213
Bottom
01215
Top
Lauri: You’ll not lay a finger on him. LAURI. Nun vi eĉ per via fingro ne tuŝu lin. 01214
Bottom
01216
Top
Tuomas: Set the boy free ! At once ! TUOMAS. Delasu la knabon! Tuj! 01215
Bottom
01217
Top
Timo: Let him be forgiven, Eero-lad, still this once, anyhow. TIMO. Li havu pardonon, la Eero-knabo, ĉi tiun fojon an-koraŭ. 01216
Bottom
01218
Top
Simeoni: Forgiven, forgiven, until tares and weeds have choked the wheat. SIMEONI. Pardonon, pardonon, ĝis kardo kaj dornoj sufokos la tritikon. 01217
Bottom
01219
Top
Lauri: Don’t touch him. LAURI. Ne tuŝu lin. 01218
Bottom
01220
Top
Aapo: Let us forgive him and try in that way to heap glowing coals on his head. AAPO. (J.Ni pardonu al li; kaj tiel ni penos amasigi fajrajn karbojn sur lian kapon. 01219
Bottom
01221
Top
Juhani: Go then and thank your stars. JUHANI. Iru nun kaj danku vian sorton. 01220
Bottom
01222
Top
Simeoni: And pray to God to grant you a new heart, mind and tongue. SIMEONI. Kaj petegu Dion, ke li donacu al vi novajn koron, animon kaj langon. 01221
Bottom
01223
Top
Timo: I’m off to bed. TIMO. Sed mi kuŝiĝos. 01222
Bottom
01224
Top
Aapo: Let’s still cast a glance at one matter. AAPO. Ni traktu ankoraŭ unu paragrafon. 01223
Bottom
01225
Top
Timo: I’m off to bed. Come along, Eero, let’s go to bed and forget this ant-heap of a world, this miserable pile that steams and smokes in the rain. Come, Eero. TIMO. Mi kuliĝos. venu kun mi, Eero; ni kuŝiĝu kaj for-gesu ĉi tiun formikneston de Ia mondo, la mizeran formikejon, kiu en pluvo vaporas kaj eligas fumon. Venu, Eero! 01224
Bottom
01226
Top
Juhani: What is the matter you would have us thrash out? JUHANI. Sed kia estas la paragrafo, kies plenumon vi volas? 01225
Bottom
01227
Top
Aapo: God have mercy! Isn’t it a fact that we don’t even know our ’a’, the first letter of the alphabet, and yet the art of reading is an essential duty of a Christian citizen? But we can be forced to it by the power of the law, the power of church law. And you know what Crown contraption waits for us, eager to get its teeth into us, if we don’t dutifully learn to read. The stocks await us, brothers, the black stocks, which, with its round holes sternly gaping, squats in the church porch like a black boar. With these Hell’s pincers our Vicar has already threatened us, and he might carry out his threat if he doesn’t see us busily practising every day, that’s certain. AAPO. Dio gardu! estas ja tiel, ke ni ne konas eĉ la unuan literon en la abocolibro, A, kaj tamen estas legoscio nepra devo de kristana civitano. Sed al tio oni povas devigi nin per leĝa potenco, per potenco de la eklezia leĝo. Kaj vi scias, kia ŝtata maŝino nin atendas kaj volas nin kapti per siaj dentoj, se ni ne dece lernos legi. Piedtrabo ja nin atendas, fratoj, nigra piedtrabo, kiu kun siaj rondetaj truoj kuŝaĉas tie en la preĝeja vestiblo kiel nigra virporko. Custe per ĉi tiu infera prenilo nia preposto nin minacis, kaj li plenumos sian minacon, se li ne vidos ĉe ni ĉiutagan diligenton kaj ekzercadon, tio estas certa afero. 01226
Bottom
01228
Top
Juhani: Impossible to learn to read. JUHANI. Estas neeble Ierni legi. 01227
Bottom
01229
Top
Aapo: It’s a trick people have learned to do before. AAPO. Homoj faris tiun lertaĵon ankaŭ pli frue. 01228
Bottom
01230
Top
Tuomas: ’Twould set a fellow sweating. TUOMAS. Vere ĉe tio viro ŝvitadus. 01229
Bottom
01231
Top
Juhani: And puffing. I have such a hard head. JUHANI. Kaj spiregadus. Mi havas tiom malmolan kapon! 01230
Bottom
01232
Top
Aapo: A strong will can take a man through grey granite. Let’s get to work, send to Hämeenlinna for a-b-c books and go to the churchwarden’s to school, as our Vicar ordered. Let’s do it before we are rushed there at Crown speed. AAPO. Tamen forta volo kondukas viron eĉ tra griza ŝtono. Ni ekkaptu la aferon, ni venigu por ni abocolibrojn el Hameen-linna kaj ni iru al la kantoro por lerni Iegi, kiel estas ordono de nia preposto. Tion ni faru antaŭ ol oni nin alkondukos per ŝtata devigo. 01231
Bottom
01233
Top
Juhani: I’m afraid that that’s what we have to do, I’m afraid so. God have mercy upon us! But let’s leave the matter until to-morrow and go to bed now. JUHANI. Mi timas, ke tio devas esti farata, mi timas. Dio indulgu nin. Sed restu por morgaŭ ĉi tiu ideo, kaj ni kuŝiĝu. 01232
Bottom

Chapter 02 capitro

: |fin-|swe-|eng|-rus|-est|-hun|-ger|-dan|-spa|-ita|-fra|-epo| - |fin-|swe-|eng-|rus-|est-|hun-|ger-|dan-|spa-|ita-|fra-|epo| (en-eo) :
Chapter: |01|01|01|02|02|02|03|03|03|03|04|04|04|05|05|06|06|06|06|06|07|07|08|08|08|09|09|09|09|10|11|11|12|13|13|13|14|14| :capitro
Download Seven brothers o Sep fratoj descargar
02001
Top
It is a calm September morning. Dew glitters in the fields; mist swirls around the branches of the yellowing trees, to fade at last into the upper air. This morning the brothers rose very ill-tempered and silent, washed their faces, combed their hair and dressed in their Sunday best. For to-day they mean to go to the churchwarden’s to school. Estas kvieta matcno de septembro. Roso brilas sur herbejo, nebulo turniĝadas ĉirkaŭ flaviĝintaj folioj kaj fine malaperas en la alto. Ci tiun matenon la fratoj ellitiĝis tre koleraj kaj senvortaj, lavis siajn vizaĝojn, brosis siajn harojn kaj vestis sin per festvestoj. Ĉar hodiaŭ ili decidis ekiri al la kantoro por lcrni legadon. 02001
Bottom
02002
Top
They sit now at breakfast around Jukola’s long pine table, and the brown peas seem to taste good to them, though instead of merriment a dark frown of resentment has settled on their brows; the thought of the school-trip on which they must soon depart has caused this scowl. Yet, having eaten, they do not hasten at once on their way, but linger on resting. They sit in silence, some gazing moodily down at the floor, some staring at their red-backed a-b-c books as they finger the stout leaves. Beside the southern window of the living-room sits Juhani, his glance on the stony hillside and the dense pine-wood with its glimpse of the old woman’s cabin and red-framed door. Ili manĝas nun sian matenmanĝon ĉe la longa, pinligna tablo de Jukola, kaj ŝajnas, ke la brunaj pizoj gustas bone al ili, kvankam iliaj vizaĝoj ne estas ĝojaspektaj, sed ĉagrena kolereto ŝvebas sur iliaj brovoj; penso pri la lernejvizito, kiun ili tuj devos cntrepreni, kaŭzis ĉi tion. Post la manĝo ili tamcn ne tuj ekiris, sed ili sidiĝis por ripozi ankoraŭ momenton. Silente ili sidis, kaj iu fikse rigardis malgajc la plankon, alia rigardis la ruĝkovrilan abocolibron, turnante ĝiajn dikajn foliojn. Ce la suda fenestro de Ia ĉambro sidas Juhani rigardante supren al la ŝtona altaĵo kaj al la densa pinaro, kie estas videbla la ka-bano de la avino, kabano kun ruĝafosta pordo. 02002
Bottom
02003
Top
Juhani: There’s Venla tripping along the path, and nimbly she skips too. JUHANI. Vcnla tie paŝas sur la vojeto, kaj estas ŝia irado rapida. 02003
Bottom
02004
Top
Aapo: And it was yesterday that both mother and daughter were to go to their kinsfolk at Tikkala to dig turnips and pick lingonberries, meaning to stay there until late autumn. AAPO. Kaj hieraŭ devis la patrino kaj la filino iri al parencoj en Tikkala por senfoliigi rapojn kaj kolekti vakciniojn, restantc tie ĝis malfrua aŭtuno. 02004
Bottom
02005
Top
Juhani: Until late autumn? It makes me very uneasy. Probably they’ll go, but there’s a farmhand at Tikkala this year, a bonny lad and a great rogue, and that’d soon be the end of all our hopes. Best do the great deed, therefore, right now; put the question, of all questions the question. So let’s go and ask the wench if her mind can be persuaded and her heart catch fire. JUHANI. Ĉu ĝis malfrua aŭtuno? Mi tre maltrankviliĝas. Certc ili iros; sed en Tikkala estas ĉi tiun jaron servisto, kiu estas belaspekta knabo kaj granda petolulo, kaj malaperus tie la espero de ni ĉiuj. plej bonc cstas do fari senprokraste la stran-gan manovron, prezenti demandon, la demandon de ĉiuj de-mandoj. Ni iru por demandi la knabinon, ĉu ŝia animo volus subiĝi kaj ŝia koro ekflami. 02005
Bottom
02006
Top
Tuomas: I, too, think that’s best. TUOMAS. Ankaŭ mi opinias, ke tio estus plej bona. 02006
Bottom
02007
Top
Timo: And I too. TIMO. Ankaŭ mi. 02007
Bottom
02008
Top
Juhani: Ay, ay, there’s nothing for it now but a-marrymg, all together and at the same moment like true lads. Ay, ay! The Lord protect us! But it can’t be helped, so a-marrying, a-marrying! Here we are in our best clothes, washed and brushed, our whole outward appearance that of a Christian being: tidy and as though born again. I feel very uneasy. Hut on to Venla! Now is an acceptable time. JUHANI. Jes, jes! nenion alian ĉi tiun fojon, nur ĉiuj al svato kaj samtempe kiel bravuloj. Jes, jes! la Sinjoro nin gardu! sed nenio helpas, nur al svato, al svato. Nun ni estas en vestoj plej bonaj, lavitaj kaj brositaj; tuta nia eksteraĵo similas krista-nan homon: pura kaj kvazaŭ denovc naskiĝinta. — Mi tre maltrankviliĝas. — Sed al Venla! Nun estas akcepta tcmpo. 02008
Bottom
02009
Top
Eero: And may it be also a day of bliss. EERO. Kaj estu ĝi la tago de savado. 02009
Bottom
02010
Top
Juhani: Whose day of bliss, whose? Ahaa! whose do you think, lad? JUHANI. Kies tago de savado, kies? Ho! kion vi kredas, knabo? 02010
Bottom
02011
Top
Eero: Why not all of ours? EERO. Prcfere por ni ĉiuj. 02011
Bottom
02012
Top
Juhani: In other words, that she would become the wife of all of us? JUHANI. Alie dirite, ke ŝi fariĝu edzino de ni ĉiuj. 02012
Bottom
02013
Top
Eero: I’m willing. EERO. Estu tiel. 02013
Bottom
02014
Top
Juhani: What? JUHANI. Ĉu vcre! 02014
Bottom
02015
Top
Simeoni: How in God’s name would that be possible? SIMEONI. Pro Dio, kiel tio estus ebla? 02015
Bottom
02016
Top
Eero: Nothing is impossible before God. Let’s all trust, hope and love with one accord. EERO. Nenio por Dio estas nepovebla. Ni fidu, esperu, kaj amu ĉiuj unuanime. 02016
Bottom
02017
Top
Juhani: Shut up, Eero! For now we’re off a-marrying and I he same road to school, bag on back. JUHANI. Silentu, Eero! ĉar nun ni iros por svati kaj tuj poste al lerncjo kun dupoŝa manĝaĵosako sur la ŝultro. 02017
Bottom
02018
Top
Aapo: But in order to do the job properly, one of us ought to act as a kind of spokesman in the cabin. AAPO. Sed por agi saĝe, unu el ni estu kvazaŭ pledanto tie en la kabano. 02018
Bottom
02019
Top
Juhani: An important point. But you yourself are as though fashioned for the part. You have goodly gifts; your speech has always lit fire and lightning in a man’s bosom. Verily! you were born to be a parson. JUHANI. Grava paragrafo. sed vi ja estas kvazaŭ fandita por tiu okupo. Vi havas bonajn talentojn; via parolo ĉiam vekas fajron kaj fulmon en vira koro. Vere vi estas naskiĝinta por esti pastro. 02019
Bottom
02020
Top
Aapo: What do I know? And why speak of gifts? Here in I he woods they are lost in the mists of ignorance, fade away like a tinkling brook into sand. AAPO. Kion scias mi? kaj kial ni parolas pri talentoj? Ci tie en la arbaroj ili malapcras en nekonata nebulo, malaperas kiel lirlanta rivereto en sablo. 02020
Bottom
02021
Top
Juhani: Hard luck has kept you from school. JUHANI. Malmilda sorto ne lasis vin iri lernejon. 02021
Bottom
02022
Top
Aapo: Where would our farm have got the means to send me to school? Remember: many’s the foodbag that dances between home and school before a boy’s in the wooden tub. lint back to our business, our marrying business. Be it as you wish. I'll step forward as the common spokesman and try to speak like a wise man. AAPO. Kie nia bieno estus ricevinta monrimedojn por min lernigi? Memoru: longe^devas la manĝosako pendoladi inter hejmo kaj lernejo, antaŭ ol knabo estos en lignosako. — Sed ree al la afero, Ia edziĝafero. Estu laŭ via volo. Mi ekpaŝos antaŭ vi kiel komuna parolgvidanto kaj penos vortumi kiel saĝa viro. 02022
Bottom
02023
Top
Juhani: Let’s get to work. Holy Lord! But it can’t be helped, so let’s get to work in earnest. We’ll leave our bags outside the cabin, and Lauri, who has no eggs in this basket, can guard them from the pigs. Let’s go now. And let’s enter the bridal chamber a-b-c book in fist; it lends us a kind of solemnity. JUHANI. De parolo al ago! Dio gardu! Sed nenio helpas, ni tuj transiru de parolo al ago. Niajn sakojn ni lasos ekster la kabano de la avino, kaj Lauri, kiu havas neniun bruton ĉe tiu fonto, ilin gardu de porkoj. Ni ekiru nun! kaj ni eniru en la domon de la fianĉino kun la abocolibro en la mano; tio donos al ni kvazaŭ iom da solencco. 02023
Bottom
02024
Top
Eero: Especially if we turn the last page with the cockerel on the outside. EERO. Precipe, se ni tenos ĝin tiel, ke la kokfolio estos videbla. 02024
Bottom
02025
Top
Juhani: At it again? But the cock reminds me of the horrid dream that upset me last night. JUHANI. Ĉu ree? Sed parolante pri koko mi memoras Ia teruran sonĝon, kiu turmentis min la lastan nokton. 02025
Bottom
02026
Top
Simeoni: Tell it; maybe it was sent as a healthy warning. SIMEONI. Rakontu ĝin; eble ĝi cstas por ni utila averto. 02026
Bottom
02027
Top
Juhani: I dreamed that on the stove there was a hen’s nest with seven eggs in it. JUHANI. Mi sonĝis, ke tie supre sur la forno estis kokin-nesto kaj en ĝi sep ovoj. 02027
Bottom
02028
Top
Simeoni: Jukola’s seven sons! SIMEONI. La sep filoj de Jukola! 02028
Bottom
02029
Top
Juhani: But one of the eggs was ridiculously small. JUHANI. Sed unu ovo estis mirinde malgranda. 02029
Bottom
02030
Top
Simeoni: Eero! SIMEONI. Eero! 02030
Bottom
02031
Top
Juhani: The cock died. JUHANI. La koko mortis. 02031
Bottom
02032
Top
Simeoni: Our father! SIMEONI. Nia patro! 02032
Bottom
02033
Top
Juhani: The hen died. JUHANI. La kokino mortis! 02033
Bottom
02034
Top
Simeoni: Our mother! SIMEONI. Nia patrino! 02034
Bottom
02035
Top
Juhani: Then suddenly all the world’s mice, rats and weasels attacked the nest. What would these animals mean? JUHANI. Postc ĉiuj musoj, ratoj kaj ermenoj de la mondo atakis la neston. — Kion signifas tiuj bestoj? 02035
Bottom
02036
Top
Simeoni: Our sinful passions and the lusts of the world. SIMEONI. Niajn pekajn deziregojn kaj la mondan volupton. 02036
Bottom
02037
Top
Juhani: Likely that. The weasels, rats and mice came and turned and rolled, tapped and rattled the eggs, which soon broke, and from the tiny egg burst a very bitter stink. JUHANI. Verŝajnc tiel. — La ermenoj, Ia ratoj kaj la musoj venis kaj bruante kaj klakante rulis kaj turnis la ovojn, kiuj baldaŭ disrompiĝis, kaj el tiu malgranda ovo venis tre mal-bona odoro. 02037
Bottom
02038
Top
Simeoni: Mark that, Eero. SIMEONI. Rimarku tion, Eero. 02038
Bottom
02039
Top
Juhani: The eggs were broken, and from the stove top an awful voice, as the roar of many waters, shouted in my ear: ”All is broken, and great was the breakage thereof!” That’s what it shouted, but we began at last to collect the mess and cook it, and in the end we got what are called scrambled eggs; and we ate it with great pleasure and gave some to our neighbours too. JUHANI. La ovoj estis disrompitaj, kaj terura voĉo kiel bruego de multaj akvoj nun kriis en mian orelon de sur la forno: »ĉio estas disrompita, kaj granda estis la disrompado!» Tiel oni kriis, sed ni komencis fine kolekti kaj kuiri Ia disrom-pajon kaj ni ricevis el ĝi fine tiel nomatan kirlovaĵon; kaj ni manĝis ĝin kun plezuro kaj donis ankaŭ al niaj najbaroj. 02039
Bottom
02040
Top
Eero: A good dream. EERO. Bona sonĝo. 02040
Bottom
02041
Top
Juhani: Bitter, bitter; you smelled in it like hell. It was a very hitter dream I had of you, lad. JUHANI. Amara, amara: vi odoraĉis kiel infero. Treamaran sonĝon mi havis pri vi, knabo. 02041
Bottom
02042
Top
Eero: But I dreamed right sweetly of you. I saw the cockerel in I lie a-b-c book lay you, in reward for your diligence and wisdom, a big heap of sweets and lumps of sugar. You were umitly pleased, champing your sweets; you gave some to me. EERO. Sed mi havis pri vi tre dolĉan sonĝon; mi sonĝis, ke la koko de abocolibro, por rekompenci vian diligenton kaj saĝon, demetis sufiĉe grandan amason da karameloj kaj suker-pecoj. Vi ĝojis multe kaj maĉis viajn dolĉaĵojn; vi donis eĉ al mi. 02042
Bottom
02043
Top
Juhani: Did I give you some? That was a good deed. JUHANI. Mi donis eĉ al vi. Tio ja estis bone farita. 02043
Bottom
02044
Top
Eero: When is it evil to give? EERO. »Cia dono estas bono.» 02044
Bottom
02045
Top
Juhani: Never; especially if I were to give you a little taste ni i lie stick. JUHANI. Certe; precipe se mi donus iom per bastono. 02045
Bottom
02046
Top
Eero: Why only a little? EERO. Kial nur iom? 02046
Bottom
02047
Top
Juhani: Hold your jaw, bull-calf! JUHANI. Fermu vian faŭkon, bovidaĉol 02047
Bottom
02048
Top
Tuomas: Do that both of you, and let us start. TUOMAS. Faru tiel ambaŭ kaj ni ekiru. 02048
Bottom
02049
Top
Aapo: Let each take his bag and his a-b-c book. AAPO. Ciu kunprenu sian sakon kaj sian abocolibron. 02049
Bottom
02050
Top
So they set forth to woo their neighbour’s daughter. In single file, silent, they crossed the mound in which their potato-cellar lay, marched up the stony hill and stood at last before Granny Pinewood’s cabin. Tiel ili ekiris por svati la filinon de la najbaro. Unu post alia, silentaj ili preterpasis la deklivon kun terpomkeloj, iris laŭ la ŝtona altaĵeto supren kaj staris fine antaŭ la kabano de la avino de Pindometo. 02050
Bottom
02051
Top
Juhani: Here we are and here we leave our bags; you, Lauri, keep faithful watch until we return from the bridal chamber. JUHANI. Ci tie ni estas, ĉi tien ni metos la saketojn; kaj vi, Lauri, sidu kiel fidela gardisto, ĝis ni revenos el la ĉambro de la fianĉino. 02051
Bottom
02052
Top
Lauri: Will you be there long? LAURI. Ĉu vi restos tie longe? 02052
Bottom
02053
Top
Juhani: As long as the shaping of our errand demands. Has nivone a ring? JUHANI. Tiom Ionge, kiom postulas la sukceso de nia afero. — Cu iu havas ringon? 02053
Bottom
02054
Top
Eero: It isn’t needed. EERO. Ci ne estas bezonata. 02054
Bottom
02055
Top
Juhani: Has anyone a ring in his pocket? JUHANI. ĉu iu havas ringon en la poŝo? 02055
Bottom
02056
Top
Timo: Not I, nor as far as I know have the others. There M*ii lire now: a bachelor ought always to have a glittering mig in his pocket when he goes out. TIMO. Ne mi kaj, laŭ mia scio, ankaŭ ne la aliaj. Tiel estas: juna viro devus ĉiam iri kun brilanta ringo en sia poŝo. 02056
Bottom
02057
Top
Juhani: The Devil! Here we stand now. And pedlar Isak whs ill our place yesterday, who could have sold me both the nun unci the shawl. But I, pig that I am, never thought of that. JUHANl. Diablo! Ĉi tic ni staras nun. Kaj hieraŭ estis ĉe ni la rusa kolportisto Isaako, de kiu mi estus povinta aĉeti kaj ringon kaj koltukon, sed mi, porko, pri tio ne ekpensis. 02057
Bottom
02058
Top
Aapo: Such instruments we can buy ourselves later. Indeed H Is best to know first for certain whether any of us, and which, h to make these joyful purchases. AAPO. Tiujn aĵojn ni povos aĉeti al ni poste. Kaj plej bonc estas unue por ni sciiĝi certe, ĉu iu el ni kaj kiu faros tiun ĝojigan aĉeton. 02058
Bottom
02059
Top
Juhani: Who opened the door? Was it Venla? JUHANI. Kiu malfermctis Ia pordon? Cu Venla? 02059
Bottom
02060
Top
Timo: It was the old woman, the long-chinned hag. TIMO. La maljunulinaĉo ja estis, la kurbmentona. 02060
Bottom
02061
Top
Juhani: Venla’s spinning-wheel hums in there like a merry dung-beetle on a summer evening, foretelling fine weather. Let’s go in now. Where’s my a-b-c? JUHANI. La ŝpinilo de Venla zumas kvazaŭ fekskarabo somervcspere antaŭdirante serenan veteron. Ni iru nun! Kie estas mia abocolibro? 02061
Bottom
02062
Top
Aapo: In your fist, brother. Why, God’s creation, you are as though a little mixed in your head. AAPO. En via mano, mia frato. Vi, kreaĵo de Dio, ŝajne estas iom konfuzita. 02062
Bottom
02063
Top
Juhani: Nothing to be afraid of, brother. I’m not smudgy in the face, am I ? JUHANI. Neniaj zorgoj, mia frato. Sed mi ja ne estas fulga en mia vizaĝo, aŭ kicl? 02063
Bottom
02064
Top
Eero: Not in the least, you are as clean and warm as a new-laid egg. EERO. Tute ne, vi estas pura kaj varma kiei ĵus demetita ovo. 02064
Bottom
02065
Top
Juhani: Let’s go in now! JUHANI. Ni iru nun! 02065
Bottom
02066
Top
Eero: Wait! I am the youngest and will open the door for you and come in last. Walk in. EERO. Atendu! Mi estas la plej juna kaj mia devo estas malfcrmi por vi la pordon kaj veni mem kiel la lasta. Eniru! 02066
Bottom
02067
Top
They entered the old woman’s low-roofed cabin, Juhani first, eyes staring and hair upright like the spikes of a hedgehog, and faithfully, gravely the others followed at his heels. They entered, and Eero quickly closed the door behind them, but himself stayed outside and sat down on the grass, a knowing grin on his lips. Ili eniris en la malaltan kabanon de la avino, Juhani unue, kun fiksrondaj okuloj kaj kun starantaj haroj kiel la haregoj de histriko, kaj la aliaj lin sekvis fidele kaj serioze tuj poste. Tiel ili eniris kaj Eero fermis Ia pordon post ili, sed restis mem ekstere, sidiĝis sur la herbejo kun ironia rideto sur la lipoj. 02067
Bottom
02068
Top
The old woman in whose cabin five brothers now stand as wooers, is a nimble and vigorous woman; she makes a living by keeping hens and gathering berries. All the summer and autumn she bobs about the stump-strewn clearings, the mounds where grow the alpine strawberries and lingonberries, bobs and sweats with her daughter Venla. The maiden is said to be beautiful. Her hair is the colour of rust, her glance cunning and sharp, her mouth melting, though perhaps a little too wide. She is short in stature, but broad-shouldered and plump, and is said to be strong. Such was the brothers’ love-bird in the pinewood’s shelter. Sed la maljunulino, en kies ĉambro la kvin fratoj nun staras kiel svatantoj, estas vigla kaj vivema virino; por sin vivteni ŝi bredas kokinojn kaj kolektas berojn. Somere kaj aŭtune ŝi diligentc vagadas sur stumphavaj herbdeklivoj, sur fragaj kaj vakciniaj altaĵetoj, okupas sin kaj ŝvitadas kun sia filino Venla. Bela laŭ diroj estis la junulino. Ŝia hararo havis koloron de rusto, la rigardo estis ruza kaj akra, la buŝo belforma, eble iom tro larĝa. ŝi estis malaltkreska, sed larĝaŝultra kaj ron-deta, kaj ke ŝi estas forta, oni diris. Ĉi tia estis la favorato de la fratoj en ŝirmo de la pinaro. 02068
Bottom
02069
Top
But suddenly the cabin door squeaked and Juhani came excitedly out, angrily exclaiming to the others who still lingered within: ”Come away, boys!” And soon they were all outside, with annoyance written large on their faces, and began walking towards the village. But when they had come some fifty paces from the cabin, Juhani picked up a stone about as big as a man’s fist and, snorting with rage, cast it at the cabin door. The cabin shook, and inside, the old woman shrieked; then, throwing open the door, she cursed and raged, shaking her fist at the retreating brothers. With their a-b-c’s in their hands and bags on their shoulders the brothers marched on in file along the road to church, without exchanging a word. At a furious speed born of anger they marched: the sand hissed and the bags danced; nor did they notice how quickly they fared. Scd subite la kabana pordo malfermiĝis, kaj Juhani venis kun rapido eksteren, kolere dirante al la aiiaj, kiuj ankoraŭ restis interne: »venu for, knaboj!». Fine i!i ĉiuj eliris kun indignitaj vizaĝesprimoj kaj ekiris laŭ direkto ai la preĝeja vilaĝo. Sed kiam ili estis irintaj proksimume kvindek paŝojn de la domo, Juhani kaptis de sur ia tero ŝtonon pugnograndan kaj spiregante pro kolero, li jetis ĝin kontraŭ la doman pordon; krakis la kabano kaj ekkriis en la kabano la maljunuiino, mal-fermis la pordon, blasfemis kaj pugne minacis la forkurantajn fratojn. Kun la abocolibro en la mano kaj Ia manĝosaketo sur la ŝultro la fratoj paŝis unu post la alia laŭ ia preĝeja vojo, eĉ ne vorton parolante. Rapide kaj kolere ili iris: sablo sibladis kaj Ia saketoj saltadis; kaj ili ne rimarkis, kiel rapide la vojo pasis. Longe ili iris silente, ĝis Eero fine malfermis sian buŝon kaj diris: 02069
Bottom
02070
Top
Eero: How did the matter succeed ? EERO. Kiel sukcesis la afero? 02070
Bottom
02071
Top
Juhani: Ah, indeed! How did it succeed? Did you come in with us, you magpie, you young crow? But you did not dare, truly you would not. What good is a young crow like you! Venla could hide you in her skirts. But look how much I have dreamed of you. I had, as I now remember, another dream Of you last night. Funny! There in the pine-grove you sat with Venla, billing and cooing, as I drew near, creeping stealthily. But oh, when you saw me, what did Venla do? Hid you, Devil take me, in her skirts. ”What have you wrapped up in your skirts?” I asked. ”Only a young crow,” answered the wench. He-he-he! And this was no dream at all, no, dog take it, it wasn’t! But ’twas made up altogether, out of his own head, by Juhani-boy. Ah, indeed! He isn’t quite as stupid as folk think. JUIiANI. Je-es! kiel ĝi sukcesis? Ĉu vi envenis kun ni, vi pigo, vi kornikido? Sed vi ne kuraĝis, vere vi ne kuraĝis. Por kio taŭgas tia kornikido? Lin Venla facile kaŝus sub sia jupo. Sed jen, jen, kiom multe mi sonĝis pri vi. Mi ja havis, kiel mi nun memoras, la lastan nokton ankoraŭ alian sonĝon pri vi. Strange! Tie vi sidis en la pinaro apud Venla en ama ĉirkaŭ-preno, kiam mi proksimiĝis al vi mallaŭte ŝtelirante. Sed jen, vidinte min, kion faris tiam Venla? La diablino kaŝis vin sub la baskoj de sia jupo. »Kion vi volvis en vian jupon», mi de-mandis. »Nur etan kornikidon» la petolulino respondis. Hi,hihi! Kaj tio ne estis sonĝo, hundaĉo prenu, ne estis! sed mem, e! sia propra kapo ĉi tion kunforĝis la Juhani-knabo. Je-es! li ne estas tiel malsaĝa kiel oni kredas. 02071
Bottom
02072
Top
Eero: Funny how we have dreamed of each other. This is what I dreamed of you: among the pines over there you and Venla stood, lovingly hugging each other and looking solemnly up at the clouds. From there, from the heights of the sky, you craved some sign, something to show that your love had found favour. The heavens listened, the forests, fields and even the little birds listened, and you yourselves waited in deepest silence for what would befall. Came at last an old crow, flying stiffly through the calm air, and when he reached the place where you were standing he cast down one glance at you, but soon turned his gaze elsewhere, and spreading out his legs squirted something white that fell with a splash on the two young foreheads, splashed right over your faces. But don’t let this annoy you; for I dreamed all this and have not made up anything out of my own head. EERO. Strange, kiom ni sonĝis unu pri la alia. Mi sonĝis miaparte pri vi ĉi tion: Tie en la pinaro staris vi kaj Venla, en ama ĉirkaŭpreno kaj serioze rigardante supren al nuboj. De tie, el la supera alto, vi ja petegis iajn signojn, kvazaŭ pruvon pri plaĉo de via amo. La ĉielo aŭskultis, aŭskultis arbaro, la tero kaj eĉ birdetoj, kaj vi mem en plej profunda si-lento atendis, kio de tie venus. Fine venis maijuna korniko, trene flugante tra la kvieta aero, kaj veninte tute proksime al vi, ĝi fetis rigardon malsupren sur vin ambaŭ, sed forturnis baldaŭ sian rigardon, disigis siajn piedojn kaj eligis ion blankan, kio falis maisuprer. kaj trafis ia frunton de la knabo kaj knab-ino, ŝmacis precize kontraŭ la vizaĝo. — Ĉi tio ne ĉagrenu vin, ĉar mi nur sonĝis tiel, kaj mi nenion kunforĝis el mia propra kapo. 02072
Bottom
02073
Top
Juhani: You devil-possessed, I’ll ... JUHANI. Mi montros al vi, sentaŭgulo ... 02073
Bottom
02074
Top
And he charged furiously at Eero, who fled swiftly before his enraged brother. With one spring he was off the road and scuttling like a hare over the clearing, with Juhani shambling after him like a maddened bear. Their bags danced, the dry ground rang beneath them; and from afar the voices of the other brothers entreated them to goodwill and forbearance. Then back to the road hastened Eero again, and the other, rushed forward to save him from the dread clutch of Juhani, who ran already at the heels of his youngest brother. Tiam li sin ĵetis ekscitita kontraŭ Eero, kiu rapide forkuris de sia kolera frato. Saltante Eero lasis la vojon, lepore kuregis laŭ herbejo, sed Juhani kuris kvazaŭ sovaĝa urso post li. La saketoj saltadis, la tero seka krakadis sub iliaj piedoj; kaj aŭdiĝis la kriado de la aliaj fratoj, admonantaj la kverelantojn al pacienco kaj konkordo. Sed al la vojo Eero ree rapidis, kaj la aliaj iris por Iin savi el la ungoj de la terura Juhani, kiu kuris jam ĉe la kalkanoj de sia plej juna frato. 02074
Bottom
02075
Top
Tuomas: Stop now and be quiet, Juhani. TUOMAS. Haltu bele, Juhani. 02075
Bottom
02076
Top
Juhani: I’ll lay him out. JUHANI. Mi lin piedpremos! 02076
Bottom
02077
Top
Tuomas: Quietly, my boy. TUOMAS. Dece, mia knabo. 02077
Bottom
02078
Top
Juhani: Thunder and lightning! JUHANI. Sidu kaj brulu! 02078
Bottom
02079
Top
Aapo: He only returned honour for honour. AAPO. Li pagis nur honoron per honoro. 02079
Bottom
02080
Top
Juhani: Accursed be his tongue, accursed be this day! Were we not, in God’s name, refused by Venla! Hornyheaded goblins and Hosts of High Heaven ! My eyes can scarce see a fathom before me, so black is the earth and sky, black on my heart’s account. Thunder and lightning! JUHANI. Malbenita estu Iia lango, malbenita ĉi tiu tago! Ni ja ricevis, Dio helpu! de Venla rifuzon al nia svato. Kurbo-kornaj monstroj kaj granda militistaro ĉiela! Miaj okuloj ne vidas eĉ klafton antaŭen, tiel nigra estas la tero kaj la ĉielo, nigra pro mia koro. Sidu kaj brulu! 02080
Bottom
02081
Top
Simeoni: Don’t curse, man. SIMEONI. Ne blasfemu, viro. 02081
Bottom
02082
Top
Juhani: I’ll curse till the world spins round and falls into pieces like an old log-sleigh under a heavy tree trunk. JUHANI. Mi blasfemas tiel, ke turniĝu la mondo, disrompiĝu kiel sledaĉo sub mastotrunko! 02082
Bottom
02083
Top
Simeoni: What can we do? SIMEONI. Kion ni povas fari? 02083
Bottom
02084
Top
Juhani: Do? If this a-b-c were not the Word of God, God’s own book, I’d dash it into bits at once! But see here: I will dash my dinner-bag to bits against the hillside! Would you like to see? JUHANI. Fari? Se ĉi tiu abocolibro ne estus vortoj de Dio, la propra libro de Dio, mi ĝin disŝirus, disŝirus tuj ĉi tiun libron. Sed jen: mian manĝaĵosaketon mi batos ĝis kaĉo! ĉu vi volas vidi? 02084
Bottom
02085
Top
Simeoni: For the Lord’s sake not the gift of God. Remember the Maid of Paimio. SIMEONI. Pro Dio ne la donacon de la Sinjoro. Memoru »Ia virineton de Paimio». 02085
Bottom
02086
Top
Juhani: In the torment of my heart ! JUHANI. En doloro mia koro! 02086
Bottom
02087
Top
Simeoni: ”Pain and torment on earth, manna in Heaven.” SIMEONI. «Pacienco en doloro, kaj post morto la honoro!» 02087
Bottom
02088
Top
Juhani: A fig for manna in Heaven when I couldn’t get Granny Pinewood’s Venla. Oh brothers and kinsmen! If you knew, you would understand that my thoughts have circled daftly round that wench for years. But now my hopes are gone, gone like ashes before the wind. JUHANI. Mi fajfas pri la postmorta honoro, ĉar mi ne ricevis Venlan de Pindometo. Ho, miaj fratoj kaj mia parencaro granda! Se vi scius, vi komprenus, kc miaj pcnsoj jam preskaŭ dck jarojn okupiĝis pri ĉi tiu inaĉo, ĝuste frenczetc. Sed mal-apcris mia espero nun, malaperis kiel cindro en vento. 02088
Bottom
02089
Top
Timo: We were refused in the early morning. TIMO. Rifuzitaj estis ni en ĉi tiu matena momento. 02089
Bottom
02090
Top
Juhani: Every one of us! JUHANI. Jes, la tuta bando! 02090
Bottom
02091
Top
Timo: No mercy for anyone, not even the least among us. We all got the same. TIMO. Neniun oni indulgis, eĉ ne la plej malgrandan el ni. Rifuzon ricevis ĉiu el ni. 02091
Bottom
02092
Top
Juhani: All, all! But even that was better than that one of you should have won her for his better half. Devil take me! I’d thrash the lad who’d had that luck, that I would. JUHANI. Ĉiu, ĉiu! Sed pli bone tiel ol ke iu el vi aliaj cstus ricevinta ŝin kiel edzinon. Mi punbatus, diablo prenu! tiun knabon, kiu estus sukcesinta, tion mi farus. 02092
Bottom
02093
Top
Tuomas: We were quite out of the question. That the girl’s mocking grin showed when Aapo had mentioned our errand. TUOMAS. Ni estis tutc maitaŭgaj. Tion montris la ironia grimaco de la knabino post kiam Aapo prezcntis nian komunan aferon. 02093
Bottom
02094
Top
Juhani: She deserves to be beaten, the slut. To make a mock of us! Wait, you jade. Aapo did his best, that can’t be denied, hut even the tongue of a cherub wouldn’t have helped here. J U H A NI. Bastonadon ŝi meritus, la inaĉo. Moki nin! Atendu, virinaĉo. — Aapo penis fari sian plejbonon, tion oni ne povas kontesti, sed eĉ parolo de kerubo ne estus helpinta ĉi-okaze. 02094
Bottom
02095
Top
Timo: But if we had stepped before the girl in a black broadcloth coat, and a watch like a big turnip had bulged out of our waistcoat pocket, the key clinked on a chain and a silver-bound pipe smoked between our teeth, there’d have been, dog take it, both eggs and chickens hatched out of our errand. TIMO. Sed se ni estus paŝintaj antaŭ la knabinon en nigra drapjako kaj se horloĝo kvazaŭ impona rapo estus ŝveiiginta la poŝon de nia veŝto, se ŝlosilo estus tintinta ĉe la ĉeno kaj pipo kun arĝenta garnaĵo fumaĉinta inter niaj dentoj, tiani ni estus, hundo prenu! riccvintaj el la afcro ovojn kaj idojn. 02095
Bottom
02096
Top
Juhani: Women and magpies have the same fierce desire for shiny things. But Aapo’s as silent as a frozen lake. JUHANI. Virino kaj pigo, ambaŭ havas egale pasian emon al brilantaj aĵoj. — Sed Aapo silentas kvazaŭ glaciiĝinta lago. 02096
Bottom
02097
Top
Aapo: Our voice cannot carry in a storm. Or are the wild whirlwinds of your mind beginning to calm down in your bosom? AAPO. Nia voĉo ne eĥas en uragano. Aŭ ĉu la sovaĝaj kirloventoj de via animo jam komencis kvietiĝi en la brusto? 02097
Bottom
02098
Top
Juhani: The bloody pool of my heart still storms, and will storm for long. But say a word, anyhow. JUHANI. La sanga lagcto de mia koro ankoraŭ ondadas, ondados longe. Sed diru tamcn vorton. 02098
Bottom
02099
Top
Aapo: Two, if needed. So listen. Take your heart in your hand, and whisper this in its ear with the voice of common sense: Venla would not have you because she does not love you, and that she does not love you is nothing to lose your temper over; for the flame of love is lit at Heaven’s and not ut man’s command. A beggar-girl falls in love with a king, a queen falls madly in love with a chimney-sweep’s boy. So flies the spirit of love around down here, and no one knows from where it comes. AAPO. Eĉ du. Do aŭdu nun. Prenu vian koron en vian manon kaj flustru en ĝian orelon la lingvon de prudento tiels Venla ne volis havi vin, ĉar ŝi ne amas vin, kaj ke ŝi ne amas vin, tio ne indignigu vin; la amflamon ckbruligas la ĉielo, sed ne la homaj pensoj. Almozulino enamiĝas je rcĝo, princino enamiĝas je kamenskrapisto tute freneze. Tiel flugas tien rcen la spirito de amo, kaj vi ne scias, de kic ĝi venas. 02099
Bottom
02100
Top
Timo: Love blows where it chooses. One hears its voice, but knows not where it comes from and where it goes. So I often used to hear the old almshouse widow say. But it was the love of God she meant, I ’11 lay. TIMO. Amo blovas kie ĝi volas, kaj ĝian voĉon vi aŭdas, sed vi ne scias de kie ĝi venas kaj kien ĝi iras. Tiel mi ofte aŭdis la iaman almozulinon paroli. Sed ŝi aludis la Dian amon pcr tio, mi kredas. 02100
Bottom
02101
Top
Aapo: Go on, Juhani, to your heart thus: stop kicking! Venla did right in refusing you; for to enter into marriage without the spur of love will get you nowhere, but brings trouble and often leads to works of eternal regret, as, more’s the pity, we so often see and hear nowadays. Ay, brothers, may Venla take the one set apart for her, we’ll do the same. AAPO. Diru ankoraŭ, Juhani, al via koro tiel: ne baraktu! Venla ĝuste faris donantc al vi ncan vorton; ĉar cdziĝo sen impulso de amo ne volas sukcesi, sed ĝi zigzagas kaj kaŭzas eternajn turmentojn, kiel, bedaŭrindc, estas ofte vidate kaj aŭdate nuntempe. Jes, fratoj, Venla prenu tiun, kiu estas al ŝi destinita, ni faros same. 02101
Bottom
02102
Top
Timo: The girl who was made out of my rib will be mine in the end, though the Devil were to scream. I know another thing: a man’s heart lies on the left, and a woman’s on the right of her breast. TIMO. La knabinon, kiu estas farita el mia ripo, mi fine ricevos cĉ se la diablo krius. Mi scias ankoraŭ unu aferon: la koro de viro sidas en la maldekstra, sed la koro de virino en la dekstra flanko de la brusto. 02102
Bottom
02103
Top
Juhani: My heart doesn’t lie anywhere, but jumps and rages like a heathen. Oh you hussy, you gypsy jade! Why did you refuse me, a farmer, the eldest son of a real clay-soil farm? JUHANI. Sed mia koro ne sidas, sed saltadas kaj furiozas kvazaŭ pagano. — Ho, vi klaĉulino, vi cigana inaĉo! Kial vi rifuzis min, kamparanon, filon de vera argilkampa domo, la plej aĝan filon? 02103
Bottom
02104
Top
Aapo: Nothing to wonder at in that. Our farm is in crying need, and the girl hopes, though to my belief vainly, to become mistress of a much better farm. I have heard that that good-for-nothing Jussi Sorvari cuddles her. AAPO. En tio estas nenio mirinda. Nia domo estas sur vojo al pereo, kaj tiu fraŭlino esperas, kvankam laŭ mia kredo vane, fariĝi mastrino en multe pli bona domo. Mi aŭdis ke ŝin amin-dumas tiu memama Johano Tornisto. 02104
Bottom
02105
Top
Juhani: You spiky-chinned Jussi! If I had you in these hands now, I’d wipe you down a little. Tricking a wench to her everlasting shame. JUHANI. Vi pintmentona Joĉjo! se vi estus inter miaj gantoj, mi iom karesaĉus vin. Logi knabinon en eternan honton! 02105
Bottom
02106
Top
Aapo: Ay, ay, the world is mad and treacherous all at the same time. Venla is not lacking in beauty, nor Jussi in cunning. Sorvari is a well-known farm and that entices, while Jukola, this beggarly nest, is in a very sad state, and we ourselves, its seven heirs, in a still sadder state, at least in the eyes of the world. Remembering the idle and often wild life of our youth, people hardly expect anything good to come of us. And I know that even ten years of good and in every way respectable behaviour would scarcely be enough to raise us again in the sight of our fellow-man. So hard is it to free ourselves from the mud of a bad name, once it has stuck to a man. Yet it’s better to rise late than to sink for ever in the mudpool of our misery. So now, improvement with all our might! AAPO. Jes, jes, la mondo estas samtempc freneza kaj trompema. Al Venla ne mankas aspekto kaj al Joĉjo ne in-trigoj. La Tornistejo estas pompa domo, ĝi altiras, sed Jukola, ĉi tiu nesto de mizeruloj, estas en tre malbona stato, kaj ni mem, la sep heredintoj de la domo eĉ en pli malbona stato, tiel almenaŭ antaŭ la okuloj de la mondo. La homoj, memor-ante la maldiligenton kaj oftc senbridan vivon de nia junaĝo, ne povas atendi de ni ion taŭgan. Kaj mi scias, ke apenaŭ dekjara deca kaj ĉiel honesta konduto povus altigi nin al homa indeco en la okuloj de niaj samcivitanoj. tiel malfacila estas eliro el kotaĵo de malbona nomo, kiam ĝi foje alkroĉiĝis al viro. sed pli bonc tamen fine leviĝi ol eterne konsumiĝi en kotkavaĵo de nia mizcro. Tial, pliboniĝon, pliboniĝon ni entreprenu ĉiuforte! 02106
Bottom
02107
Top
Juhani: We’re on the road to improvement now. But this unlucky wooing-trip has given my heart a blow that it will suffer from dreadfully for days and weeks; it caused a wound. JUHANI. Ni ja estas sur vojo al pliboniĝo nun. Sed ĉi tiu maifeliĉa svatekskurso donis al mia koro baton, pro kiu ĝi doloros terure tagojn kaj semajnojn; ĝi donis vundon. 02107
Bottom
02108
Top
Aapo: A wound, ay, that it did; but time, I know, will cover the wound with the scab and skin of forgetfulness. What hubbub is that on the road? AAPO. Vundon, vundon, vere; sed tempo, mi scias, tiun vundon kovros per krusto kaj haŭto de forgeso. — Kia bruado tie sur la vojo? 02108
Bottom
02109
Top
Timo: A merry crowd of lads from Toukola. TIMO. Gaja amaso da knaboj el Toukola. 02109
Bottom
02110
Top
Aapo: Enjoying an idle Monday with a big spree, the scamps. AAPO. Ili ŝajne pasigas senlaboran lundon eo petolema diboĉado, la grandaj friponoj. 02110
Bottom
02111
Top
Timo: And greatly they want us to join them, too. TIMO. Kaj tre volas ankaŭ nin al sia societo. 02111
Bottom
02112
Top
Juhani: Temptation draws near. JUHANI. Tento alproksimiĝas. 02112
Bottom
02113
Top
Timo: They’re having such a good time. TIMO. Ili havas amuzan estadon. 02113
Bottom
02114
Top
Juhani: But we? What lies before us? A thousand horned heads! A fiery wigging is what awaits us poor wretches. JUHANI. Sed ni? Kio estas antaŭ ni? Mil diabloj! nin mizerajn ja atendas fajra festeno de taŭzado. 02114
Bottom
02115
Top
Eero: What a difference: to jabber the a-b-c in the churchwarden’s corner, or to enjoy an idle Monday, cheering and singing with jolly comrades. EERO. Kia diferenco: silabaĉi abocon en pordangulo ĉe la kantoro, aŭ vivuante kaj kantante pasigi gajan senlaboran lundon en societo de gajaj kamaradoj. 02115
Bottom
02116
Top
Juhani: The difference is terribly big, big as the depth between a well and Heaven. Brothers, which shall we choose? JUHANI. La diferenco estas granda, granda kiel diferenco inter puto de la abismo kaj la ĉielo. Fratoj, kien ni paŝos? 02116
Bottom
02117
Top
Eero: Let’s choose Heaven. EERO. Ni paŝu en Ia ĉielon nur. 02117
Bottom
02118
Top
Aapo: The well, the well! To guzzle ourselves full of the water of life. Let us thrust into the jungle of learning, skill and wisdom. AAPO. En puton, en puton! por sufiĉege ensorbi la vivan akvon. Ni volas profundiĝi en la trezorojn descio, kono kaj saĝo. 02118
Bottom
02119
Top
Tuomas: To the churchwarden’s! TUOMAS. AI la kantoro, al la kantoro! 02119
Bottom
02120
Top
Juhani: Well, let’s plod on then. JUHANI. Nu, ni iru! 02120
Bottom
02121
Top
Eero: Hark at Aapeli Kissala’s clarinet. EERO. Aŭdu la klarneton de Kissala Aapeli. 02121
Bottom
02122
Top
Juhani: Lovely! JUHANI. Belege! 02122
Bottom
02123
Top
Timo: Rings out like a head-angel’s bassoon. TIMO. Sonas kvazaŭ trombono de la ĉefanĝelo. 02123
Bottom
02124
Top
Juhani: When the hosts of Heaven exercise and march till I lie dust flies. Lovely! JUHANI. Kiam la militistaro de la ĉielo ekzercas kaj marŝas ke la koto disŝprucas. Belege! 02124
Bottom
02125
Top
Timo: They are greatly keen on us joining them. TIMO. Ili certe volas, ke ni iru kun ili. 02125
Bottom
02126
Top
Juhani: That’s well known. Temptation draws near, truly it does. JUHANI. Nature. Tento proksimiĝasal ni, vere proksimiĝas. 02126
Bottom
02127
Top
While the brothers thus conversed, a number of lads from Toukola village approached them, though not in quite so polite and good-natured a spirit as the brothers supposed. They were a little drunk, and being minded to jest with the brothers, sang as they came along a song newly made up, to which they had given the name ”Seven Men Strong.” Thus, to Aapeli Kissala’s accompaniment they sang: Dum la fratoj tiel parolis, proksimiĝis al ili amaso da knaboj de Toukola, sed ne tiel ĝentile kaj kompleze kiel atendis la Jukolanoj. La proksimiĝantoj estis sufiĉe ebriaj, kaj plaĉis al ili nun iom petolŝerci kun la fratoj, kaj ili kantis antaŭ tiuj }us verkitan kanton, kiun ili nomis: »La forto de sep viroj». Tiel ili, akompanataj per klarneto de Kissala Aapeli, proksimiĝis al la lernontoj kantante sekvantmaniere: 02127
Bottom
02128
Top
Set, my lads, your throats a-squealing,
Here’s a song will set you reeling;
Seven Men Strong is the ditty.

Like the Great Bear up in Heaven,
Jukola has brothers seven,
Lubberly, hulking joskins.

Juho roars, the cabin quivers,
That’s a lad gives me the shivers;
Jussi, a lad both high and mighty.

Tuomas stands, an oak unbending,
Hearing Aapo’s gab unending, —
Hearken to Solomon spouting.

Simeon, his whiskers quaking,
Mourns for man in accents shaking —
”Sinful, sorrowful, Satan.”

Simeon works, the peas preparing,
Timo adds the fat, and stirring,
Spits in the pot to clear it.

Lauri-lad the forest searches
With an eye to twisted birches,
Nosing the woods like a weasel.

Last of all the brothers hearty,
Little Eero, slippery party,
Jukola’s snappy-tongued puppy.

There’s a band to go to battle,
Stout and hale as full-blood cattle,
Here’s to the health of the seven!
Nun kriadu ĉics kolo,
ĉar jam estas mia rolo,
Kanti pri forto sep-vira.

Steloj en Grandurs’ sep estas,
Same en Jukola nestas
Sepopo maldiligcnta.

Joĉjo bruas, krakas domo,
Li ja estas brava homo,
Knabo severa, Johano,

Kiel kverk’ Tomaso staras,
Dum predikon Aapo faras,
La Salomon’ en Jukola.

Simeono, pintbarbulo
Plendas ĉiam: »mizcrulo,
Aĉa pckulo, satano».

Simeono supon movas,
Sebon Timotc’ enŝovas,
Poton bolantan enkraĉas.

Lauri el arbaro venas,
Kurbajn branĉojn li kunprenas,
Talpe la teron fosaĉas.

Fine venas vosta pinto,
Eero kun bruanta tinto,
Kiel kolera hundaĉo.

Tia estas la frataro,
Nobla kiel kornbovaro
Pere de forto sep-vira.
02128
Bottom
02165
Top
In silence, though grinding their teeth, the brothers listened to this song. But when the mockery of their tormentors ceased not at this, and endless gibes rained on them from every side, especially with regard to the cockerel on the back of their a-b-c books and its fancied power of laying eggs for the brothers, their gorge began to rise and their eyes grew small, small and sharp as the eyes of a mink, as it looks out from beneath its tree-stump in the wilds at the light of day. And now a wag from the ranks of the Toukola men, in passing Juhani, suddenly snatched the a-b-c book from his hand and made off with it at top speed. Mad with rage, Juhani instantly thundered after him; whereupon the other brothers charged with equal fury at their mockers, and a general fight began. At first only slaps resounded on either side, but soon they were at each other’s throats and began, blindly, with whistling breath, to tear and gorge and lay about them with flail-like fists. Fiercely the Toukola lads hit back, but with greater ferocity the men of Jukola laid on; and heavily as sledgehammers the brothers’ fists fell on the heads of their enemies. In dust and sand they wrestled; dust rose from the dry road in rolling clouds; sand and gravel rattled around them in the bushes. So for a space the fight went noisily on, and the brothers, on the point of victory, already cried in a loud voice: ”Will you beg, Devil’s spawn, for mercy?” and an echo from the clouds answered ”Mercy!” But for long the men of Toukola resisted, till at last they sank nerveless to the ground. There, with torn lapels to their coats and swollen faces, they lay, greedily swallowing the cool air into their heated, gasping lungs. And as victors the brothers stood, but their appearance too showed that they had had their fill, and that a moment’s rest was welcome. Especially with Eero had it gone hardly in the fight; the shortness of his stature had been a great advantage to his opponents. Often while the combat raged, he had rolled like a little beagle under the feet of the other heroes, and only swift assistance from the brothers had saved him from a thorough beating. With ruffled hair he now sat on the edge of the ditch and gathered new strength, meanwhile puffing mightily. Senvoĉe, kvankam grincigante la dentojn, la fratoj aŭskultis ĉi tiun kanton. Sed ĉar la mokoj de la incitantoj ne finiĝis per tio, sed sarkasmoj flugadis senĉese, precipe pri la abocokoko kaj pri ĝia ovmetado, komencis la galo de la fratoj ŝveli, kaj iliaj okuloj akriĝis, malgrandiĝis kiel okuloj de lutreolo, kiam ĝi rigardas la tagan lumon de sub arbotrunko en nigra arbaro. Sed okazis, ke unu el la Toukolanoj, viraĉo, irante preter Juhani, kaptis subite la abocolibron el lia mano kaj forkuris ĉiuforte. Kun kolero Juhani rapidis post li. Tiam ĵetis sin ankaŭ la aliaj fratoj kun fulma rapideco sur siajn mokantojn, kaj la inter-batiĝo fariĝis ĝenerala. Unue klakadis vangofrapoj, ambaŭ-flanke, sed baldaŭ ili kaptis la gorĝojn unu de la aliaj kaj komencis — blinde, ĝemegante — disŝiri, tiri kaj uzi svingante siajn pugnojn. Forte rebatis la Toukolanoj, sed ankoraŭ pli forte frapis la viroj de Jukola; kaj peze kvazaŭ martelegoj falis la pugnoj de la fratoj sur la kapojn de iliaj malamikoj. Oni ruliĝis en polvo, kiu el la seka vojo leviĝis ŝvebante en la aero, kaj sablo kaj gruzo susuris ĉirkaŭ ili en la arbetaĵo. Ci tiel daŭris momenton la bruanta batalo, kaj Ia fratoj, jam preskaŭ venkintoj, kriis per laŭta voĉo: »ĉu vi, sentaŭguloj, petos indulgon?»; kaj la eĥo respondis el la nuboj: «indulgon!» Sed longe kontraŭ-staris la Toukolanoj, ĝis ili fine senfortaj falis sur la teron. Tie ili kuŝis kun disŝiritaj jakbaskoj kaj kun ŝvelintaj vizaĝoj, spiregante freŝan aeron en sian varmegan, bolantan internon. Kiel venkintoj staris la fratoj, sed ankaŭ ilia aspekto montris ke ili ricevis sufiĉe en la batalo, kaj bonvena estis ankaŭ por ili nun momenta ripozo. Precipe malbone oni agis kontraŭ Eero en la tumulto; ĉar la malalteco de lia talio donis al lia kontraŭulo grandan avantaĝon. Ofte li dum la batalo ruliĝis kvazaŭ hundeto sub la piedoj de la aliaj, kaj nur rapida helpo de la flanko de liaj fratoj savis lin de plena frakasiĝo. Kun taŭzita hararo li sidis ĉe kampa defluejo kaj spiregante kolektis novajn fortojn. 02165
Bottom
02166
Top
But just as the others ceased fighting, Juhani approached with his man, dragging him by the collar, and now and again squeezing him by the throat. Fear-inspiring, terrible, was now the visage of the eldest Jukola. Fury flashed like fire from his always smallish eyes, which, bloodshot now with rage, rolled wildly in his head; an acrid sweat poured down his cheeks, and he puffed and snorted like a war-horse. Sed kiam la aliaj estis finantaj la batalon, Juhani proksimiĝis kun sia viro, trenante lin je la kolumo kaj premante lian gorĝon. Timiga, terura estis la mieno de la plej aĝa frato de Jukola. Kolero ĵetiĝis fajre el liaj ĉiam iom malgrandaj okuloj, kiuj nun de kolerego sangruĝaj turniĝis furioze en lia kapo; maldolĉa ŝvito fluis malsupren laŭ liaj vangoj, kaj kvazaŭ militĉevalo li spiregis kaj blovadis. 02166
Bottom
02167
Top
Juhani: Fetch my a-b-c book, fetch it at once! Look, I’ll squeeze you till your guts fly out if you don’t. Bring, for God’s sake, that red-backed a-b-c of mine, you blackguard. See this is what I’ll give you, see this! JUHANI. Serĉu mian abocolibron, serĉu mian a-bo-co-libron, tuj! Vidu, en alia okazo mi premos vin tiel, ke via feko elflugos. Serĉu, pro Dio, tiun mian ruĝkovrilan abocolibron, vi fripono. Jen, ĉi tiel mi donas al vi, jen kiel! 02167
Bottom
02168
Top
The Man from Toukola: Don’t hit me! TOUKOLANO. Ne batu! 02168
Bottom
02169
Top
Juhani: The a-b-c book ! JUHANI. Mian abocolibron! 02169
Bottom
02170
Top
The Man from Toukola: I threw it over there in a bush. TOUKOLANO. Tien en arbuston mi ĵetis ĝin. 02170
Bottom
02171
Top
Juhani: Give it into this hand like a good child, in your best style, you ruffian. Do you think you are dancing here for your pleasure, blackguard? Will you not, accursed, give that a-b-c book into my hand ? JUHANI. Donu ĝin a! mi per servema mano, per bela man-eto, vi fripono. Ĉu vi kredas, ke vi nur dancas, fripono? Cu vi furiozulo ne donas Ia ruĝkovrilan abocoiibron en mian manon? 02171
Bottom
02172
Top
The Man from Toukola: You’re crushing my throat, my throat! TOUKOLANO. Vi disrompas mian gorĝon, mian gorĝon! 02172
Bottom
02173
Top
Juhani: The a-b-c book! The Lord preserve us! The a-b-c book! JUHANI. Abocolibron! Dio min gardu! Abocolibron! 02173
Bottom
02174
Top
The Man from Toukola: Here, you terrible man. TOUKOLANO. Jen, vi terura viro. 02174
Bottom
02175
Top
Juhani: Give it a little kiss. Ay, kiss it nicely. JUHANI. Donu al ĝi kiseton. Jes, kisu ĝin bele. 02175
Bottom
02176
Top
The Man from Toukola: What? Kiss it? TOUKOLANO. Kion? Kisi? 02176
Bottom
02177
Top
Juhani: Real nicely. And for God’s sake do it, brother, if your back itches and your life is dear to you. Do it, do it, or this very minute your blood shall cry aloud for vengeance on me, like once before pious Abel’s blood. You see that I am black in the face as a bath-house brownie. So kiss my a-b-c. I beseech you for both our sakes! There. JUHANI. Tre bele. Kaj faru tion pro Dio, mia frato, se via dorso jukas kaj via vivo estas al vi kara. Faru tion, faru tion, en alia okazo krios jam nun en ĉi tiu momento via sango venĝon sur min, kiel iam Ia sango de la pia Habelo. Car vi vidas, ke mi estas pro kolero vizaĝe nigra kvazaŭ ŝvitbaneja koboldo. Tial kisu mian abocolibron. Mi petegas vin pro ni ambaŭ! — Jen. 02177
Bottom
02178
Top
The Man from Toukola: Are you satisfied ? TOUKOLANO. Cu vi estas kontenta? 02178
Bottom
02179
Top
Juhani: Very satisfied. Go now and thank your Creator for getting off so easily. And if you should feel, halfway between your shoulders and that hammer-head of yours, a few marks tomorrow, like the marks of a toothed vice, and especially if you should feel a mump-like stiffness there, don’t be overly surprised. Ay, off with you now. But one word more, one word, little brother. Who made up the song we were forced to listen to a while back with ears erect? JUHANI. Tute kontenta. Foriru nun kaj danku vian Dion, ke vi sukcesis liberiĝi. Kaj se vi en la spaco inter viaj ŝultroj kaj via kapo observos iajn postsignojn kvazaŭ de ŝraŭbtenilaj dentoj, kaj precipe se vi morgaŭ sentos tie rigidecon kvazaŭ pro ŝvelmalsano, tiam ne multe miru pro tio. Jes, nun foriru. Sed ankoraŭ unu vorton, unu vorton, mia frateto. Kiu verkis la kantaĉon, kiun ni ĵus devis aŭskulti kun elstarantaj oreloj? 02179
Bottom
02180
Top
The Man from Toukola: That I don’t know. TOUKOLANO. Tion mi ne scias. 02180
Bottom
02181
Top
Juhani: Out with it! JUHANI. Eligu tion el via faŭko. 02181
Bottom
02182
Top
The Man from Toukola: I don’t know. TOUKOLANO. Mi ne scias. 02182
Bottom
02183
Top
Juhani: Well, well, I can always find out. But greet Aapeli Kissala from me and tell him that next time I meet him his throat’ll sing shriller than his clarinet did just now. Go now, for my presence is not the healthiest place for you. Leave off muttering about revenge. Take care I don’t get it into my head to set off after you, to give you a little into the bargain. JUHANI. Nu, nu, Certe mi pri tio sciiĝos. Sed portu salutojn de mi al Kissala Aapeli kaj diru al li ke, kiam mi lin renkontos, lia gorĝo sonos eĉ pli ŝirante ol ĵus lia klarneto. Nun foriru, ĉar mia ĉeesto ne estas saniga al vi. — Ne murmuru pri venĝo. Gardu vin, ke mi ne ekhavu la kapricon en mia kapo kuri post vi por doni ankoraŭ negocan donaceton al vi. 02183
Bottom
02184
Top
Tuomas: Leave him in peace now, the miserable man. TUOMAS. Li estu jam en paco, mizerulo. 02184
Bottom
02185
Top
Juhani: He’s got his hiding, I’ll warrant that. But let’s leave this dreadfully ploughed bit of road, all scratched over in every direction. It isn’t wise to linger here, for a fight on the highway is a desperate business in the eyes of the law, and can land its man in a tight fix. JUHANI. Li ricevis sufiĉc, mi tion garantias. — Sed ni forlasu ĉi tiun tcrure plugitan, milfoje ĉiudirekte tranĉitan tercnon. ne estas bone resti ĉi tie: ĉar interbatiĝo sur publika vojo estas, laŭ vidpunkto de Ia leĝo, tre grava afero kaj povas kaŭzi al la kulpuloj grandan embarason. 02185
Bottom
02186
Top
Aapo: Let us hurry on. But that was a beating; I’d have been well plucked if Simeoni hadn’t spread out the pile over me a little. AAPO. Ni rapidu! Sed estis vera bakado; kaj certc mi estus nun senplumigita scn Simeoni; li iom malpliigis Ia amason sur mi. 02186
Bottom
02187
Top
Simeoni: Why did we touch them? But man is weak and cannot control the strength of his anger and the power of sin. Ah! Seeing how Tuomas’s fist felled men, I couldn’t help thinking: now murder is near. SIMEONI. Kial ni tuŝis ilin? Sed homo estas malforta, kaj ne povas bridi sian koleron kaj la tenton de pcko. Ha! rigard-ante kiel la pugno de Tuomas renversis virojn, mi pensis: nun mortigo ne estas malproksima. 02187
Bottom
02188
Top
Tuomas: Perhaps I did hit out a bit unthinkingly, but men have been hit for less. Let’s walk a bit quicker, the day is getting on. TUOMAS. Mi eble batis tro senpripense, sed okazas, ke oni frapas jam pro pli-malmulto. — Ni paŝu pli rapide; la tago forpasas. 02188
Bottom
02189
Top
Swiftly they strode on, but resentment and indignation seemed loath to fade from their faces and stung painfully at their hearts, as they remembered the insulting song of the Toukola lads. Silent, Juhani marched on ahead, marched with the fierceness of an enraged man, spitting and now and again shaking his head. At last, however, turning towards the others, he opened his mouth. Rapide ili iris, sed la kolero kaj indigno ne volis malaperi el iliaj vizaĝoj, kaj dolore pikadis ilian koron la memoro pri la insulta kanto de la knaboj el Toukola. Senvorta paŝis Juhani kiel la unua, paŝis kun rapido de kolero, kraĉante kaj ofte sku-ante sian kapon.. Finc tamen, sin turnante al la aliaj, li mal-fcrmis la buŝon. 02189
Bottom
02190
Top
Juhani: What accursed imp made up that song? JUHANI. Kiu fripono verkis ĉi tiun kanton? 02190
Bottom
02191
Top
Eero: Aapeli Kissala. EERO. Kissala Aapeli. 02191
Bottom
02192
Top
Aapo: That’s what I suspect too; for he is a piteful mocker. It was he made up that cruel poem about our poor old curate, who — the Lord ha’ mercy on him — happened to besmirch his nose a little at Bible Class. AAPO. Ankaŭ mia suspekto dircktiĝas tien; ĉar li estas kolerema mokulo. Li ja verkis malicaniman mokkanton pri nia pastro-maljunulo, kiu — Dio helpu — okaze iom mal-purigis sian nazon ĉe ekzameno de legoscio. 02192
Bottom
02193
Top
Timo: If I had a span of brandy and were to whisper a couple of words in Ananias Nikula’s ear, we’d soon hear a song a fathom long if we liked, which’d show plainly what kind of a man Aapeli is. A great scoundrel and a rogue; struts about the villages with his clarinet in his hand, getting the serving-wenches with child and living on his poor old mother. The man’s a scoundrel. TIMO. Sed se mi havus kvarton da brando kaj paron da vortoj por flustri en la orelon de Nikula Ananias, ni baldaŭ aŭdus kanton, tutan klafton longan, en kiu estus montrate, kia fripono li estas, ĉi tiu Aapeli. Granrfa kanajlo kaj fripono li estas; li iradas tra vilaĝoj kun sia klarneto en la mano, faras idojn al servistinoj kaj vivas subtenata de sia maljuna patrino. Maliculo ĝis la ostoj. 02193
Bottom
02194
Top
Juhani: If the rubbishy song they call ”Seven Men Strong” hails from his skull, lo and behold, next time I meet him, even if it is on the church rise, I’ll flay the scalp off- him from his neck to his eyebrows, and that’s a fact! But couldn’t we set the law on him? JUHANI. Se la kantaĉo, kiun ili nomis forto de sep viroj, devenas el lia kranio, tiam, vidu, kiam mi lin venonte renkontos, eĉ se estos sur la preĝeja altaĵo, lian kaphaŭton mi skalpos de la nuko ĝis la brovoj, tiel estu dirite. — Sed ĉu ni ne povus ataki la viron per leĝa potenco? 02194
Bottom
02195
Top
Aapo: The law won’t sentence anyone without solemn witness. AAPO. La leĝo neniun kondamnas sen fidindaj atestantoj. 02195
Bottom
02196
Top
Juhani: Well, let him take oath on his innocence; I believe he’d think twice before casting his soul into the valley of darkness. But if he were to do this miserable trick, well — goodnight, neighbour, sleep in peace for me. JUHANI. Li do paŝu kaj faru ĵuron de senkulpeco; kaj mi kredas ke li unue iom pripensos, antaŭ ol li ĵetos sian animon en la valon de mallumo. Sed se li farus tiun mizeran agon — tiam, bonan nokton, mia najbaro, dormu en paco, tio ne kon-cernas min. 02196
Bottom
02197
Top
Aapo: I don’t think the law lets an accused man swear himself guiltless in a case like this. AAPO. Sed mi kredas, ke la leĝo en tia okazo ne permesas la akuziton fari la ĵuron de senkulpeco. 02197
Bottom
02198
Top
Juhani: Then he’ll get it from my own fist, and that, I believe, will have the same sting for him that the salt of law and justice would have had. JUHANI. Li tiuokaze ricevu de mia propra pugno, kaj li havos, mi opinias, same sanigan amaron kiel el salo de leĝo kaj juĝo. 02198
Bottom
02199
Top
Simeoni: Let’s leave both the song and that brutelike brawl on the highway now. There’s the resiny stump at whose foot I once had a marvellous dream while tending the cattle, though hunger squealed in my stomach. I was as though in Heaven, sitting on a soft and springy sofa, with a heaped-up table steaming before me. Tasty, ah so tasty were those dishes, and so fat. I ate and drank, and little cherub boys waited on me like on some great person. Everything was matchlessly beautiful and solemn; nearby, in a golden hall, echoed the angel choir, and I heard them sing the new and wondrous song. This I dreamed, and it was there I got this spark in my bosom, which I hope will nevermore leave it. SIMEONI. Sed ni jam ĉi tiun fojon forlasu kaj la kanton kaj la brutan kverelon sur la vojo. — Tie estas la kenstumpo, ĉe kiu mi iam, paŝtante brutaron, dormis kun stranga sonĝo, kvankam malsato grumblis en mia stomako. Mi sonĝis, ke mi estas en la ĉielo, sidas sur mola, risorta sofo kaj antaŭ mi vaporas plena manĝotablo. Bongustaj, tre bongustaj estis vere la manĝaĵoj kaj tre grasaj. Mi manĝis kaj trinkis, kaj malgrandaj keruboknaboj min servis kiel potencan personon. Ĉio estis senkompare bela kaj solena: tie en proksimo, en ora salono sonis la ĥoro de anĝeloj, kaj mi aŭdis, kiel oni kantas la novan kaj grandan psalmon. Tiel mi sonĝis, kaj tiam mi ricevis en mia brusto ĉi tiun fajreron, kiu neniam estingiĝu! 02199
Bottom
02200
Top
Juhani: It was that Bible-reading old shepherd, that redeyed, waggle-bearded Tuomas Tervakoski, your companion that time at the herding, made you slightly daft; and there’s your spark. JUHANI. Tiu grandlegisto, paŝtisto-maljunulo, la ruĝokula, pintbarba Tervakoski Tuomas, via tiama kamarado en paŝtado, faris vin iom ventkapa; kaj jen la fajrero. 02200
Bottom
02201
Top
Simeoni: Ay, well, we’ll see on the last day. SIMEONI. Nu, nu, certe ni vidos en la lasta tago! 02201
Bottom
02202
Top
Tuomas: There’s the spruce where our father once brought down a big lynx; and it was his last lynx. TUOMAS. Sed jen estas la piceo, de kiu nia patro iam faligis grandan linkon; kaj estis tiu lia lasta linko. 02202
Bottom
02203
Top
Timo: So it was, after that time he never came striding home any more, but was dragged out of the forest, stift. TIMO. Vere, post tiu okazo li ne repaŝis al sia hejmo, sed malvarman oni lin trenis el la arbaro. 02203
Bottom
02204
Top
Juhani: A brave and bonny man, but hard and unbending as a rock towards his sons. Yet it was seldom he walked the Jukola yard; he lived in the woods, while the rats and mice grew fat in our home. JUHANI. Brava kaj sentima viro, sed malmilda kaj malmola kvazaŭ ŝtonego kontraŭ siaj filoj. Malofte li tamen paŝadis en la kortoj de Jukola, sed en arbaroj li loĝis kaj hejme povis la musoj bone vivi. 02204
Bottom
02205
Top
Aapo: True he would forget his home for long on account of that craze of his for hunting, which was perhaps bewitchment, but he was a good father anyhow and died like a man. May he rest in peace ! AAPO. Estas vero, ke li multe malzorgis sian hejmon, eble pro sia sorĉita ĉaspasio, sed tamen li estis bona patro, kaj kiel honora viro li mortis. Li ripozu en paco! 02205
Bottom
02206
Top
Timo: And doubly so our mother. TIMO. Kaj duoble nia patrino. 02206
Bottom
02207
Top
Juhani: There was a good housewife and a pious woman for you, even though she could not read. JUHANI. §i estis honesta mastrino kaj pia homo, kvankam ŝi ne sciis eĉ legi. 02207
Bottom
02208
Top
Simeoni: Yet she prayed on her knee every morning and evening. SIMEONI. Tamen ŝi preĝis surgenue vespere kaj matene. 02208
Bottom
02209
Top
Juhani: That she did. A matchless mother and housewife! I always remember how she strode after the plough, stout as a giant. JUHANi. Tion ŝi faris. Senkompara patrino kaj mastrino! Mi ĉiam memoras ŝin, kiam ŝi iris tenante la plugiltenilon, solida kiel giganta maljunulino. 02209
Bottom
02210
Top
Eero: She was a good mother, but why weren’t we obedient children; why didn’t we toil then in the fields like seven bears ? Jukola would look different now. But what did I understand at that time, a little brat in a shift. EERO. Si estis bonega patrino, sed kial ni ne estis obeemaj infanoj, ni, kial ni ne laboregis sur la kampo kiel sep ursoj? Jukola estus nun aliaspekta. Sed kion komprenis mi tiam, ĉemizuleto? 02210
Bottom
02211
Top
Juhani: Keep your mouth shut now! I well remember your wicked and impudent way with our poor mother. But she always forgave you, as fathers and mothers usually do their youngest child; it’s the eldest’s fur that is for ever being dusted, as I know best from myself. Haven’t I, in the Devil’s name, been beaten in my time like a cur? But I still hope all was for the best, with God’s help. JUHANI. Fermu vian gorĝon tie! Mi memoras ankoraŭ vian malican kaj malafablan konduton kontraŭ nia kompatinda patrino. Sed ĉiam ŝi pardonis vin, kiel kutime gepatroj sian plej junan infanon; sed vidu, la haŭto de la plej aĝa estas ĉiam taŭzata, kiel mi tion scias de propra sperto. Mi ja estis, diablo prenu, siatempe batata kvazaŭ hundo, sed mi esperas, ke ĉio estis por bono per Dia helpo. 02211
Bottom
02212
Top
Simeoni: Punishment surely does good, especially if one blesses the rod and punishes in God’s name. SIMEONI. Vere punado kaŭzas bonon, precipe se vi benas la skurĝon kaj punas en nomo de Dio. 02212
Bottom
02213
Top
Eero: Especially if you warm the rod as well. EERO. Precipe se vi varmigas la skurĝon. 02213
Bottom
02214
Top
Simeoni: I am deaf to your miserable jokes, you stone-blind, you sparingly-punished child. SIMEONI. Mi ne aŭskultas viajn aĉajn mokvortojn, vi tut-blinda, vi milde punita infano. 02214
Bottom
02215
Top
Timo: ”A good child punishes itself”, but that’s a trick I’d like to see. TIMO. »Bona infano punas sin mem», sed tian agon mi volus vidi. 02215
Bottom
02216
Top
Simeoni: Here’s the cross-roads under Sonnimäki Hill, where the ghost of a dead man followed that sinful glazier from Kiikkala all the way from the churchyard for having uttered, the godless man, a fearful oath while passing the church at night. Let this be a warning to you to beware of the sin of swearing. SIMEONI. Ĉi tie estas la vojkruciĝo de Sonnimaki, ĝis ĉi tie, komencante de la tombejo, la fantomo de mortinto perse-kutis la malican vitriston el Kiikala, kiam li iris nokte preter la preĝejo kaj, la malpiulo, eligis laŭtan blasfemon. Ĉi tio estu al vi averto, ke vi evitu la pekon de blasfemado. 02216
Bottom
02217
Top
Juhani: Now we’re on Sonnimäki’s summit; there’s the church, and yonder the churchwarden’s red-painted house glows like a flaming nest of devils. Hi! There’s the whole glory of Hell, dreadful wisdom and awesome honour. Now all my limbs turn numb and my legs rise mercilessly against me. Ah! What shall I do in this hangman’s hour, what shall I do, I, your miserable eldest brother? JUHANI. Sed ni staras sur la altajo de Sonnimaki, la preĝejo estas videbla kaj tie brilas la ruĝkolora domo de Ia kantoro kvazaŭ flamanta nesto de diabloj! He! tie estas la superregado de infero, tie la timiga saĝo kaj Ia terura honoro. Nun ĉiuj miaj membroj rigidiĝas kaj miaj piedoj senkompate ribelas. Ho! kion mi faru en ĉi tiu tortura momento, kion mi faru, mi via mizera plej aĝa frato? 02217
Bottom
02218
Top
Eero: As you are the eldest, lead on with good example and turn back from the road to Hell. I’ll follow you. EERO. Car vi estas nia plej aĝa frato, paŝu antaŭe kun bo-naj ekzemploj kaj revenu de la vojo al infero. Mi estas preta sekvi vin. 02218
Bottom
02219
Top
Tuomas: Silence, Eero, not a step backward now. TUOMAS. Silentu, Eero! Nun ne eĉ paŝon returne. 02219
Bottom
02220
Top
Juhani: O horny bulls ! The churchwarden’s door is the gate of death to me. JUHANI. Ho kornkapuloj! La pordo de la kantoro estas kvazaŭ mortfaŭko. 02220
Bottom
02221
Top
Aapo: There lie the beginnings of our self-respect and our honour. AAPO. ĉuste en ĝi estas la komenco de nia homa indeco kaj honoro. 02221
Bottom
02222
Top
Juhani: A hot honour, a hot honour! Woe to us! I see the churchwarden’s in all its glory and the fearful grandeur of the vicarage, and my nature rises against me — God help us! — rises against me. What do you say, Timo? JUHANI. Varmega honoro, varmega honoro! Ve al ni! Tie mi vidas la tutan pompon de la kantoro, la timigan Iukson de la pastrejo, kaj mia animo kontraŭbatalas — Dio nin helpu! — kontraŭbatalas. Kion diras vi, Timo? 02222
Bottom
02223
Top
Timo: Strongly it rises. TIMO. Forte ĝi kontraŭbatalas. 02223
Bottom
02224
Top
Aapo: I believe that, but we can’t always be dancing on llowers and roses down here. AAPO. Tion mi kredas, sed ĉi tie oni ne ĉiain dancas sur rozoj kaj floroj. 02224
Bottom
02225
Top
Juhani: Flowers and roses? Have we danced on flowers and roses ? JUHANI. Sur rozoj kaj floroj? Ĉu ni dancas sur rozoj kaj floroj? 02225
Bottom
02226
Top
Aapo: We shall have many bitter pills to swallow yet, little brother. AAPO. Ni devos ankoraŭ engluti muitajn amarajn berojn, mia frateto. 02226
Bottom
02227
Top
Juhani: Bitter pills? Haven’t we swallowed enough bitter pills? Oh poor Aapo! We’ve been boiled in many soups already, our hair ruffled in many winds. And why? Where is our victory? This world is a big dunghill, and nothing more. To Purgatory with churchwardens and priests, Bible-classes and books and sheriffs with their piles of paper. The evil spirits of this world, all of them! I mentioned books, but of course I didn’t mean the Bible, the hymn-book, the Catechism and the a-b-c book, nor the ”Voice in the Wilderness” — that terrible book — I didn’t mean any of these. But why was I born at all ? JUHANI. Amarajn berojn? Cu ni ne jam englutis sufiĉe da amaraj beroj? Ho, kompatinda Aapo! en multaj supoj oni jam nin kuiris, en multaj ventoj niaj hararoj flirtis. Kaj kial? Kie estas nia venko? Ci tiu mondo estas granda sterkamaso kaj nenio alia. Al diablo la kantoroj kaj la pastroj, la legekzamenoj kaj la libroj kaj la komisaroj kun siaj paperamasoj! Turment-istoj de la mondo ili estas ĉiuj! Mi menciis la librojn, sed mi tiam enkalkulis ne la Biblion, la psalmaron, la katekismon nck la abocolibron, ankaŭ ne la »Voĉon de krianto en la dezcrto» — la terura libro — ilin mi ne aludis nun. Sed kial mi naskiĝis ĉi tien? 02227
Bottom
02228
Top
Simeoni: Do not curse your days, the days of your time of mercy. SIMEONI. Ne malbcnu viajn tagojn, la tagojn de via gracotempo. 02228
Bottom
02229
Top
Juhani: Why was I born at all, why was I born? JUHANI. Kial mi naskiĝis ĉi tien, kial mi naskiĝis? 02229
Bottom
02230
Top
Timo: Into this world I was born a wretched wanderer. Why didn’t I sooner open my eyes as a split-lipped young hare under that spruce younder? TIMO. Ci tien mi naskiĝis por esti mizera vagulo. Kial mi ne prcfere malfermis miajn okulojn kiel ido de fendlipa leporo sub la arbetaĵo tie? 02230
Bottom
02231
Top
Juhani: Or as that squirrel, who chatters on the fork of that pine with his tail bolt upright? His carefree bread is the pine-cone, and his blanket the beard of the spruce in his mossy cabin. JUHANl. Kaj mi kiel tiu sciuro, kiu sur pina branĉo salte-tadas kun vosto etendita supren? Konifera konuso estas ĝia senzorga pano kaj picea barbo ĝia varma kovrilo en muska ĉambro. 02231
Bottom
02232
Top
Timo: And he needn’t learn to read. TIMO. Kaj ĝi ne bezonas legi. 02232
Bottom
02233
Top
Juhani: He needn’t know how to read! JUHANI. Ci ne bezonas legi! 02233
Bottom
02234
Top
Aapo: Each was given his lot, and ”a sword to match.” And lamenting and sorrow won’t help, but work and action will. Onward now, brother! AAPO. Al ĉiu estas donita lia parto, kaj »ĉiam rapiro laŭ la viro». Kaj ne helpas ĉi tie plendado kaj malĝojo, sed laboro kaj agado. Antaŭen nur, miaj fratoj. 02234
Bottom
02235
Top
Tuomas: Onward, to the churchwarden’s, though the way lead over the foaming straits of the sea. TUOMAS. Antaŭcn, al la kantoro, cĉ trans ŝaŭmantan mar-gorĝon! 02235
Bottom
02236
Top
Juhani: What do you think, Eero-lad ? JUHANI. Kion vi pcnsas, Eero-etulo? 02236
Bottom
02237
Top
Eero: I’m thinking of going to the churchwarden’s to school. EERO. Mi intencas iri al la kantoro, al lerncjo. 02237
Bottom
02238
Top
Juhani: Hm! Well, let’s be going, let’s march on. Ah, Son of the Lord ! Sing, brother Timo, sing ! JUHANI. Hm! Nu, ni iru, ni paŝu do. Ho, Filo de Sinjoro! Sed kantu, Timo, mia frato, kantu! 02238
Bottom
02239
Top
Timo: I’ll sing of the squirrel in his little mossy chamber. TIMO. Mi kantos pri sciuro en ĝia muska ĉambreto. 02239
Bottom
02240
Top
Juhani: Ay, do. JUHANI. Jes, jes! 02240
Bottom
02241
Top
Timo: TIMO. 02241
Bottom
02242
Top
Cosily the little squirrel
Cowers in his mossy chamber;
There no hound, its white fangs baring
Nor the cunning, guileful ranger
Ever discovered the way.

From his home on high he seeth
All the earth in conflict riven,
Strife and battles rage beneath him;
O’er his head a branch, wind-driven,
Flutters its pennant of peace.

Oh the life of bliss untroubled
In a swaying cradle-bower.
In the spruce’s mother-bosom
Rocked through every happy hour;
Forest, thy lullaby sing!

There with tail aloft he dozes
At his tiny casement lying;
Songs of birds beneath the heavens
Waft him when the day lies dying
Into an Eden of dreams.
Dolĉe kuŝas sciureto
En ĉambrcto muska sia;
Ne atingas lin la hundo,
Kaj kaptilo eĉ nenia
Povas lin ĝeni tie.

Li el sia loko alta
Vidas mondan rondon vaste;
Sube estas kamp’ batala.
Branĉo flirtas tre elaste
Kiel pacflago supre.

Tie vivo trc feliĉa
En la ĉarma arblulilo!
Kuŝas nia sciureto
Kiel de patrin’ pupilo:
Sonas la ventoharpo!

Tie dormas la vostulo
Ĉe fenestro sia muska;
Birdoj kantas^sub ĉielo
En vespero jam krepuska,
Sekvas lin al la sonĝo.
02242
Bottom

Chapter 03 capitro

: |fin-|swe-|eng|-rus|-est|-hun|-ger|-dan|-spa|-ita|-fra|-epo| - |fin-|swe-|eng-|rus-|est-|hun-|ger-|dan-|spa-|ita-|fra-|epo| (en-eo) :
Chapter: |01|01|01|02|02|02|03|03|03|03|04|04|04|05|05|06|06|06|06|06|07|07|08|08|08|09|09|09|09|10|11|11|12|13|13|13|14|14| :capitro
Download Seven brothers o Sep fratoj descargar
03001
Top
Two days have gone by. In the churchwarden’s day-room the brothers sit round the table, chanting the alphabet as it is read out to them, now by the churchwarden himself, now by his little eight-year old daughter. A-b-c books in hand, they pursue learning with perspiring brows. But only five of the sons of Jukola are to be seen on the benches round the table. Where can Juhani and Timo be? There, near the door, they stand in the corner of shame, and their hair, which has newly been coiled round the churchwarden’s muscular fist, still sticks up in a high tangle. Du tagoj pasis. En la ĉambrego de la kantoro ĉirkaŭ tablo sidas la fratoj, ripete eldirante la Iiterojn de la abocolibro laŭ diktado de la kantoro aŭ lia okjara filino. Tiel ili, kun mal-fermitaj abocolibroj en la mano, ekzercas fervore la legadon, kun ŝvitantaj fruntoj. Sed nur kvin el la filoj de Jukola estas videblaj sidantaj sur la benko maiantaŭ la tablo. Kie estas Juhani kaj Timo? Jen en la hontangulo ĉe la pordo ili staras, kaj iliaj hararoj, kiujn la severa mano de la kantoro ĵus vizitis, ankoraŭ staras en alta hirto. 03001
Bottom
03002
Top
Very slowly has the brothers’ learning proceeded, the fear-inspiring strictness of their teacher tending rather to damp their zeal and their spirits than to carry them onward. Juhani and Timo hardly know more than the letter A; the others’ knowledge has progressed a few letters further. Only Eero has proved a great exception to the rest, and having left the alphabet behind him, is practising spelling. Tre malrapide progresis la lernado de la fratoj, kaj ĝin ne rapidigis la timiga severeco de ilia instruisto, sed kontraŭe obstinigis ĉiam pli kaj pli iliajn volon kaj animon. Juhani kaj Timo konis apenaŭ pli ol la literon A; la kono de Ia aliaj jam paŝis kelkajn literojn pli. Sed grandan escepton el ili faris Ia frato Eero, kiu jam postlasis la literaron kaj ekzercis sila-badon, eĉ vigle. 03002
Bottom
03003
Top
Evening drew near, but during the whole of that day the brothers had not yet broken their fast. For the churchwarden, who had laid an embargo on their provisions, was trying the effect of hunger on their willingness to learn. And so, nipped by a raging hunger, Juhani stood in his nook, shaking his round head, spitting and casting malevolent, bull-like glances at his teacher. At his side Timo nodded, heedless of the way of the world. At last, however, the churchwarden broke off the lesson, saying: ”Stop now and eat, you wooden horses, champ like browsing goats in a garden. But remember, after this meal not a crumb of food shall pass your lips until the alphabet is in your heads, you hard-headed bulls. One hour I give you for your meal, but not a step shall you take yet outside the door. I believe the healthiest thing is to prolong your arrest until night, much the healthiest. Open your mouths now, for your bags shall be in your hands this minute.” Thus saying he departed and sent the brothers their provisions by a serving maid, after which the door was firmly fastened. Vespero proksimiĝis, sed ĝis nun dum ĉi tiu tago la fratoj ne manĝis eĉ peceton. Car la kantoro, kiu forŝlosis Uian manĝaĵon, penis per turmento de malsato instigi ilian emon al le-gado. Premita de kolera malsato staris Juhani en sia angulo, skuante la rondan kapon, kraĉante kaj okulumante bovokule sian instruiston. Sed duone dormante staris apud li Timo, ne zorgante pri la ĉirkaŭa mondo.— Fine tamen la kantoro ĉesigis la Iegadon kaj diris: »Cesu nun kaj manĝu, vi lignaj ĉevaloj, manĝaĉu kiel remaĉantaj virkaproj en la brutarejo. Sed memoru, post ĉi tiu manĝo ne venos eĉ ero da manĝaĵo al viaj lipoj antaŭ ol la alfabeto estos en via kapo, vi malmol-kapaj bovoj. Unu horon mi donas al vi por manĝotempo, sed tra la pordo vi ne faros eĉ unu paŝon eksteren. Mi opinias, ke estas sanige plilongigi vian karcerpunon ĝis la vespero, tre sa-nige. Sed nun malfermu viajn faŭkojn, ĉar tuj vi ricevos viajn manĝaĵosakojn en viajn manojn.» Tiel li parolis, foriris kaj pere de servistino sendis iliajn manĝaĵojn, sed la pordon oni riglis firme. 03003
Bottom
03004
Top
Timo: Where’s my bag? TIMO. Kic estas mia saketo? 03004
Bottom
03005
Top
Lauri: There’s yours and here’s mine. I could eat little stones. LAURI. Jen la via, ĉi tie estas la mia. Mi povus manĝi cĉ ŝtonetojn nun. 03005
Bottom
03006
Top
Juhani: Now we shan’t eat a single morseli JUHANI. Nun ni ne manĝu eĉ unu solan pecon da man-ĝaĵo! 03006
Bottom
03007
Top
Lauri: What? Aren’t we to eat now? LAURI. Kion? Ĉu ni ne manĝu nun? 03007
Bottom
03008
Top
Juhani: Not a morseli JUHANI. Ne eĉ peceton! 03008
Bottom
03009
Top
Lauri: As well hold back the sea with your palm. LAURI. Pli volonte vi fermu per via mano maran gorĝon. 03009
Bottom
03010
Top
Juhani: Leave the bags sweetly in peace. JUHANI. La saketoj restu bele netuŝataj. 03010
Bottom
03011
Top
Aapo: What is your idea? AAPO. Kion vi celas? 03011
Bottom
03012
Top
Juhani: To spite the churchwarden. Wewon’t eat now until tomorrow has dawned. My blood boils, boys, and my head goes round like Keitula’s windmill. But spite against spite. JUHANI. Inciti la kantoron. Nun ni ne manĝos antaŭ ol aperis la morgaŭa tago. Mia sango bolas, knaboj, kaj kiel vent-muelilo de Keitula turniĝas mia kapo. Sed inciton kontraŭ incito! 03012
Bottom
03013
Top
Aapo: Such spite would make the old man laugh heartily. AAPO. Al tiu incito nia maljunulo ridus trc dolĉe. 03013
Bottom
03014
Top
Juhani: Let him laugh! I’m not going to eat. Eero spells already, oh ay. I’m not going to eat. JUHANI. Lasu lin ridi! Mi ne manĝos. — Eero jam silabas, jen, jen. — Mi ne manĝos. 03014
Bottom
03015
Top
Tuomas: Neither am I here, but on Sonnimäki Heath yon-der. There I ’11 soon be sitting on a bolster of heather. TUOMAS. Ankaŭ mi ne ĉi tic, sed sur la erikejo Sonnimaki. Tie mi baldaŭ sidos sur erika matraco. 03015
Bottom
03016
Top
Juhani: Right! There we’11 soon be tumbling. JUHANI. Ĝuste! Tie, tie ni baldaŭ kuŝados. 03016
Bottom
03017
Top
Eero: I agree to your plan, boys. EERO. Mi konsentas kun vi, knaboj. 03017
Bottom
03018
Top
Aapo: What madness now? AAPO. Kiaj malsaĝaĵoj ree? 03018
Bottom
03019
Top
Juhani: Away out of captivity! JUHANI. For el aresto! 03019
Bottom
03020
Top
Aapo: Brains ahoy! AAPO. Prudento hoj! 03020
Bottom
03021
Top
Juhani: Sonnimäki’s pines ahoy! JUHANI. La pinaro de Sonnimaki, hoj! 03021
Bottom
03022
Top
Eero: Just so! And our brains answer: ahoy! EERO. Guste tiel! Kaj la prudento respondis: hoj! 03022
Bottom
03023
Top
Juhani: Answer like a man. JUHANI. Respondis kiel bravulo. 03023
Bottom
03024
Top
Aapo: Simeoni, try your best. AAPO. Simeoni, penu fari la plejbonon. 03024
Bottom
03025
Top
Simeoni: Behave yourselves, brothers! But 1 must say wc weren’t meant for readers, and so farewell to all work in that field. All the same, let our lives be blameless and decent; for we can live like Christian people without being able to read, if we only believe. SIMEONI. Dece kondutu, fratoj. Sed mi diras, ke ni ne taŭgas kiel legantoj, kaj tial adiaŭ al ĉiuj penoj en tiu rilato. Nia vivo tamen estu deca kaj senriproĉa; ĉar ni povas vivi kiel kristanoj eĉ sen Iegoscio, se ni nur kredas. 03025
Bottom
03026
Top
Aapo: You tear down, confound it, instead of building up. AAPO. Vi ja renversas, vi demonhavanta, sed ne levas. 03026
Bottom
03027
Top
Juhani: Simeoni speaks the tongue of justice and fairness. Out of this, boys; my nature can stand no more. JUHANI. Simeoni parolas lingvon de justeco kaj modereco. For, knaboj; mia naturo ne plu eltenas. 03027
Bottom
03028
Top
Tuomas: It makes my heart ache to see Juhani being pounded. Out of this, boys! TUOMAS. Mia koro premiĝas ĉe vido kiel Juhani estas muelata. For, knaboj! 03028
Bottom
03029
Top
Juhani: The matter’s settled. But don’t pity me, Tuomas; for vengeance is in my hand. Haven’t I been put through the mill, torn like crab-bait, of a truth! And in my pocket I have a big handful of flax, flax heckled by the churchwarden. But if this bunch doesn’t once stop up the churchwarden’sgullet, it will be because I shall have made a machine or some sort of works of it. The churchwarden has a throat, ay, he has a throat; but 1*11 say no more. JUHANI. Decidita afero. Sed ne bedaŭru min, Tuomas; ĉar venĝo estas en mia mano. Oni min vere premadis, disŝiris kiel logaĵon por kankroj, vere! Kaj en mia poŝo estas sufiĉe granda kanabofasko, kiun la kantoro deŝiris. Se tiu fasko iam ne ŝtopos la faŭkon de la kantoro, tio okazas ĉar mi faros el mia aĵo ian maŝinon aŭ ilon. La kantoro havas kolon, jes li havas kolon; sed nun mi ne malkaŝos pli. 03029
Bottom
03030
Top
Eero: I know another, perhaps a better, way of using it. We could twine the hair you save in your pocket into a fine fish-ing-line, to give to the churchwarden as a present for his good teaching. But why do I incite you to sin, when I know, as all of us are agreed, that punishment does a powerful lot of good? EERO. Mi eble scias alian kaj pli bonan konsilon. E1 la harringo, kiun vi havas en via poŝo, ni ŝpinos bonan fiŝfadenon por la kantoro kiel donacon pro la bona instruo. Sed kial mi instigas al peko, ĉar mi scias kaj ni ĉiuj konfesas, ke punado bonege utilas, kiel ni frate priparolis sur la vojo. 03030
Bottom
03031
Top
Juhani: Eero spells already. Look at the good boy, look. JUHANI. Eero jam silabas. Vidu la bonkondutan knabon. 03031
Bottom
03032
Top
Eero: Shame enough to be learning spelling at my age. EERO. Honto vere por mi, tiel aĝa, ankoraŭ ekzerci sila-badon. 03032
Bottom
03033
Top
Juhani: At your age? What about our ages? JUHANI. Aĝa? Kaj la aĝo de ni aiiaj! 03033
Bottom
03034
Top
Simeoni: He’s mocking us. SIMEONI. Li pikas. 03034
Bottom
03035
Top
Juhani: Ay, go on mocking, you tare in Jukola’s wheatfield, you bitter leavening in Jukola’s Christian brother-dough, you hedgehog you prickly little swine, you frog! JUHANI. Jes, vi ree pikas, vi loio en nia tritika kampo, vi fermentaĵo de malico en Ia kristana fratpasto de Jukola, vi histriko, erinaco, vi rano! 03035
Bottom
03036
Top
Simeoni: Hush, for the churchwarden’s sake, hush! SIMEONI. Silentu, pro la kantoro silentu! 03036
Bottom
03037
Top
Juhani: Out of the dungeon, all with a single mind! Who argues with us now, it’s a bang on the snout for him. JUHANI. El arestejo eksteren ĉiuj unuanime! Kiu nun kontraŭstaros, ricevos bastonadon. 03037
Bottom
03038
Top
Tuomas: Off away, all of us! TUOMAS. ĉiuj foren, ĉiuj! 03038
Bottom
03039
Top
Aapo: Timo you stout-willed brother, what do you say? AAPO. Timo, mia firmanima frato, kion vi diras? 03039
Bottom
03040
Top
Timo: That ”a coat can’t be made of birch-bark, or a parson out of an old man”, so let’s be off, all with a single mind. I can clinch the matter with another proverb: ”An axe is ground on both sides.” TIMO. »Ke ne fariĝos jako el betulŝelo, nek pastro el maljunulo», tial »la fajfilojn en sakon kaj for», kaj ĉiuj unuanime. Mi povas plifirmigi mian aferon per ankoraŭ unu vorto: »duflanke oni akrigas hakilon». 03040
Bottom
03041
Top
Aapo: Lauri, what are you going to do? AAPO. Lauri, kiel vi faros? 03041
Bottom
03042
Top
Lauri: I’m off to Sonnimäki. LAURI. Mi iros al Sonnimaki. 03042
Bottom
03043
Top
Aapo: Ah! Though the dead were to cry from their graves: you truants, you madmen! AAPO. Ho! Kvankam mortintoj krius el siaj tomboj: vi neflekseblaj je kolo, vi frenezaj viroj! 03043
Bottom
03044
Top
Juhani: Even that wouldn’t help, but off and away, lad. Are you coming? Else — Lord Almighty! — there’ll be a flash and a crash from here. Are you coming? JUHANI. Eĉ tio ne helpus, sed marŝu, knabo! Cu vi venos? En alia okazo — Sinjoro Kjesuo — de ĉi tie klakos kaj krakos. Cu vi venos? 03044
Bottom
03045
Top
Aapo: I’ll come. But first a word. AAPO. Mi venos. Sed ankoraŭ unu vorton. 03045
Bottom
03046
Top
Tuomas: A thousand words wouldn’t help now. TUOMAS. Ne helpus nun ĉi tie eĉ mil vortoj. 03046
Bottom
03047
Top
Juhani: No even if every word had a thousand swords. JUHANI. Eĉ ne, se ĉiu vorto havus mil glavojn. 03047
Bottom
03048
Top
Eero: And every sword a thousand blades. EERO. Kaj ĉiu glavo mil klingojn. 03048
Bottom
03049
Top
Juhani: A thousand fire-spitting blades. Just so; it wouldn’t help a bit. Away from Marstrand, away from Siberia, away from the dreadful jungle like seven balls out of the cannon’s mouth ! Here’s both a ball and a cannon, a loaded cannon that gets hotter and hotter, that’s red-hot now and’11 soon go off. Oh beloved brothers and kinsmen and offspring of the same mother! You saw how he twisted this forelock round his fore-finger, then grabbed with all his fist like this, look, like this, and then shook me until my teeth rang. Grrh! JUHANI. Mil fajre frapantajn klingojn. Jes, ĝuste tiel; eĉ tio ne helpus. For el Marstrando, for el Siberio, for el la terura kaverno kiel sep kugloj el kanono! Ci tie estas kaj kuglo kaj kanono, ŝargita kanono, kiu varmiĝas pli kaj pli, nun ĝi estas fajroruĝa. Kaj baldaŭ ektondros. Ho, karaj fratoj kaj parencoj kaj naskitoj de la sama patrino! vi vidis kiel II volvis ĉi tiun mian fruntfaskon ĉirkaŭ sian montran fingron, kaptis poste per tuta sia mano ĉi tiel, jen tiamaniere, kaj poste li skuis, ke miaj dentoj ektintis. Hm! 03049
Bottom
03050
Top
Tuomas: I saw it and my cheeks bulged with anger. TUOMAS. Mi vidis tion kaj miaj vangomuskoloj ŝvelis pro kolero. 03050
Bottom
03051
Top
Eero: I heard Juhani’s teeth ring and saw Tuomas’s cheeks bulge and was terrified, but then I thanked God on your behalf, remembering all the good punishment can do. EERO. Mi aŭdis kiel la dentoj de Juhani ektintis, mi vidis kiel la vangomuskoloj de Tuomas ŝvelis, kaj mi konsterniĝis, sed mi tamen dankis Dion en via nomo, memorante kian bonon alportas la punado. 03051
Bottom
03052
Top
Juhani: Don’t, my dear brother, bring a fuse near the cannon’s touch-pan, namely, into these two ears, don’t do it. JUHANI. Ne, kara frato, ne metu la fajrotorĉon al la pul-vokanaletoj de la kanono, nome al ĉi tiuj miaj du oreloj, tion ne faru. 03052
Bottom
03053
Top
Tuomas: Why do you annoy him, Eero ? TUOMAS. Kial vi lin ineitas, Eero? 03053
Bottom
03054
Top
Juhani: Eero is the churchwarden’s good boy. Well, that’s good too, very good. But what harm have I done for the churchwarden to torture me like this ? Is it a crime that I have such a hard head? It wouldn’t take much to make me cry. JUHANI. Eero estas ja dorlotato de la kantoro. Nu bone ankaŭ tio, tute bone. Sed kion malbonan mi faris, ĉar la kantoro tiamanierc turmentas min. Ĉu estas krimo, ke mi havas tiel malmolan kapon? Mankas nemulte ke mi ploru. 03054
Bottom
03055
Top
Timo: What have I done that my hair should be tugged so damned hard? Is it because I have the brains God in his wisdom once gave me? TIMO. Kion mi faris, ĉar oni tiel furioze taŭzas mian hara-ron? Cu pro tio, kc mi havas tiun prudcnton, kiun Dio en sia saĝeco iam donis al mi? 03055
Bottom
03056
Top
Lauri: I too have had my hair pulled three times. LAURI. Trifoje mi estis taŭzata. 03056
Bottom
03057
Top
Juhani: All of us have sweet memories of this place. The door open ! JUHANI. ĉiu el ni havas dolĉajn memoraĵojn de ĉi tic. — Malfermu la pordon! 03057
Bottom
03058
Top
Aapo: Mark, we are behind closed doors. AAPO. Atcntu, kc ni estas malantaŭ rigliloj. 03058
Bottom
03059
Top
Timo: There’s a prop against the door, a strong prop. TIMO. A1 la pordo estas metita barstango, forta barstango. 03059
Bottom
03060
Top
Juhani: It’ll break like a blade of grass; but on the other hand, there’s the window. One swipe with my bag and you’ll hear a musical tinkling and clinking. JUHANI. ĉi rompiĝos kvazaŭ pajlero; sed cetcrc: tie estas ja fenestro. Unu frapo pcr mia saketo, kaj aŭdiĝos bela tintado kaj sonado. 03060
Bottom
03061
Top
Aapo: Is your head altogether addled now ? AAPO. Via kapo estas jam tute konfuza. 03061
Bottom
03062
Top
Juhani: After two days ’ shaking, two days ’ shaking, my boy ! JUHANI. Pro dutaga turnado, pro dutaga turnado, mia frateto! 03062
Bottom
03063
Top
Simeoni: Don’t let us break the window, anyhow, but let us speak nicely with the churchwarden. SIMEONI. Oni ne tamcn disrompu fenestron, sed ni diskutu bonkondutc kun la kantoro. 03063
Bottom
03064
Top
Juhani: Go to Hell and speak nicely with the Devil! The window to pieces and away out of prison. ”Out the whole battalion !” shouted the captain in his anger. JUHANI. Iru en inferon por diskuti kun diablo! Fenestron en pecetojn kaj for el arcsto!»Eksteren la tuta bataliono!» la kapitano kriis en kolero. 03064
Bottom
03065
Top
Tuomas: Bolt the door, Eero. TUOMAS. Riglu per la hoko la pordon, Eero! 03065
Bottom
03066
Top
Eero: Right; bolt the castle gate while the battalion marches out of the fort’s back-door. The door’s bolted. EERO. ĉuste tiel; fermu la ĉefpordegon de la kastelo dum la bataliono formarŝas tra la malantaŭa pordego de la fortik-aĵo. — Riglita pcr hoko estas la pordo. 03066
Bottom
03067
Top
Aapo: I warn you ! AAPO. Mi avertas vin! 03067
Bottom
03068
Top
Juhani: What’s done is done. See that! JUHANI. Faritc estas farite. Jen vidu! 03068
Bottom
03069
Top
Aapo: You awful man, openly godless! AAPO. Vi terura, granda malpiulo! 03069
Bottom
03070
Top
Simeoni: There now! It’s done! There went the window. SIMEONI. Jen! Tio estas farita! Tie la fenestro tintegis! 03070
Bottom
03071
Top
Juhani: The window crashed and heaven flashed, at one swipe of Juhani’s bag! That was a bang in Lazy-Jake’s style. JUHANI. La fenestro tintegis kaj la ĉielo fulmegis, kiam unu fojon svingiĝis la saketo de Joĉjo! Tio estis la eksplodo de la Malrapidema Jakobo. 03071
Bottom
03072
Top
Simeoni: Poor us! SIMEONI. Ni mizeruloj! 03072
Bottom
03073
Top
Juhani: The road’s open. Will you be off? JUHANI. La vojo estas malfcrmita, ĉu vi ekiros? 03073
Bottom
03074
Top
Simeoni: I’ll come with you, my good brother. SIMEONI. Mi sekvos, kara frato! 03074
Bottom
03075
Top
Juhani: Aapo, the road’s open, are you coming? JUHANI. Aapo, la vojo estas malfermita, ĉu vi ekiros? 03075
Bottom
03076
Top
Aapo: Why lift your fist, madman. I’ll come, I’ll come. What else can I do, with our sleigh provisioned? AAPO. Kial kun supren levita pugno, vi frenezulo? Mi sekvos, sekvos! Kion alian oni povus fari, ĉar estas jam la diablo en nia sledo. 03076
Bottom
03077
Top
Juhani: Fire and lighting! JUHANI. Sidu kaj brulu! 03077
Bottom
03078
Top
Tuomas: Bags on back now and out of the window! The porch shakes with footsteps. TUOMAS. Ciuj saketoj sur la dorson kaj tra la fenestro eksteren! En Ia vestiblo aŭdiĝas piedbruado. 03078
Bottom
03079
Top
Juhani: Is it the churchwarden? I’ll smack him. JUHANI. Cu estas la kantoro? Mi tuŝos lin. 03079
Bottom
03080
Top
Tuomas: Come! TUOMAS. Venu! 03080
Bottom
03081
Top
Juhani: It’s the churchwarden. I’ll smack him a little. JUHANI. Estas la kantoro. Mi tuŝos lin iom. 03081
Bottom
03082
Top
Tuomas: Away ! say I. TUOMAS. For! diras mi. 03082
Bottom
03083
Top
Juhani: Don’t step in my way now. I love you, brother Tuomas. JUHANI. Ne malhelpu min nun. Mi amas vin, Tuomas, mia frato. 03083
Bottom
03084
Top
Tuomas: I won’t let you do deeds of terror. Hurry now with me out of the window; there go the others galloping across the potato-patch. Come! TUOMAS. Mi ne permesas, ke vi faru krimegon. Rapidu nur kun mi tra la fenestro eksteren; tie sur la kampo Ia aliaj jam kuras. Venu! 03084
Bottom
03085
Top
Juhani: Let go ! Why do you fear deeds of terror ? I ’11 only take him gently across my knee, lift up the long skirts of his coat and smack him with my naked palm, and this palm will do the work well. Let go, dear brother, or my heart’ll burst like Kork’s bagpipes. Let go! You can see how my head steams. JUHANI. Delasu min! Kiajn krimegojn vi timas? Lin mi prenos nur bele sur miajn genuojn, levos liajn longajn baskojn kaj batetos lin per nura mano, kaj pravon faros ĉi tiu mano. Delasu, mia kara frato, en alia okazo mia koro krevos kiel la sakfluto de Korkki, la estono. Delasu! vi vidas kiel mia kapo vaporas. 03085
Bottom
03086
Top
Tuomas: We are eternal enemies if you do not obey me now. Heed what I say. TUOMAS. Ni estos ĉiamaj malamikoj, se vi ne obeas min nun. Rimarku, kion mi diras. 03086
Bottom
03087
Top
Juhani: Let’s go then. But I wouldn’t agree to this if I didn’t love you with all my heart. JUHANI. Nu, ni iru do. Sed mi ne konsentus, se mi ne tutkore amus vin. 03087
Bottom
03088
Top
They ceased talking, cast themselves out of the window on to the hillside, and ran swiftly across the churchwarden’s potato-patch. The pebbles rattled in the rows, clods of soil flew high into the air, and soon they had vanished after the others into a dense grove of alders. Then the churchwarden, the picture of awful rage, burst in, waving a stout bamboo stave. In a high-pitched, screaming voice he called the truants, but in vain. Out on the other side of the alder-grove dashed the brothers; onward over a stony, rock-strewn strip of ground they ran, onward through a thick clump of juniper, onward through the Vicar’s big, reed-edged meadow, over a wide, echoing clearing, until they stood on the sandy road under Sonni-mäki’s sloping side. Up the rocky slope they strode, and reaching the ridge, decided to pitch their camp at the foot of some pines, on ground covered with heather; and soon the smoke of their fire was wafted among the tree-tops. Ili silentiĝis, sin jetis tra la fenestro eksteren kaj kuris rapide trans la terpomkampon de la kantoro. Sur la kampostrio ŝtonetoj tintis, terbuletoj flugis alten en la aero, kaj baldaŭ ili malaperis unu post alia en densa alnaro. Tiam la kantoro kun aspekto de kolerego kure eniris, svingante en sia mano dikan kanbastonon. Per alta, krieganta voĉo li vokis la for-kurintojn, sed vane. La fratoj rapidis for el la alnaro kaj kuris trans ŝtonan regionon, poste tra densa juniperaro, poste trans la vastan, kanbordan herbejon Neulaniemi de la pastrejo, fine trans ebenan, resonantan maldensejon, kaj staris sur la sabla vojo ĉe la klina erikejo Sonnimaki. Supren laŭ la rondŝtona deklivo ili paŝis kaj atinginte la dorson de la erikejo, ili decidis konstrui bivakon sub la pinoj; kaj baldaŭ ŝvebis fumo de ilia fajro supren al la arbopintoj. 03088
Bottom
03089
Top
High was the site on which the brothers camped. Behind a hill they could see the mansard roof of the vicarage, and on the hill itself was the churchwarden’s red building, the large village, and in a clump of spruce the grey stone parish church, magnificent, solemn. They saw, further, a lake dotted with rocks, now streaked by the northeast wind, which blew gently and swooningly under the clear sky, fanning the lake, the meadows and forests and the pines on Sonnimäki, beneath which the brothers now rested and baked turnips beside a blazing camp-fire. Alta estis la regiono, kie la fratoj bivakis. De tie estis vi-debla malantaŭ altajo la mansarda tegmento de la pastrejo, sed sur Ia supro de altaĵo Ia ruĝa domo de la kantoro, la granda preĝeja vilaĝo, kaj tie inter piceoj la ŝtona preĝejo de la paroĥo, solena, impona. Ankaŭ vidiĝis multinsuleta lago, kiun trakuris vento nordorienta, blovante intense sub la klara ĉielo, blovante trans la lagon, trans herbejojn kaj arbaron, trans la pinaron de Sonnimaki, kie la fratoj nun ripozis kaj rostis rapojn ĉe flamanta fajro. 03089
Bottom
03090
Top
Juhani: Now for a real royal meal. JUHANI. Nun ni manĝos vere reĝan manĝaĵon. 03090
Bottom
03091
Top
Timo: A real gentleman’s meal. TIMO. Veran sinjoran tagmanĝon. 03091
Bottom
03092
Top
Juhani: Beef from our bags and stewed turnips from the ashes. They’ll be ripe this minute. JUHANI. Brutviandon el la saketo kaj rapojn el la cindro. Ili estos tuj pretaj. 03092
Bottom
03093
Top
The wind it blows and the tree-tops sway,
My love’s voice echoes far away...
Pintoj de arboj kurbiĝas dum vento ciklonas,
Fore la voĉ’ amatina nun sonas ...
03093
Bottom
03097
Top
What ox-like daftness on our part to sit on the churchwarden’s bench, a-b-c in hand, sit for two devilish days. Kia obstina malsaĝo de ni, sidi sur Ia benko de la kantoro kun abocolibro en la mano, sidi du diablajn tagojn. 03097
Bottom
03098
Top
Eero: Ah, but to stand in the corner, that was another matter. EERO. Sed stari en lia pordangulo, tio estas io alia. 03098
Bottom
03099
Top
Juhani: Good, my Eero, my wise Eero, my six-inch Eero, you hop-o-my-thumb. In the churchwarden’s corner! I’ll teach I lie little imp. JUHANI. Bone, mia eta Eero, vi mia saĝa, eta Eero, mia sescola eta Eero, vi pigmeo. En la pordangulo de la kantoro! Mi vin, diablon, instruos. 03099
Bottom
03100
Top
Aapo: Keep quiet, you heathens! AAPO. Silentu, silentu, vi paganoj! 03100
Bottom
03101
Top
Tuomas: Sit in peace, Juhani, and take no notice of what he says. TUOMAS. Sidu trankvile, Juhani, kaj ne aŭskultu liajn dirojn. 03101
Bottom
03102
Top
Juhani: Take your cap off while eating, you dwarf. JUHANI. Deprenu la ĉapon de via kapo dum vi manĝas, vi bulaĉo. 03102
Bottom
03103
Top
Tuomas: Cap off, say I too. TUOMAS. Deprenu la ĉapon de via kapo, diras ankaŭ mi. 03103
Bottom
03104
Top
Juhani: There then. You had to obey. JUHANI. Bone. Obei vi devas; senhezite. 03104
Bottom
03105
Top
Simeoni: Always nagging, nothing but nagging. God light up your souls and hearts! SIMEONI. Ciam nur kverelado, nur kverelado. Dio lumigu iam vian animon kaj spiriton! 03105
Bottom
03106
Top
Juhani: He’s always making trouble. JUHANI. Ciam li estas incitanta lignero. 03106
Bottom
03107
Top
Eero: It’s I am always in your accursed teeth — ”that inidge, that hop-o-my-thumb, that little button Eero.” But that’s why I’m tough. EERO, Ciam mi estas inter viaj malbenitaj dentoj »la gantaĉo Kaj dikfingreto, la eta butonulo Eero». Sed tial mi estas necedema. 03107
Bottom
03108
Top
Juhani: You are a snappy-tongued puppy, as it says in I he song ”Seven Men Strong.” JUHANI. Vi estas kolera hundaĉo, kiel oni aŭdis en la kan-taĉo: «forto de sep viroj». 03108
Bottom
03109
Top
Euro: I can bite back and hard. EERO. Mi respondas morde kaj akre. 03109
Bottom
03110
Top
Juhani: You are full of bile. JUHANI. Vi estas plena de amareco. 03110
Bottom
03111
Top
Aapo: May I say a word? Eero said something that I believe lias a mite of truth in it. See, the bile he sometimes spreads around him, we ourselves have helped a lot in cooking. But Icl us remember that we are all creatures of the same Creator. AAPO. Permesu ankaŭ al mi diri vorton. Eero diris ion, en kio laŭ mia opinio estas iom da vero. Vidu.- Ia amarecon, kiun li ofte disdonas ĉirkaŭ si, ni eble mem multekuiris. Ni memoru: ni estas ĉiuj kreitajoj de la sama Kreinto. 03111
Bottom
03112
Top
Timo: Quite so. ”If I have two snouts, one like a boot-tree, the other like a loaf,” what has that to do with others? I myself carry them. But let’s drop noses and posies, Creators and creations now. Here, Juhani, here’s a turnip, soft as a toadstool. Seize on that and never mind that scamp’s remarks. He is young and without understanding. Eat, brother mine. TIMO. ĉuste tiel. Se mi havas du «nazegojn, unu kiel ŝu-modelilo kaj alian kiel duonpano», ĉu tio koncernas aliajn? Mem mi ilin portas. Sed ni lasu jam al infero la nazojn kaj la na-zegojn, la Kreintojn kaj la kreitaĵojn. Jen, Juhani, ĉi tie vi ri-cevas rapon, molan kiel fungo. Kaptu ĝin je la nuko kaj ne atentu la dirojn de tiu sentaŭgulo. Li estas juna kaj senpru-denta. — Manĝu, mia frato. 03112
Bottom
03113
Top
Juhani: I’ll eat all right. JUHANI. Certe mi manĝos. 03113
Bottom
03114
Top
Timo: Now we’re like at a wedding on this high, echoing hill. TIMO. Nun ni vivas kvazaŭ en edziĝofesto ĉi tie sur la alta resonanta erikejo. 03114
Bottom
03115
Top
Juhani: Like at Heaven’s wedding. But I must say we were tortured real cruelly down there in Hell a little while ago. JUHANI. Kvazaŭ en ĉiela edziĝofesto. Ni jus estis tur-mentataj terure en la infero tie malsupre. 03115
Bottom
03116
Top
Timo: ”Sometimes dashed down, sometimes uplifted,” so it is with us in this world. TIMO. »Alternas leviĝo kun malleviĝo» en ĉi tiu mondo. 03116
Bottom
03117
Top
Juhani: That’s it. What do you say, brother Aapo? JUHANI. Tia estas la afero. Kion diras vi, frato Aapo? 03117
Bottom
03118
Top
Aapo: I have tried my best, but all to no good. Now I too will let myself go for once and leave the tiller of our lives in fate’s hand. Here I sit. AAPO. Mi penis fari mian plejbonon, sed vane. Nun mi ekkoleras kaj jetas Ia direktilon de nia vivŝipo en la manon de la sorto. ĉi tie mi sidas. 03118
Bottom
03119
Top
Juhani: Here we sit and there under our feet lies the whole world. The churchwarden’s house glows there like a red cockerel, and yonder the spire of God’s temple rises on high. JUHANI. ĉi tie ni sidas kaj tie kuŝas sub niaj piedoj la tuta mondo. Tie ruĝas la domo de la kantoro kvazaŭ ruĝa koko, kaj tie leviĝas al la alto la turo de la templo de Dio. 03119
Bottom
03120
Top
Aapo: At the foot of that temple we shall sit once in the black stocks of shame, sit with bent beads, like seven young crows on a fence, hearing people say, as they point to us: there sit the lazy Jukola brothers. AAPO. Ce tiu templo ni iam sidos en nigra piedtrabo, sidos kun kurbaj nukoj kiel sep kornikidoj sur barilo, kaj aŭdos la homojn diri, montrante per fingro: tie sidas la maldiligentaj fratoj de Jukola. 03120
Bottom
03121
Top
Juhani: The day will never dawn when the sons of Jukola, with heads bent like young crows on a fence, sit in the black stocks of shame, hearing people say, as they point to us: there sit the lazy Jukola brothers. That day will not dawn; I’d sooner hang myself, or march to the very end of the world, to the battalion at Heinola to swing a rifle. ”What do I care, a scapegrace so young?” Now, brothers, now that we have eaten, let’s sing, let’s yell until the heath shakes. JUHANI. Neniam estos tiu tago, kiam la filoj de Jukola, kun kurbaj nukoj kiel kornikidoj, sidos en la nigra piedtrabo de honto kaj aŭdos la homojn diri, montrante per fingro: tie sidas la maldillgentaj fratoj de Jukoln. Tiu tago ne estos, pli volonte mi min pendigos, aŭ marŝos ĝis la mondfino, al la bata-liono de Heinola por svingi pafilon. »Kial mi zorgus, junpeto-lulo». Nun, fratoj, ĉar ni jam manĝis, ni kantu, sonigu ke tre-mos la erikejo. 03121
Bottom
03122
Top
Simeoni: Let’s bless ourselves and go to sleep. SIMEONI. Ni nin benu kaj ekdormu. 03122
Bottom
03123
Top
Juhani: First a song: ”What do I care.” Clear your throat, Timo. JUHANI. Unue ni kantos: »Kial mi zorgus». Sonorpretigu vian gorĝon, Timo. 03123
Bottom
03124
Top
Timo: I’m ready. TIMO. Mi estas preta. 03124
Bottom
03125
Top
Juhani: How about Eero-lad? Friends again? JUHANI. Kaj Eero-knabo? Ni ja estas amikoj ree? 03125
Bottom
03126
Top
Eero: Friends and brothers. EERO. Amikoj kaj fratoj. 03126
Bottom
03127
Top
Juhani: All’s well then. Screw up your throat. JUNANI. Cio bone. Sed ŝraŭbregulu vian gorĝon. 03127
Bottom
03128
Top
Eero: It’s already in tune. EERO. Ci estas jam en plena agordo. 03128
Bottom
03129
Top
Juhani: Good! And listen you others to the pines quaking. Now boys! JUHANI. Bone! Kaj aliaj aŭskultu nun kiel bruas la pinaro. — Nun, knaboj! 03129
Bottom
03130
Top
What do I care, a scapegrace so young,
Broad in the shoulder and lusty of lung?
Fra-la ra-la ra-la ra-la ra-la ra-la-lah!

Away to the ranks of the soldiers so grand
At Heinola town I am olf thro’ the land.
Fra-la ra-la ra-la ra-la ra-la ra-la-lah!

For bishops and priests I care not a fig,
Soon I’ll be dressed in a hero’s gay rig.
Fra-la ra-la ra-la ra-la ra-la ra-la-lah!

Swifter my bay horse, for soon we shall crack
An Emperor’s rations, the hardest of tack.
Fra-la ra-la ra-la ra-la ra-la ra-la-lah!

What do I care, a scapegrace so young,
Broad in the shoulder and lusty of lung?
Fra-la ra-la ra-la ra-la ra-la ra-la-lah!
Kial mi zorgus, junpetolulo,
kun tia brusto sen ia skrupulo?
Fralarala ralarala ralaralala!

A1 regimento mi min altiros,
Kaj de knabinoj, stultulo, foriros.
Fralarala ralarala ralaralala!

Min episkopo nek pastro timigos;
Baldaŭ mi jakon heroan alligos.
Fralarala ralarala ralaralala!

Rapidu, Brunulo, turniĝu la radoj;
Ni iros por manĝi el reĝaj orpladoj.
Fralarala ralarala ralaralala!

Kial mi zorgus, junpetolulo,
Kun tia brusto sen ia skrupulo?
Fralarala ralarala ralaralala!
03130
Bottom
03151
Top
Juhani: That’s the way! Ah, this is a good place for us to be in. JUHANI. ĉuste tiel! Jen, ĉi tie estas bone por ni restadi. 03151
Bottom
03152
Top
Simeoni: Less noise, less noise! You’re brawling like a legion of goblins. Hush, hush! there are people coming. SIMEONI. Malpii da voĉo, malpli da voĉo! Vi ja bruadas kvazaŭ legio da koboldaĉoj. — Sed silenton, silenton! tie venas homoj. 03152
Bottom
03153
Top
Juhani: People! Look closer, and you will see a pack of gypsies, the ”Rajamäki Regiment.” JUHANI. Homoj? Rigardu pli bone kaj vi vidos amason da ciganoj, vi vidos la «Regimenton de Rajamaki». 03153
Bottom
03154
Top
The party which now approached was a certain nomad family whose only home was a little hut on a clearing on Rajamäki Hill, for which reason it was known to the world as the Rajamäki Regiment. Its leader and head is Mikko, known to everybody, a short lively fellow in a black felt hat. He hawks pitch on his journeys and flashes skilfully a gelder’s sharp knife. He practises the fiddler’s art as well, and at dances and bee-parties draws a squeaky music from his dark-red instrument of joy, wetting his throat as often as hospitality is offered. His wife Kaisa, a snuffy-chinned irascible hag, is a gentle hand at cupping. Rare the sauna she fails to set warming when she passes by, for the women of the neighbourhood to be leeched by her. Then Kaisa’s hand moves deftly, her mouth champing and her snuffy face sweating, but her food-bag too quickly swells. They have a number of children who follow them on their wanderings from village to village and farm to farm. Two of them travel on their own legs, skipping merrily along the road, now ahead and now in the rear of their parents. The three youngest ride in a little waggon, and always Kaisa is in the shafts, while Mikko pushes with his stick from behind. Loud is the hubbub wherever the Rajamäki family is on its way; and a certain wag had composed a long mocking ballad about it, calling it after the regiment. This was the noisy party that now came faring along the road below Sonnimäki Heath on its way to the church village, as the brothers, merry as goats, celebrated their freedom on the high crest of the wooded heath. La karavano, kiu proksimiĝis, estis vaganta familio, loĝanta en kabano sur deklivo en Rajamaki, pro kio la mondo ĝin nomis la regimento de Rajamaki. Gia estro kaj mastro estas Mikko, de ĉiuj konata, malaltkreska sed vigla viro kun nigra feltĉapelo sur la kapo. Li vendas dum siaj migradoj peĉon kaj uzas lerte tranĉilon de kastristo. Li praktikadas ankaŭ metion de violonisto, ludaĉas ofte tiun nigreruĝan gajigilon ĉe dancoj kaj laborfestenoj, sensoifigante sian gorĝon ĉiam laŭ regaloj. — Sed bona kupistino estas lia ino Kaisa, flartabakvizaĝa, kolerema edzino. Ne estas multaj ŝvitbanejoj, kiuj dum ŝia ĉeesto ne estus fumigataj por esti kupbanejoj por la maljunuli-noj de la regiono. Tiam saltetadas la hakileto de Kaisa, ŝia buŝo ŝmacadas kaj ŝia flartabaka vizaĝo ŝvitas terure, sed ŝvelas ankaŭ la donacsaketo. Ili havas amason da infanoj, kiuj ilin akompanas dum iliaj migradoj el vilaĝo al vilaĝo, el domo al domo. Du el ili jam mem iras, saltadas gajanimaj proksime ĉe siaj gepatroj sur la vojo, iam antaŭe, iam malantaŭe, sed la tri pli junaj estas transportataj kiel ŝarĝo desiaj gepatroj, kaj Kaisa ĉiam tiras ĉe la timonoj, Mikko puŝas per sia bastono malantaŭe. Forta estas la bruado tie, kie ia karavano de Rajamaki migras; kaj iu petolulo verkis pri tiu familio longan mokkanton kun nomo de la regimento. Estis la bruaĉanta trupo, kiu nun iris sur la vojo laŭ la rando de la erikejo Sonnimaki en direkto al Ia preĝeja vilaĝo, kiam la fratoj, gajaj kiel vir-ŝafoj, pasigis liberan momenton sur la alta dorso de Ia erikejo. 03154
Bottom
03155
Top
Juhani: Halloo! Well met, you aforesaid regiment, well met! JUHANI. Hej! saluton, vi konata regimento, saluton! 03155
Bottom
03156
Top
Timo: ’Hustotaytill ? ’ says the Swede. TIMO. «Hustote til» diris svedo. 03156
Bottom
03157
Top
Eero: ’Kappusiveye?’ says the Russian. EERO. «Kappusivaj» diris ruso. 03157
Bottom
03158
Top
Kaisa: What do you want, you up there ? KAISA. Kion vi volas, vi tie supre? 03158
Bottom
03159
Top
Eero: The old girl to come and cup the brown thigh of Juhani here with a whopping bull’s horn. EERO. Ke avino venu kaj suĉfiksu fortan kornon al la bruna femuro de ĉi tiu frato Juhani. 03159
Bottom
03160
Top
Juhani: The old woman to tap and suck while the old man plays, now wouldn’t that go well together. JUHANI. Avino suĉas kaj frapadas dum avo ludas, tio ja bone harmonias. 03160
Bottom
03161
Top
Mikko: I give the Devil to you, you Jukola bandits. MIKKO. Diablo vin prenu, vi rabistoj el Jukola! 03161
Bottom
03162
Top
Eero: The old man doesn’t want to play. Well, then we’ll sing, and a real rousing march. EERO. La maljunulo ne volas ludi. Nu, en tiu okazo ni kantu, kaj vere imponan marŝkanton. 03162
Bottom
03163
Top
Juhani: A rousing march as the Rajamäki Regiment marches past. Now boys, Timo and Eero! JUHANI. Veran marŝkanton, kiam preterpasas nin la regi. mento de Rajamaki. Nu, knaboj Timo kaj Eero! 03163
Bottom
03164
Top
Now we ’re off a-wandering
Round the land and back,
Gelding and a-blood-letting
Hawking pitch so black.

At the shafts with snuffy face
Kaisa you will find;
Mikko, chewing, sets the pace,
Pushing hard behind.
Karavano al migrado
Vale, sur altajoj,
Por kastrado, por kupado,
Vendo de peĉaĵoj.

Kaisa forta ĉe timono,
Caron men tiraĉas,
Mikko puŝas per bastono
Kaj tabakon maĉas.
03164
Bottom
03175
Top
Juhani: Just so! This is a real jolly, rollicky bit of a song. JUHANI. Custe tiel! Vere ĉi tiu estas iom gaja kantaĉo. 03175
Bottom
03176
Top
Kaisa: I’ll let you know, you devil’s food up there, that we always walk in honour, but you, you slink about other people’s forests like robbers and beasts of prey. I let blood, I do, and bring health; Mikko gelds and makes fat swine, fine oxen and bonny geldings for the King of Kings to ride on; know that, you devils! KAISA. Sciu, vi malbenitoj tie, ke ni iras ĉiam kun honesto, sed vi vagadas ĉirkaŭe en arbaroj de aliaj kiel rabistoj kaj diskarnantaj bestoj. Mi kupas, mi, kaj faras sanon: Mikko kastras, li, kaj faras grasajn porkojn, imponajn bovojn kaj pompajn ĉevalojn, sur kiuj rajdas reĝoj de la reĝoj; tion sciu, vi diabloj. 03176
Bottom
03177
Top
Juhani: A couple of verses on top of that sermon, boys! Timo and Eero, my stout lads! All together! JUHANI. Kdke da versoj sur tiun predikon, knaboj! Timo kaj Eero, bravaj knaboj! Samtempe! 03177
Bottom
03178
Top
Kaisa smacks her nether lip,
Sets the blood a-running;
Mother Jane in Kaisa’s grip
Tells her tales of cunning.

But yonder on the farmyard side
Why this sudden shrieking?
The boars and stallions try to hide,
The piglets fall a-squeaking.

Why this tumult ’mongst the boars?
What makes the piglets scream
See: as Mikko farmward soars
His knife is seen to gleam.
Lipoj dikaj jam suĉadas,
Klakas hakileto;
Kaj virinoj babiladas
Sub la sangkorneto.

Sed en brutareja korto
Kia bru’ senbrida?
Diroj pri la porka sorto,
Pri la viv’porkida.

Kial bruas porkoj ĉie]
Kaj porkidoj kune?
Mikko la tranĉilon tie
Jam akrigas pune.
03178
Bottom
03194
Top
Juhani: Truly a jolly rollicking song. Can that be denied, Mikko? JUHANI. Vere komika kanto; tion oni ne povas nei, Mikko? 03194
Bottom
03195
Top
Mikko: Close your bread-trap and quickly, and know that I am Master Mikko himself, who nipped the Governor’s stallion over a clean sheet without spilling a single drop of blood. And for that trick got a certificate that the Emperor of Rome couldn’t belittle. That’s the sort of Mikko I am. MIKKO. Fermu vian pantruon kaj sciu, ke ĉi tie estas la majstro-Mikko mem, kiu kastris la virĉevalon de la guber-niestro sur pura littuko, ne verŝante eĉ guton da sango. Kaj okaze de tiu faro li ricevis rajtigleteron, kiun ne povas rompi eĉ Ia roma imperiestro. Tia Mikko mi estas. 03195
Bottom
03196
Top
Eero: Oh you double boar-gelder Mikko with your witch of a wife ! EERO. Ho vi duobla Kastristo-Mikko kun via sorĉistino. 03196
Bottom
03197
Top
Kaisa: See that I don’t turn you all into a pack of wolves, as my grandfather once did a proud wedding company. KAISA. Gardu vin, ke mi ne sorĉu vin luparo, kiel iam mal-junulaĉo tutan anaron de edziĝfesto. 03197
Bottom
03198
Top
Juhani: Here I still stand, the same old Juhani Jukola, in my own breeches, and so with God’s help I hope to stand from now onward too. Your witch’s tricks, poor woman, can do no more than they did two years ago when you foretold the end of the world and made many a wife beg her husband’s pardon for past scoldings without the slightest need. JUHANI. ĉi tie mi|staras ankoraŭ kiel Jussi Jukola en mia propra pantalono, kaj per helpo de Dio, mi esperas stari ankaŭ en estonteco. Via sorĉartifiko, vi mizerulino, ne efikos pli, ol kiam*vi antaŭlastan jaron antaŭdiris por ni finon de la mondo’ kaj kaŭzis,- ke^multaj virinoj senutile' petis pardonon de la edzoj por sia ĝistiama malica konduto. 03198
Bottom
03199
Top
Kaisa: Hear what I prophesy now. KAISA. JAŭdu, kion mi nun antaŭdiros. 03199
Bottom
03200
Top
Eero: You prophesy and wish us a hot bath, with you yourself to bleed us in the neck. EERO. Vi antaŭdiros kaj esperas por ni varman ŝvitbanon kaj vin mem por kupi niajn nukojn. 03200
Bottom
03201
Top
Juhani: But that’s a vain prophecy and wish. True, I mean to heat the sauna when I come home and bathe right heartily, but I’m in no mind to have the Adam’s pelt opened at my neck. JUHANI. Sed tio estas malsaĝa antaŭdiro kaj espcro. Certe mi intencas hejti la ŝvitbanejon kaj baniĝi vere ĉarmc, sed la frakon de Adamo sur mia nuko mi tute ne volas difekti. 03201
Bottom
03202
Top
Kaisa: Listen, listen! Fire shall eat up your sauna and your dwelling too, and in wretched state shall you wander forth through forests, bogs and marches, seeking shelter for your perishing body. Ah! bloodily will you yet fight with men and the beasts of the forest, after which, puffing like a dying hare, you will lay down your accursed head in a bush. Hear me and remember. KAISA. Aŭdu, aŭdu! En fajron ŝanĝiĝos via ŝvitbanejo kaj en fajron ankaŭ via domo, kaj en mizcra stato vi mem ekiros por vagi tra arbaroj, marĉegoj Raj ŝlimejoj, serĉante ŝirmon al vla frostiĝanta korpo. Ho, sange vi devos ankoraŭ batali kun homoj kaj arbaraj bestoj, kaj poste spiregante kvazaŭ mortonta Ieporo klini vian malbenitan kapon en arbetajon. Ci tion vi aŭdu kaj memoru. 03202
Bottom
03203
Top
Juhani: To Hell... JUHANI. Iru en inferon ... 03203
Bottom
03204
Top
Tuomas: Shut up now, shut up ! TUOMAS. Silentu jam, silentu! 03204
Bottom
03205
Top
Simeoni: You godless man, bewitched! SIMEONl. Vi malpiulino, sovaĝulino! 03205
Bottom
03206
Top
Juhani: Go to red-hot Hell ! Go to the churchwarden and bewitch his throat with the everlasting mumps. JUHANI. Iru en fajroruĝan inferon! Iru al la kantoro kaj sorĉu en la gorĝon de la kantoro ctcrnan porkŝvelaĵon. 03206
Bottom
03207
Top
Eero: So that he’ll sing like an old long-tusked bair on Mikko’s hands. EERO. Ke li kantu kvazaŭ maljuna, ŝirdenta virporko en la ungoj de Mikko. 03207
Bottom
03208
Top
Juhani: Ay, and go to the Vicar, to that hypocritical and rich, fat and greasy Vicar... What shall we order him? Say, Eero. JUHANI. Jes! kaj por la prcposto, por tiu hipokrita, fals-virta kaj riĉa graso- ja kolbaspreposto ... Kion ni decidu por li? Diru Eero. 03208
Bottom
03209
Top
Eero: May it happen to him at Bible meeting as it happened to the publican at Oulu’s gate; may a big cat-pie appear in his sack. EERO. Al li okazu ĉe rostaĵkolekta legekzameno kicl okazis iam al impostisto ĉe pordego de Oulu: venu en lian sakon granda katpasteĉo. 03209
Bottom
03210
Top
Juhani: Ay, a Paltamo pasty, with a cat, a hairy, furry cat inside. JUHANI. Jes! Fiŝpasteĉo de Paltamo, ĉu vi komprenas, en kics intcrno estas kato, kato kun sia felo kicl cnmetaĵo. 03210
Bottom
03211
Top
Eero: And let him make a sermon of it next Sunday so full of wrath and fury that his fatty stomach bursts of a sudden with a loud bang. EERO. Kaj pro tio li verku postvenontan dimanĉon pun-predikon tiel koleran kaj fanatikan, kc disfendiĝos lia grasa ventro, ŝiriĝos nur unu fojon eksplodante. 03211
Bottom
03212
Top
Juhani: Ay, and then may the Old ’Un take him up on his back and fly away with him as is the Devil’s way with parsons. JUHANI. Jes! kaj poste koboldaĉo Iin prenu sur sian nukon kaj svingu lin, kiel kutimas la diablo svingi pastron. 03212
Bottom
03213
Top
Eero: Let him carry off the rich and mighty Vicar for company to the rich man. EERO. Ĉii forportu la potencan kaj riĉan preposton por esti kamarado de la riĉa homo. 03213
Bottom
03214
Top
Juhani: There’s the greeting we bid you carry to the hymnleader and the Vicar. And if you do this, you can turn me into a wolf, if you like, as you have threatened. JUHANI. Jen estas salutoj, kiujn ni petas vin transdoni bele kaj al la kantoro kaj al la preposto. Kaj se vi ĉion tion faros, vi sorĉu min mem eĉ lupo, kiel vi minacis. 03214
Bottom
03215
Top
Eero: A wolf so fierce that it eats up the whole Rajamäki Regiment at one gulp. EERO. Lupo tiel manĝegema, kc ĝi per unu fojo englutos en sian faŭkon la tutan regimenton de Rajamaki. 03215
Bottom
03216
Top
Juhani: Ay! And the bag of horns into the bargain. JUHANI. Jes! kaj ankaŭ Ia kornsakon kiel aldonaĵon. 03216
Bottom
03217
Top
Eero: And the pitch-sack for savoury. EERO. Ankaŭ la peĉsaketon kiel torton. 03217
Bottom
03218
Top
Juhani: Just so, you son of a hammer. JUHANI. Custe tiel, vi martclulo. 03218
Bottom
03219
Top
Kaisa: Good ! The Vicar and the churchwarden shall hear your message, and you’ll find this same soup in your bowls yet, you accursed! Send ’em a parting greeting with a stone, Mikko; split open their skulls. KAISA. Cio bone! la preposto kaj la kantoro ricevos de vi viajn salutojn, kaj tiu supo estos iun fojon en via taso, vi malbenitoj! Donu al ili forregalon el ŝtono, Mikko, donu ke la kranio malfermiĝos! 03219
Bottom
03220
Top
Mikko: Here’s a good pebble, as though made to order. Take that, you squinting goats! Quick march, Kaisa! Now we’re off. MIKKO. Jen estas taŭga ŝtono, ĝuste kvazaŭ ordonite. Jen, vi, virkaproj de Pelttari! Marŝu, Kaisa! Nun ni ekiru. 03220
Bottom
03221
Top
Juhani: The scoundrel! Threw a stone, and it was a near thing I didn’t get it on the head. JUHANI. Tiu sovaĝulo! Li jetis ŝtonon kaj ĝi preskaŭ frapis mian frunton. 03221
Bottom
03222
Top
Eero: Let’s send the ball back. EERO. Ni resendu la pilkon. 03222
Bottom
03223
Top
Juhani: Make the old fellow’s hat rattle! JUHANI. Rejetu ĝin al la maljunulo, ke lia ĉapelo ekflugos. 03223
Bottom
03224
Top
Tuomas: Don’t throw, lad, if you would spare your head. TUOMAS. Ne jetu, knabo, se vi volas ŝpari vian kaphaŭton. 03224
Bottom
03225
Top
Aapo: Can’t you see, rascals, that there are children there? AAPO. Vi ja vidas, vi fripono, ke tie estas infanoj. 03225
Bottom
03226
Top
Juhani: Hold your stone; they’re galloping off already so the heath thunders. JUHANI. Detenu vian ŝtonon, ili jam forrapidas, tiel ke la erikejo bruas. 03226
Bottom
03227
Top
Simeoni: Oh you wicked wretches, you Calmucks and savages! Even a peaceful traveller can’t pass you in peace. Oh you bandits! SIMEONI. Ho ve, vi maliculoj, vi kalmukoj kaj hund-kapuloj! Eĉ paca vojaĝanto ne povas honeste preterpasi nin sur la vojo. Ho vi rabistoj! 03227
Bottom
03228
Top
Juhani: What, I, who wouldn’t hurt a hair of their heads? But look, when a man feels really angry and mighty spasms run through his bonny carcass, he — you know what. Two days and two nights this lad has been shut up in a tower. But I sent a grand greeting to the churchwarden to ease my mind a little. JUHANI. ĉu mi, kiu ne kurbigus eĉ haron de ili? Sed vidu, kiam viro estas en vera kolero kaj teruraj ektremegoj iras tra lia bona korpo, tiam — jes vi tion scias. Du noktojn kaj tagojn sidis ĉi tiu knabo en arestejo. Sed mi sendis al la kantoro tute imponajn salutojn por kvietigi mian galon. 03228
Bottom
03229
Top
Aapo: And still more foolish ones to the Vicar. We shall have cause to rue these greetings yet. AAPO. Kaj ankoraŭ pli malsaĝajn al ia preposto. Tiujn salutojn ni verŝajne iam ankoraŭ amare pentos. 03229
Bottom
03230
Top
Juhani: ”What do I care, a scapegrace so young.” Life, a young man’s life is just like this roaring, echoing heath. Yonder in the northeast Impivaara’s steep side shows, and yonder in the northwest the lake by the village gleams, and I can even see other lakes, there on the edge of the air as though in eternal distance. I can see the three lakes of Kolistin. JUHANI. »KiaI mi zorgus, junpetolulo?» La vivo, la vivo de juna viro estas ĝuste kiel ĉi tiu resonanta, susuranta erikejo. Kaj tie en la nordoriento vidiĝas la malafabla monto de Impi-vaara kaj tie en la nordokcidento ondas la lago de la preĝej-vilaĝo kaj eĉ aliaj lagoj estas tie malklare videblaj, tie ĉe la ĉielrando kvazaŭ en eterna malproksimo. La tri lagojn de Kolistin mia okulo tie vidas. 03230
Bottom
03231
Top
It can’t be helped, it can’t be helped,
I’ll jump into the lake;
My sweetheart is so mad today
And hisses like a snake.
»Jam nenio min nun helpas,
lagon salti devas;
karulino tre koleras kaj
serpente siblas.»
03231
Bottom
03237
Top
On the surface of that lake our old churchwarden often sits with a fishing-rod in his hand. Ah! if he only squatted there now and I were a fierce gust of wind, a raving squall from the southeast, I know well where I’d charge with a roar, and the churchwarden’s punt would soon be upset. Sur tiu lago tie nia kantor-maljunulo ofte sidas kun fiŝkapta vergo en la mano. Ho! se li sidus nun tie kaj mi estus malmilda ventpuŝego, kolera uragano el sudoriento, mi scius, al kiu loko mi min jetus kun bruego, kaj baldaŭ renversiĝus la boato de la kantoro. 03237
Bottom
03238
Top
Simeoni: What a sinful wish! SIMEONI. Kia peka deziro! 03238
Bottom
03239
Top
Juhani: It’s what I’d do; I’d upset the punt so that the water boiled around him like gruel. JUHANI. Tiel mi farus, la boaton mi renversus tiel ke akvo bolus kiel laktosupo en la lago. 03239
Bottom
03240
Top
Timo: To the wolves for their dinner, a man like him! TIMO. Iĝu rostaĵo por lupo, la tuta viro. 03240
Bottom
03241
Top
Juhani: I’d dash him into a wolf-pit and then walk blissfully round it. JUHANI. En lupan enfalujon mi lin puŝus kaj mem mi promenadus ĝojante sur la rando. 03241
Bottom
03242
Top
Aapo: Once the fox, bearing a grudge against the bear, tricked poor Bruin into a pit. And then he laughed heartily and walked round the gaping pit, talking mockingly. After that he got on to a wild-cat’s back, and the wild-cat took him up into a big spruce that grew close by. The fox then began to sing for joy and to call together the winds from the four quarters of the earth, commanding them to play the harp of the spruce to his song. Came the east, west and south winds, and the spruce roared and crackled loudly. Came the north wind, charging across the mossy, gloomy forests, humming loudly and crashing. Then the spruce stormed, quivered and bowed down deeply, until at last it broke and fell down over the pit, throwing as it fell the fox into the bear’s arms down in the pit. AAPO. Vulpo, maliculo, foje tromplogis urson en enfalujon, urson kompatindan. Multe la vulpo tiam ridis kaj promenadis supre ĉirkaŭ la granda kavaĵo, parolante mokeme. Poste ĝi sidiĝis sur la dorson de linko, ia linko ĝin portis supren sur altan piceon, kiu staris tie proksime. La vulpo komencis en sia ĝojo kanti kaj inviti ventojn el ĉiuj kvar direktoj; li ordonis ilin ludi la picean liuton iaŭ lia kanto. Baldaŭ venis la oriento, okcidento kaj la sudo kaj forte siblegis la piceo. Venis ankaŭ la forta nordo, kuregis tra la barba, malluma arbarego, zume-gante kaj bruegante. Tiam la piceo krakis, tremis kaj kliniĝis profunden, rompiĝis fine kaj renversiĝis en la direkto al la kavaĵo, ĵetante ĉe sia renversiĝo el la pinto ia vulpon mal-supren al la genuoj de Ia urso en la profunda kavaĵo. 03242
Bottom
03243
Top
Timo: The Devil! What then? TIMO. Diablo prenu! Sed poste? 03243
Bottom
03244
Top
Juhani: You can guess what happened then. I bet the bear grabbed the fox firmly by the scruff and shook him until his teeth rattled, like the kind churchwarden did me. But I understand what Aapo means. He wants to remind me that he who digs a pit for others can fall into it himself. That may be, but I’d like to see the churchwarden fall into a pit all the same. JUHANI. Certe vi tion divenas, kio nun okazis. Pro Maria, la urso kaptis malmilde la vulpon kaj skuis tiel ke la dentoj klakis, kiel faris ia bona kantoro al mi. — Sed mi komprenas, kion Aapo celas. Li volis memorigi al mi ke, kiu fosas sub ali-ulo, falos mem en la foson. Estu eĉ tiel, sed mi dezirus,ke la kan-toro fariĝu kaptaĵo de lupa enfalujo. 03244
Bottom
03245
Top
Timo: My heart wouldn’t be against seeing the churchwarden stumble into a pit either. But I wouldn’t torture the old beggar too long by keeping him in a stuffy hole. Two hours, only two hours. But enough. May he live in peace without even falling into the pit of my angry heart. Only one thing surprises me. How can you believe such rubbish about a fox and a bear. Why, brothers, a fox can’t even talk nonsense, let alone call logether all the four winds. You believe this, but I make it out a downright lie. TIMO. Vidi la kantoron fali en kavaĵon, tion ankaŭ mia koro ne kontraŭstarus. Sed mi tamen ne Ionge turmentus la mal-junan mizeruion en la malluma ĉelo. Du horojn, du horojn nur. Kaj estu jam sufiĉe. Vivu la kantoro en paco, sen falo eĉ en la kavaĵon de mia kolera koro. Sed unu afero min mirigas. Kiel vi povas kredi tiajn sensencaĵojn kiel ĉi tion pri vulpo kaj urso. Ho fratetoj! vulpo ne povas babili eĉ malgravaĵojn, an-koraŭ malpli inviti al si la ventojn de la mondo. Vi kredas ĉi tion, sed laŭ mia opinio la afero estas pura mensogo. 03245
Bottom
03246
Top
Juhani: We all know that Timo’s head is not one of the sharpest in this world. JUHANI. Oni scias, kc la kapo de Timo ne estas unu el la plej akraj en ĉi tiu mondo. 03246
Bottom
03247
Top
Timo: Maybe not. But with this head I walk through the world as honourably as you or anyone else, man or woman. TIMO. Eble. Sed kun ĉi tiu kapo mi migras tra ĉi tiu mondo egale honeste kiel vi aŭ iu alia, viro aŭ virino. 03247
Bottom
03248
Top
Aapo: Timo doesn’t understand a fable. AAPO. Timo ne komprcnas Ia alegorion. 03248
Bottom
03249
Top
Juhani: Not a bit does the poor boy understand it. But I will explain it to you. This matter between the bear and the fox happened, I guess, in those days when all the animals and even the trees could speak, as it says in the Old Testament; and this I heard from our old blind uncle. JUHANI. Tute neniom tiu mizera knabo nun komprenas. Sed vidu, se mi klarigos al vi la aferon. La rakonto pri vulpo kaj urso estas verŝajnc el tiuj tempoj, kiam ĉiuj bestoj kaj eĉ la arboj scipovis paroli, kicl estas rakontate en la malnova testamento; kaj tion mi aŭdis de nia mortinta blinda onklo. 03249
Bottom
03250
Top
Aapo: Even you do not understand a fable and its purpose. AAPO. Eĉ vi nun ne komprenas la fablon kaj ĝian sencon. 03250
Bottom
03251
Top
Timo: And yet ”the kettle mocks the pot; black are the sides of both”. TIMO. Sed »poto riproĉas kaldronon kaj mem havas nigran mentonon». 03251
Bottom
03252
Top
Juhani: Are you trying to be clever, boy? Believe me, I thank God that I am not as stupid as you, poor Timo. JUHANI. Cu vi volas sofisti, viro? Sed kredu al mi, mi dankas Dion pro tio, ke mi ne estas tiel malsaĝa kiel vi, Timo mizerulo. 03252
Bottom
03253
Top
Timo: What if you’re not; I see no harm in it. TIMO. Nu, estu tiel; mi ne vidas ian danĝeron en tio. 03253
Bottom
03254
Top
Eero: Do, Timo, as the publican once did; only smite your breast, and we’ll see which of you marches home the better man. EERO. Faru vi, Timo, kiel impostisto iam: nur frapu sur via brusto kaj ni vidos, kiu el vi malsuprenirinte hejmen estos pravigita pli ol la alia. 03254
Bottom
03255
Top
Juhani: Ay, did it touch Little-Eero, publican himself? JUHANI. Aj! ĉu jam eĉ la etulo Eero estis trafita, vi impost-isto mem? 03255
Bottom
03256
Top
Eero: It touched the chief publican, that Little-Zacchaeus, on a sore spot. EERO. Trc dolĉc estis trafata la ĉefimpostisto mem, la mal-granda Zakĥeo. 03256
Bottom
03257
Top
Juhani: I give a fig for your jests, and lay me down to slumber sweet. I’ll turn my back on all of you and sleep like an ant’s nest under the snow. But God help us! this is an awful place we have settled in. JUHANI. Min ne interesas viaj Zakĥeoj kaj dolĉejoj, sed mi kuŝiĝos por dolĉe dormi. Dorse kontraŭ vi mi volas min turni kaj kuŝi kicl formikejo sub neĝo. Sed — Dio nin helpu! ni haltis en terura loko. 03257
Bottom
03258
Top
Aapo: How so ? AAPO. Kial? 03258
Bottom
03259
Top
Juhani: Why, there lies that strange, terrifying rock that always answers so mournfully to the sound of the church bells. And look at those eyes in it that stare so unwinkingly at us. I’m scared! Let’s leave this spot in the Lord’s name. JUHANI. Tie ja estas la stranga, teruraspekta ŝtono, kiu ĉiam donas funebran respondon al la muĝado de la preĝejaj sonorilegoj. Kaj vidu la okulojn, kiuj fikse nin rigardas de tie senĉese. Mi teruriĝas. Ni foriru en la nomo de la Sinjoro! 03259
Bottom
03260
Top
Tuomas: Let’s sit here in peace. TUOMAS. Ni sidu trankvilaj. 03260
Bottom
03261
Top
Juhani: But the forest-spirit is stern and angry here. JUHANI. Sed la arbara spirito estas ĉi tie severa kaj ko-lerema. 03261
Bottom
03262
Top
Aapo: Only towards those who swear or do other godless deeds. So take care. The tale of those images on the rock-side is a story of far-off days. AAPO. Nur al tiuj, kiuj blastemas aŭ faras alian malpiaĵon. Tial gardu vin kontraŭ tio. Sed la rakonto pri la figuroj tic en la flanko de Ia ŝtono estas historio ci malproksimaj tcmpoj. 03262
Bottom
03263
Top
Lauri: Will you tell us this tale? LAURI. Cu vi volas rakonti ĝin al ni? 03263
Bottom
03264
Top
Aapo: Look carefully at the rock first. You’ll see there something that looks like four shining golden spots. These are the melting eyes of two lovefs, a fair maiden and a gallant youth; you’ll see their images engraved in the rock. Look at them, with your eyes half-shut. There they sit, entwined in the most loving embrace. Lower down, at the young people’s feet, is an old warrior, bowed down and pierced by a sword. AAPO. Sed rigardu unue pli atcntc la ŝtonon. Tic vi vidas kvazaŭ kvar orajn, brilantajn punktojn. Ili cstas la okuloj de geamantoj, de bela junulino kaj brava junulo; kaj ankaŭ iliajn bildojn vi vidas desegnitaj sur la ŝtono. Rigardu iiin pcr duonfermitaj okuloj. Tic ili sidas kunigitaj en ama ĉirkaŭ-preno. sed pli malsuprc, ĉe la piedoj de la gejunuloj kuŝas kurbiĝinta kaj per glavo trapikita maljuna viro. 03264
Bottom
03265
Top
Timo: It’s just as you say. TIMO. Custe kiel vi diras. 03265
Bottom
03266
Top
Lauri: I too believe I can see something of the sort there. But go on with the tale. LAURI. lon tian ankaŭ mi kredas vidi. Sed rakontu la afcron. 03266
Bottom
03267
Top
And Aapo told them this tale: Aapo prezentis al ili la sekvantan rakonton. 03267
Bottom
03268
Top
A grand castle once stood hereabouts, and the lord of this castle was a rich and mighty man. He had a step-daughter, a motherless girl, sweet and fair as the morn. A youth loved the maiden, but the castle’s terrible master, in whose heart love had never found room, hated both the youth and the maiden. The girl too loved the noble youth, and they would often meet on this echoing heath. And it was just the foot of this rock that was their trysting-place. But the father found out the young people’s secret and once uttered a fearful vow in the maiden’s ear. ”Daughter,” he said, ”see that I don’t catch you two embracing in the forest’s night. Know that my sword will then be swift to wed you in bloody death. This I promise and swear by all that is holy.” This he said, and fear gripped the maiden as she heard the vow. Nevertheless, she forgot not the friend of her heart, and the flame of her love only burned the brighter. Staris ĉi tie proksime iam impona kastelo, kaj la sinjoro de tiu kastclo estis riĉa kaj potenca viro. Li havis duonfilinon, senpatrinan, sed ĉarman kaj belan kicl matcno. La junulinon amis junulo, sed la junulon kaj la junulinon malamis la terura mastro de la kastelo, en kics koro ne estis loko por amo. Sed ankaŭ la filino amis la noblan junulon; kaj iii oftc rcn-kontiĝis sur ĉi tiu resonanta erikejo, kaj ĝuste ĉe tiu ŝtono estis ilia renkontejo. Sed la patro sciiĝis pri la sekreta ligo de la gejunuloj kaj li diris fojc en la orelon de la junulino teruran ĵuron. »Mia filino», li diris, «gardu vin, ke mi ne trovu vin en ĉirkaŭpreno en nokto de arbaro. Sciu, kc mia glavo tuj vin edzinigos al sanga morto. Tion mi promesas kaj sanktc ĵuras.» Tiel li diris, kaj la junulino teruriĝis aŭdintc la ĵuron. Tamcn ŝi ne forgesis la amikon de sia koro, kaj pii arda fariĝis ŝia amo. 03268
Bottom
03269
Top
It was a calm summer night. In the maiden’s breast a feeling awoke that the youth was pacing the heath, awaiting his own true love. So at last, when she believed everyone in the castle was asleep, she set forth, wrapped in a big, finely-woven shawl; set forth on her love-adventure, and creeping out like a shadow, was soon lost to view in the forest, and a blue shawl flickered once in a dewy thicket. But everyone in the castle was not asleep; there behind a window stood the master of the castle himself, spying on the maiden, who like a ghost of night faded from his view. Whereupon he girt on his sword, seized a spear, and hastening after the maiden was also soon lost to sight among the trees, a bloodthirsty beast hunting a meek-eyed lamb. Estis kvieta somernokto; venis en la bruston de la junulino antaŭscnto, ke Ia junulo iras sur la crikejo, atendante sian karul-inon. Finc, kiam ŝi krcdis, kc ĉiuj en la kastelo jam kuŝas en profunda dormo, ŝi ekiris, volvinte sin per vasta, maldika ŝalo, al sia amrcnkonto, kaŝiris kvazaŭ ombro eksteren, malaperis baldaŭ en la sino de la arbaro, kaj la blua ŝalo ekflirtis foje en la rosa densejo. Sed ne ĉiuj en la kastelo dormis, ĉar ĉe la fenestro de la kastelo staris la sinjoro mem, observante la junulinon, kiu foriris simiic ai nokta fantomo. Tiam li zonis al sia flanko la glavon, kaptis lancon per la mano kaj rapidis eksteren, mal-aperis en arbaro post la junulino. Sangon soifanta rabobesto tiam persekutis mildokulan ŝafidinon. 03269
Bottom
03270
Top
Up towards the heath hurried the panting maiden and there met her friend, at the grey rock’s base. There they stood, lovingly embracing each other and whispering the language of love in a rapturous hour. They stood no longer on the face of this earth; their spirits wandered in Heaven’s flowery meadows. So passed a few short moments; then all of a sudden the terrible lord dashed forth and thrust his sharp spear in the maiden’s left side with such force that its point came out of the young man’s right, thus joining them together in death. They drooped towards the rock, and their blood gushed forth in a single stream, dyeing the cheeks of the heather-blossoms. There, united in bonds of steel, they sat on their rocky throne, silent, yet all the time lovingly embracing each other. And ravishingly, like four golden stars, their eyes shone upon the castle’s mighty master, who looked in wonder upon this strange calm picture in the very jaws of death. Suddenly a thunderstorm arose, the heavens flashed and rumbled, but in the lightning’s bluish glare the young people’s eyes still shone blissfully, as four candles might burn in the holy air of Heaven. Upon all this the murderer looked while the wrath on high raged around and above him. Powerfully the beautifully fading eyes of the lovers spoke to his soul, equally powerfully the foaming torrent of their blood and the crashing sky. And for the first time his mind was moved, as with cold and black regret in his heart he gazed upon the wondrous eyes of the dying, which smiled without cease at him. His heart knew fear and he trembled as the lightning flashed and eternity thundered, and spirits of terror assailed him from every side. A boundless fury overcame his soul. Sed supren sur la erikejon rapidis la spireganta knabino kaj rcnkontis sian amikon tie, ĉe la griza ŝtono. Tic ili staris ame ĉirkaŭprenante unu la alian, flustrante vortojn de amo en feliĉa momento. Ili ne plu staris sur la tera grundo ĉi tie, sed iliaj animoj migris sur florherbejoj de la ĉielo. — Pasis tiel kelkaj momentoj, kaj subite apcris la terura sinjoro de la kastelo, puŝis la akran lancon en la maldekstran flankon de la junulino tiel ke ĝia pinto eliĝis el la dekstra flanko de la junulo, kaj tiamanicre li kunligis ilin en morto. Ili falis kontraŭ la ŝtonon, kaj en unu rivereto fluis ilia sango sur la erikejo, ruĝigante la vangojn de la erikfloroj. Tie, kunligitaj per ŝtala ligilo ili sidis sur ŝtona sidejo, senvortaj, sed ĉiam amc ĉirkaŭprenante unu la alian. Kaj beiege, kvazaŭ kvar oraj steloj, brilis iliaj okuloj kontraŭ la potenca mastro de la kastelo, kiu konstcrnitc rigar-dis la mirindan, trankvilan scenon en la faŭko de ia morto. Subite estiĝis fulmotondra vetero, la ĉielo flagris kaj tondris, sed en la blua flamo de la ekbriloj la okuloj de la gejunuloj lumis feliĉcge, kicl kvar kandcloj en salono ĉiela, en sankta aero lumas. Ĉi tion rigardis la mortiginto, kiam la kolero de la supera alto furiozis sur kaj ĉirkaŭ li. Forte alparolis lian animon la belege estingiĝantaj okuloj de la gejunuloj, ilia to-rente fluanta sango, forte parolis la tondranta ĉielo. Li sentis emocion, unuafojan emocion, kiam li kun pento malvarma kaj nigra en la koro rigardis la mirindajn okuiojn de la mortantoj, okulojn kiuj ĉiam, senĉese kun ridcto direktiĝis al li. Lia koro teruriĝis kaj tremis, kiam la fulmoj eklumis kaj la universo bruegis, kaj de ĉiuj flankoj ĵetiĝis sur lin spiritoj de teruro. Senlima ekscito okupis lian animon. 03270
Bottom
03271
Top
Once more he looked upon the youthful lovers: and still the same shining eyes, though dimmer now, looked smiling back at him. Then, folding his arms across his breast, he began, with frozen glance, staring eastward; and thus he stood for long, dumb in the gloomy night. But at last and suddenly his bosom swelled and he shouted a long shout, long and terrifically loud, a shout that echoed roaring through the neighbourhood. Then for a space he was silent again, listening carefully, until the last echo of his cry had sunk into the bosom of the farthest hill. And when this had come to pass, he shouted terrifically again, still staring towards the east, and the forest heard the echoes for long, while he closely followed their passage from hill to hill. But at last the distant trembling voice died down, the lightning rested, and the shining eyes were extinguished; and only a heavy rain sighed in the forest. Then suddenly, as though waking from a dream, the castle’s master snatched the sword from his scabbard, pierced his breast with it, and fell at the lovers’ feet. And once more the heavens flashed, flashed and thundered; but silence soon reigned everywhere again. Li rigardis ankoraŭ unu fojon la gejunulojn; sed tie ĉiam la samaj brilantaj okuloj, kvankam jam estingiĝantaj, rigardis ridetc al li. Tiam li mctis kruce siajn brakojn kaj komencis kvazaŭ per giaciiĝinta okulo fikse rigardi al la oriento, kaj tiel li staris longe muta en la malluma nokto. Sed fine li subite levis sian bruston alten kaj eligis longan krion, longan kaj timige fortan, kiu tondrante ruliĝis ĉirkaŭe en la regiono. Ree li staris muta momenton, dum kiu li aŭskultis zorge kaj longe, ĝis la eĥo de lia krio mallaŭtiĝis en la sino de la plej malprok-sima altaĵo. Kaj kiam ĉi tio estis okazinta, li ree, ankoraŭ fikse rigardante al Ia oriento, kriis terure, kaj Ionge ruliĝis la eĥo, kies kuradon de monto al monto li aŭskultis kun atento. Sed fine mortis la malproksima, tremanta voĉo, la fulmado ripozis kaj estingiĝintaj estis la brilantaj okuloj de la ge-junuloj; nur peza pluvo ĝemis en la arbaro. Tiam, kvazaŭ subite vekiĝinta el dormo, la sinjoro de la kastelo ektiris sian glavon el la ingo, trapikis sian bruston kaj falis al la piedoj de la gejunuloj. Kaj la ĉielo fulmis ankoraŭ, fulmis kaj tondris; sed baldaŭ regis ĉie silento. 03271
Bottom
03272
Top
Morning came, and the dead were found on the heath at the foot of a grey rock; they were borne away and room was made for them side by side in the same grave. But afterwards their images were seen in the rock; one saw a youth and a maiden, embracing each other, and under them, on his knees, a grim, bearded warrior. And four marvellous studs, like four golden stars, shone in the rock by night and by day, reminding men of the rapture in the fainting eyes of the lovers. And it was a thunderbolt, so runs the tale, that carved these images in the rock in its flight. And as in this picture, the youth and maiden sit in happiness on a throne on high; and as the warrior is seen cowering there, so must he cower on a bed of punishment in parching air. Whenever the church bells ring, he bends his ear carefully to catch the sound, listening to the echo given out by the rock; but up to now its sound has been mournful. Once, however, a wondrously gentle and joyous sound will issue from the rock, and then the hour of the man’s atonement and forgiveness will have come, but the Day of all the world will also then be near. And that’s why people always listen with such unrest to the echo from this rock when the church-bells ring. Gladly would they welcome the dawn of the man’s day of release, but remember with terror that the end of the world will then have come. Mateno venis, kaj oni trovis la mortintojn sur la erikejo ĉe la griza ŝtono; oni forportis ilin kaj pretigis por ili lokon unu apud la alia en tombo. Sed en la ŝtono oni vidis poste iliajn bild-ojn; kaj videblaj tie estis du gejunuloj ĉirkaŭprenantaj unu Ia alian, kaj sub ili surgenue severa, barba viro. Kaj kvar mir-indaj butonoj, kvazaŭ kvar oraj steloj, en la flanko de la ŝtono brilas kaj nokte kaj tage, rememorigante pri la belege estingiĝintaj okuloj de la geamantoj. Kaj sago de fulmo, kiel rakonto diras, desegnis ĉesiaekbrilo, sur la ŝtono ĉi tiujn bildojn. Kaj kiel en ĉi tiu bildo, sidas la junulo kaj la junulino feliĉaj sur seĝoj en la supera alto; kaj kiel la viro tie rampas, la antaŭa sinjoro de la kastelo kuŝas en varmega aero sur la punlito. Kaj kiam sonas la sonorilegoj de la turo, li akrigas sian aŭdon, aŭskultante eĥon el la ŝtono. Iam tamen el Ia ŝtono aŭdiĝos mirinde milda kaj ĝoja voĉo, kaj tiam estos ven-inta al la viro momento de repaciĝo kaj savo, sed proksima estos tiam la momento de la tuta mondo. Kaj tial la popolo ĉiam aŭskultas kun granda maltrankvilo eĥon el la ŝtono, kiam Ia sonorilegoj sonas. Ili volus, ke la repaciĝa tago por la viro aperu, sed ili memoras kun teruro la juĝomomenton de la mondo. 03272
Bottom
03273
Top
This was the tale Aapo told his brothers on Sonnimäki Heath. Tio estis la historio, kiun Aapo rakontis al siaj fratoj sur la erikejo Sonnimaki. 03273
Bottom
03274
Top
Timo: The old boy has to sweat. Right to the Day of Judgment! Oho! TIMO. Sed vere la maljunulo devas ŝviti. ĉis la tago de juĝado! Hoho! 03274
Bottom
03275
Top
Simeoni: You dolt, see that the trumpet of judgment doesn’t bray this very minute. SIMEONI. Vi malsaĝulo, gardu vin, ke ne ĝuste en ĉi tiu momento muĝos la trumpeto de la juĝo. 03275
Bottom
03276
Top
Eero: No fear of the world ending so long as there are heathens on the face of the earth. Why, God ha’ mercy! here are seven benighted heathens right in the midst of Christendom. It’s an ill wind that blows nobody any good. We are pillars of this world, we are. EERO. La pereon de la mondo oni ne bezonas timi tiel longe kiel ekzistas paganoj sur Ia tero. Nu, pro Dio! ĉi tie ja estas sep sovaĝaj paganoj tute meze de la kristanaro. Sed en ĉiu malbono estas iom da bono. Ni ja estas kolonoj de la mondo, ni. 03276
Bottom
03277
Top
Juhani: You a pillar of the world? Six-inch! JUHANI. Cu vi estus kolono de la mondo? Sescola. 03277
Bottom
03278
Top
Simeoni: You’ll tremble, Eero, tremble like the Devil, when the day approaches which you now mock. SIMEONI. Vi tremos, Eero, vi tremos kiel la satano, kiam alproksimiĝos la tago, kiun vi nun blasfemas. 03278
Bottom
03279
Top
Timo: That he won’t, I’ll stand for that. Oho! there’ll be a din and rumpus then. There’s been two big upheavals, the third is still to come. And then the great sign of bliss will appear; then the world’ll fall to dust and ashes like an old birch-bark slipper. Then the cattle in the clearings will bellow and the pigs squeak fearfully in the lanes, that is, if this ruin comes upon us in summer-time; but if it comes in winter, then the cattle will go mad and bellow in the sheds and the poor pigs squeal in their styes. There’ll be a row then, boys. Oho! Two upheavals have been, the third is still to come, as our blind uncle said. TIMO. Tion li ne faros, tion mi garantias. Ho, ho! tiam estos tumulto kaj bruado. Du tumultoj jam estis, ia tria ankoraŭ ne venis; kaj tiam montriĝos tiu granda signo de feiiĉego; tiam la mondo fariĝos cindro kaj polvo kiel seka betulŝela ŝuaĉo. Tiam la brutaro en la paŝtejo blekegos kaj la porkoj sur la hejmvojo terure kriegos, se ĉi tiu pereo okazos en somero, sed se ĝi okazos en vintro, tiam la brutaro baraktos kaj blekegos en la stalo, kaj sur la pajlaĵo de la stalo la porkoj kriegos. Tiam estos bruegado, knaboj. Ho! Du tumultoj jam estis, la tria ankoraŭ ne venis, kiel diris nia blinda onklo. 03279
Bottom
03280
Top
Simeoni: Ay, ay, let us remember that day. SIMEONI. Jes, ni memoru tiun tagon. 03280
Bottom
03281
Top
Juhani: Shut up, will you, brothers. God preserve us! You quite turn a man’s heart inside-out with such talk. Let’s go to sleep, let’s go to sleep. JUHANI. Jam silentu, fratoj. Dio gardu! Vi tute ren-versas ĉi tie la koron de viro. Ni ekdormu, ni ekdormu! 03281
Bottom
03282
Top
So they conversed, but at last their conversation died down, and sleep overcame them, one after the other. Simeoni was the last to sit awake, leaning against the bulging root of a pine. He sat and pondered gravely over those final moments of the world and the great Day of Judgment. His eyes burned with a reddish, moist, mild fire, while the ruddy flush of his coarse cheek shone afar. But at last he too slept. And so they all lay sleeping beside their camp-fire, which blazed for a while, then sank gradually and was extinguished. Tiel ili babilis, sed la diskutoj fine silentiĝis kaj la dormo ilin kuŝigis unu post la alia. La lasta, kiu maldormis, estis Simeoni apogante sin al dikŝeia pina trunko. Li sidis kaj med-itis pie pri Ia lastaj tempoj de la mondo kaj pri Ia granda tago de ia juĝo. Kaj ruĝaj, malsekaj brilis liaj okuloj, sed bruna ruĝetaĵo sur liaj malglataj vangoj estis malproksime videbia. Fine ankaŭ li ekdormis; kaj tiel ili ĉiuj dolĉe sonĝis ĉe la bivakfajro, kiu ankoraŭ flagris momenton, sed iom post iom malpliiĝis kaj estingiĝis. 03282
Bottom
03283
Top
The day declined and twilight deepened into night. The air was muggy and hot; an occasional flash lit up the northeast as an angry thunderstorm climbed up the sky. With the speed of an eagle it drew near to the village, casting down fire from its womb, until it suddenly set ablaze the Vicar’s barn, which, being full of dry straw, soon burst into mighty flames. The bells began to clamour and the village awoke into activity; people hurried from all directions to the raging fire, a stream of men and women, but in vain. Luridly the barn blazed, and blood-red shone the bowl of the sky. But the storm now hastened on towards Sonnimäki, where the brothers slept sweetly, the heath resounding with their snores. A terrible crash is now to awaken them in a terror greater than any they have known in their lives. Their dream-delirious minds will stand aghast as, with all nature raging around them in the cheerless night, the gloomy tale and the accounts of the end of the world recur to them. And all the light they will see in the night will be the flashing of thunderclouds and the reflection of the fire billowing in the village. The flash came, and on its heels followed a burst of thunder so loud that it instantly woke up the sleeping brothers. Shouting loudly in shrill voices, they sprang up from the ground as one man, and with the hair upright on their heads like rustling reeds and their eyes like rings in their heads, stared at each other for a moment or two. La tago krepuskiĝis kaj ia krepusko densiĝis en nokton; la vetero estis milda kaj varma: iam kaj tiam fulmis en la nord-oriento sub la ĉielo, ĉar forta fulmotondro aitiĝis sur la firma-mento. Kun agla rapideco ĝi proksimiĝis al la preĝeja viiaĝo, ĵetadis el sia sino fajron kaj ekbruiigis subite Ia draŝejon de la pastrejo, kiu, plena je seka pajlo, baldaŭ ekflamis en granda bruio. La sonorilegoj komencis brue soni kaj ekestis moviĝado en la vilaĝo, el ĉiuj direktoj venis popolo al Ia furioza fajro, alfluis viroj kaj virinoj, sed vane. Timige Ia draŝejo flamis, kaj sangruĝa fariĝis la firmamento. Sed Ia vetero ĵetis sin nun en direkton al Sonnimaki, kie Ia fratoj kuŝis en profunda dormo; kaj de ilia ronkado bruis la erikejo. Nun terura tondro ilin vekos kaj tiam ili ektimos pli ol iam antaŭe en sia vivo. Ilia sonĝodelira animo teruriĝos, ĉar ili rememoros la malĝojan rakonton, priskribojn pri la finiĝo de la mondo, dum la naturo furiozos ĉirkaŭ ili en terura nokto. Kaj kio estas lumo en ĉi tiu nokto, tio estas el flagroj de fulmotondra nubo kaj el timiga, fantome ondanta brulo en la vilaĝo. — Nun fulmis kaj sammo-mente sekvis tondro terura, kiu tuj vekis Ia fratojn. Forte kriante per laŭtega voĉo, ili saltis samtempe de la tero, kaj kun elstarantaj hararoj kvazaŭ susurantaj kanoj, kaj kun okuloj kvazaŭ ringoj en la kapo, ili kelkajn momentojn fikse rigardis unu la alian. 03283
Bottom
03284
Top
Simeoni: The Day of Judgment! SIMEONI. La juĝotago! 03284
Bottom
03285
Top
Juhani: Where are we, where are we? JUHANI. Kie ni estas, kie ni estas? 03285
Bottom
03286
Top
Simeoni: Are we going already? SIMEONI. Ĉu ni jam estas survoje? 03286
Bottom
03287
Top
Juhani: Save us, mercy! JUHANI. Helpu nin, graco! 03287
Bottom
03288
Top
Aapo: Terrible, terrible! AAPO. Terure, terure! 03288
Bottom
03289
Top
Tuomas: Indeed terrible. TUOMAS. Terure, vere! 03289
Bottom
03290
Top
Timo: The Lord preserve us poor lads ! TIMO. Sinjoro gardu nin, mizerajn knabojn! 03290
Bottom
03291
Top
Simeoni: How the bells are ringing! SIMEONI. Jam la sonorilcgoj sonas! 03291
Bottom
03292
Top
Juhani: And the rock jangles and dances! Hii! Ha! JUHANI. Kaj la ŝtono tintas kaj dancas! Hi, ho! 03292
Bottom
03293
Top
Simeoni: ”The bells of Heaven are ringing!” SIMEONI. »La ĉiclaj sonoriloj sonas.» 03293
Bottom
03294
Top
Juhani: ”And strength forsakes my limbs!” JUHANI. »Kaj miaj fortoj malapcras!» 03294
Bottom
03295
Top
Simeoni: Is this how we go? SIMEONI. Kaj ĉu ĉi tiel ni nun veturas? 03295
Bottom
03296
Top
Juhani: Help us, Mild and Merciful ! JUHANI. Helpu nin, kompatemo kaj graco! 03296
Bottom
03297
Top
Aapo: Oh terror! AAPO. Ho vc! terure! 03297
Bottom
03298
Top
Juhani: Tuomas, Tuomas, grab hold of the tail of my coat. Hii! Ha! JUHANI. Tuomas, Tuomas, kaptu mian jakbaskon kaj tenu firme! Hi, ho! 03298
Bottom
03299
Top
Simeoni: Hii! Haa! Now we’re off, we’re off! SIMEONI. Hi, ho! nun ni veturas, veturas! 03299
Bottom
03300
Top
Juhani: Tuomas, my brother in Christ! JUHANI. Tuomas, mia frato en Kristo! 03300
Bottom
03301
Top
Tuomas: Here I am. What do you want? TUOMAS. Jen mi cstas; kion vi volas? 03301
Bottom
03302
Top
Juhani: Pray! JUHANI. Preĝu! 03302
Bottom
03303
Top
Tuomas: Ay, try to pray now. TUOMAS. Jes, preĝu ĉi tie! 03303
Bottom
03304
Top
Juhani: Pray, Timo, if you can! JUHANI. Preĝu, Timo, se vi scipovas! 03304
Bottom
03305
Top
Timo: I’ll try. TIMO. Mi volas peni. 03305
Bottom
03306
Top
Juhani: Do it soon ! JUHANI. Tion faru rapide! 03306
Bottom
03307
Top
Timo: O Lord, O sorrow great, O merciful throne of Bethlehem! TIMO. Ho, Sinjoro, malĝojo granda, ho, gractrono de Betlchemo! 03307
Bottom
03308
Top
Juhani: What does Lauri say? JUHANI. Kion diras Lauri? 03308
Bottom
03309
Top
Lauri: I don’t know what to say in this misery. LAURI. Mi ne scias kion diri en ĉi tiu mizero. 03309
Bottom
03310
Top
Juhani: Ay, misery, bottomless misery! But I’m beginning to think the end is not just yet. JUHANI. Mizcro, senlima mizero! Sed mi kredas tamen, ke la fino ne ĝuste ankoraŭ venis. 03310
Bottom
03311
Top
Simeoni: Oh if we were granted even a single day! SIMEONI. Ho, se oni donus al ni tempon de pardono ankoraŭ eĉ unu tagon! 03311
Bottom
03312
Top
Juhani: Or a week, a precious week ! But what are to make of this ghastly light and the clatter of bells ! JUHANI. Aŭ unu semajnon, multvaloran semajnon! Sed kion ni pensu pri ĉi tiu terura lumo kaj pri la konfuza sonado de la sonorilegoj? 03312
Bottom
03313
Top
Aapo: There’s a fire in the village, good people. AAPO. Estas ja brulo en la vilaĝo, karaj kunuloj. 03313
Bottom
03314
Top
Juhani: Ay, Aapo, and that’s the warning bell ringing. JUHANI. Jes, Aapo. Kaj la alarma sonorilcgo bruas. 03314
Bottom
03315
Top
Eero: The Vicar’s barn’s afire. EERO. La draŝcjo de la pastrejo brulas. 03315
Bottom
03316
Top
Juhani: A thousand barns can burn down so long as this maggotty world still stands and we seven of its sinful children on it. Lord help us! My whole body’s swimming in a stream of cold sweat. JUHANI. Eĉ mil draŝejoj brulu, se nur staras ĉi tiu vermo-plena mondo kaj ni, ĝiaj sep pekaj infanoj. Sinjoro, helpu! Mia tuta korpo ja naĝas en fluo de malvarma ŝvito. 03316
Bottom
03317
Top
Timo: I won’t say my own trousers aren’t shaking. TIMO. Ankaŭ mia pantalono ne estas sen tremo. 03317
Bottom
03318
Top
Juhani: A matchless moment! JUHANI. Senkompara momento! 03318
Bottom
03319
Top
Simeoni: So God punishes us for our sins. SIMEONI. Ci tici Dio nin punas pro niaj pekoj. 03319
Bottom
03320
Top
Juhani: True! Why did we sing that nasty song about the Rajamäki Regiment? JUHANI. Vere! Kial ni kantis tiun malican kantaĉon pri la regimento de Rajamaki? 03320
Bottom
03321
Top
Simeoni: You mocked shamelessly at Mikko and Kaisa. SIMEONI. Vi mokis senhonte Mikkon kaj Kaisan. 03321
Bottom
03322
Top
Juhani: Why say it! But God bless them! God bless us all, every one, even the churchwarden. JUHANI. Veron vi diras! Sed Dio benu ilin! Li bcnu nin ĉiujn, ĉiujn, eĉ la kantoron. 03322
Bottom
03323
Top
Simeoni: That prayer found favour in Heaven. SIMEONI. Tiu preĝo plaĉas al la ĉielo. 03323
Bottom
03324
Top
Juhani: Let’s leave this dreadful place. The fire shows here like the fiery furnace of the damned, and there those eyes shine so mournfully at us from the rock-side. Know that it was Aapo’s tale of those cat’s-eyes that caused this shaking in our backbones. Let’s be off, and don’t any of you forget your bags and a-b-c books. Away, brothers! Let’s march to Tammisto to see Kyösti; to Kyösti’s with God’s help, and then home tomorrow, if we’re still alive. Come. JUHANI. Ni foriru el ĉi tiu terura loko. De tie brilas al ni la brulo kvazaŭ fornego de infcro kaj de tie el Ia ŝtonflanko ankaŭ la okuloj brilas tiel mizcrc kontraŭ ni. Sciu, kc ĝuste la rakonto de Aapo pri la katokuloj kaŭzis ĉi tiun tremadon en niaj dorsostoj. Sed ni foriru, kaj neniu ei ni forgesu sian saketon kaj sian abocolibron. For, fratoj! Al Tammisto ni marŝu, al Kyosti, al Kyosti per helpo de la Sinjoro, kaj de tie morgaŭ hejmen, se ni vivos. Ni ekiru! 03324
Bottom
03325
Top
Lauri: We’ll soon have the rain pouring down our necks and will be wet as rats. LAURI. Sed baldaŭ falos densa pluvo sur niajn nukojn kaj ni malsekiĝos kvazaŭ ratoj. 03325
Bottom
03326
Top
Juhani: Let it rain, let it rain! We were still spared. Come on now! JUHANI. Lasu nin malsekiĝi, lasu nin malsekiĝi! Ni ja ankoraŭ riccvis gracon. Ni ekiru nun! 03326
Bottom
03327
Top
In single file they hurried off and soon came to a sandy road, where they turned off towards Tammisto Farm. To the flashing of fire and the roll of thunder they marched on for a while, until a drenching rain poured down. At that they increased their pace to a run until they arrived at the ”Kulo-mäki spruce”, a tree famous for its height and the denseness of its branches, which stood by the roadside, a shelter for many a wanderer in the rain. At the foot of this spruce the brothers sat until the rain abated, and the great spruce roared above them. And when the weather cleared, they continued their journey. And nature calmed down again, the wind died, the clouds fled and the moon rose palely out of the tree-tops. Leisurely and without a care the brothers then strode along the splashing road. Ili rapidis for, irantc unu post Ia alia, venis baldaŭ sur la sablan vojon kaj sin direktis al la domo Tammisto. En fulmado kaj tondrado, kiu ruliĝis en ĉiujn dircktojn sub la ĉielo ili iris mallongan tempon, ĝis fine densa pluvo komencis sin verŝi sur ilin. Tiam ili plirapidigis la iron al kuro kaj proksimiĝis al »la piceo de Kulomaki», kiu, fama pro sia alto kaj denso, staris ĝuste ĉe la vojo kiel ŝirmo por multaj irantoj en pluvo. Sub ĉi tiu arbo la fratoj sidis, dum daŭris la pluvo kaj bruegis la piceo; sed kiam la vetero sereniĝis, ili daŭrigis sian iron. La naturo kvietiĝis, vento ĉesis, nuboj forkuris kaj la luno altiĝis pala super la arbopintojn. Sen rapidemo kaj senzorge paŝis jam ankaŭ la fratoj sur la plaŭdanta vojo. 03327
Bottom
03328
Top
Tuomas: I’ve often wondered where the thunder comes from and what it can be, those flashes and that noise. TUOMAS. Ofte mi pensis, de kie venas kaj kio estas uragano: ia fulmo kaj tondro. 03328
Bottom
03329
Top
Aapo: Our blind uncle told us this mutiny in the heavens comes when dry sand gets borne by the wind between masses of cloud. AAPO. Nia blinda onklo diris, ke ĉi tiu ribelo sur la ĉielo naskiĝas, ĉar inter la nuboj lokigis malscka sablo, levita pcr ventoturniĝoj en la aeron. 03329
Bottom
03330
Top
Tuomas: Would it be that? TUOMAS. Ĉu povus esti tiei? 03330
Bottom
03331
Top
Juhani: A child’s mind can fancy anything. How was it I, a little brat in my shift, pictured the thunder? It was God driving rattling along the streets of Heaven, and fire flashed from the stony road and the iron rim of his wheels. Ha-ha! A child has a child’s mind. JUHANI. Sed infana animo imagas muiton. Kion pensis mi, estante eta ĉemizulo, pri la fulmotondro? Dio, vidu, tiam veturis bruege laŭ la ĉielaj stratoj, kaj fajron eligis Ia ŝtona vojo kaj la fera ringo de la rado. hoho! Infano havas infanan menson. 03331
Bottom
03332
Top
Timo: What about me ! I too imagined something of the sort when as a tiny imp I toddled along the lane while the thunder rumbled, toddled there clad in a tiny ragged shirt. God’s ploughing his field, think I, and cracking his ox-tail whip, and each swipe makes the round flanks of his fat bay strike sparks, as we see the sparks fly from a horse’s withers when we wipe it down. Ay, what ideas. TIMO. Kaj mi? Laŭ ia sama direkto iris mia penso, kiam mi kiel eta dikfingrulo paŝadis sur la kortvojo dum fulmo tondris, paŝadis kun ĉemizpeceto sur mi. Dio rulpremas sian kampon, mi pensis, rulpremas ĝin kaj frapas vere dolĉajn batojn per sia bovopenisa skurĝo, kaj pro la batoj nun fulmetas la ronda femuro de la impona ĉevalo, same kiel ni povas vidi fajrerojn eliĝi de sur la sakrodorso de granda ĉevalo, kiam ni ĝin frotas. Jes, tiaj estis miaj pensoj. 03332
Bottom
03333
Top
Simeoni: I thought as a child and still think: the heaven’s flash and thunder proclaim God’s wrath at the sinners on earth; for the sins of men are great, countless as the sands of the sea. SIMEONI. Mi, estante infano, pensis kaj pensas ankoraŭ: ia fulmo kaj la tondro de la ĉielo sciigas la koleron de Dio kontraŭ pekuloj sur la tero; ĉar ia pekoj de homoj estas grandaj, sennombraj kiel sablo en maro. 03333
Bottom
03334
Top
Juhani: Sins are committed down here, that can’t be denied, but a sinner is well boiled down here too in salt and pepper. Think, my boy, of our trip to school and what we had to bear there. The churchwarden clawed and shook us like a hawk; I feel it yet and grind my teeth, my boy. JUHANI. Estas vero, ke oni ĉi tie pekas, tion oni ne povas nei, sed ankaŭ Ia pekulo vere estas ĉi tie kuirata en salo kaj pipro. Mia knabo, memoru nian lernejekskurson kaj kion vi spertis dum ĝi. La kantoro nin ja ungogratis kaj taŭzis kiel akcipitro; tion mi ankoraŭ sentas kaj grincigas la dentojn, mia knabeto. 03334
Bottom
03335
Top
Soon the sandy road ended and Tammisto Farm drew near, and the brothers gravely entered and were given comfortable beds by Kyösti. This Kyösti, a man sturdy as an oak, was the only son of the house, but had never cared to take over the management of the farm, preferring always to keep himself to himself, to follow his own bent. At one time he had wandered as in a fever through the villages, preaching and shouting; and it was said that much thinking about religion had brought him to this pass. And when at last he recovered from this state, he was otherwise the same as before, but he never smiled again. And one curious thing came to pass, that ever afterwards he regarded the Jukola brothers as his best friends, though he had hardly known them before. This was the man with whom the brothers sought shelter for the night. Sed forpasis la nokta vojo kaj proksimiĝis la domo Tammisto, kien ia fratoj eniris seriozaspektaj, kaj Kyosti pretigis al iii bonajn dormlokojn. Tiu Kyosti, viro fortika kiel arbotrunko, estis Ia sola filo de la domo, sed li ne volis preni sur sin Ia mastran potencon, sed emis restadi solece. Foje li ankaŭ va-gadis kvazaŭ freneza tra vilaĝoj predikante kaj kriante; kaj en tiun staton, oni rakontas, iin kondukis pensadoj pri religiaj aferoj. Kaj kiam li fine rekonsciiĝis, li estis kiel antaŭe, sed neniam plu li ridis. Kaj ankaŭ tia stranga afero okazis, ke post tio Iiaj plej bonaj amikoj estis la fratoj de Jukola, kiujn li pli frue apenaŭ konis. Al tiu viro la fratoj nun venis por ricevi tranoktejon. 03335
Bottom

Chapter 04 capitro

: |fin-|swe-|eng|-rus|-est|-hun|-ger|-dan|-spa|-ita|-fra|-epo| - |fin-|swe-|eng-|rus-|est-|hun-|ger-|dan-|spa-|ita-|fra-|epo| (en-eo) :
Chapter: |01|01|01|02|02|02|03|03|03|03|04|04|04|05|05|06|06|06|06|06|07|07|08|08|08|09|09|09|09|10|11|11|12|13|13|13|14|14| :capitro
Download Seven brothers o Sep fratoj descargar
04001
Top
The following day, the Jukolas approached their home, stepping out one behind the other. But woebegone was their appearance: their garments hung in shreds and their faces were mottled with bruises and wounds. Juhani, who led the way, had his left eye almost closed up, Aapo’s lips were badly swollen, a mighty bump protruded from Timo’s forehead, and Simeoni, limping, brought up the rear. Their heads had been thoroughly pummelled and were now wrapped round with empty food-bags or with strips of rag torn from a coat. In such condition they returned from their trip to school. The dogs, Killi and Kiiski, rushed forth to meet them, leaping with joy; but the brothers had little strength left to respond to the caresses of their faithful house-guards. La sekvintan tagon la Jukolanoj ree proksimiĝis al sia hejmo, irantc unu post aiia. Sed mizera estis ilia aspekto: iliaj vestoj trc ŝiritaj, iliaj vizaĝoj multkoloraj pro kontuzoj kaj vundoj. Ĉe Juhani, kiu iris la unua, estis la maldekstra okulo batita^ ĝis preskaŭ senvidebio, tre estis ŝvelintaj la lipoj de Aapo, , sur Ia frunto de Timo estis kreskinta granda korno, kaj Iamante' paŝis Simeoni post la aliaj. Cies kapo estis grave moligita, kaj kelkaj vindis ĝin per sia malplenigita manĝaĵosako, aliaj disŝiris el siaj kiteloj ĉifonaĵojn por siaj vundoj. En ĉi tia stato'1 iii revenis de sia lernejekskurso; ilin renkontis la hundoj Killi kaj Kiiski gaje flirtante per siaj vostoj. Sed la fratoj ne havis forton respondi al siaj fidelaj gardistoj pcr karesoj. 04001
Bottom
04002
Top
Who then had used them so cruelly? Who had succeeded so well in crushing the doughty Jukola brothers? Who else but the men of Toukola, whose revenge it was. Having heard that the brothers were at Tammisto, they had banded themselves together, twenty men strong, and hidden in the bushes by the wayside to await their enemies. There, with stout staves in their hands, they had dozed and bided their time. Then, as the school-goers drew near, the villagers fell swiftly upon them, charging from both sides of the road, and a terrific cudgelling began in which the brothers were badly beaten. But neither did the Toukola men escape whole-skinned from the affray; many of them turned faint on acquaintance with the brothers ’ fists. And two were borne swooning to their homes: Kuninkala’s Eenokki and Kissala’s Aapeli. And on this occasion Aapeli’s skull shone bare from neck to brow, shone like the bottom of a pewter mug. The hand of Juhani had done its fell work. Sed kiu traktis ilin tiel malbone? Kiu tiel povis subpremi la fortajn fratojn de Jukola? Tio estis venĝago de la Toukolanoj.0 lli, riccvinte informon, ke la Jukolanoj restas en Tammisto, faris ligon dudek virojn fortan kaj kaŝiĝis apud ia vojo cn^ arbetaĵo por atendi siajn malamikojn. Tie ili longe duondormis kaj atendis, kun pezaj armiloj en la manoj. Sed fine, kiam la lernejanoj proksimiĝis, ili sin jetis sur ilin kun fajra rapideco, el ambaŭ flankoj de la vojo, kaj estiĝis terura stangludado, dum kiu la fratoj estis forte batataj. Sed senkoste la Toukolanoj ne eliĝis ei la batalo, ĉar multaj el iii sentis kapturniĝe la efikon de Ia pugnoj de la fratoj. Du el ili estis portataj hejmensenkon-sciaj: Kuninkala Eenokki kaj Kissala Aapeli. Kaj brilis tiam Ia kranio de Aapeli de nuko ĝis frunto, brilis kiel fundo de stankruĉo. La mano de Juhani faris tiun malmildan sarkadon. 04002
Bottom
04003
Top
At last, however, the brothers sat in the large living-room of their home, terribly tired. Sed fine la fratoj sidis en la vasta ĉambrego de sia hejmo, tre lacaj. 04003
Bottom
04004
Top
Juhani: Whose turn is it to heat the sauna? JUHANI. Kies vico estas hejti Ia ŝvitbanejon? 04004
Bottom
04005
Top
Timo: It’ll be mine now. TIMO. Estas la mia. 04005
Bottom
04006
Top
Juhani: Then heat it till the oven rattles. JUHANI. Hejtu do ĝin tiel ke krakos la fajrujaj ŝtonoj. 04006
Bottom
04007
Top
Timo: I’ll try my best. TIMO. Mian plejbonon mi penos fari. 04007
Bottom
04008
Top
Juhani: Do it like a man, for truly, our wounds need a steaming. And you, Eero, hasten and bring a jug of brandy from Routio, for which they can have the stoutest log in our forest. A jug of brandy! JUHANI. Tion faru funde, ĉar niaj vundoj bezonas vapor-varmegon, vere bezonas! Sed vi, Eero, iru por alporti el Routio stofon da brando, por kies pago mi donos el nia arbaro la plej bonan arbotrunkon. Stofon da brando! 04008
Bottom
04009
Top
Simeoni: Isn’t that too much, a jug? SIMEONI. Tiom estas eblc jam tro multe. 04009
Bottom
04010
Top
Juhani: Why, it’s hardly enough as grease for seven men. God knows, we have as many wounds between us as there are stars in the sky. But though this eye of mine aches and kicks right fiercely, the bile and heart in my innards ache fiercer still. But all’s well, all’s well! Jussi Jukola is not dead yet. JUHANI. Gi apenaŭ sufiĉos por ŝmiraĵo por sep viroj. ĉi tie ja estas, Dio sciu, vundoj kiel steloj sur la ĉielo, kaj forte doloras kaj baraktas ĉi tiu okulo, sed pli ankoraŭ la galo kaj la koro ĉi tie internc. Sed ĉio bone, ĉio bone! Jukola Jussi ankoraŭ nc mortis. 04010
Bottom
04011
Top
Evening fell, a melancholy September evening; Eero brought the spirits from Routio and Timo brought word that the bath was ready; and the men’s sullen temper revived a little. They set out to their bath, and Timo threw water on the heated oven until the blackened stones heaped over it cracked with a noise like riflefire and a cloud of hot steam was wafted round the bath-house. Each plied now with all his strength the feathery bunches of leafy birch-twigs, so grateful to the skin; they bathed and washed their wounds, and the furious beating of the twigs was heard far beyond the building. Vespero venis, malgaja septembra vespero. Eero alportis el Routio Ia brandon kaj Timo sciigon, ke la ŝvit-banejo estas preta; kaj iom plimildiĝis la kolera mcnso de la fratoj. Ili iris por sin bani, kaj Timo ĵetis vapor-akvon, la nigriĝintaj ŝtonoj de Ia fajrujo klakis, kaj kicl nubo ruliĝis la varmega vaporo ĉirkaŭe en la banejo. Per tuta sia forto ĉlu el ili uzis la vapormolan, dolĉan banfaskon, iii sin banis kaj flegis siajn vundojn, kaj malproksimen aŭdiĝis la rapida batado de la folifaskoj. 04011
Bottom
04012
Top
Juhani: Our wounds are getting a real Turkish polka. Hot steam in the sauna, that’s the best physic for soul and body. But my eye stings like the devil. Well, itch away and sting, all the hotter will I make it for you. How is your muzzle, Aapo? JUHANI. Nun niaj vundoj ricevas veran turkan polkon. La ŝvitbaneja vaporo, ĝi ja estas la plej bona kuracilo por la korpo kaj por la animo de malsanulo surtere. Sed la okulo doloras diable! Sed doloru kaj doloregu, okulo, des pli furioze mi donos al ci varmegon sur la nukon. Kiel fartas via buŝego, Aapo? 04012
Bottom
04013
Top
Aapo: It’s beginning to melt. AAPO. Degelas ĝi ja iom post iom. 04013
Bottom
04014
Top
Juhani: Swipe away at it and beat it like a Russian hammers his nag, and it’ll soon be softer. But more steam, Timo, seeing it is your job tonight to wait on us. That’s it, my boy! Let it come. Oh, but it’s hot there, it’s hot there! That’s the way, my broth of a brother! JUHANI. Vipu kaj batu ĝin kiel ruso sian ĉevalaĉon, tiam ĝi certe moliĝos. Sed novan banvaporon, Timo, ĉar via ofico estas hodiaŭ vespere servi nin. — Jen, mia knabeto! Sen-hezite nur! Vere estas varmego tie, estas tie varmego! Tia-maniere, vi servanto-frato. 04014
Bottom
04015
Top
Lauri: It fair bites at my finger-nails. LAURI. Miaj ungoj doloras. 04015
Bottom
04016
Top
Juhani: Let our nails get a beating, too. JUHANI. Ankaŭ la ungoj ricevu sian parton. 04016
Bottom
04017
Top
Aapo: Stop throwing water now, boy; or we’ll soon have to climb down from here, every man of us. AAPO. Cesu jam, ne plu ĵetu akvon, knabo; en aiia okazo ni devos eliri de ĉi tie eksteren, ĉiu el ni. 04017
Bottom
04018
Top
Eero: Go on praising him and we shall soon be roasted to cinders. EERO. Ni laŭdu lin ankoraŭ iom kaj ni estos baldaŭ karbaĵo. 04018
Bottom
04019
Top
Juhani: That’s enough, Timo. Don’t throw any more. For Hell’s sake stop throwing water on that oven! Are you coming down from the platform, Simeoni ? JUHANI. Estu jam sufiĉc, Timo. Ne plu ĵetu. Pro infero, ne plu ĵetu! — Cu vi malsupreniras, Simeoni? 04019
Bottom
04020
Top
Simeoni: I’m coming, wretch that I am. And ah, if you only knew why ! SIMEONI. Jes, mi iras; mi mizerulo. Ho, jes, se vi scius kiai! 04020
Bottom
04021
Top
Juhani: Tell us. JUHANI. Nu diru. 04021
Bottom
04022
Top
Simeoni: Remember the furnace of the lost and pray night and day. SIMEONI. Memoru, homo, la fornegon de kondamno kaj preĝu nokte kaj tage. 04022
Bottom
04023
Top
Juhani: Stuff! Let the body have it if it wants; for the hotter the sauna the greater its healing-power. That you know. JUHANI. Kia malsaĝaĵo! Permesu al via korpo ricevi, se ĝi tiel volas; ĉar ju pli varmega la banvaporo, des pli bona ĝia saniga efiko kaj forto. Vi ja scias tion. 04023
Bottom
04024
Top
Simeoni: Whose hot water is this in the bucket near the oven? SIMEONI. Al kiu apartenas ĉi tiu varma akvo en la siteio ĉe la fajrujo? 04024
Bottom
04025
Top
Juhani: It’s mine, as the smith said of his house. Don’t touch it. JUHANI. ĉi estas mia, diris la forĝisto pri sia domo. Ne tuŝu ĝin. 04025
Bottom
04026
Top
Simeoni: I’m going to take a drop of it, anyway. SIMEONI. Mi prenos iom el gi. 04026
Bottom
04027
Top
Juhani: Don’t do it, brother mine, or there’ll be trouble. Why did you not warm some for yourself? JUHANl. Ne, frateto kara, en alia okazo estos malbone. Kial vi ne varmigis por vi mem? 04027
Bottom
04028
Top
Tuomas: Why be so snappy without cause? Take a little from my tub, Simeoni. TUOMAS. Kial vi tic senkaŭze kolerbojas? Prenu el mia sitelo, Simeoni. 04028
Bottom
04029
Top
Timo: Or from mine, under the platform steps there. TIMO. Aŭ el la mia, tic sub la ŝtuparo de la bretego. 04029
Bottom
04030
Top
Juhani: Have some of mine then, too, but see you leave me at least half. JUHANI. Nu, prenu cĉ el mia sitelo, sed restigu almenaŭ la duonon. 04030
Bottom
04031
Top
Lauri: Eero! You imp, take care I don’t throw you off the platform. LAURI. Eero! Vi malbenita, gardu vin, ke mi ne ĵctu vin malsupren de la bretego. 04031
Bottom
04032
Top
Aapo: What trick are you two up to in the corner ? AAPO. Kiajn artifikojn kaj incitaĵojn vi havas tie en la angulo, vi du? 04032
Bottom
04033
Top
Juhani: What’s the squabbling about? JUHANI. Kia kverelo tie? Nu? 04033
Bottom
04034
Top
Lauri: Blowing on a fellow’s back. LAURI. Li spiras sur la dorson de alia. 04034
Bottom
04035
Top
Aapo: Softly, Eero! AAPO. Decc kondutu, Eero! 04035
Bottom
04036
Top
Juhani: Hey, troublemaker. JUHANI. Ho, vi pikanta perĉo. 04036
Bottom
04037
Top
Simeoni: Eero, Eero, can’t even the stewing heat of the bath remind you of the fires of Hell? Remember Juho Hemmola, remember him! SIMEONI. Eero, Eero, ĉu cĉ la bruliga varmcgo de la ban-vaporo ne memorigas al vi la inferan fajron? Rememoru pri Hemmola Juho, rcmemoru pri li. 04037
Bottom
04038
Top
Juhani: He saw when he was stretched on a sickbed the fiery lake, from which he was saved that time, and all because, as it was then said to him, he had always thought of Hell when he was on the sauna platform. But can that be daylight shining through that corner ? JUHANI. Li, kuŝante sur sia malsanlito vidis la fajran Iagon, el kiu li ankoraŭ unu fojon estis savita, kaj pro tio — tiel oni diris al li — ke li sur la ŝvitbaneja bretego ĉiam pensis pri la infcro. — Sed ĉu lumo de tago brilas tie tra la angulo? 04038
Bottom
04039
Top
Lauri: Bright daylight. LAURI. Jes, de klara tago. 04039
Bottom
04040
Top
Juhani: Oh the beast! the sauna sings its last note. So let the first aim of my mastership be a new sauna. JUHANI. Ho monstro! la ŝvitbanejo kantas sian lastar strofon. Tiai Ia unua penado de mia mastreco cstu nova ŝvit-banejo. 04040
Bottom
04041
Top
Aapo: A new one’s needed, it’s true. AAPO. Nova ĉi tie vere estas bczonata. 04041
Bottom
04042
Top
Juhani: Ay, no denying that. A farm without a sauna is no good either from the standpoint of baths or the babies a wife or the farm-hands’ women might have. Ay, a smoking sauna, a barking hound, a crowing cock and a mewing pussy, these are the signs of a good farm. Ay, there’s plenty to do for the one who takes over our home. A little more steam, Timo. JUHANI. Nova, sen kontraŭdiro. Domo sen ŝvitbanejo estas netaŭga pro la neceso de banado kaj akuŝo de la mastrino kaj de la servistaj edzinoj. Jes, fumanta ŝvitbanejo, bojanta hundo, krianta koko kaj miaŭanta kato, tio ja estas signoj de bona domo. Jes, sufiĉas okupo al tiu, kiu alprenos nian domon. — lom da banvaporo estus ree bezonata, Timo. 04042
Bottom
04043
Top
Timo: It shall be given. TIMO. Jen vi havos. 04043
Bottom
04044
Top
Simeoni: Don’t let us forget that it is Saturday night. SIMEONI. Sed ni memoru, ke estas sabatvespero, 04044
Bottom
04045
Top
Juhani: And let us take care our skins aren’t soon hanging from the rafters, like the former servingmaid’s. JUHANl. Kaj ni estu singardemaj, ke nia haŭto ne baldaŭ pendu sur stango kiel la haŭto de iama servistino. Terura okazo! 04045
Bottom
04046
Top
Simeoni: That was the maid who never had time to take her bath with the others, but dillied and dallied in the sauna long after all the others had gone to bed. Then one Saturday night she stayed longer than usual. And what did they find when they went to look for her? Only a skin hanging from the rafters. But it was a master-hand had done the flaying, for the hair, eyes, ears and even the nails had been left in the skin. SIMEONI. La knabino neniam havis tempon iri en ŝvit-banejon kun la aliaj, sed restadis tie kiam la aliaj jam dormis. Sed iun sabatvesperon ŝi restis pli Ionge ol kutime. Oni iris por ŝin serĉi; sed kion oni trovis el ŝi? Nur Ia haŭton sur stango. Kaj vere majstre ŝi estis senhaŭtigita, estis tie la haŭto kun la hararo, la okuloj, la oreloj, la buŝo kaj eĉ la ungoj. 04046
Bottom
04047
Top
Juhani: Let this be a warning... Hi-hi, how skittishly this back of mine takes its steam! As though it had not tasted a birch-twig since New Year’s Day. JUHANI. Estu tiu okazintaĵo por ni... Jen, jen kiel kolere mia dorso akceptas la banvaporon! Kvazaŭ ĝi ne gustumis banfaskon post la novjaro. 04047
Bottom
04048
Top
Lauri: But who had skinned her? LAURI. Sed kiu ŝin senhaŭtigis? 04048
Bottom
04049
Top
Timo: Who, you ask. Who else but the. . . TIMO. Kiu? pri tio demandu. Neniu alia ol la ... 04049
Bottom
04050
Top
Juhani: Old ’Un himself. JUHANI. La ĉefo mem. 04050
Bottom
04051
Top
Timo: Ay, he who goes around like a roaring lion. A horrible story! TIMO. Jes, li, kiu ĉirkaŭiras kiel blekeganta kameleono. — Terura okazo! 04051
Bottom
04052
Top
Juhani: Timo-lad, stick that shirt of mine from the rafters there into this fist. JUHANI. Donu, Timo-knabo, tiun mian ĉemizon sur la stango en mian manon. 04052
Bottom
04053
Top
Timo: What, this one? TIMO. Cu ĉi tiun? 04053
Bottom
04054
Top
Juhani: Ho! ’Tis Eero’s little rag he offers to a full-grown man. Ah me ! That middle one there. JUHANI. Nu! la ŝtofpecon de Eero li prezentas ĉi tie al viro. Ho ve al vi! Tiun, meze pendantan tie. 04054
Bottom
04055
Top
Timo: What, this one ? TIMO. Ĉu ĉi tiun? 04055
Bottom
04056
Top
Juhani: That’s a man’s shirt. Yes, brother. A horrible story, say I too, to go back to what we were speaking of. Let it be a reminder to us that ”the eve is the height of a feast-day.” Now let’s wash ourselves as clean as though we had just come from the midwife’s nimble paws; and then with a shirt under arm to the house, so that our over-heated bodies can get a skinful of cool air on the way. But I do believe this beloved eye of mine is getting better. JUHANI. Tie vere ĉemizo de plenviro. Danketon. — Terura okazo, diras ankaŭ mi, revenante ankoraŭ al Ia ĵusa. Sed estu por ni rememorigo, ke »Ia festo kulminas en antaŭvespero».— Nun ni Iavu nin puraj, kvazaŭ ni estus venintaj el la viglaj manoj de la umbiiikistino; kaj poste en ia ĉambregon kun la ĉemizo sub la brako, kaj la vaporanta korpo ricevu sur sian nukon vere freŝan aeron. — Sed mi kredas, ke tiu okulo-karulo iom malpli doloras. 04056
Bottom
04057
Top
Simeoni: My leg isn’t better yet, but aches and burns as though it were wrapped round with hot ashes. What’s to become of poor me with it? SIMEONI. Sed mia piedo ne, ĝi doloras kaj tiklas kiel en bolanta ŝlimaĵo. Kien aikondukos tio min, mizerulon? 04057
Bottom
04058
Top
Eero: Go nicely to bed when we reach the house and pray for leg-salve, and then thank your Creator who has not suffered you today to ”dash thy foot against a stone”, as it says in evening prayer. EERO. Vin kuŝigu dece, veninte en la ĉambron kaj preĝ-petegu piedŝmiraĵon, kaj poste laŭdu vian Kreinton, kiu vin gardis hodiaŭ »ke vi ne frapis vian piedon kontraŭ ŝtonon», kiel ni Iegas en vesperpreĝo. 04058
Bottom
04059
Top
Simeoni: I do not hear you. I do not hear. SIMEONI. Mi ne aŭskultas vin, mi ne aŭskultas. 04059
Bottom
04060
Top
Eero: Then pray for ear-salve as well. But start moving, or you ’11 be left here a prey to Old Nick. EERO. En tiu okazo preĝpetegu ankaŭ orelŝmiraĵon. Sed jarn foriru, en aiia okazo vi restos ĉi tie kiel kaptaĵo al ia maldio. 04060
Bottom
04061
Top
Simeoni: My ears are closed to you, closed in a spiritual sense. Understand me! SIMEONI. Miaj oreloj estas por vi fermitaj, fermitaj en spirita senco. Komprenu, homo! 04061
Bottom
04062
Top
Eero: Come on, or your skin will soon be hanging from the rafters, and that in a bodily sense. EERO. Venu nun, ĉar en alia okazo baldaŭ via haŭto estos sur la stango, kaj vere en korpa senco. 04062
Bottom
04063
Top
Naked and hot, they went from the sauna to the living-room, their bodies glowing like the sunlit stem of a birch-tree. Inside, they sat down to rest a while, sweating copiously. Then little by little they dressed themselves. And now Juhani began concocting an ointment for the whole wounded brotherhood. Into an old handleless pot, which he placed on the fire, he poured the jug of spirits, stirring into it two spans of gunpowder, one of ground sulphur and a like measure of salt. And when this had boiled for an hour, he set the mixture to cool, and the ointment, which resembled a pitchblack gruel, was ready. With this salve they anointed their wounds, paying particular attention to those in their heads, and then covered the whole with fresh, golden tar. Whereafter their teeth met fiercely and a dark flush overspread their faces; so burned the potent ointment in their wounds. But Simeoni set forth supper; seven ring-shaped loaves, the smoked haunch of a cow and a heaped-up platter of stewed turnips soon lay on the table. Food, however, was little to their taste that evening, and after a few moments they rose from table and having undressed, lay down on their beds. Nudaj kaj varmaj ili paŝis el la ŝvitbanejo en la ĉambregon; kaj iliaj korpoj brunbrilis kiel sunbruligita betulŝelo. Enveninte ili sidiĝis por ripozi momenton, eligante ŝviton abunde; kaj poste ili iom post iom vestis sin. Sed Juhani komencis kuiri ŝmiraĵon por la tuta vundita frataro. Li metis sur fajron mal-novan fandferan kaj sentenilan paton, verŝis en ĝin stofon da brando kaj en Ia brandon !i miksis du kvartojn da pulvo, unu kvarton da sulfurpulvoro kaj saman kvanton da salo. Kaj post kiam tio boiis dum ĉirkaŭ unu horo, li forlevis la kuiraĵon por maivarmiĝi, kaj la ŝmiraĵo, havanta aspekton de tutnigra supo, estis preta. Siajn vundojn, precipe tiujn, kiuj estis sur iiiaj kapoj, iii ŝmiris per tiu ŝmiraĵo kaj metis novan, flave brunan gudron super ĉion. Kaj tiam forte kunpremiĝis iliaj dentoj kaj iliaj vizaĝoj nigriĝis terure; tiom doloris la forta medikamento la vundon. Sed Simeoni pretigis la vesperman-ĝon, alportis sur la tablon sep ringopanojn, sekigitan fcmuron de bruto kaj lignan pelvon plenan je rapoj. Sed la manĝajo ne bone gustis al ili ĉi tiun vesperon, kaj baldaŭ ili foriris de la tablo, senvestigis sin kaj kuŝiĝis sur siaj litoj. 04063
Bottom
04064
Top
The night was dark, peace and silence reigned everywhere. But suddenly the air around Jukola was illumined: the sauna had caught fire. So hot had Timo heated the grey stone oven that after smouldering a while the wall burst into flames. And in deepest peace the building burned to ashes, unseen of a single eye. And when morning dawned, there was left of the Jukola sauna only a few glowing cinders and the whitehot ruins of the oven. At last, at midday, the brothers woke, feeling a good deal fresher than on the previous day, and dressing themselves, sat down to breakfast; and food now tasted good to them. For long they ate without uttering a word, until at last a conversation arose about the scene of violence on the road between Tammisto and Toukola. La nokto estis malluma kaj ĉie regis silento kaj senbrueco. sed subite fariĝis lume ĉirkaŭ Jukola; ĝia ŝvitbanejo ekbrulis. Nome, Timo forte hejtis la grizaŝtonan fajrujon, pro kio la ligna muro komcncis subbruli kaj fine ekflamis. Kaj en dolĉa paco brulis la konstruaĵo je cindro ne vidatc de ics okulo. Kaj kiam tagiĝis la mateno, restis de la ŝvitbanejo de Jukola nur kelkaj subbrulantaj karboj kaj la ardanta ruino de Ia fajrujo. Finc ĉe tagmezo vekiĝis ankaŭ la fratoj, ellitiĝis iom pli freŝaspektaj ol en la vespero antaŭa, sin vestis kaj komencis manĝi nun kun bona apetito. Longan tempon ili manĝis ne dirantc eĉ vorton, sed fine ili komencis paroli pri la fatala okazo sur la vojo inter Tammisto kaj Jukola. 04064
Bottom
04065
Top
Juhani: True, it was a fair beating for us; but then they fell on us like robbers with staves and cudgels. Ah! if we too had had weapons in our hands and a hint of the danger beforehand, they’d be sawing coffin-boards in Toukola village today, and there’d be work for the grave-digger. However, I gave Kissala’s Aapeli his due. JUHANI. Fortan ŝvitbanon ni vere ricevis, sed kiel rabistoj ili atakis nin per stangoj kaj branĉegoj. Sed ho! se ankaŭ ni estus havintaj armilojn en la manoj kaj se ni estus antaŭ-vidintaj la danĝeron, en tiu okazo oni hodiaŭ segus en la vilaĝo Toukola ĉerktabulojn, kaj la enterigisto havus laboron. Al Kissala Aapeli mi tamen donis lian parton. 04065
Bottom
04066
Top
Tuomas: A white, hairless path ran down from his forehead to his nape like the Milky way in an autumn sky. TUOMAS. Blanka, senhara linio kuris de iia frunto mal-supren ĝis Ia nuko kvazaŭ la lakta vojo sur aŭtuna ĉielo. 04066
Bottom
04067
Top
Juhani: You saw it? JUHANI. Vi vidis tion? 04067
Bottom
04068
Top
Tuomas: I saw it. TUOMAS, Mi vidis tion. 04068
Bottom
04069
Top
Juhani: He got his due, but the others, the others, O Lord ! JUHANI. Li ricevis. Sed la aliaj, la aliaj. Pro Sinjoro Kjesuo! 04069
Bottom
04070
Top
Eero: We’ll be revenged on them down to their marrows. EERO. Ni venĝos al ili ĝis la ostocerbo. 04070
Bottom
04071
Top
Juhani: Let’s lay our heads together; and it may be we can hit on an idea for a matchless revenge. JUHANI. Unuanime ni kunigu niajn kapojn kaj el tio estiĝu projekto al senkompara venĝo. 04071
Bottom
04072
Top
Aapo: Why should we work everlasting ruin? Let’s seek the law and justice, and not revenge by our own hands. AAPO. Kial ni faru eternan pereon? Ni nin turnu al Ia leĝo kaj juĝejo, sed ne al memvalidiga perforto. 04072
Bottom
04073
Top
Juhani: The first Toukola man T lay hands on, I’ll eat alive, skin and hair; there’s the law and justice. JUHANl. La unuan Toukolanon, kiun mi kaptos, mi manĝos vivantan kun haŭto kaj haroj; jen leĝo kaj juĝejo. 04073
Bottom
04074
Top
Simeoni: Wretched brother! Do you ever intend to be heir to Heaven? SIMEONI. Mia mizera frato! Cu vi neniam voias fariĝi heredonto de la ĉielo? 04074
Bottom
04075
Top
Juhani: What do I care for Heaven, if I can’t see Matti Tuhkala’s blood and guts! JUHANI. Por mi estas indiferenta la ĉielo, se mi ne povos vidi la sangon kaj intestojn de Tuhkaia Matti. 04075
Bottom
04076
Top
Simeoni: Oh what a monster you are, what a monster! I must weep. SIMEONI. Ho ve, vi terurulo, ho teruraĵo! Oni devas plori. 04076
Bottom
04077
Top
Juhani: Weep for the cat’s death, but not for my sake. Grrh! I’ll make sausages of them. JUHANI. Ploru pro morto de kato, sed ne pro mi. Hm! mi faros koibasojn. 04077
Bottom
04078
Top
Tuomas: I’ll be revenged for this beating, I stake my word and oath on it. Only a wolf would treat a man so. TUOMAS. Ci tiun disvundadon mi ankoraŭ iam venĝos, tion mi promesas kaj ĵuras. Lupo ĉi tiel agas kontraŭ viro. 04078
Bottom
04079
Top
Juhani: A wild wolf. I swear the same oath. JUHANI. Rabia lupo. Mi ĵuras same. 04079
Bottom
04080
Top
Aapo: That revenge would only rebound on to our own hacks. But the law would punish them and reward us. AAPO. Tiu venĝo refalos sur nian nukon; sed la leĝa kon-damno ilin punos kaj rekompencos nin. 04080
Bottom
04081
Top
Juhani: The law won’t make their backs smart with these wounds of ours. JUHANI. Sed per la leĝo iliaj dorsoj ne suferos de ĉi tiuj vundoj, kiujn ni portas. 04081
Bottom
04082
Top
Aapo: All the worse will their purse and good name smart. AAPO. Des pli amare iliaj monujoj kaj ilia honoro. 04082
Bottom
04083
Top
Simeoni: Let us put bloody revenge out of our minds; let us appeal to the law. I’m ready for that, even though the noise and bustle of a court-room is very frightening to me. SIMEONI. For de nia animo la sanga venĝo, kaj ni konfidu nin al la leĝo. Tiel mi volas, kvankam mia animo tre sentas abomenon pro ia bruo kaj tumuito en juĝejo. 04083
Bottom
04084
Top
Juhani: If it comes to that, here’s a lad who wouldn’t flinch even there. True, a fellow’s heart beats a bit faster the first lime he stands before the table of high justice, but a real man soon bucks up. I still remember that time when I was witness l'or poor Kaisa Koivula, who applied for maintenance for her child. I remember how the Sergeant shouted: ”Juhani, son of Juhani Jukola, of the village of Toukola!” JUHANI. Se tiel okazos, Ĉi tiu knabo ne konsterniĝos eĉ en tiu loko. Certe la koro batos iom, kiam ni Ia unuan fojon staros antaŭ la juĝeja tablo, sed baldaŭ sin reregos plenaĝulo. Mi memoras ankoraŭ, kiam mi estis atestanto por ia kompatinda Koivula Kaisa, kiu pretcndis vivsubtenon al sia infano, mi memoras, kiel la komisaro kriis: «Juhani, filo de Juhani Jukoia, el vilaĝo Toukola!» 04084
Bottom
04085
Top
(not translated) TIMO. »Kaj lia pli juna frato Timoteus!» Mi ja ankaŭ estis tie; kaj Kaisa ricevis patron al sia infano tiel kc ekklakis. Mi ja estis ankaŭ atestanto, Juhani. 04085
Bottom
04086
Top
(not translated) JUHANI. Vi estis, vi estis. Sed kiom muite da popolo estis, Ia vestiblo, Ia ŝtuparo kaj la ĉambrego plenplenaj. En la vestibio mi sidis kaj paroiis kun Tammisto Kyosti kion kaj kiel la knabo devus diri antaŭ ia leĝo. Fervore mi paroiis kun li, dum li depinĉadis la butonojn de sia jako tiel, tiamaniere, kiam la komisaro aŭ ĉasvokto kriis pcr forta voĉo tiel ke la okuloj kaj orcloj de multaj ekstaris: »Juhani, filo de Juhani Jukola, el vilaĝo Toukola!» 04086
Bottom
04087
Top
Timo: ”And his younger brother Timotheus!” And, dog take it, Kaisa got a father for her child. TIMO. »Kaj lia pli juna frato Timoteus!» Kaj ricevis, hundo prenu, Kaisa patron al sia infano. 04087
Bottom
04088
Top
Juhani: That she did. JUHANl. Jes, ricevis. 04088
Bottom
04089
Top
Timo: Even though we weren’t allowed to take oath. TIMO. Kvankam oni ne Iasis min juri. 04089
Bottom
04090
Top
Juhani: We weren’t, that’s true. But our frank and honest witness helped a lot. JUHANI. Oni ne iasis; vere; sed nia serioza kaj sincera parolo efikis multe. 04090
Bottom
04091
Top
Timo: And our names have gone up in deeds and dockets right to the Emperor himself, hey ! TIMO. Kaj niaj nomoj iradis en protokoloj kaj suplikanoj ĝis la imperiestro, heh! 04091
Bottom
04092
Top
Juhani: That’s well known. Ay, so the Sergeant shouted, and there was a kind of jump in the bottom of this lad’s heart, but he was soon at home and pouring out of his mouth the unwavering language of truth like he’d been an apostle, without heeding the laughter and giggling of all those in court. JUHANI. Kompreneblc. tiel kriis la komisaro, kaj tiam iom eksaltis la koro de la knabo, sed baldaŭ li kutimiĝis kaj eligis nccedeman iingvon de vero kiel la apostolo mem, mal-graŭ rido kaj ridaĉo de la tuta juĝeja anaro. 04092
Bottom
04093
Top
Timo: That’s how we’re treated in court, and all goes well. But there’s more than one noose cast there and many a foot put slyly out for a man to trip over. TIMO. Tiel oni bakas en juĝejo; kaj ĉio bone iras. Sed oni dancigas tie per multaj tirŝnuroj kaj faras multajn faligartifik-ojn. 04093
Bottom
04094
Top
Juhani: That’s so, but truth and justice snatch the victory in the end for all their tricks. JUHANI. Vero; sed la justeco kaj la praveco finc kaptas senkontraŭstarc la vcnkon post multaj artifikoj. 04094
Bottom
04095
Top
Timo: For all their tricks and wiles; ay, unless the very devil is lawyer and makes out night to be day and day night and black tar to be skim-milk. But one thing can be as good as two. Why didn’t God place justice on a firmer, ay, a downright firm footing? Why witnesses, long questionings and lawyers’ tricks? To my mind, the quickest road to truth and justice, if a matter seems doubtful and can’t be settled, would be this: all the court, with the judge himself in the lead, would step out into the yard, where the Sergeant or hunt-bailiff would blow a big birchbark horn, that could be called the court-horn; with this he’d blow a few toots, holding its mouth towards God’s Heaven. And then Heaven would open and the angel of the Lord appear to all the people, asking in a loud voice: ”What does the Sergeant want,” and then the Sergeant would ask back in a high crying voice: ”Is the accused man guilty or innocent?” Then the bright angel would give an answer the truth of which no one could doubt, and according to which the man would be released, or get a thorough hiding. In this way I believe everything would go well. TIMO. Post multaj artifikoj kaj kurbiroj, jes tiel, se ne la diablo mem estas advokato, kiu faras tagon el nokto kaj nokton el tago kaj acidan lakton el nigra gudro. — Sed unu afero estas egale bona kiel du. Kial Dio ne metis la decidojn de juĝejo sur pli firman, ckstremc firman fundamenton en la mondo? Kial atestantoj, malfacilaj esploroj kaj artifikoj de juristoj? La sekvanta procedo estus laŭ mia opinio ia plej rckta vojo al justeco kaj praveco, kiam la afero ŝajnas esti malklara kaj ne decidebia. La tuta juĝeja anaro, kaj la juĝisto mem la unua paŝus ekstercn al la korto, kic la komisaro aŭ la ĉasvokto iudus per trc granda betula trumpeto, kiun oni nomus juĝeja trumpeto; per ĝi li trumpetus kelkajn fojojn etendantc ĝian faŭkon kontraŭ la supera alto de la Sinjoro. Tiam malfermiĝus la ĉielo kaj la anĝelo de justeco alstarus apud la tuta popolo demandantc per Iaŭta voĉo: »kion vi deziras, komisaro», sed la anĝelon demandus la komisaro pcr krianta voĉo: »ĉu la kul-pigita viro estas senkulpa aŭ kulpa?» Nun la heligita anĝelo donus respondon, kies justecon neniu bezonus dubi kaj laŭ kiu oni devus liberigi la viron kaj lasi lin iri al Dia protekto, aŭ bastonadi lin fortc. Tiei, mi kredas, ĉio bone aranĝiĝus. 04095
Bottom
04096
Top
Juhani: Why even that much shouting and fussing? See how I have thought the matter out. As the Creator I’d have arranged it so: the accused man would have to confirm his words by a vow, a sacred oath, and if he swore truly, let him toddle off home a free man again, but if he felt like letting loose a lie, let the solid earth open beneath him and Hell swallow him. That’s the straightest road to truth. JUHANI. Kial tiom multe da komando kaj ceremonio? Vidu kiel mi pensis pri la afero. Kicl Kreinto mi aranĝus ĉi tiel: La kulpigita viro konfirmu sian vorton per ĵuro, sankta ĵuro, kaj se li juste ĵuras, li foriru kiel libera viro al sia hejmo rec, sed se li emus eligi el sia faŭko mensogon, la vermoplena tero malfermu sian buŝon sub li kaj cnglutu lin maisupren en la inferon. Tia ja estus la plej rekta vojo de vereco. 04096
Bottom
04097
Top
Aapo: It might be done that way, but best perhaps as it was once ordained by the Father of Wisdom himself. AAPO. Tiu rimcdo povus efiki, sed eble tamcn estas plej bone, kiel ĝin aranĝis mem la Patro de la saĝo. 04097
Bottom
04098
Top
Juhani: Best! Here we sit, battered, scabby and one-eyed like tom-cats in March. Is this jolly? Marry, this world is the daftest thing under the sun! JUHANI. Cu plej bone? Ci tie ni^ sidas ŝiritaj, cikatraj, unuokulaj kiel virkatoj en marto. Cu ĉi tio estas doiĉa? Diablol Ci tiu mondo estas la plej granda frenczaĵo sub lasuno. 04098
Bottom
04099
Top
Simeoni: So He has arranged it, for He wishes to try His children’s firmness in belief. SIMEONI. Tiel li aranĝis, la Sinjoro, ĉar li volas provi la kredoforton de homido. 04099
Bottom
04100
Top
Juhani: Firmness in belief. He tries and weighs us, but through these trials of his souls go down to that everlasting sauna like midges; there, where I wouldn’t wish a snake, although I’m only a sinful human being. JUHANI. Kredoforton. Li provas kaj tentas. Sed pro iiaj provoj iras animoj en la cternan ŝvitbanejon grandnombre kiel kuloj; tien, kien mi, kvankam pckulo, ne volus ke cĉ scrpento iru. 04100
Bottom
04101
Top
Tuomas: A hard game, this life and this world. Any of us has less chance than Joshua and Caleb had among the six hundred thousand men. TUOMAS. Sevcra ludado estas ĉi tiuj vivo kaj mondo. Malmultan povas ĉiu havi esperon pri tiel malofta loto kiel tiu de Josuo kaj Kaleb inter sesccntmil viroj. 04101
Bottom
04102
Top
Juhani: You’re right! What is this life then? The porch of Hell. JUHANI. Prave! Kio estas do ĉi tiu vivo? Vestiblo de la infero. 04102
Bottom
04103
Top
Simeoni: Juhani, Juhani, keep watch over your thoughts and language! SIMEONI. Juhani, Juhani, atcntu pri via menso kaj penso! 04103
Bottom
04104
Top
Juhani: Hell itself, say I, if I take on my worst temper. I’m the suffering soul down here and the Toukola lads devils, with pitchforks in their fists. All men are like evil spirits towards us. JUHANI. La infero prcta, mi diras, se mi donas vorton al mia malbona humoro. Mi ja estas ĉi tic Ia suferanta animo kaj la knaboj de Toukola diabloj, kun forkstangoj en la manoj. Malicaj spiritoj estas la homoj kontraŭ ni. 04104
Bottom
04105
Top
Aapo: Now, now, let us enter into our own bosoms a little. The wrath of mankind towards us has perhaps been lit and kept alive in great part by our own deeds. Let us not forget how we have sported in their turnip-fields and peastacks, how wc have trampled their water-meadows on our fishing-trips and often shot the bears they had ringed in, and done many oilier such tricks, heedless of the law’s warnings or the voice of conscience. AAPO. Ni cnpaŝu ankaŭ iom en niajn proprajn brustojn. La malamon de la homoj ni eblc grandpartc mem kaŭzis kaj subtenis. Ni memoru kiel ni fiagadis en iliaj rap- kaj pizkampoj, piedpistadis ĉe niaj fiŝkaptaj ekskursoj la herbon de iliaj riverbordoj, pafis multfoje ursojn, kiujn iii sieĝis, kaj faris multajn aliajn artifikojn, malgraŭ minaco de leĝo kaj voĉo de konscienco. 04105
Bottom
04106
Top
Simeoni: We have aroused the anger of Heaven and earth. Often when I lay me down to sleep and think of the wicked deeds of our youth, the fiery sword of conscience pricks painfully at my wretched bosom and I seem to hear, like the sound of rain far away, a curious murmuring, and another dismal voice seems to whisper in my ear: ”The sigh of God and Man for the seven sons of Jukola.” Ruin threatens us, brothers, and the star of happiness will not shine for us until we are on better terms with our fellow-men. Why shouldn’t we then go and beg for forgiveness, promising to live differently hereafter? SIMEONI. Ni kolerigis la ĉielon kaj la tcron. Ofte kiam mi eniitiĝas kaj rcmemoras niajn malicajn agojn en nia junaĝo, mian mizcran bruston pikas dolorige la fajra glavo de la kon-scienco, kaj ŝajnas al mi kvazaŭ mi aŭdus strangan muĝadon kiel malproksiman, ĝemantan pluvon, kaj kvazaŭ malhela voĉo ankoraŭ flustrus en mian orelon: »La ĝemo de Dio kaj de la homoj pro la sep knaboj de Jukola.» Pcrco nin mina-cas, fratoj, kaj la stelo de fcliĉo ne briios por ni antaŭ ol la rilatoj inter ni kaj la homoj estos sur pli bona bazo. Kial ni do ne iru por peti pardonon, promesantc komence de ĉi tiu tago vivi alimaniere? 04106
Bottom
04107
Top
Eero: I would weep if I could. Simeoni, Simeoni! ”With but little more persuasion you would gladly”... yea, there wasn’t much lacking. ”But go your way this time.” EERO. Mi plorus se mi kapablus. Simeoni, Simeoni! »ne mankas multe ke vi...» jes, ne mankas multe. »Sed la nunan fojon foriru.» 04107
Bottom
04108
Top
Simeoni: Ay, ay, we’ll see on the last day. SIMEONI. Jes, jes, certe oni vidos en la lasta tago. 04108
Bottom
04109
Top
Timo: Would I be brought round to ask for forgiveness? I won’t believe it. TIMO. Cu mia kapo kliniĝus al pardonpeto? Mi tion ne kredas. 04109
Bottom
04110
Top
Tuomas: Not while the raven is black. TUOMAS. Ne tiel longe kiel la korvo cstas nigra. 04110
Bottom
04111
Top
Eero: We’ll see it done then when we come to Judgment. Then the raven will be white as snow, as it says in the song of the merry lad and the loving old mother. I am glad the last grain is in the hopper before we begin to pray. EERO. »Kiam ni ĉiuj al juĝo revenos» okazos do tiu miraklo. Tiam ja estos la korvo blanka kvazaŭ ncĝo, kiel oni kantas en la kanto pri Ia gaja fiio kaj la kara patrino. Volonte mia-parte la lastaj tcmpoj cstu proksimaj antaŭ ol ni komcncos preĝi. 04111
Bottom
04112
Top
Juhani: Believe me, Simeoni, it’s no use always watching the state of our souls, for ever thinking of the fiery pit, the Devil and all the little devils. Such ideas either addle a man’s brains altogether or tie a halter round his neck. Those former mad pranks of ours are to be looked upon as the foolishness of youth rather than as sins in the strictest sense. And secondly, I have come to the belief and conviction that we sometimes have to close our eyes down here, and pretend not to see what we see, or to know what we know. A man’s got to do that if he wants to escape whole-skinned from the mortar of life. Don’t stare at me like owls, there’s no call for any staring. What I mean are those smaller sins against God, not against my neighbour. My neighbour and nearest has a skin to his nose and is as touchy as I am, and wants his best as I do mine; but God is a man slow to anger and bountiful in mercy, and always forgives us in the end, if we only pray from an earnest heart. Ay, ay, I mean that it is no use in season and out measuring to a hair our own works and commandments, but best to stand half-way. Big sins we must keep from, by all means, say I, and pray for eye-salve, but the smaller ones, namely, smaller ones against God, we needn’t for ever be weighing on the hooks of conscience, but stand half-way, half-way. JUHANI. Kredu al mi, Simeoni, ĉi tic ne taŭgas ĉiam esplori, kiel fartas nia animo, ĉiam memori tiun fajran kavafon, diablon kaj diabletojn. Tiaj pensoj aŭ disordigas ia kapon de ia viro aŭ volvas ŝnuron ĉirkaŭ lian kolon. — Niaj estintaj ventanimaj agoj devas esti konsiderataj pli kiel malsaĝafoj de juneco ol pekoj en piej severa senco. Krome mi venis al tia kredo kaj konvinko, ke oni devas ĉi tie iafoje fermi la okulojn kaj ŝajn-igi ne vidi, kion oni vidas, kaj ne scii, kion oni scias. Tiei devas viro agi se Ii volas eliri kun nedifektita peito el la pistujo de la vivo. — Ne strabrigardu; ĉi tie strabrigardado ne estas bezona. — Mi aludas tiujn pii maigrandajn pekojn kontraŭ Dio, sed ne kontraŭ mia najbaro. La najbaro kaj proksimulo havas trosenteman nazon kaj bezonas sian propran bonon egale necese kiel mi; sed Dio estas toleranima kaj kompatema viro, kaj fine pardonas, se ni el sincera koro petegas. Jes, jes, mi volas diri: ne estas konvene kompari ĉiam kaj ĉie per hareta precizeco niajn proprajn agojn kaj tiajn etajn petoiafojn kun ia Dia vorto kaj la leĝo, sed plej bone estas resti ie en mezvojo. Gra-vajn pekojn ni devas eviti ĉiamaniere, mi diras, kaj petegi okuiŝmirafon, sed tiujn pli maigravajn, nome pli malgravajn kontraŭ Dio, ne ĉiam meti al la fiŝhoko de la konscienco, sed resti tie meze, mezc. 04112
Bottom
04113
Top
Simeoni: Good God! That’s what Satan whispers in our cars. SIMEONI. Granda Dio! tiei ja la Satano flustras en oreiojn de homo. 04113
Bottom
04114
Top
Timo: Like Olli’s old woman feeding Mäkelä’s wife with lies when she’s thirsting for a drink. TIMO. Precize kiel la avino de Olli en dezirego de brando babilas senscncafon al Ia mastrino de MÄKELÄ. 04114
Bottom
04115
Top
Aapo: Juhani uttered a few words that I heard with wonder and dismay. Brother, js that what God’s commandments teach us? Is that what our mother taught us? Never! One is with the Lord as a thousand and a thousand as one. How can you then babble of smaller sins, of standing half-way, defending the serving of two masters? Say, Juhani, what is sin? AAPO. Juhani diris kelkajn vortojn, kiujn mi kun miro kaj kun indigno aŭskultis. Frato, ĉu tiel nin instruas ia ord-onoj de Dio? Cu tiel nin instruis nia patrino? Tute ne! Unu staras antaŭ Dio kiel mil kaj mil kiel unu. Kion vi do babilaĉas pri pli malgravaj pekoj, kion pri mezo, defendante la servadon al du sinjoroj? Diru, Juhani, kio estas peko? 04115
Bottom
04116
Top
Juhani: What is truth, you Jukola’s Solomon, you wise old man from Savo? ”What is sin?” Ha! ”What is sin?” Oh what wisdom, what marvellous wisdom. ”There’s a head for you on our little boy,” verily there is. Ay, what’s the good of speaking. ”What is sin?” Ha-ha! What is truth, ask I? JUHANI. Kio estas la vero? vi, Salomono de Jukola, sin-joro jupistero kaj avo Paavo cl Savo? »Kio estas peko?» Ho! »Kio estas peko?» Jen, kiel saĝe dcmandite, strange saĝe. »Havas vere kapon tiu nia knabo», certe havas. Jes, kiu ankoraŭ paroias? »Kio estas peko?» Hoho! Kio estas Ia vero? mi de-mandas. 04116
Bottom
04117
Top
Tuomas: Why wriggle out of it, lad? Know that the doctrine you proclaim is the Devil’s doctrine. TUOMAS. Kial vi kurbiras kaj ĉirkaŭpaŝas, knabo? Sciu, kc la dogmaro, kiun vi dcklaras, cstas dogmaro de la mal-sankta spirito. 04117
Bottom
04118
Top
Juhani: Let me give you a living example that strongly bears out my belief. Recall to your minds the former tanner in the village. The man got strange ideas about his soul, sin and worldly mammon, and began altering his former ways greatly. Thus he suddenly stopped taking in and giving out hides on Sunday, without looking to how important one road and two errands are to the farmer. His friends warned him in vain when they saw his business shrink from day to «.lay, while that of the other tanner next door grew and grew. The madman always replied: ”God will surely bless the work of my hands though there be less of it, but as for him who now thinks he is snatching the bread out of my mouth, he will reap curses in the end in the sweat of his brow for not having honoured the Lord’s Sabbath.” So he would spout, walking about staring on Sundays with a hymnbook in his fist, the eyes in his head round as marbles and his hair sticking up like Bomb-Peter’s wig. And what happened to the man in the end? We know what. It wasn’t long before he had the heaviest piece of wood in his hand, a beggar’s staff, and his path became the endless highway. Now he wanders from village to village, emptying a glass wherever he can. I met him once at the road-side over yonder on Kanamäki Ridge; there he sat on the crossbar of his sledge, and royally drunk was the miserable man. ”How fare you, tanner?” asks I. ”1 fare as I fare,” answers he, with one stiff look at me. But I asked him again: ”How are matters with you, master?” ”They are as they are,” he answers again and went his way, bleating some foolish kind of song. That was his end. But the other tanner? He became rich as anything, and rich and happy he died. JUHANI. Mi volas rakonti al vi vivan ekzempion, kiu fortc defendas mian Kredon. Rcmemoru Ia iaman taniston en la preĝeja viiaĝo. La viro venis al strangaj pensoj pri sia animo, pri peko kaj pri la mamono de la mondo, kaj komencis multe ŝanĝi sian antaŭan vivon. Interalie li subite ĉesis akcepti felojn kaj fordoni Iedojn dum dimanĉoj kaj fcstotagoj, malgraŭ tio, kiel grave Ia kamparano konsideris plenumi du aferojn per unu aliro. Vanc liaj amikoj avertis lin, kiam iii rimarkis, ke malpliiĝas ĉiutage iia laboro, dum ĉe lia samfakulo en najbara domo ia iaboro ĉiam pliiĝas. La maisaĝa viro ĉiam nur respondis: »la laboron de miaj manoj Dio certe benos, se eĉ estus pli malmulte da ĝi, sed li, kiu nun kredas forŝiri ia pan-pecon el mia buŝo, ii fine kolektos malbenon el la ŝvito de sia frunto, ĉar li ne honoras ia sanktan tagon de la Sinjoro.» Tiel li diradis, irante en ia sanktaj tagoj kun psalmlibro en la mano, kun rondaj okuloj en la kapo kaj kun supren staranta hararo, kiel la hararo de Pommi Pietari. Sed kio okazis kun ia viro fine? Tion ni scias. Estis baidaŭ en Iia mano la plej peza stango, la almozula bastono troviĝis en iia mano, kaj iia vojo cstas la Ionga kampostrio de ia ŝtato. Nun li iras de vilaĝo al vilaĝo, klinante giason kiam ii nur povas. Foje mi lin ren-kontis tie sur la altaĵo Kananmaki apud ia vojo; tie li sidis sur sia sledcto kaj ebria estis ia mizerulo. »Kici vi statas, tan-isto?» mi dcmandis.»Statas kicl statas», li respondis, okulumante min rigide unu fojon. Sed mi demandis Iin ankoraŭ: kiel vi fartas, majstro, nun? — »Mi fartas kiei mi fartas», li denovc diris kaj foriris puŝantc sian sledeton antaŭ si kaj kantante ian malsaĝan kantaĉon. Tia estis iia fino. Sed la alia tanisto? Li vere riĉiĝis kaj mortis kiel riĉa kaj feiiĉa viro. 04118
Bottom
04119
Top
Aapo: Narrow-minded belief and spiritual pride ruined the tanner, and so it will be with all his ilk. However that may be, your doctrine is false doctrine and belief. AAPO. Malvastanima kredo kaj religia fiero pereigis la taniston, kaj tiel okazas al ĉiuj Iiaj egaluioj. Estu kiel ajn, sed via dogmaro estas hereza dogmaro kaj kredo. 04119
Bottom
04120
Top
Simeoni: False prophets and the last days of the world. SIMEONI. Falsaj profetoj kaj lastaj tempoj de la mondo. 04120
Bottom
04121
Top
Timo: He wants to tempt us over to the Turk’s religion. But you cannot shake me; for I am sure and steadfast, sure and steadfast as the eye of an axe. TIMO. Li volus tromplogi nin ai la reiigio de turkoj. Sed min vi ne konfuzos, ĉar mi estas certa kaj firma, certa kaj firma kiel hakiltruo. 04121
Bottom
04122
Top
Juhani: Hand me, Tuomas, that half-loaf from the end of the table there. ”False prophets.” I tempt no man to sin and evil-doing, and I myself wouldn’t steal a bradawl from a cobbler or the eye of a needle from a tailor. But my heart strikes sparks when my meaning is always twisted to its worst, made out black as pitch, when a dark brown would be enough. JUHANI. Donu ai mi, Tuomas, tiun panduonon de la tablo-kapo tie.—«Falsaj profetoj.» Mi neniun ailogas al peko kaj maljusteco, kaj mi ne ŝteius eĉ alenon de ŝuisto nek kudriltruon de tajloro. Sed mia koro fajreras, kiam oni ĉiam turnas mian intencon al la plejmalbono, faras ĝin nigrega, kvankam nigre-bruna koloro jam cstus sufiĉa. 04122
Bottom
04123
Top
Aapo: You spoke so plainly, weighed the matter so from point to point and chapter to chapter, that we couldn’t have misunderstood it. AAPO. Vi paroiis tiel klare, konsideris ia aferon de para-grafo al paragrafo kaj de branĉo al branĉo, ke oni ne povis kompreni ĝin false. 04123
Bottom
04124
Top
Timo: My head on it, he wanted to tempt us over to the Turk’s religion. TIMO. Mi garantias per mia kapo, ke li volis nin konverti al la religio de turkoj. 04124
Bottom
04125
Top
Simeoni: God have mercy on him! SIMEONI. Dio lin indulgu! 04125
Bottom
04126
Top
Juhani: Shut your mouths, and quickly. Pray to God for me, scold me like meek-eyed parsons, I tell you it won’t do. I have just enough wisdom, even if I’m not pure unmixed wisdom like, for example, our Aapo there. JUHANI. Fermu viajn faŭkojn, kaj tuj! Preĝpctegi Dion pro mi, riproĉi min kiel nebulokula pastro, tio ne taŭgas. Car mi havas sufiĉe da prudento, kvankam mi ne estas nura saĝeco, kiel ckzempic tiu nia Aapo. 04126
Bottom
04127
Top
Aapo: Good forbid! I’m not even as wise as I should be. AAPO. Dio min indulgu! mi ja ne estas cĉ sufiĉe saĝa. 04127
Bottom
04128
Top
Juhani: Pure wisdom, pure wisdom! And keep your bread -trap shut, or you’ll get this paw against your muzzle and a bit harder than yesterday. This I say and my paunch being full, leave off eating. JUHANI. Nura saĝcco vi cstas, nura saĝcco! Kaj vian pan-truon tenu fermitc, en alia okazo vi ricevos ei ĉi tiu manosto sur vian nazegon kaj iom pli bone ol hieraŭ. Tion mi diras kaj ĉesas manĝi, ĉar mia sako estas plena. 04128
Bottom
04129
Top
Timo: I’ll lay that every man of us is as bloated as a gad-fly. TIMO. Mi garantias, ke ni jam estas plenaj kiel ojstro, ĉiu viro. 04129
Bottom
04130
Top
Eero: But why do I see no sauna? EERO. Sed kiai mi ne vidas la ŝvitbanejon? 04130
Bottom
04131
Top
Juhani: What would a midget like you be seeing? But — our sauna has gone to blazes! JUHANI. Kion povus vidi tia malaltulo, kiu ne atingas la barilsupron? — Sed — la ŝvitbanejo ja foriris en la inferon! 04131
Bottom
04132
Top
Eero: No, but to Heaven in a fiery chariot. EERO. Ne, sed en la ĉielan alton en fajra ĉaro. 04132
Bottom
04133
Top
Juhani: Can it have burned down? JUHANL Cu ĝi eblc brulis? 04133
Bottom
04134
Top
Eero: How should I know, and what have I to do with it? It’s the master of Jukola’s sauna, not mine. EERO. Cu mi scias, kaj ĉu ĝi min koncernas? Gi estas la ŝvitbanejo de la mastro de Jukola, sed ne Ia mia. 04134
Bottom
04135
Top
Juhani: Eero’s body too, if I remember rightly, sweated there yesterday. Ay, ay, everything on the master’s back, that I well believe. But let’s go and look. Where’s my cap? Let’s go and look, brothers. I know that our sauna is in ashes. JUHANI. Prenis ja hieraŭ ŝvitvaporon eĉ la korpo de Eero, se mi ne malĝuste memoras. Jes, jes, ĉio nur sur la ŝultron de la mastro, tion mi kredas. Sed ni iru por rigardi. Kic estas mia ĉapo? ni iru por rigardi, fratoj. Mi scias, ke nia ŝvitbanejo estas cindro. 04135
Bottom
04136
Top
They went out to see what had befallen their sauna. But all that there was left to see was a blackened stove and a smoking chaos. The brothers gazed upon this scene of destruction for a while with annoyance, and at last returned to the living-room. Last came Juhani, in his fist two iron hinges which he cast angrily on the table. Ili iris por vidi kiel statas la ŝvitbanejo. De ĝi estis vidcbla nur la nigra ŝtonfajrujo kaj fumanta fundamento. Kaj kun ĉagrena menso la fratoj dum momento rigardis la sccnejon de la pereo kaj fine rciris en la domon. Kiel Ia lasta paŝis Juhani, kun paro da ĉarniroj en sia mano. Ilin li kolere ĵetis sur Ia tablon. 04136
Bottom
04137
Top
Juhani: Ay, the house of Jukola is now bathless. JUHANI. Jes, nun la domo Jukola estas sen ŝvitbanejo. 04137
Bottom
04138
Top
Eero: ”And a farm without a sauna is no good,” said brother Juhani. EERO. »Kaj domo scn ŝvitbancjo ne taŭgas», diris Juhani. 04138
Bottom
04139
Top
Juhani: Timo made the dear old oven too hot, and dust and ashes is all that’s left of the beloved sooty rafters and walls, in whose shelter each of us entered into the light of the world. Timo heated the oven mightily, say I. JUHANI. A1 varmego hejtis Timo ĝian karan fornon kaj en cindron ŝanĝiĝis la amataj, nigraj plafontraboj kaj ia muroj, en kies ŝirmo ni ĉiuj venis en la mondlumon. Timo hejtis fortcgc, diras mi. 04139
Bottom
04140
Top
Timo: At your bidding, at your bidding; that you know well. TIMO. Laŭ via ordono, laŭ via ordono, certe vi tion scias. 04140
Bottom
04141
Top
Juhani: I give the Devil for ”your bidding” but that we are now bathless men, and that is an annoying thing. Building a new one won’t add to our bread. JUHANI. AI diablo viaj ordonoj, sed ke ni estas viroj sen ŝvitbanejo, tio estas incita afero; konstruado ne pliigas la panon. 04141
Bottom
04142
Top
Aapo: An annoying matter; but still the sauna was old and its corners full of holes; and you yourself decided yesterday to build a new one very soon. AAPO. lncita afero; sed la ŝvitbanejo tamen estis malnova, ia anguloj plenaj de truoj; kaj vi ja mem hieraŭ decidis baldaŭ konstrui novan. 04142
Bottom
04143
Top
Juhani: True it was old and its logs steamed through to their marrows, but it would have done at a pinch for a year or two. The farm has no strength yet to waste on building saunas; the fields, the fields are what we must pounce on first. JUHANI. Certc ĝi estis malnova kaj ĝiaj traboj vapormoligitaj ĝis kerno, sed ĝi estus ankoraŭ iome-iele taŭginta unu jaron aŭ du. La bieno ne havas fortojn por cluzi ĉe konstruado de ŝvitbanejoj; la kampoj, Ia kampoj dcvas unue esti prenataj en la ungojn. 04143
Bottom
04144
Top
Tuomas: You’ll treat the fields as you did the big meadow last year, whose fine hay we let wither without a single stroke of the scythe. But it was your wish. Whenever I reminded you of the mowing, you would answer: ”We won’t go just yet; the hay is still growing so fast that you can hear it.” TUOMAS. Certe vi restigos ia kampojn kiel en pasinta somero Ia vastan herbejon Aroniittu, kies imponan fojnon Ĉiam.is velki sen eĉ unu svingo de falĉilo. Sed via propra volo. ni las kiam mi memorigis vin pri ĝia rikolto, vi respondis: »nu, ni ankoraŭ ne iros; la fojno ja kreskas plu tiei kc susuras». 04144
Bottom
04145
Top
Juhani: That’s something past and gone and your jawing won’t help it. The big meadow’ll grow all the better in the coming summer. But who’s that man coming towards the house in the field yonder? JUHANI. Tio cstas jam pasinta afcro kaj ĝi ne pliboniĝos pcr via babiiaĉo. Aroniittu kreskos dcs pli impone cn vcnonta somcro. — Sed kiu cstas la viro, kiu paŝas al nia domo tic sur la kampo? 04145
Bottom
04146
Top
Tuomas: Juryman Mäkelä. What can the man want? TUOMAS. Juĝeja vokisto MÄKELÄ. Kion voias la viro? 04146
Bottom
04147
Top
Juhani: Now the Devil’s loose. He comes in the Crown’s name, and it’s because of that accursed scrap with the Toukola lads. JUHANI. Nun la diablo estas libera. En la nomo de la ŝtato li venas kaj pro tiu malbenita interbatiĝo kun la Touko-lanoj. 04147
Bottom
04148
Top
Aapo: In the last fight the law is on our side, but in the first one we must look to ourselves. Let me explain the matter to him. AAPO. En la dua batalo estas la leĝo ĉe nia flanko, sed pro la unua ni nin gardu. Lasu min klarigi la aferon al li. 04148
Bottom
04149
Top
Juhani: As the eldest, I too want the right to speak when our common good is being talked over. JUHANI. Sed mi, el la fratoj la plej aĝa, volas ankaŭ havi parolrajton, kiam la komuna intereso estas diskutata. 04149
Bottom
04150
Top
Aapo: Then see you do not talk all of us into a trap, in case we should have to wriggle a little. AAPO. Sed gardu vin, kc vi ne parolu senelire en la sakon, se ni devos iom serpentumi. 04150
Bottom
04151
Top
Juhani: I know how. JUHANI. Certe mi scios. 04151
Bottom
04152
Top
Mäkelä, an excellent and well-meaning juryman, entered. He came, however, on a different errand from that which the brothers had guessed. Eniris MÄKELÄ, la bona kaj favoranima vokisto. Tamcn li venis por paroli pri alia afero ol kion la fratoj supozis. 04152
Bottom
04153
Top
Mäkelä: Good-day! MÄKELÄ. Bonan tagon! 04153
Bottom
04154
Top
The Brothers: Good-day ! LA FRATOJ. Bonan tagon! 04154
Bottom
04155
Top
Mäkelä: What horrors do I see? Boys, how are matters here? Torn, bruised, scabby, dressed in rags! Miserable men! MÄKELÄ. Kiajn teruraĵojn mi vidas? Knaboj, kiel vi fartas? Ŝiritaj, en blubcroj, cikatroj kaj kun ĉifonaĵo ĉirkaŭ la kapoj! Ho vc, vi kompatinduloj! 04155
Bottom
04156
Top
Juhani: ”Trust a dog to lick its wounds”, but let the wolves look to themselves. Is this why you now stand in our house? JUHANI. »La hundo lckas siajn vundojn», sed la lupoj zorgu pri si. Ĉu pro ĉi tiu kaŭzo vi staras en nia ĉambro nun? 04156
Bottom
04157
Top
Mäkelä: What am I supposed to know of this? But can brothers have harried each other in this way ? Shame on you ! MÄKELÄ. Cu mi scias ion pri ĉi tio? Sed ĉu la fratoj dis-ŝiradis unu la alian ĉi-manicre! Vi hontu! 04157
Bottom
04158
Top
Juhani: You are mistaken, Mäkelä, we brothers have treated each other like angels. This is the work of neighbours. JUHANI. Vi eraras, MÄKELÄ. La fratoj agis unu kontraŭ la alia kiel anĝelojj ĉi tion faris najbaroj. 04158
Bottom
04159
Top
Mäkelä: Who has done this? MÄKELÄ. Kiu do faris tion? 04159
Bottom
04160
Top
Juhani: Kind neighbours. But may I ask why you have come to see us? JUHANI. La bonaj najbaroj. Sed ĉu estas pe.rmesite de-mandi, kial vi venis por nin viziti? 04160
Bottom
04161
Top
Mäkelä: For a grave reason. Boys, boys, the day of your ruin is upon you. MÄKELÄ. Pro grava kaŭzo. Knaboj, knaboj! estas antaŭ vi tago de pcreo. 04161
Bottom
04162
Top
Juhani: What will that day be like? JUHANI. Kia estas ĉi tiu tago? 04162
Bottom
04163
Top
Mäkelä: A day of shame. MÄKELÄ. Tago de honto. 04163
Bottom
04164
Top
Juhani: When will it dawn? JUHANI. Kiam ĝi lcviĝos? 04164
Bottom
04165
Top
Mäkelä: I have strict orders from the Vicar to bring you to church next Sunday. MÄKELÄ. Dc la preposto mi ricevis severan ordonon venigi vin venontan dimanĉon al la preĝejo. 04165
Bottom
04166
Top
Juhani: What does he want of us at church? JUHANI. Kion li volas de ni ĉe la preĝejo? 04166
Bottom
04167
Top
Mäkelä: To put you in the stocks, to speak plainly. MÄKELÄ. Sidigi vin en piedtrabo; rekte dirite. 04167
Bottom
04168
Top
Juhani: Why? JUHANI. Pro kiu kaŭzo? 04168
Bottom
04169
Top
Mäkelä: For many reasons. You wild and maddened men! You broke the churchwarden’s window and then fled like wolves. MÄKELÄ. Li havas multajn kaŭzojn. — Vi furiozuloj kaj malsaĝuloj! vi disrompis la fenestron de ia kantoro kaj forkuris de li kiel lupoj! 04169
Bottom
04170
Top
Juhani: ’Twas the churchwarden worried us like the wildest wolf. JUHANI. La kantoro ŝiradis nin kiel rabia lupo. 04170
Bottom
04171
Top
Mäkelä: But what has the Vicar done to you. MÄKELÄ. Sed kion faris al vi la preposto? 04171
Bottom
04172
Top
Juhani: Not the bite of a flea. JUHANI. Ne eĉ pulan mordeton. 04172
Bottom
04173
Top
Mäkelä: And yet you mocked and insulted him through that foul-mouthed, brazen leech Kaisa. You sent, by Raja-mäki’s horrible regiment, the most filthy, really scoundrelly greetings to a well-born man, the shepherd of our parish; that was a barefaced insolence without like. MÄKELÄ. Kaj tamen vi lin mokis kaj senhonorigis per la klaĉema, senhonta kupistino Kaisa. Vi sendis per la terura regimento de Rajamaki la plej abomcnajn, vere friponajn vortojn kiel salutojn al la altranga viro, al la paŝtisto de nia paroĥo. Tio vere estis senkompare aroganta kuraĝo! 04173
Bottom
04174
Top
Juhani: ”It’s true enough, but prove it,” said Kakkinen’s Jake, but so say not I. JUHANI. »Estas tio vero, sed oni ĝin verigu», diris Kakki-nen Jaakko, sed tiel diras ne mi. 04174
Bottom
04175
Top
Mäkelä: But now, know that the Vicar’s sternest vengeance will befall you. Now he is without pity for you. MÄKELÄ. Sed nun, sciu, ke vin trafos la plej severa venĝo de nia preposto. Nun li estas al vi senindulga viro. 04175
Bottom
04176
Top
Aapo: Sit down, Mäkelä, and let us talk over the matter a little more broadly and deeply. What do you say to this point: can the Vicar screw us down in the stocks for Rajamäki Kaisa ’s lies? Surely not! Let what we have said and in what way hurt his honour be legally proven. AAPO. Sidiĝu, MÄKELÄ, kaj ni diskutu la aferon iom pli vaste kaj profunde. — Rigardu ĉi tiun flankon: ĉu la preposto povus nin ŝraubligi en la piedtrabon pro la mensogoj de Raja-maki Kaisa? Tute ne! Oni pruvu laŭleĝe kion ni diris, kaj kiamaniere ni ofendis lian honoron. 04176
Bottom
04177
Top
Juhani: ”First a matter must be weighed, ere the rod on back be laid,” that’s well known. JUHANI. »Unue pruvo, poste puno», tio estas konata afero. 04177
Bottom
04178
Top
Mäkelä: But another thing, this matter of reading, gives him a fair amount of power, anyhow, under the church laws, which he is now sure in his anger to use against you. MÄKELÄ. Sed alia demando, tiu legolerna afero, ĝi tamen donas al li ian potencon per la eklezia leĝo, kiun li nun certe uzos kontraŭ vi en sia kolero. 04178
Bottom
04179
Top
Juhani: In the matter of reading we have God’s own laws and regulations on our side, which stop anything in that line. Look you, already in our mother’s womb He gave us such hard heads that it is impossible for us to learn to read. What are we to do, Mäkelä ? The gifts of learning fall very unevenly on our heads down here. JUHANI. En legoklopodo estas ĉe nia flanko la dekreto kaj la leĝo de Dio, kiu kontraŭstaras tiun penon. Vidu, Ii jam en la utero de nia patrino donis al ni tiom malmolajn kapojn, ke lerni Ia Iegadon estas al ni neeble. Kion ni faru, Mäkelä? Tre malegale falas ĉi tie la talentoj en niajn kapojn. 04179
Bottom
04180
Top
Mäkelä: The hardness of your heads is only an empty fancy. Diligence and daily practice will overcome anything in the end. Your father was one of the best readers. MÄKELÄ. La malmoleco de viaj kapoj estas nur senbaza imago ĉe vi. Diligento kaj ĉiutaga ekzerco venkos fine ĉion. — Via patro estis unu el la plej bonaj Iegantoj. 04180
Bottom
04181
Top
Aapo: But our mother never knew a single letter, and yet she was a true Christian. AAPO. Sed nia patrino ne konis eĉ unu literon, kaj tamen ŝi estis sincera kristano. 04181
Bottom
04182
Top
Juhani: And brought up and chastised her sons in the fear of God. God bless the old woman. JUHANI. Kaj edukis kaj punis siajn filojn en diotimo. Dio benu la maljunulinon! 04182
Bottom
04183
Top
Mäkelä: Did she try what the skill of others could do for you? MÄKELÄ. Ĉu ŝi ne penis trovi helpon al vi el scio de aliaj? 04183
Bottom
04184
Top
Juhani: Indeed she did her best; she tried what Old Granny Pinewood could do. But that hot-tempered witch began at once hammering our backs, and her cabin became worse in our eyes than a cave of demons; and at last we never entered it, though they whipped us like a dying fire. JUHANI. Jes, ŝi penis laŭ sia povo; ŝi penis per la avino de Pindometo. Sed la kolerema maljunulinaĉo komencis tuj bati niajn dorsojn, kaj ŝia dometo ŝanĝiĝis en niaj okuloj en plej teruran groton de koboldaĉoj; kaj fine ni ne plu iris en la kabanon, kvankam oni batadis nin kvazaŭ oni estingus brulon. 04184
Bottom
04185
Top
Mäkelä: In those days you were a thoughtless lot, but now you stand for yourselves as men; and a sensible, healthy man can do what he wills; show the Vicar and the world, therefore, what manhood can do. As for you Aapo, who have such a clever mind and do not lack a mite or two of knowledge, and whose sharp memory preserves all you hear or see, at you I must wonder that you have not already altered your ways. MÄKELÄ. Vi estis tiam senprudentaj, sed nun vi staras sur viaj kalkanoj kiel viroj; kaj saĝa, sana viro provas fari, kion li volas; tial montru al la preposto kaj al Ia tuta mondo, kion povas la vireco. — Pri vi Aapo, kiu havas tiel prudentan menson kaj al kiu ne mankas iom da scio, sed kies atenta memoro konservas ĉion viditan kaj aŭditan, pri vi mi devas miri, ke vi ne jam faris alimaniere. 04185
Bottom
04186
Top
Aapo: ’Tis but little I know; oh well, 1 know a thing or two. Our blind uncle told us many things, things from the Bible, of his travels, and of the lands and the seas of the world, and then we always listened to him with pious hearts. AAPO. Ne multe mi scias; nu, mi ja tamen scias ion kaj alian. Nia mortinta, blinda onklo ja rakontis al ni multajn aferojn, rakontis el la biblio, pri siaj marveturoj kaj pri la konstruo de la mondo, kaj tiam ni ĉiam lin aŭskultis kun fervora menso. 04186
Bottom
04187
Top
Juhani: We listened with ears erect as a hare’s when the old man talked to us of Moses, the children of Israel, happenings from the Book of Kings and the miracles of Revelations. ”And the sound of their wings was as the sound of chariots as they rush to war.” Lord save us we know many miracles and things, and aren’t quite such black heathens as people think. JUHANI. Ni aŭskultis kun elstarantaj oreloj kiel Ieporoj, kiam la maljunulo rakontis pri Moseo, pri Izraelidoj, pri okazaĵoj en la libro de la reĝoj kaj pri mirakloj en apoka-lipso. »Kaj la sono de iliaj flugiloj estis kiel la sono de ĉaroj, kurantaj en militon.» Sinjordio! ni konas multe da mirakloj kaj aferoj, kaj ni ne estas precize tiel sovaĝaj paganoj kiel oni kredas. 04187
Bottom
04188
Top
Mäkelä: But to become true members of the Christian Church you must begin from the a-b-c book. MÄKELÄ. Sed de la abocolibro vi devas komenci, por fariĝi veraj anoj de la kristana eklezio. 04188
Bottom
04189
Top
Aapo: Mäkelä, on that table you see seven a-b-c’s, brought from Hämeenlinna, and may this sight prove to you our willingness to learn. Let the Vicar show a little more patience, and I think that something can take root, grow and prosper out of this matter. AAPO. Mäkelä, tie sur la breto vi vidas sep abocolibrojn, kiuj estas aĉetitaj en la urbo, kaj ĉi tiu vido atestu, ke ni aspiras al Iernado. Nia preposto montru ankoraŭ iom da pacienco, kaj mi kredas, ke el nia afero generiĝos, naskiĝos kaj kreskos io. 04189
Bottom
04190
Top
Juhani: Let him be longsuffering towards us and I am willing to pay him his tithes twice over, and the flesh of young game won’t be lacking from his bowl, at lawful times. JUHANI. Li montru paciencon, kaj mi volas pagi la dek-onaĵon duoble, kaj viando de junaj birdoj ne mankos en lia pelvo dum la Iaŭleĝa tempo. 04190
Bottom
04191
Top
Mäkelä: Prayers and fine promises won’t help here I’m afraid, when I think of his deep and righteous anger. MÄKELÄ. Ne helpos ĉi tie, mi kredas, preĝoj kaj belaj promesoj, kiam mi memoras lian severan kaj justan koleron al vi. 04191
Bottom
04192
Top
Juhani: What does he want of us then, and what do you want? Good! Come with seventy men, and blood shall spray around us even then. JUHANI. Kion li do volas de ni kaj kion volas vi? Bone! Venu eĉ kun sepdek viroj kaj sango tamen ŝprucos. 04192
Bottom
04193
Top
Mäkelä: Tell me, what steps do you mean to take to learn your alphabet and the Lesser Catechism, which is the chief concern of our Vicar. MÄKELÄ. Sed diru, kion vi intencas fari por lerni la aboco-Iibron kaj la malgrandan katekismon, kio estas la plej grava ordono de nia preposto. 04193
Bottom
04194
Top
Juhani: Try what the teaching of Granny Pinewood or her daughter can do for us here at home. Good reading women, both of them. JUHANI. Ricevi ĉi tic hejme instruon de avino de Pindometo aŭ ŝia filino Venla. Bonaj legantoj ambaŭ. 04194
Bottom
04195
Top
Mäkelä: I will tell the Vicar of your intention. But for the sake of your own peace go and beg his forgiveness for your insolent deed. MÄKELÄ. Mi sciigos al la preposto vian intencon. Sed por via propra paco iru kaj petu de li pardonon pro via sen-hontaĵo. 04195
Bottom
04196
Top
Juhani: We will think over that point. JUHANI. Tiun paragrafon ni volas konsideri. 04196
Bottom
04197
Top
Mäkelä: Do as I say; and note that unless he observes in you an honest and strenuous endeavour, you’ll be in the stocks, nicely in the stocks one Sunday, under the church windows. This I say; and now farewell! MÄKELÄ. Faru kiel mi diras; kaj sciu, se Ii ne vidos ĉe vi sinceran, diligentan intereson, tiam en piedtrabo, en piedtrabo vi sidos bele iun dimanĉon apud la soklo de la preĝejo. Tion mi diras; kaj adiaŭ, restu sanaj! 04197
Bottom
04198
Top
Juhani: Farewell, farewell! JUHANI. Adiaŭ, adiaŭ! 04198
Bottom
04199
Top
Tuomas: Did you really mean what you said about Old Granny Pinewood and her daughter? Was it in earnest you half promised to go and crawl before the Vicar. TUOMAS. Cu vi serioze parolis al Ii pri avino de Pindometo kaj pri ŝia filino? Cu vi vere duone promesis iri kaj rampi antaŭ la preposto? 04199
Bottom
04200
Top
Juhani: There wasn’t a mite of earnest in it, and of truth not a whit. To gain time was what this lad’s prattle was meant for. Granny Pinewood or Venla to guide our reading-sticks ! Why, even the Toukola pigs would laugh! You heard, we were threatened with the certain stocks, with the pillory of shame. A thousand flaming goblins! Hasn’t a man the right to live his own life as he likes in peace, when he stands in no one’s way, tramples on no one’s rights? Who’ll forbid it? But I say once again: parsons and officials with their books and papers are the evil spirits of mankind. Oh you black sow ! Oh cursed day on earth! We’re so knocked head over heels by the blows of hard fate and the cruelty of men, that I could dash my head against a wall. Oh you black bull! Venla refused us; they’ve made a nasty, stinging song about us; the churchwarden tortured us like the Evil One himself; the Toukola lads hammered us like senseless earth, we were trounced like Christmas pigs and now strut here like real Christmas brownies, like one-eyed gnomes with rags round our heads. What more? Isn’t our home now without the poor man’s only treat, the roaring steam of the sauna? There the ruins of our sauna smoke and smoulder. And there’s still the worst of devils left. Hrrh ! With all its ten holes the stocks grin at us from the church porch. Bright lightning! If such a bunch of worries doesn’t lift a razor to a man’s throat, what will ? Oh you horned bull ! JUHANI, Ne estis eĉ signo pri scriozeco, kaj pri vereco cĉ ne signo. Por gajni tempon ĉi tiu knabo babiladis tiel. Cu la avino de Pindometo aŭ Venla gvidu nian legomontrileton! Pri tio ridus eĉ ĉiuj porkoj en Toukola. Vi aŭdis, oni minacis nin certe per piedtrabo, per pendigilo de honto. Mil diabloj! ĉu ne viro havas rajton vivi en paco kaj laŭ sia volo sur sia propra grundo, kiam li neniun ĝenas, nenies rajton ofendas? Kiu povas tion malpermcsi? Sed mi diras ankoraŭ unu fojon; la pastroj kaj la oficistoj kun siaj Iibroj kaj protokoloj estas la malbonaj spiritoj de la homoj. — Ho, vi nigra porko! Ve, la malbenita tago ĉi tie! Nun ja niajn nukojn trafas batoj de malfeliĉo kaj incitadoj de homoj, ke mi estas preta kurbati mian kapon kontraŭ muron. Ho, vi nigra virbovo! Venla rifuzis nian svaton; oni faris pri ni venenan mokkanton; la kantoro nin turmentis kiel diablo mem; la knaboj de Toukola nin batis kvazaŭ ni estus nura erikejo, bastonadon ni ricevis kiel kristnaskaj porkidoj, kaj kiel veraj kristfestaj koboldoj ni paŝadas ĉi tie unuokulaj kun ĉifonaĵo ĉirkaŭ la kapo. Kaj kion ankoraŭ? Nia hejmo ja estas nun sen la sola regalo por mal-riĉulo, sen la muĝanta ŝvitvaporo el baneja fajrujo. Tie ja bruletas kaj fumetas Ia ruino de nia estinta kara ŝvitbanejo. Kaj poste restas ankoraŭ Ia plej maibona el diabioj. Hm! Kun dek truoj grimacas al ni renkonte la piedtrabego en ia preĝeja vestiblo. Fajro ekfulmu! Se ne tiaspeca kolekto de incitartifikoj kondukas razilon al la gorĝo de viro, kio do? Ho, vi kornokapa virbovo! 04200
Bottom
04201
Top
Eero: Now your memory is a little weak; there aren’t ten holes in the stocks. EERO. Nun vi iom erare memoras, en la piedtrabo ne estas dek truoj. 04201
Bottom
04202
Top
Juhani: How many then ? JUHANI. Kiom do? 04202
Bottom
04203
Top
Eero: How many stars in Charley’s Wain, how many sons at Jukola? EERO. Kiom da steloj en Granda Urso, kiom da knaboj en Jukola? 04203
Bottom
04204
Top
Juhani: We are seven. Seven holes therefore and seven sons. Well, all the worse. Seven holes! Always worse and worse. See how men and hard fate are joined together against us. Seven holes like millstone-eyes! What mockery of hard fate! Well, let them shoot all the arrows of their rage at us, we’ll clench our overgoaded hearts hard as sparkling steel. Let them blow poison at us from every side like snakes, and the heavens rain pure gall on us, we’ll still, with eyes shut, grinding our teeth and roaring like mad bulls, charge at them. And if we are dragged at last by all the Crown’s might to the stocks, why it’s with blissful joy I’ll sit in them. JUHANI. Sep knaboj ni estas. Do sep truoj kaj sep knaboj. Nu, des pli malbone. Scp truoj! Ciam nur pli malbone. Jen, kiel la homoj kaj la scvera sorto kuniĝis kontraŭ ni. Sep truoj kvazaŭ okuloj de muelŝtonoj! Kia moko parte de Ia malmilda sorto. Sed ili pafu sur nin ĉiujn sagojn de sia kolero, ni ja malmoligos niajn traturmentitajn korojn ke ili similos fajrantan ŝtalon. Ili spiru de ĉiuj flankoj vencnon sur nin kicl serpcntoj, kaj cl Ia ĉielo pluvu pura galo sur nin, ni tamcn, kun fermitaj okuloj, grincante per la dentoj kaj murmuregante kiel sovaĝaj bovoj kuros antaŭen. Kaj se fine oni trenus nin per la ŝtata forto al la piedpremilo, kun dolĉa ĝojo mi sidus en la picd-trabo, mi. 04204
Bottom
04205
Top
Aapo: Why with joy? AAPO. Klal kun ĝojo? 04205
Bottom
04206
Top
Juhani: You do not understand, brother, the awful power of anger. The thought of revenge would make this lad forget all shame; and shame is their purpose. A dream, that of bleeding our mister Vicar, it’s that that would taste like honey-dew to my angry mind. And it wouldn’t be a knife or a gun I’d use, like the former man from Karja, no, but with teeth and claws I’d fly at his throat like a she-wolf. I’d tear the man to bits, to a thousand bits, and taste my revenge to the last drop. I’d do this even if I had ten lives and each life were to be tortured ten years in a spiked barrel. It’d be nothing against the lust of my revenge. JUHANI. Vi ja ne komprenas, mia frato, la juĝantan forton de malamo. La penso pri venĝo kaŭzus, ke ĉi tiu knabo forgesus la tutan honton; kaj la honto cstas ja ilia celo. Penso sang-makuli tiun nian prcposton, tio gustus al mia kolera animo kicl mielaĵo. Kaj mi tie ne uzus ponardon, nek pafilon, kiel iam viro el Karja, ne, sed per ungoj kaj dcntoj mi kaptus lin ĉe la kolo kiel Iupo-linko. En pecojn, en mil pccojn mi disŝirus la viron, kaj tiam mi povus gustumi la frandaĵon de mia vcnĝo. Mi farus tiel, eĉ se mi posedus dek vivojn kaj ĉiun vivon oni turmentus dek jarojn en najlobarelo. Tio ne cstus multe kom-pare kun la ĝuego de venĝo. 04206
Bottom
04207
Top
Aapo: You stir up all your being. Soothe, miserable brother, the seething cauldron of your heart with cool water from the rippling brook of patience, which flows onward through the meadows, gently winding. AAPO. Vi renversas vian tutan estaĵon ĝisfunde. Verŝu, kompatinda frato, sur la fajre bolantan kaldronon de via koro malvarmetan akvon el Iirlanta defluejo de pacienco, el rivereto, kiu vagas tra hcrbejo antaŭen, kurbiĝante malrapide. 04207
Bottom
04208
Top
Simeoni: Your face pitch-black, and your eyes roll bloodshot, sharp as gimlets. Have mercy on yourself. SIMEONI. Via vizaĝo ja estas fulgonigra, kaj sangoruĝaj, pikantaj turniĝas viaj okuloj. Indulgu vin mem. 04208
Bottom
04209
Top
Tuomas: Truly, if we were made to sit in the stocks, we’d have revenge, but may our hearts beat in peace until that happens. All hope is not past yet. TUOMAS. Certe ni venĝus, se oni sidigus nin sur sidejon de honto, sed estu niaj koroj en paco ĝis tio okazos. Ne ĉiu espero ankoraŭ perdiĝis. 04209
Bottom
04210
Top
Juhani: On one corner of the earth a day of peace still gleams for us. Ilvesjärvi Lake yonder, below Impivaara, is the harbour to which we can sail away from the storm. Now my mind is made up. JUHANI. El unu angulo de la mondo brilas por ni tamen ankoraŭ pacotago. La Linkolago tie ĉe Impivaara estas la haveno, kien ni velos for el ŝtormoj. Nun mi decidis. 04210
Bottom
04211
Top
Lauri: Mine was already made up last year. LAURI. Tion mi faris jam la pasintan jaron. 04211
Bottom
04212
Top
Eero: I’ll follow you even into the deepest cave on Impivaara, where it is said the Old Man of the Mountain boils pitch, with a helmet made of a hundred sheep-skins on his head. EERO. Mi iros kun vi eĉ en la plej profundan groton de Impivaara, kie, kiel oni diras, maljuna montkoboldo kuiras peĉon, kun kasko el cent ŝafofeloj sur la kapo. 04212
Bottom
04213
Top
Tuomas: We’ll all move there from here. TUOMAS. Tien ni ĉiuj translokiĝos. 04213
Bottom
04214
Top
Juhani: There we’ll move and build a new world. JUHANI. Tien ni translokiĝos kaj konstruos novan mondon. 04214
Bottom
04215
Top
Aapo: Cannot the hand of the law reach us there too? AAPO. Cu ne atingus nin eĉ tie la mano de la Ieĝo? 04215
Bottom
04216
Top
Juhani: The forest shields its pups. There we are indeed on our own ground; deep as bleary-eyed moles we’ll dig ourselves in, right to the bowels of the earth. And if they felt like meddling with us lads there, they’d be made to see what it feels like to disturb seven bears in their lair. Now to the tanner’s to draw up a lease in writing. For ten years let the farm pass into other hands. JUHANI. La arbaro protektas siajn idojn. Tie ni staros firmaj sur niaj kalkanoj; profunden, kiel etokulaj talpoj, ni nin fosos tie ĝis la terkerno. Kaj se al ili plaĉus eĉ tie persekuti la knabojn, ili vidus, kion signifas maltrankviligi sep ursojn en ilia nesto. — Nun al Ia feltanisto por konfirmi la negocon skribe. Por dek jaroj iru nia domo en aliajn manojn. 04216
Bottom
04217
Top
Simeoni: I, too, long for an abode of peace. Brothers, let us create ourselves a new home and a new heart in the depths of the forest. SIMEONI. Ankaŭ mi sopiras al la ĉambreto de paco. Fratoj, novan hejmon kaj novan koron ni kreu por ni en la sino de arbaroj. 04217
Bottom
04218
Top
Juhani: All with a single mind ! JUHANI. Ciuj unuanime! 04218
Bottom
04219
Top
Aapo: What do you decide, Timo ? AAPO. Kiel vi decidas, Timo? 04219
Bottom
04220
Top
Timo: ”Where all others, there I too,” says the proverb. TIMO. »Tie mi, kie la aliaj», diras proverbo. 04220
Bottom
04221
Top
Aapo: You would move, and I be left here, alone pine in Jukola’s yard? Ah, for that every root and fibre of my being is too firmly fast in your company. I’m agreed, then, and let’s hope for the best from this trip. I’ll come with you. AAPO. Vi translokiĝos, kaj ĉu mi restu ĉi tie kvazaŭ sola pinego en la korto de Jukola? Ho, tre firme ĉiuj radikoj kaj branĉoj de mia estaĵo ligiĝas al via rondo. Tiel fariĝu kaj ni esperu la plejbonon el ĉi tiu ekskurso. Mi iros kun vi. 04221
Bottom
04222
Top
Juhani: Splendid! Now to the tanner’s the lot of us, to draw up a proper lease. All with a single mind ! JUHANI. Bonege! Nun al la feltanisto ĉiu viro, por fari laŭleĝan kontrakton. Ciuj unuanime! 04222
Bottom
04223
Top
They set out in a body to draw up the lease, rented their farm to the tanner for ten years; and the following paragraphs were set down in writing. The tanner was to rule over and run the farm for ten years, the first three years without any rent, whereafter he was to pay the brothers seven barrels of rye each year and build a new sauna before the lease expired. Anywhere in the Jukola forests the brothers were at liberty to hunt, and any kind of game the law allowed. In the northern section of the farm’s holding, around Impivaara, the brothers were free to do and live as they pleased, this applying both to the clearings and the forests. The tanner was to take over the farm on All Saints’ Day, but if they so wished, the brothers were to be given shelter in the home of their birth over the coming winter. These were the main conditions of the lease. Ili iris ĉiuj por fari kontrakton, luis sian domon al la feltanisto por dek jaroj; kaj skribe estis fiksataj la sekvantaj paragrafoj. La feltanisto disponos kaj terkulturos la domon dum dek jaroj, la tri unuajn sen ia lupago, sed poste li pagu al la fratoj sep barelojn da sekalo jare, kaj konstruu novan ŝvitbanejon antaŭ la finiĝo de la lutempo. Libere kaj ĉie en la arbaroj de Jukola la fratoj kaptu kiajn ajn ĉasaĵojn, kiuj estas laŭleĝe permesataj. En Ia norda parto de la biena regiono, en la ĉirkaŭaĵo de Impi. vaara, ili havu rajton fari kaj vivi laŭ sia volo tiel en Ia kampoj kicl en la arbaroj. En la tago de ĉiuj sanktuloj la feltanisto prenos al sia dispono la domon, sed la fratoj, se al ili plaĉos, havu rifuĝejon en sia naskiĝa hejmo ankoraŭ dum la vcnonta vintro. Tiuj estis la ĉefaj kondiĉoj en la kontrakto. 04223
Bottom
04224
Top
Came November, and the tanner stood with his loads in the J ukola yard and took over the management of the farm for the term of the lease. But to avoid the Vicar and his men, the brothers spend the winter mostly in the forest, ski-ing and hunting; the charcoal-burner’s hut on Impivaara was their camp. They did not, however, move altogether with horse and other belongings from the farm. This, they had settled, was to take place when spring had come. Nevertheless, they worked already at their cabin, felled trees to dry during the spring and rolled stones for the foundations on to a stump-strewn clearing on the slope of a steep hill. Venis novcmbro, kaj la feltanisto estis kun sia ŝarĝo en la korto de Jukola kaj akceptis la administradon dc la domo por la destinita tempo. Sed la fratoj, por eviti la preposton kaj liajn subulojn, vivadis ĉi tiun vintron pleje en arbaroj, skiante ĉirkaŭe kaj ĉaskaptante; kaj ili loĝis en karbigista kabano sur Ia deklivo de Impivaara. La translokiĝo ankoraŭ ne plcne okazis kun la ĉevalo kaj la aliaj bezonataj aĵoj. Estis destinite, ke tio okazos kiam la somero venos. Tamen ili jam nun pensis pri sia nova domo: ili hakis la trabojn, por ke tiuj printempe sekiĝu, kaj rulis sokloŝtonojn al la stumpoplena herbodeklivo ĉe la kruta monto. 04224
Bottom
04225
Top
Thus passed the winter, and during the whole of its course no command or reminder reached the brothers from the Vicar. Was he merely biding his time, or had he left them to their fate? Tiel pasis la vintro, kaj dum ĝi ncniu ordono aŭ rimarkigo venis de la preposto al la fratoj. ĉu li atendis, aŭ ĉu li lasis ilin al la sorto? 04225
Bottom

Chapter 05 capitro

: |fin-|swe-|eng|-rus|-est|-hun|-ger|-dan|-spa|-ita|-fra|-epo| - |fin-|swe-|eng-|rus-|est-|hun-|ger-|dan-|spa-|ita-|fra-|epo| (en-eo) :
Chapter: |01|01|01|02|02|02|03|03|03|03|04|04|04|05|05|06|06|06|06|06|07|07|08|08|08|09|09|09|09|10|11|11|12|13|13|13|14|14| :capitro
Download Seven brothers o Sep fratoj descargar
05001
Top
Spring had come, the snowdrifts had melted, the winds blew mild; the earth began to blossom and the birchwoods to put on leaves. La printcmpo estis veninta, neĝamasoj degelintaj kaj mildc blovis la vento, la tero komencis vcrdiĝi kaj la bctularo ricevis foliojn. 05001
Bottom
05002
Top
The brothers work on their removal from Jukola to Impivaara. They tramp along a stony, twisting forest path, guns on shoulders and birch-bark knapsacks with powder and shot on their backs. Juhani leads the way with Killi and Kiiski, the two big, fierce Jukola dogs. Behind them, drawing a spring-less cart, driven by Timo, walks the brothers’ one-eyed horse, old Valko. The others, with their guns and knapsacks, follow the cart, helping Valko over the hardest stretches of the road. Last of all comes Eero, carrying in his arms Jukola’s doughty cock, for the brothers were loath to part with him, and had decided to take him along to the wilds of Impivaara for a timepiece. On the cart were a coffer, traps for wolf and fox, an iron cauldron and in it two oaken bowls, a dipper, seven spoons and other instruments of the cook’s art. A coarse sack filled with peas served as cover to the cauldron; and highest of all, the old farm cat squirmed and mewed in a little bag. Such was the brothers’ departure from their home; silent and dejected, they trod the difficult, stony forest path. The sky was bright, the weather calm, and downhill to the west spun already the wheel of the sun. La fratoj estas nun survoje inter Jukola kaj Impivaara dum sia translokiĝa veturo. Ili iras laŭ ŝtona, serpcntumanta arbar-vojo, kun siaj pafiloj sur la ŝultro kaj kun la betulŝelaj tornistroj, en kiuj estas ilia municio, sur Ia dorso. Antaŭe paŝas Juhani kaj flanke de li la grandaj, koleremaj hundoj de Jukola, Killi kaj Kiiski. Post ili iras, trenante la veturilon, kondukata de Timo, la unuokula ĉevalo Blanko. Sed post la ŝarĝveturilo sekvas Ia aliaj fratoj, kun la pafiloj sur la ŝultro kaj la tornistroj sur la dorso, helpante al la ĉevalo Blanko en la plej malbonaj lokoj de la vojo. Lasta iras Eero portante sur siaj brakoj la imponan kokon de Jukola, de kiu Ia fratoj ne volas disiĝi, sed kunprenis ĝin, por ke ĝi estu la horanoncanto en la dezerto de Impivaara. Sur la veturilo estis videblaj kcsto, kapto-feroj por lupoj kaj vulpoj, bolpoto kaj en la poto du kverkaj pelvoj, kulerego, sep kuleroj kaj aliaj al kuirarto apartenantaj ajoj. Sur la bolpoton estis metita, por ĝin kovri, kruda sako plenigita per pizoj; kaj plej supre sur tiu baraktis kaj miaŭis en saketo la maljuna kato de Jukola. — Tiel la fratoj foriris el sia antaŭa hcjmo, migris malgajaj, silentaj laŭ la malfacila, ŝtona arbarvojo. La ĉielo estis klara, la aero senventa, kaj malsupren al okcidento kuris jam Ia suna disko. 05002
Bottom
05003
Top
Juhani: Man is a seafarer on the stormy sea of life. So we too now sail away from the dear haunts of our childhood, sail with our wheeled ship across the mazy forests towards the steep island of Impivaara. Ah ! JUHANI. La homo estas velveturisto sur la ventega maro de la vivo. Tiel ankaŭ ni nun velas for de niaj karaj naskiĝ-anguloj, velas en nia surrada ŝipo tra erarigantaj arbaroj en direkto al la kruta insulo de Impivaara. Ho! 05003
Bottom
05004
Top
Timo: Tt wouldn’t take much for this poor frog, too, to be smearing tears from his cheeks. TIMO. Ne multe mankas, ke mi viŝu larmojn de miaj vangoj, mi raneto. 05004
Bottom
05005
Top
Juhani: That I scarce wonder at, having looked into my own heart in this grievous hour. But there’s no help for it in this world; a man’s heart must always be hard as a flint. The child of man is born a wanderer on the face of the earth; here he has no abode. JUHANI. Pri tio mi ne miras, rigardinte en mian propran bruston en ĉi tiu momento de malĝojo. Sed ne helpas en ĉi tiu mondo: la koro de viro estu ĉiam malmola kiel blanka siliko. Por esti migranto naskiĝis Ia homido ĉi tien, ĉi tie li ne havas konstantan loĝejon. 05005
Bottom
05006
Top
Timo: Here he wanders a little while, struts and prances, until at last he wilts and perishes like a rat at the foot of a wall. TIMO. Ĉi tie li paŝadas kelkan tempon, balanciĝas kaj svin-giĝas, ĝis li fine falas elkonsumita kiel rato ĉe mursoklo. 05006
Bottom
05007
Top
Juhani: Rightly said, wisely uttered. JUHANI. Guste dirite, saĝe parolite! 05007
Bottom
05008
Top
Simeoni: And if that were but all; but the point is... SIMEONI. Kaj se tio jam estus ĉio; sed poste ... 05008
Bottom
05009
Top
Juhani: . .. the question of our talents, that’s what you meant. True. JUHANI. Estos demando pri niaj talentoj, vi volas diri. Prave! 05009
Bottom
05010
Top
Timo: Then we shall have to say without shift or guile; here am I and here, Lord, is your talent back. TIMO. Tiam oni devas diri sen ia artifiko kaj ruzo: jen estas mi kaj jen, Sinjoro, via talento. 05010
Bottom
05011
Top
Simeoni: A man ought always to remember his end; but his heart is hardened. SIMEONI. La homo devus ĉiam memori la finon; sed li estas obstina. 05011
Bottom
05012
Top
Juhani: Hardened, hardened, that can’t be denied. But such, God knows, are all under this heaven. Yet we can earnestly try to live hereafter as befits true believers, once we have settled down and built ourselves a warm abode of peace. Let us join, brothers, in a strict league and cast away all works of sin, all anger, strife and hate in our bird’s-nest here. Away anger, hate and pride. JUHANI. Obstina, obstina, tion oni ne povas nei. Sed tiaj, Dio kompatu, ni estas ĉiuj sub la ĉielo. Tamen ni serioze penos vivi de nun kiel decas al piaj herooj, kiam ni fine enlokiĝis ĉi tie kaj ricevis por ni varman pacloĝejon. Ni faru, fratoj, se-veran interligon kaj forĵetu ĉiujn pekmanierojn, ĉiun malamon, kverelon kaj persekuton ĉi tie en nia nesto. For malamo, persekuto kaj fiero. 05012
Bottom
05013
Top
Eero: And pomp. EERO. Kaj pompo. 05013
Bottom
05014
Top
Juhani: Ay! JUHANI. Jes! 05014
Bottom
05015
Top
Eero: Flaunting, sinful raiment. EERO. Kaj luksaj, pekaj vestoj. 05015
Bottom
05016
Top
Juhani: Ay! JUhANI. Jes! 05016
Bottom
05017
Top
Eero: Spring-carts and all such church-going vanities. EERO. La risortantaj preĝejvojaĝaj ĉaroj kaj ĉiuj mult. koloraj festvestaĵoj. 05017
Bottom
05018
Top
Juhani: What? What are you saying? JUHANI. Kion? Kion vi parolas? 05018
Bottom
05019
Top
Simeoni: He’s joking again. SIMEONI. Li incitas ree. 05019
Bottom
05020
Top
Juhani: I notice that. See that I don’t grab you by the neck, that is, if I minded the babbling of a rogue; but I wouldn’t be a man if I did, that I wouldn’t. How, you twice damned imp, are you holding that cock? Why is the poor brute squawking? JUHANl. Mi rimarkas tion. Gardu vin, ke mi ne kaptu vin ĉe via nuko, se mi nome atentus la parolon de stultulo, sed en tiu okazo mi ne estus viro, vere mi ne estus. — Kiel vi tenas, vi malbenita bubo, tiun kokon? Kial krias la mizera besto? 05020
Bottom
05021
Top
Eero: I only set its wing right; it hung down. EERO. Mi nur remetis ĝian flugilon, kiu pendis. 05021
Bottom
05022
Top
Juhani: I’ll set you right soon. See that I don’t collar hold of you. Know that that is the best cock in the whole of our province at his job. The first time he crows at two, the second at four o’clock, which is the best time for rising. We shall have much joy of that cock out here in the wilds. And the cat then up there on the load! Ah Matti-lad! There you dance and sway and peer out of your sack, mewing quite pitifully. Poor old fellow, there aren’t very many days left for you to stalk about. Your eyes are turning very dark and your mewing sounds hoarse. But perhaps you’ll still pick up when you start on the fat forest mice. I hope so. But ’tis you, Killi and Kiiski, I love above everything. Like ourselves, you were born and bred on Jukola Farm, grew up with us like true brothers. Ah, how burningly you look into my eyes! Ay, Killi, ay, my Kiiski-lad, ay! And wagging your tails so merrily! Well, well, you can’t know that we’re now leaving our beautiful home. Oh you poor wretches! I can’t help it, I must weep. JUHANI. Mi vin tuj remetos. Gardu vin, ke mi ne kaptu vin ĉe la nuko. Sciu, ke jen estas en sia ofico la plej bona koko en nia tuta distrikto; ĉiam akurata kaj fidinda. La unuan fojon ĝi krias je la dua horo, la duan fojon je la kvara, kiam estas la plej bona tempo ellitiĝi. De tiu koko ni havos multe da ĝojo ĉi tie en Ia sovaĝejo. — Kaj la kato tie sur la supraĵo de la ŝarĝo! Ho ci, Matti-knabo! Tie ja ci balanciĝas kaj svingiĝas kaj ri-gardas el la saktruo, miadante tute malgajvoĉe. »Ho, kompa-tinda maljunulo, ci malnova ŝtrumpo! ci ja ne havas plu multajn tagojn por paŝetadi ĉi tie. Ciaj okuloj jam fariĝis tre malhelaj kaj raŭka estas cia miauado. Sed eble ci tamcn fartos pli bone, kiam ci kaptos je la nuko grasajn arbarmusojn. Tion mi espcras. Sed vin, Killi kaj Kiiski, mi plej kompatas el ĉiuj. Kiel ni mem, ankau vi gcneriĝis, naskiĝis kaj kreskis en Jukola, krcskis kicl niaj propraj fratoj. Ho, kiel arde vi rigardas min! Tiel, Killi, tiel mia Kiiski-knabo, tiel! Kaj vi svingas viajn vostojn tre ĝoje. Nu, vi ja ne scias, ke ni nun forlasas nian belan hejmon. Ho, vi mizeruloj! Mi devas plori, devas. 05022
Bottom
05023
Top
Timo: Look to your own advice a moment ago. Keep a stout heart, a stout heart. TIMO. Vidu, kion vi ĵus konsilis mem. Tenu vian koron malmola, vian koron malmola. 05023
Bottom
05024
Top
Juhani: I can’t, I can’t, leaving my golden home. JUHANI. Mi ne povas, mi ne povas forlasante mian oran hejmon. 05024
Bottom
05025
Top
Tuomas: Truly a day to weigh on a man’s heart; but up on Impivaara we shall soon have another home, soon perhaps as dear. TUOMAS. Certe ĉi tiu tago prcmas Ia menson de viro; sed ĉe Impivaara ni baldad havos alian hcjmon kaj eble egale karan. 05025
Bottom
05026
Top
Juhani: What, brother? Not in heaven nor on earth is there a spot as dear to us as the place where we were born and bred and in whose fields we played as little, milk-bearded brats. JUHANI. Kion vi diras, mia frato? Nek sur la tcro nck en la ĉielo estas loko tiel kara kiel tiu, en kiu ni naskiĝis kaj kreskis kaj sur kies terenoj ni ludadis kicl etaj laktobarbuloj. 05026
Bottom
05027
Top
Aapo: The hour of parting crushes our hearts, ’tis true, for even to a hare the home-bush is dear. AAPO. Certe premas nian koron la adiaŭa momentbs ĉar la hejmarbusto estas kara eĉ al Ieporeto. 05027
Bottom
05028
Top
Juhani: What was it the mother-hare once said, when feeling herself heavy again, she sent the little hare away, out of the way of a coming brood ? JUHANI. Kion diris leporino iam, rimarkinte ke ŝi estas denove graveda, kiam ŝi ordonis al la malgranda ido foriri, por ne ĝeni al la novvenontoj? 05028
Bottom
05029
Top
Timo: ”Get you on your way, little son, little one, and remember always what I say: where the bush is there the trap is, where you leap you find the snare.” TIMO. »Jam foriru, mia filo, mia etulo, kaj memoru ĉiam, kion mi diras: kie branĉeto, tie maŝo, kie truo, tie kaptilo.» 05029
Bottom
05030
Top
Juhani: So she said to her son and the lad went lolloping away; he lolloped, gaping, along the clearing and the edge of the heath, his split lip in a guileless grin. So he parted from his home, and mournful was that eve. JUHANl. Tiel ŝi diris al sia fileto kaj la filo formigris; Ii rigardadis kaj vagadis laŭ herba deklivo kaj erikeja rando, rigardadis kun la fenda lipo en sincera grimaco. Tiel li paŝadis el sia hejmo kaj malgaje brilis Ia vespero. 05030
Bottom
05031
Top
Eero: That was Jussi the Hare. EERO. Tio estis Lepor-Johano. 05031
Bottom
05032
Top
Juhani: If you will. So he parted from his home, and so we too part from ours. Farewell, home! I could kiss your threshold, even your dunghill now. JUIiANI. Lasu tiel esti. — Tiel li foriris el sia hejmo kaj tiel iras ankaŭ ni. Adiaŭ, hejmo! Vian ŝtuparon, vian sterk-amason mi volus kisi nun. 05032
Bottom
05033
Top
Aapo: Ay, brother. But let us try to drive this gloom out of our minds. Soon we shall have a mighty task before us; soon the logs will thunder, the axes ring, and up on Impivaara clearing a stout cabin will rise towards the heavens, set in the grandest forest. See, we are already in the wilds, among the roaring spruce. AAPO. Jes, mia frato. Sed ni penu forpeli ĉi tiun malgajecon el la menso. Baldaŭ ni havos por plenumi severan laboron kaj agadon, baldaŭ tondros la traboj, la hakiloj klakos, kaj supren kontraŭ la ĉielo altiĝos impona domo sur la deklivo de Impi-vaara, en la mezo de densaj arbaroj. Vidu, ni jam veturas en granda arbaro, inter susurantaj piceoj. 05033
Bottom
05034
Top
Thus they spoke among themselves as they journeyed across a dark wilderness. But soon the land began to rise, and their path wound upward to a tree-clad height, which was called Teerimäki. Here and there were mossy crags, shaped like the burial mounds of giants, round which the dwarfed, stoutrooted pines soughed and murmured. Severely were the cart and Valko’s aged shoulder-blades shaken on the rocky road, where the eye could sometimes barely discern the marks of the trail. The path led over a hill, for bottomless quagmires stretched on either side. But the brothers did their utmost to lighten the toil of their one-eyed comrade. And at last the summit was reached, and granting Valko a short breathing-space, they looked down on the spreading earth. Their eye caught distant villages, meadows, fields, blue lakes, and on the edge of the forests in the west, the high steeple of a church. But in the south, on the slope of a knoll, Jukola glowed like a lost land of delight; and once again the brothers’ bosoms filled with languishing thoughts. At last, however, they tore their glance away and looked north, and there saw lofty Impivaara, its steeply sloping sides, its darkling caves and the moss-bearded, storm-riven spruce that stood along the ribs of the height. But below the ridge they saw a pleasant stump-strewn clearing, their future dwelling-place, and below the clearing a copse to yield them sturdy logs with which to build their home. All this they saw: Lake Ilvesjärvi shining clear between the pines and a bright sun near to its setting beaming from the northwest spur of the height; and once more a delicious flash of hope sparkled in their eyes and caused their breasts to swell. Tiel ili diskutadis inter si, veturante tra la densa arbaro. Sed iom post iom la regiono leviĝis kaj ilia vojo serpentumis supren sur altan arbarkovritan teron, kiu estis nomata Tetro-monto. Tie kaj ie estis videblaj muskokovritaj ŝtonegoj, laŭ siaj formoj aspektantaj kiel tombaltaĵoj de gigantoj, ĉirkaŭ kiuj staris zumante malaltaj, radikfirmaj pinoj. La ĉaron kaj la skapolojn de Blanko skuis tre forte la ŝtona vojo, kie apenaŭ p!u estis por la okulo videbla radospuro. Trans altaĵon iris la vojo; ĉar senfundaj marĉoj etendiĝis ambaŭ-flanke de ĝi. Sed la fratoj faris sian plejbonon, por malpezigi la ŝarĝon de la maljuna unuokula trenanto. Fine ili atingis la dorson de la altaĵo, permesis al Blanko tie iom elspiri, kaj rigardis la ĉirkaŭajn regionojn malsupre. Iliaj okuloj vidis malproksimajn vilaĝojn, herbejojn, kampojn, bluantajn lagojn, kaj en okcidento ĉe la rando de arbaroj la altan preĝejan turon. Sed en sudo ĉe deklivo de altaĵo brilis la domo Jukola, kvazaŭ perdita tero de feliĉo; kaj malgajaj pensoj rec plenigis la brustojn de la fratoj. Sed ili turnis fine de tic siajn okulojn al nordo, kaj tie estis videbla la alta Impivaara, ĝiaj krutaj deklivoj, ĝiaj mallumaj kavcrnoj kaj la barbaj, de uraganoj ŝiritaj piccoj, kiuj staris sur la flankoj de la monto. Sed ĉe la malsupra parto de la monto ili vidis belan, stumpozan deklivon, sian estontan loĝlokon, kaj sub la deklivo arbaregon, kiu donos al ili sveltajn trabojn por domkonstruo. Ili vidis ĉion tion, vidis inter Ia pinoj la klarakvan Linkolagon kaj Ia brilantan sunon, kiu proksimiĝis al sia subiro, el la nordokci-denta krutaĵo de la monto; kaj ekbrilo de espero fulmis en iliaj okuloj kaj ŝveligis denove iliajn brustojn. 05034
Bottom
05035
Top
Onward they fared again and began with bolder speed to hasten to their new abode. The hill was passed and they came to a cloister of pines on a heath, where heather, mountain-cranberry and withered tufts of grass in varied sequence covered the echoing ground. Across a sandy forest road, which led from Viertola Manor to the church, they marched, keeping to their forest track along the ridge of the heath. Poste ili rec ekiris antaŭen, kaj per pli fervora rapideco ili komencis veturi al sia nova hejmo. La altaĵo malleviĝis, kaj ili venis a! erikejo en kolonaro de pinoj, kie erikoj, vakciniaj trunketoj kaj velkintaj herbospikoj alterne kovris la reson-antan teron. Venis sabla, konstruita vojo, kiu kondukis de Ia bicno Viertola al la preĝcjo; ili paŝis trans ĝin, sekvante sian propran arbarvojon, kiu iris laŭ la dorso de la erikcjo. 05035
Bottom
05036
Top
Aapo: This is the heath on which, so the old folk say, the court-room of the snakes used to be. The judge was their own king, that white snake so rarely seen by man, which has a crown of untold worth on its head. But once a gallant rider robbed them of the crown, as the story tells us. AAPO. Ci tic estas la erikejo, kie, kiel rakontas maljunaj homoj, iam estis la juĝejo de la serpentoj. Kiel juĝisto sidis iiia reĝo, Ia tre malofte videbla blanka serpento, kun sen-kompare multekosta krono sur la kapo. Sed kuraĝa rajdanto rabis de ili tiun kronon, kiel rakonto diras. 05036
Bottom
05037
Top
And Aapo related the following tale to them as they tramped down the ridge of the heath towards desolate Sompio Bog. A rider came and on the heath saw the Snake King, which bore a glittering crown on its head. Riding towards it, he snatched the crown from the king’s head with the point of his sword, dug the spurs into his horse and whirled away with his treasure as though borne on clouds and wind. But the snakes were as quick in setting out in furious pursuit of the brazen robber. Curled into rings, they sped hissing after him, and a thousand hoops whizzed on the rider’s track like discs cast by boys playing on the road. Soon they caught up with the rider, swarmed already thickly round the horse’s feet, bounding up along its flanks, and great was the man’s danger. And in his distress he threw down his hat as a sop to them, which they at once tore into pieces and swallowed in the fury of their rage. But not for long did this trick help the man; soon the snakes sped on his track again and the sand whirled high on the road. And ever fiercer the rider spurred on his panting horse; blood ran in streams from the fiery stallion’s ribs, and from its mouth a spumy lather spounted. The rider fled to the woods, but the trees did not hinder the speed of his pursuers. They came to a river, and with a mighty splash he rode headlong into its depths, and swiftly the stallion bore him across. The snakes too came to the river and with the thunder of many rapids dashed into the bosom of its waves, swimming across with the swiftness of a storm; and the white foam rose high in the sky. The man rode on, and still the maddened horde pursued him. Then far off, he saw a forest that burned fiercely, and now towards this he spurred his steed, and wrapping himself in the cloak that the river had wetted through, charged into the whirling flames; but the snakes never tarried a whit in following him. So might the mounted hero of Heaven cleave the golden clouds. Once more he struck his spurs into the stallion’s sides, once more he was borne onward, and then the groaning stallion fell, forgetting for ever the heated game of life. But the man stood there free, saved from the fire and his awful enemy; for the fire had burned the numberless host of snakes. There the hero stood with rejoicing glance, the marvellous trinket in his hand. Kaj Aapo rakontis al ili la sekvantan historion, dum ili iris laŭ la dorso de la erikejo malsupren al la soleca marĉo Sompio. Rajdanto venis kaj vidis en la erikejo la reĝon de la ser-pentoj, kiu havis brilantan kronon sur la kapo. Li rajdis al ĝi, levis per la pinto de sia glavo la kronon de la reĝa kapo, spronis sian ĉevalon kaj forrapidis kun la valoraĵo kvazaŭ vcntoj kaj nuboj. Ankaŭ la serpentoj ne estis malrapidc-maj, sed ekiris kolcre por persekuti la senhontan rabiston. Ili rapidis siblante antaŭen formante ringojn, kaj mil ringoj ruliĝis tiam post Ia rajdanto kiel sur vojo ruliĝas disko, ĵetita de knaboj. Baldaŭ ili atir.gis la rajdanton, amasiĝis ĉirkaŭ la piedoj de la ĉevalo, rampis supren sur ĝian lumbon, kaj granda estis la danĝero al la viro. Kaj en sia embaraso li ĵetis al ili por manĝi sian ĉapelon, kiun ili tuj dispccigis kaj manĝis en sia kolero. Sed la viron ne helpis longe ĉi tiu rimedo, baldaŭ la serpentoj ruliĝis ree post li, kaj sablo leviĝis alten sur Ia vojo. Kaj ankoraŭ pli fcrvore la heroo spronis sian spi-regantan ĉevalon; riverete fluis sango el Ia disŝiritaj flankoj de la brava virĉevalo, kaj el Ia buŝo aspergiĝis bolanta ŝaŭmo. La rajdanto forkuris en arbaron, sed la arbaro ne malhelpis la kuradon de la malamikoj. Venis renkonte rivero, kaj plaŭde li rajdis en ĝiajn akvokirliĝojn, kaj la ĉevalo portis lin rapide trans ĝin. Venis renkonte rivero ankaŭ al la serpentoj, kaj kun muĝego de multaj akvofaloj ili sin ĵetis en la ondojn, naĝis kun rapideco de uragano trans la riveron: kaj alten leviĝis blanka ŝaŭmo. La viro rajdis ankoraŭ antaŭen, kaj ankoraŭ persekutis lin Ia sovaĝa amaso de la serpentoj. Li vidis mal-proksime flamc flagrantan brulkampon, kaj al ĝia fajro li nun spronis sian ĉevalon, kaj envolvintc sin per sia mantelo, en rivero malsekiĝinta, li sin ĵetis en la flamojn, sed la serpentoj ne eĉ momenton hezitis sekvi lin. tiel la rajdanta heroo de la ĉielo rapidas tra la oraj nuboj. Ankoraŭ foje li frapis la spronojn en la koksojn de sia virĉevalo kaj ankoraŭ unu fojon ĝi rapidegis antaŭen, poste Ia spireganta ĉevalo falis, forgesante por ĉiam la ardan ludon de la vivo. Sed en libera aero staris la viro, savita el fajro kaj de siaj teruraj malamikoj; la fajro bruligis la scn-nombran aron de la serpentoj. Tie staris Ia heroo kun ĝojanta rigardo, en la mano la mirindan valoraĵon. 05037
Bottom
05038
Top
Aapo: That is the tale of the white snake’s crown on this same heath. AAPO. Tio estis la rakonto pri la krono de la blanka serpento en Ia erikejo Tetromonto ĉi tie. 05038
Bottom
05039
Top
Juhani: A grand tale and still grander the man who snatched the crown from the snake’s head and won it at last for himself. A bonny man! JUHANl. Brava rakonto kaj pli brava la viro, kiu kaptis kronon de la kapo de serpento kaj batale konkeris ĝin fine kiel sian propraĵon. Bravega viro! 05039
Bottom
05040
Top
Timo: Few have ever seen this snake, but he who sees it becomes matchlessly wise, old folk say. TIMO. Malmultaj viroj ĉi tie vidas tiun serpenton, sed kiu ĝin vidas, fariĝas tre saĝa, kiel diras maljunaj homoj. 05040
Bottom
05041
Top
Juhani: It is also said: ”Whosoever catches this judge-snake in the spring before the cuckoo sings, and boils and eats it, that man will understand the speech of the ravens which tells him what is going to happen to him.” JUHANI. Oni diras ankaŭ: kiu printempe antaŭ kukolkanto kaptas tiun juĝistscrpenton, ĝin kuiras kaj manĝas, li komprc-nos la parolon de korvo, de kiu i ricevos sciigon, kio al li estonte okazos. 05041
Bottom
05042
Top
Eero: It is also said thus: ”Whosoever does as you say after the cuckoo sings, that man will understand the raven’s speech which tells him what has happened to him.” EERO Oni diras ja ankaŭ jene: kiu printempe post kukolkanto faras ĉion tion, tiu viro komprcnos la parolon de korvo, de kiu li ricevos sciigon, kio al li antaŭ tiu momento okazis. 05042
Bottom
05043
Top
Juhani: Oh little brother, how daftly you speak! Doesn’t every man know that without swallowing a crumb of snake’s meat? Look you, now Eero has shown us the man he really is in the matter of brains: an addled sheep. ”Tell him what has happened to him.” Can such a thought hail from a man’s brain? Oh you poor ninny! JUHANI. Ho, mia frateto, kiel malsaĝe vi parolas! Cu ne ĉiu viro scias tion, ne manĝinte eĉ peceton da serpentviando? Jen, nun ja Eero vcrc montris, kia viro ii estas laŭ sia prudento, malsaĝa virŝafo. »Li ricevos sciigon, kio al li antaŭ tiu momento okazis.» Cu tiu penso devenas el vira kapo? Ho vi, kompatinda knabo! 05043
Bottom
05044
Top
Aapo: Not so fast, Juho. He spoke either in ignorance or else it was one of his jests; however that may be, in either case he cast down before us a thought worth marking. Let us try to weigh his words and I believe we can fish out the wisdom in them. To know what has happened is, in one way of looking at it, great wisdom. If you weigh over carefully which seed sown in bygone days gave profitable, and which harmful fruit, and map out your life, deeds and works thereafter, you are a wise man. If our own eyes had opened earlier, we shouldn’t be tramping here now like wanderers I believe. AAPO. Ne atentu, Juho. Li parolis aŭ pro malsaĝo aŭ li kapricis aŭ artifikis rec; estu kicl ajn, sed en ambaŭ okazoj li fctis antaŭ ni konsiderindan penson. Ni penu studi lian frazon, kaj mi kredas, ke ni povos kapti el ĝi ian saĝon. Scii, kio okazis, tio ja estas, laŭ unu vidpunkto, granda saĝo. Se vi zorgemc konsideras, kiu semado en pasinteco donis utilajn, kiu mal-utilajn fruktojn, kaj laŭ tio metos vian vivon, jaboron kaj okupon, vi certe estos saĝa viro. Se niaj okuloj estus mal-fermiĝintaj pli frue, mi kredas ke ni nun ne ĉi tiel rampadus kiel elmigrantoj ĉi tie. 05044
Bottom
05045
Top
Juhani: Like wolf-cubs under the naked sky. But what’s done is done. JUHANI. Ci tie kvazaŭ lupidoj sub la nuda ĉielo. Sed farita estas farita. 05045
Bottom
05046
Top
Tuomas: What we lost in Jukola we can gain again on Impivaara clearing. Ho, hither the whole crowd of brothers, and let each man dig his claws into the load to help Valko until we’re across the bog. Ho hither everybody ! The wheels sink a whole span into the muddy ground. TUOMAS. Kion ni perdis en Jukola, tion ni rekaptos sur la deklivo de Impivaara. — Ci tien la tuta frataro, kaj ĉiu viro ekfrapu siajn ungojn en la ŝarĝon helpante al nia Blanko, dum daŭras la marĉo. Ci ticn ĉiuj! La radoj de la veturilo ja tre enprofundiĝas en la ŝliman teron. 05046
Bottom
05047
Top
Speaking thus among themselves they had wandered down from the heath, crossed Matti Seunala’s wide clearing, passed through a close-growing sprucewood and now stood on the brink of Sompio Bog. Cheerless spread the bog, its surface showing in succession muddy, quaggy openings, mossy hummocks, and whortleberry bushes, while here and there stood a stunted dying birch, mournfully nodding its crown in the evening breeze. In the middle the bog was narrowest and there the earth was closer knit and firmer than elsewhere. Here stood short pines in mossy attire, and on the hummocks grew strong-scented bog-bilberry bushes. And over this stretch of land a wretched track reached over to the bog’s farther shore, where the dark wilds began again. Along this road the brothers ventured out on the bog. Some pulled at the shafts beside Valko, the others pushed at the cart behind. And at last, after much exertion, the brink was reached and they fared again on dry land along a root-crossed forest track to the extent of some five hundred paces. And at last the stump-strewn level of the clearing shone before them and they had reached their goal, beneath the crannied ridge. Tiel parolante ili estis migrintaj el la erikejo malsupren, venintaj tra la vasta deklivo de Seunala Matti, poste tra densa arbetaĵo, kaj staris nun ĉe la rando de la marĉo Sompio. Mal-gajan aspekton havis tiu marĉo, sur kies surfaco alternis ŝlimaj lagetoj, muskaj terbuloj, hejmoj por oksikokoj, kaj ie kaj tic staris malalta velkanta betulo, malĝoje klinadante sian kapon en Ia vespera vento. Sed en la mezo la marĉo estis plej mallarĝa kaj tie ankaŭ la tero estis pli malmola kaj pli firma. Tie staris malaltaj pinoj en muska vesto, kaj sur la muskbuloj mal-hclverdaj, fortc odorantaj Iedumarbustoj. Kaj trans tiun lokon kuris klopodiga vojo al la alia bordo de la marĉo, de kie ree komenciĝis malluma arbarego. Laŭ tiu vojo la fratoj ekskursis nun trans la marĉon. Kelkaj el ili tiris je Ia timonoj ĉe la flanko de Blanko, kelkaj puŝis la veturilon. Fine, kvan-kam post penado, ili venis al la bordo de la marĉo kaj veturis ree sur seka tero en arbarego laŭ la multradika vojo, kiu daŭris ĉirkaŭ kvincent paŝojn. Sed fine por ili ekbrilis Ia vasto de stumpoza deklivo, kaj ili staris sur la destinita ioko, ĉe la picdo de la kaverna monto. 05047
Bottom
05048
Top
Where they now stood, the brothers ’ grandfather, a giant at toil, had once sown his clearings, and the smoke of his enormous charcoal-pits had risen like incense to the sky. Many were the forests around this hill that he had cut down and burned to clear and fertilize the soil, many the black, sown fields he had harrowed with his clumsy, wooden-toothed harrow, to bear ultimately to his barn the grain-crowned sheaves. A tumbled ruin on the clearing’s edge still marked the site of his barn, from where the precious grain had at once been carted home, leaving for winter’s easier sledge-ways the straw and chaff. Some distance from the ruins of the barn, where forest and clearing met, the black cavity of a charcoal-pit, immensely large could still be seen, where he had burned the logs from his clearings for tinkling charcoal. In such tasks had the former sturdy master of Jukola toiled and laboured here beneath many scorching suns, wiping many a gush of pearly sweat from his brow. But his nights he rested in a turf-roofed hut, watching his kilns; and this hut the brothers had chosen for their temporary home. Ci tie iam la avo de la fratoj, bona laboregulo, kulturis nov-kampojn kaj subbruligis karbfosaĵojn. Por multaj brulkulture-joj ĉirkaŭ ĉi tiu monto li faligis kaj bruligis arbojn, per sia branĉa erpilo li erpis multajn nigrajn, semitajn kampojn, kaj fine kolektis en sian draŝejon abunde da spikopeza pajlo. Restaĵoj tie ĉe Ia rando dc la herbodeklivo montris ankoraŭ lokon, kie iam staris lia draŝejo, de kie li alportis hejmen la pretan grenon, Iasante por vintra vojo la pajlon kaj pajlaĵon. Sed en mallonga distanco de la draŝeja ruino, tie ĉe la limo inter la deklivo kaj la arbaro, estis videbla nigra fundo de karbfosaĵo, tre granda, kie li pretigis tintantajn karbojn el la brulrestaĵoj de novkampoj. Tiel okupiĝis tie la estinta brava mastro de Jukola sub multa bruliga suno forviŝante de sia frunto multajn ŝvitgutojn. Sed siajn noktojn li pasigis en herbaĵtegmenta kabano gardante sian karbigejon, kaj tiun saman kabanon la fratoj destinis por sia intcrtempa loĝejo. 05048
Bottom
05049
Top
Vast is the stump-filled clearing, yet beyond its edges your eye cannot pierce; for in the east, the south and the west, forests limit the view and in the north the lofty height. But ascend the height, to its ridge crowned by scattered spruce, and your glance can range far on every side. Southward you see first, right beneath your feet, the gently sloping clearing, a little beyond this a gloomy forest, beyond this again Sompio Bog, and yonder far on the verge of the sky rises Teerimäki, bluish in the distance. On its northern side the height sinks gradually, its sloping side, burned of yore for tilling, now displaying to the eye a close-knit weft of growing birch, on whose grassless paths the heath-grouse strut and the ruffed grouse whistle mournfully. In the east is a level heath where the pines grow tall; in the west a rocky country of mossy crags, with low, yet massive and thick-crowned pines set here and there on velvety ridges. Behind the pines Lake Ilvesjärvi glitters, limpid and teeming with fish, a thousand or so paces from the clearing. More you will hardly see, though your glance roams far indeed. The dark sea of the backwoods looms round on every side. You can catch, however, a dim gleam of Viertola Manor in the northeast, and far away on the distant southwest edge of the earth a grey church spire. Such with its surroundings was the spot the Jukola brothers had chosen for their home. Vasta estas la stumpoza deklivo, sed pli malproksimen ol ĝis ĝiaj randoj tamen ne vidas viaj okuloj; ĉar en oriento, en sudo kaj en okcidcnto arbaroj baras vian vidon kaj en la nordo alta monto. Sed se vi vcnas al Ia dorso de tiu per kelkaj piceoj kronita monto, tiam vidos via okulo malproksimen al ĉiuj direktoj. En suda direkto vi vidos unue tute sub viaj piedoj la jam menciitan malkrutan deklivon, pli maiproksime mal-Iuman arbaregon, post ĝi Ia marĉon Sompio kaj tie en Ia hori-zonto leviĝas supren Ia opale bluanta Tetromonto. En direkto al nordo malaltiĝas iom post iom Ia monto, kaj sur ĝia mal-kruta grundo, kiun oni ankaŭ iam kulturis, staras betularo juna kaj densa, sur kics senherbaj vojetoj tetroj saltetadas kaj bonasioj malgaje fajfadas. En Ia oriento vidiĝas ebena erikejo kun sia pinaro, en okcidento malglata, muskroka tero, kaj, ie kaj tie, sur muska montdorso malalta sed dika kaj densa pino. Post la pinoj brilas tie la klara kaj fiŝoriĉa Linko-lago, ĉirkaŭ mil paŝojn de la deklivo. Sed apenaŭ vi vidas ion alian. Eĉ se vi rigardas pli malproksimen. Kiel malhela maro estas videblaj ĉie ĉirkaŭ vi arbaroj. Vi tamen vidas malhelan brilon de Ia bieno Viertola kaj malproksime tie ĉe nordokci-denta horizonto la grizan turon de la preĝejo. Tia estis la regiono kaj ĝia ĉirkaŭafo, kiun la Jukolanoj destinis por sia loĝloko. 05049
Bottom
05050
Top
But this evening the brothers halted close to the charcoal-burner’s hut, and having freed the weary Valko from the shafts to seek, with a bell tied round its neck, its own pastures, they gathered stumps and faggots for a merry fire on the clearing. There Simeoni broiled sprats, turnips and beef for supper, while the others bustled round the cart, unpacking the load and bearing each tool and chattel to its appointed place. And when this was done and the food ready, they sat down to eat on the twilit clearing; and the sun had sunk behind the height. Sed ĉi tiun vesperon la fratoj prenis lokon ĉe la karbist-kabano, liberigis el la timonoj la laciĝintan ĉevalon Blanko kaj lasis ĝin paŝti kun tintilo ĉe la kolo kaj faris el stumpoj kaj trunketoj gajan fajron sur la deklivo. Sur la fajro Simeoni rostis haringojn, rapojn kaj brutviandon por komuna vesper-manĝo, kaj la aliaj estis okupitaj ĉe Ia veturilo, deprcnante Ia ŝarĝon kaj portante ĉiun aĵon al sia loko. Sed post kiam tio estis farita kaj la manĝaĵo prcta, ili sidiĝis por manĝi sur la vespera deklivo; kaj la suno estis malleviĝinta post la monton. 05050
Bottom
05051
Top
Simeoni: This then is the first meal in our new home; may it bring luck and God’s peace to all our other meals. SIMEONI. Ci tio do estas nia unua manĝo en nia nova hejmo; kaj ĝi alportu feliĉon kaj Dian pacon ankaŭ al niaj aliaj manĝoj ĉi tie. 05051
Bottom
05052
Top
Juhani: May luck, a bounteous luck, be our only comrade here in all the works and deeds our hands can find to do. JUHANI. Feliĉo, pompa feliĉo, estu nia sola kamarado ĉi tie en ĉiuj niaj okupoj kaj laboroj, al kiuj ni nur kapablas. 05052
Bottom
05053
Top
Aapo: I have something important to say. AAPO. Mi volus eldiri gravan penson. 05053
Bottom
05054
Top
Juhani: Loosen it from the depths of your heart. JUHANI. Nu eligu ĝin el la kamero de via koro. 05054
Bottom
05055
Top
Aapo: A headless body is no use, say I. AAPO. Senkapa korpo ne taŭgas, mi diras. 05055
Bottom
05056
Top
Juhani: But bangs against walls like a beheaded hen. JUHANI. Sed batadas murojn kiel senkapa kokino. 05056
Bottom
05057
Top
Timo: Never mind beheaded, when the fit comes on it, a hen ’11 dash about hither and thither. Old Granny Pinewood’s hens often do, and then the old woman says that sorcerers’ arrows are flying through the air. TIMO. Kvankam cĉ ne senkapa, se ĝi freneziĝas, ĝi saltadas tiel, tien kaj reen, tien kaj reen. Tiel ja faras ofte la kokinoj de la avino de Pindometo, kaj tiam, diras la maljunulino, flugas sorĉistaj sagoj en la aero. 05057
Bottom
05058
Top
Juhani: Empty your mouth, brother Aapo. JUHANI. Sed malplenigu vian buŝon, frato Aapo. 05058
Bottom
05059
Top
Aapo: This is the idea in my mind: if we wish to get anything done here and done properly, one of us must be chief, leader of our councils, settler of our quarrels. In a word, let there be one among us whose voice shall always be foremost, for the sake of order. AAPO. Ci tio estas la penso en mia cerbo: Se ni volas ĉi tie sukcese fari ion taŭgan, unu el ni cstu ĉiam la unua viro, la ĉefo de diskutoj, la juĝanto en malpacaj afcroj. Per unu vorto, unu estu, kies voĉo iras antaŭe, por ordo. 05059
Bottom
05060
Top
Juhani: I am the eldest here. JUHANI. Mi ĉi tic estas la plej aĝa. 05060
Bottom
05061
Top
Aapo: You are first-born in the row of Jukolas, so may the due right be yours. AAPO. Vi estas la unuenaskito en la serio de Jukola, kaj vi havu ankaŭ ties rajton. 05061
Bottom
05062
Top
Juhani: I am head of the row, and know how to demand obediance of you. If you would only obey me. JUHANI. Mi estas ja la unua viro de la vico, kaj mi scias postuli de vi obeon. Sed se vi nur obcus. 05062
Bottom
05063
Top
Aapo: That is fair and just. But still, let us hear everyone’s voice on matters that concern us all. AAPO. Tio estas justeco kaj ĝusteco. Sed ĉies vorton ni tamen ĉiam aŭskultu en niaj komunaj demandoj. 05063
Bottom
05064
Top
Juhani: To your advice in particular I shall always lend a willing ear. But I am chief. JUHANI. A1 viaj konsiloj precipe mi volonte turnos miajn orelojn. Sed mi estas la unua. 05064
Bottom
05065
Top
Aapo: True. But what punishment shall we settle on for him who is always obstinate, always against the rest? AAPO. Vero! Sed kian punon ni fiksu al tiu, kiu montras obstinecon kaj nerebonigeblan rezistemon? 05065
Bottom
05066
Top
Juhani: I’ll shut him in one of the caverns on yonder height, and carry a heavy pile of rocks to close up the cavern’s mouth. There he can sit a day or two, as matters and circumstances demand. Ay, there he can suck his nails and ponder over what causes his solitude. JUHANI. Lin mi metos tien en montkavernon kaj portos pezegajn ŝtonojn por bari la faŭkon de la groto. Tie Ii sidu unu tagon aŭ du, ĉiam laŭ cirkonstancoj. Jes, jes, tie li suĉu siajn ungojn, memorante, kia konduto apartenas al la paco. 05066
Bottom
05067
Top
Lauri: I won’t agree to that for one. LAURI. Mi ne aprobas la decidon. 05067
Bottom
05068
Top
Tuomas: Nor I. TUOMAS. Mi ankaŭ nc. 05068
Bottom
05069
Top
Timo: Am I then a wrinkly-faced badger, whose home is a stuffy mountain cave ? Far from it. TIMO. Cu mi estas strivanga melo, kies loĝejo estas ŝim-odora groto de monto. For tio! 05069
Bottom
05070
Top
Juhani: You begin to mutiny? JUHANI. Vi komencas ribeli. 05070
Bottom
05071
Top
Tuomas: That paragraph about punishment won't do, no. TUOMAS. Tiu paragrafo pri puno ne konvenas, ne konvenas. 05071
Bottom
05072
Top
Timo: Won’t hold water, as the saying goes. I’m no badger, nor skunk either. TIMO. »Ne taŭgas», diras proverbo. Mi ne estas arbara porko aŭ melo. 05072
Bottom
05073
Top
Juhani: Then behave yourself nicely and well, to escape the vengeful terror of my wrath. JUHANI. Tial kondutu ĉiam bone kaj dece, por eviti Ia punantan teruron de mia kolero. 05073
Bottom
05074
Top
Timo: But I’m no badger, nor wolf. Hey! I’m not even a bear, or a rat! Shame, for shame! Hey, hey! TIMO. Sed mi ne estas melo nek lupo. He, he! mi ne estas eĉ urso nek ia rato! Hontu iom. »Hontu, diris Jaakkola Juuti» he, he! 05074
Bottom
05075
Top
Aapo: May I be allowed to say a word ? AAPO. Ĉu oni permesas al mi diri vorton? 05075
Bottom
05076
Top
Juhani: Willingly. What did you wish to say? JUHANI. Volonte. Kion vi volas diri? 05076
Bottom
05077
Top
Aapo: That neither do I approve of that punishment paragraph which you would lay down for us, but look upon it as too cruel, too savage among brothers. AAPO. Ke ankaŭ mi ne aprobas tiun punparagrafon, kiun vi volus fiksi por uzo inter ni, kaj laŭ mia opinio ĝi estas inter fratoj tro kruda, bruta. 05077
Bottom
05078
Top
Juhani: Oh, you do not approve? You do not approve? Do you really not approve? Then tell us a wiser paragraph, as I never seem to know what is right, what wrong. JUHANI. Do vi ne aprobas? Cu vi ne aprobas? Ĉu vi vere ne aprobas? Diru do pli saĝan paragrafon, ĉar mi neniam komprenas, kio estas ĝusta, kio malĝusta. 05078
Bottom
05079
Top
Aapo: That I won’t do. AAPO. Tion mi ne diras. 05079
Bottom
05080
Top
Juhani: Tell us the new, approved paragraph, you, Jukola’s sage. JUHANL Diru la novan, aprobindan paragrafon, vi profeto de Jukola. 05080
Bottom
05081
Top
Aapo: Far from the honour of sage. But this. . . AAPO. Mi estas malproksime de la rango de profeto. Sed ĉi tiu ... 05081
Bottom
05082
Top
Juhani: The paragraph! The paragraph! JUHANI. La paragrafon, la paragrafon! 05082
Bottom
05083
Top
Aapo: This is. .. AAPO. Tia estas ... 05083
Bottom
05084
Top
Juhani: The paragraph, the paragraph! Out with the wise paragraph ! JUHANI. La paragrafon, la paragrafon! Diru Ia saĝan paragrafon! 05084
Bottom
05085
Top
Aapo: Are you mad ? Shouting there as though your breeches were ablaze. Why are you shrieking and wagging your head like a garden-owl? AAPO. Cu vi estas freneza? Vi ja krias kvazaŭ vi sidus kun fajro en via pantalono. Kial vi kriegas kaj skuas la kapon kiel strigo? 05085
Bottom
05086
Top
Juhani: The paragraph ! I cry madly. The brand new and old wise paragraph! Say it and I’ll listen speechless as a roach to a frog’s croaking. JUHANI. La paragrafon! mi krias laŭte. Tiun tute novan kaj malnovan saĝan paragrafon! Diru ĝin, kaj mi aŭskultos silente kiel perko ia kvakadon de rano. 05086
Bottom
05087
Top
Aapo: This is my idea in the matter. He who scorns advice and warnings and always stirs up mischief, sowing the seed of discord among us, let him be removed from our midst, let him be driven far away. AAPO. Jena estas mia penso pri ia afero: Li, kiu malŝatas la konsilojn kaj avertojn, montrante ĉiam nur maiicon, ĵetante inter ni semon de maipaco, li estu forigata de nia Iigo, estu forpelata malproksimen. 05087
Bottom
05088
Top
Tuomas: Let this be the law. TUOMAS. Tio cstu la dekreto. 05088
Bottom
05089
Top
Lauri: I agree to that. LAURI. Al tio mi konsentas. 05089
Bottom
05090
Top
Timo: I too. TIMO. Ankaŭ mi. 05090
Bottom
05091
Top
Simeoni: We all agree to that together. SIMEONI. Al tio ni konsentas ĉiuj komune. 05091
Bottom
05092
Top
Juhani: Hm. That’s settled then. And remember, the one who feels like getting frisky after this, it’s a hare’s passport in his fist, a kick in the buttocks and the open road for him. What work shall we start on tomorrow, you blackamoors? Oh I’ll teach you yet. JUHANI. Hm! Estu decidite. Kaj memoru: kiu de nun volas kaprici, Ii ricevos leporan pasporton en sian manon, pied-baton al la postaĵo kaj longan vojon antaŭ si. — Kiun laboron ni entreprenos morgaŭ, vi nigruloj? Certc mi donos al vi instruon. 05092
Bottom
05093
Top
Aapo: Still a little disgruntled; but that needn’t dim our calm and bright spirits in this evening hour. AAPO. Iom kolera; sed tio nun ne malserenigas nian trank-vilan kaj helan animon dum ĉi tiu vespera momento. 05093
Bottom
05094
Top
Juhani: What shall we begin on when the day dawns? JUHANI. Kiun laboron ni komencos, kiam la suno leviĝos? 05094
Bottom
05095
Top
Aapo: The building of our cabin comes first of course. AAPO. Kompreneble estas la konstruo de nia domo la unua. 05095
Bottom
05096
Top
Juhani: That’s so. Early tomorrow let four men, each with an axe-shaft in his paw, start at their corners, these men being I myself, Tuomas, Simeoni and Aapo. The others can square the logs and roll them up to us. And as soon as the cabin and a tiny storehouse are ready, all hands to gathering food on hunting and fishing trips. Remember that! JUHANI. Jes, tiel estas. Morgaŭ matene prenu lokon kvar viroj, ĉiu kun hakilo en la mano, sur sia angulo, kaj estu tiuj kvar viroj: mi mem, Tuomas, Simeoni kaj Aapo. La aliaj ĉirkaŭhaku kaj rulu la trabojn al r.i supren. Kaj post kiam nia domo kaj maigranda provizeja budo estos pretaj, tiam ĉiu knabo iru por koiekti nutraĵon, al ĉasado kaj a! fiŝkaptado. Tion memoru! 05096
Bottom
05097
Top
At last they finished their meal and lay down to rest in the shelter of the hut. Night came, a cloudy, yet calm May night. In the wilds the owl screeched hoarsely, the wild duck quacked on the lake, and now and again the sharp whistle of a bear was heard from afar. Otherwise there was peace and a deep silence in nature. But on the brothers in their turf-roofed hut sleep seemed loath to come. Speechless, but tossing from side to side, they pondered over the way of the world and the instability on life. Tiel ili finis fine sian manĝon kaj iris por ripozi en ŝirmo de la karbistkabano. Venis nokto, nuba sed senventa maja nokto. En la arbarego kriis gufo per sia raŭka voĉo, sur Linkolago knarvoĉis anasoj kaj tiam kaj iam aŭdiĝis el malproksimo la akra fajfo de urso. Cetere regis en la naturo kvieto kaj profunda silento. Sed Ia delikatflugila es. taĵo Dormeto ne volis viziti la fratojn en la herbaĵkovrita budo. Silentaj, sed sin turnante de unu flanko al la alia, ili pensis pri la iro de ĉi tiu mondo kaj pri la ŝanĝiĝemo de nia vivo. 05097
Bottom
05098
Top
Aapo: I believe not a single eye has closed yet. AAPO. Ankoraŭ nenies okulo fermiĝis, mi kredas. 05098
Bottom
05099
Top
Juhani: Timo’s already asleep, but we others wriggle and twist here like sausages in a boiling cauldron. Why are we so wide-awake ? JUHANI. Dolĉe jam dormas Timo, sed ni aliaj ĉi tie nin tordadas kaj turnadas kvazaŭ kolbasoj en bolanta kaldrono. Kial ni estas ĉi tiel sendormaj? 05099
Bottom
05100
Top
Aapo: The path of our lives has taken a sharp turn today. AAPO. La vojo de nia vivo faris hodiaŭ abruptan turnon. 05100
Bottom
05101
Top
Juhani: That’s what makes me so uneasy, so very uneasy in my mind. JUHANI. Pro tio mia animo estas maltrankvila, tre mal-trankvila. 05101
Bottom
05102
Top
Simeoni: Dark is the state of my heart. What am I? A prodigal son. SIMEONI. Malluma estas la stato de mia koro. Kio estas mi? Erarinta filo. 05102
Bottom
05103
Top
Juhani: Hm. A lost sheep in the wilderness. JUHANI. En dezcrto perdita ŝafo. 05103
Bottom
05104
Top
Simeoni: Leaving our neighbours and Christian fellows like this. SIMEONI. Tiel ni foiiasis la najbarojn kaj la kristanajn proksimulojn. 05104
Bottom
05105
Top
Tuomas: Here we are and here we stay as long as the forest yields fresh meat. TUOMAS. Ci tie ni estas kaj ĉi tie ni restos tiel longe, kiel troviĝas freŝa viando en arbaro. 05105
Bottom
05106
Top
Aapo: All will turn out well if only we always set to with common sense. AAPO. Cio bone sukcesos, se ni ĉiam laboros kun prudenta menso. 05106
Bottom
05107
Top
Simeoni: An owl’s hooting yonder in the wilds and its cry never bodes any good. Doesn’t it foretell fire, bloody battle and murder, like the old folks say. SIMEONI. Gufo tie en la arbarego kriadas kaj ĝia kriado neniam antaŭdiras bonon. Antaŭdiras bruladon, sangajn intcrbatiĝojn kaj murdojn, kiei diras maljunaj homoj. 05107
Bottom
05108
Top
Tuomas: To hoot in the forest is its job and has no meaning. TUOMAS. Kriado en arbaro estas ĝia tasko kaj sen ia sig-nifo. 05108
Bottom
05109
Top
Eero: Here we are in our village, on Impivaara’s turf-roofed farm. EERO. ĉi tie. estas vilaĝo, la herbaĵtegmenta domo de Impivaara. 05109
Bottom
05110
Top
Simeoni: Now the seer has changed his perch and hoots on the ridge of the height. There, once upon a time, as the tale tells us, the ”Pale Maiden” used to pray forgiveness for her sins, all through the night, summer and winter. SIMEONI. Sed nun la antaŭdiristo ŝanĝis lokon, ĝi kriadas tic sur Ia montdorso. Tic iam en pasinta tempo, kiel rakonto diras, petegis »La pala virgulino» pardonon pro siaj pekoj, petegis ĉiunoktc en vintro kaj en somero. 05110
Bottom
05111
Top
Juhani: It was from her the place got the name Impivaara, or ”Maiden’s Height”. I once heard the story as a child, but most of it has already faded from my memory. Brother Aapo, tell us the tale again to while away this dismal night. JUHANI. Pro ŝi ja ĉi tiu monto ricevis la nomon Impivaara. Mi foje, estante infano, aŭdis tiun rakonton, sed ĝi jam plej-parte forgesiĝis. Frato Aapo, vi ĝin rakontu al ni ĉi tic por pasigi la enuigan nokton. 05111
Bottom
05112
Top
Aapo: Timo snores like a man; but let him sleep in peace; I ’11 tell it to you others. AAPO. Timo ronkas kicl viro; sed li dormu en paco; mi volas rakonti al vi la fabelon. 05112
Bottom
05113
Top
The following tale of the Pale Maiden was now told by Aapo to his brothers. Sekvantan fabelon pri la pala virgulino rakontis nun Aapo al siaj fratoj: 05113
Bottom
05114
Top
In the caverns of this hill there once dwelt a horrible monster, the terror and death of all humans. The two great lusts and passions of his life were: to gaze on and finger his treasures in the deepest corners of the caverns, and to drink human blood, for which he thirsted greatly. But his power to use violence ended nine paces away from the hill, and so he was forced to use trickery on his excursions. He could change himself into anything he liked; and he was seen wandering around now in the form of a beautiful youth, now in the form of a lovely maiden, according to whether it was male or female blood he wanted. Many were overcome by the hellish delight of his glance, many gave up their lives in his fearsome caverns. In this way the monster tempted victims into his power. Loĝis iam en la grotoj de ĉi tiu monto terura dcmono, abo-meno kaj morto de homoj. Du voluptojn kaj pasiojn li havis en la vivo: rigardadi kaj tuŝadi siajn trezorojn en la profundaj kaŝejoj de la grotoj kaj trinki homan sangon, kiun li dezire soifis. Sed nur naŭ paŝojn de la monto li havis potencon al perforta konduto, kaj tial li devis praktiki ruzon dum siaj ekskursoj. Li povis ŝanĝi sian eksteraĵon en kian ajn li volis; kaj ĉirkaŭe en Ia regiono oni vidis lin iri iam kiel rava junulo, iam kiel belega virgulino, ĉiam laŭ tio, ĉu li volis trinki viran aŭ virinan sangon. Multaj estis venkitaj pro Ia infera beleco de lia rigardo, multaj perdis sian vivon en Ia teruraj grotoj de la dcmono. tiel la monstro delogis al si la malfeliĉajn viktimojn. 05114
Bottom
05115
Top
It was a mild summer night. A youth sat on the green sward, embracing his beloved, who rested on his bosom like a glowing rose. This was their farewell embrace, for the youth had to go on a journey and leave the friend of his heart for a time. ”Maiden”, said the youth, ”1 leave you now, but hardly will a hundred suns have risen and set before I see you again.” And the maiden said: ”Not the sun in its setting ever casts so loving a farewell glance at its world as I to my lover when he departs, nor the rising flame of day glow with a delight like to that in my eyes when I hasten to meet you again. And all that the bright day can hold of my soul is my thought of you, and in the dim world of dreams I will walk with you.” Thus spoke the maiden. But the youth said: ”Sweetly you speak, but why does my soul scent evil? Maiden mine, let us swear eternal faithfulness to each other here under the face of Heaven.” And they swore a sacred oath, swore before God and Heaven, and the forests and fells listened breathless to their words. And when the day broke they embraced for the last time and parted. Away hastened the youth, but the maiden roamed for long alone in the forest’s twilight, remembering her beautiful lover. Estis milda somernokto. Sur verda herbejo sidis junulo, ĉirkaŭprenante sian karulinon, junulinon, kiu kvazaŭ brilanta rozo ripozis ĉe lia brusto. Tio estis ilia adiaŭa kareso; ĉar Ia knabo devis forvojaĝi kaj disiĝi por kelka tempo de sia korami-kino. »Mia virgulino», tiel parolis la junulo, »nun mi foriros de vi, sed apenaŭ cent sunoj havos tempon leviĝi kaj maileviĝi antaŭ ol mi renkontos vin ree». Diris la junulino: »La suno subirante ne ĵetas tiel karan adiaŭan rigardon al sia mondo kiel mi al mia karulo, kiam li foriras, kaj leviĝante ne brilas la ĉiela lumo tiel belege kiel brilos miaj okuloj, kiam mi ree rapidos al vi renkonte. Kaj kio c! mia animo havos Iokon en la daŭro de klara tago, tio estos penso pri vi, kaj en la mal-lumeta mondo de la sonĝoj mi promenos kun vi.— Tiel la junulino, sed ree la junulo diris: »Belege vi parolis; sed kial mia animo antaŭsentas malbonon? Mia virgulino, nun ni Juru unu al la alia ĉiaman fidelecon ĉi tie sub la vizaĝo de la ĉielo.» Kaj ili faris sanktan ĵuron, ĵuris antaŭ Dio kaj la ĉielo, kaj scn-spirc aŭskultis iliajn vortojn la arbaroj kaj la montoj. Sed fine ĉe tagiĝo ili ĉirkaŭprenis unu la alian la lastan fojon kaj disiĝis. La junulo rapidis for, sed longan tempon promenis la junulino sola en arbara krepusko, memorantc sian belan karulon. 05115
Bottom
05116
Top
As she thus wanders in the dense forest, what marvellous being is this that comes forth to meet her? She sees a young man, noble as a prince and fair as that golden morning. In his hat a plume gleams and changes colour like a flame. From his shoulders hangs a cloak, blue as the sky and like the sky, spattered with stars. His doublet is white as snow; round his waist a purple belt is tied. He looks at the maiden and from his glance streams a flaming love, and his voice echoes blissfully as he says to her: ”Fear me not, sweet maid, for I am your friend and will grant you limitless joy if I may embrace you but once. I am a mighty man, treasure and jewels without end are mine, and I could purchase the whole of this world. Be my bride and I will take you to a splendid palace and seat you beside me on a shining throne.” This he said in an enticing tone and the maiden stood there dazed. She remembered the oath newly sworn and turned to go, but bent again towards the man, and a strange bewilderment possessed her mind. She turned towards the man, hiding her face with her hand as one who looks upon the sun; turned away, but looked once more upon the wondrous being. A mighty love shone thence to meet her, and suddenly the maiden sank into the prince’s arms. But away sped the prince with his prey, who lay in his arms as in a swoon. Over steep hills, across deep valleys, they fled without resting, and darker and darker grew the forest around them. The maiden’s heart beat uneasily and an anguished sweat ran down from her brow; for at last she noticed something beastlike, terrible, in the bewitching blaze of the creature’s eyes. She looked around her, and swiftly the gloomy spruce hurtled past them as her bearer sped on; she looked into the youth’s eyes and ghastly spasms shook her body, but a strange delight still gripped her soul. Kiam ŝi promenas en la densa pinaro, kia mirinda fantomo vcnas al ŝi rcnkonte? Ŝi vidas junan viron, noblan kiel princo kaj belegan kiel nuna ora matcno. Kvazaŭ fajra flamo Iumas kaj brilas la plumfasko de lia ĉapelo. Sur liaj ŝultroj pcndas mantclo, blua kicl ĉielo kaj ornamita kiel ĉielo kun brilantaj steloj. Lia Iaŭkorpa vesto estas blanka kiel neĝo, kaj ĉirkaŭ si li havas purpurruĝan zonon. Li rigardas la junulinon kaj el lia rigardo fluas flama amo, kaj dolĉe aŭdiĝas lia voĉo, kiam li parolas al la junulino: »Ne timu min, ĉarma virgulino, mi cstas via amiko kaj alportas al vi senliman feliĉon, se vi pcr-mesas, ke mi vin unu fojon ĉirkaŭprenu. Mi estas potenca viro, mi havas trezorojn, kaj multekostajn ŝtonojn sen limo, kaj mi povus aĉeti eĉ Ia tutan mondon. Venu kaj estu mia karulino, mi volas konduki vin en pompan kastelon kaj sidigi vin apud mi sur brilantan seĝon.» Tiel li parolis per agrabla voĉo kaj konsternite staris la junulino. §i memoris sian ĵus eldiritan ĵuron, kaj for ŝi volis iri, sed ree ŝi altiriĝis al la viro, kaj stranga konfuzo ŝin kaptis. A1 la viro ŝi turnis sin, kovrante per siaj manoj la vizaĝon kiel antaŭ radianta suno; for ŝi turniĝis ree sed rigardis ankoraŭ foje la mirindan fantomon. Potenca ravo brilis de tie al ŝi, kaj subite la junulino apogis sin kontraŭ la brusto de Ia bela princo. Sed la princo forrapidis kun sia kaptaĵo, kiu kvazaŭ scnkonscia kuŝis sur liaj brakoj. Trans krutajn montojn, trans profundajn valojn ili scnĉese iris, kaj ĉiam pli kaj pli maliuma fariĝis la arbaro ĉirkaŭ ili. Maltrankvile batis Ia koro de Ia junulino kaj ŝvito de doloro fluis de ŝia frunto; ĉar fine ŝi ekvidis kvazaŭ ion brutan, teruran en la sorĉa okulflamo de la fantomo. Ŝi rigardis ĉirkaŭen, kaj rapidc preterpasis la malhelaj piceoj, dum ŝia portanto rapide kuris; ŝi rigardis la vizaĝon de Ia junulo, kaj teruraj tremoj skuis ŝian korpon, sed stranga ravo tamen regis en ŝia koro. 05116
Bottom
05117
Top
They fared ever onward through the forests and at last saw a lofty hill pitted with dark caverns. And now, only a few paces from the hill, a horrible thing happened. The man in kingly attire suddenly became a hideous monster. Horns broke out upon his forehead, stiff bristles rustled on his neck, and the wretched maiden felt with pain his sharp claws at her breast. And there the hapless maiden shrieked, fought and struggled in her agony, but in vain. With an evil scream the monster dragged her to his deepest cave and sucked her blood to the very last drop. But now a miracle occurred: the life failed to leave the maiden’s limbs; bloodless, white as snow, she went on living, like a mournful spectre of death from the land beyond. The monster saw this with amazement and used both teeth and claws to the best of his power against his victim, but to no avail. At last he decided to keep her for ever at his side in the bowels of the hill. But what service could she do him? What profit could he draw from her presence there? He put her to clean his treasures and precious stones and to pile them unceasingly before him, for he never tired of looking at them. Ili iris ĉiam antaŭen tra arbaroj, kaj vidiĝis fine alta monto kaj ĝiaj mallumaj grotoj. Kaj nun, kiam ili estis cn distanco de kelkaj paŝoj de la monto, okazis teruraĵo. La viro en reĝa kostumo ŝanĝiĝis subite en teruran demonon: kornoj kreskis el lia kapo, en lia nuko estis rigidaj haregoj, kaj nun la mizera junulino sentis dolorc cn sia brusto liajn akrajn ungojn. Kaj tic la malfeliĉa virgulino kriis, baraktis en sia sufero, sed vanc. Kun malica krio la demono trenis ŝin en sian plej profundan groton kaj suĉis el ŝi la sangon ĝis la Iasta guto. Sed okazis mirindaĵo: la spirito ne eliĝis el la membroj de la junulino, sed ŝi restis viva, sensanga kaj neĝoblanka kiel malĝoja fan-tomo de morto cl la lando de Hadeso. Mirante Ia demono observis tion, uzis siajn ungojn kaj dcntojn ĉiufortc kontraŭ sia viktimo, sed tamcn ne povis malvivigi ŝin. Fine li decidis teni ŝin ĉe si en la mallumaj kavernoj. Sed kiajn laborojn ŝi povus fari, kian utilon aiporti al la dernono? Li ordonis la junulinon purigi liajn trezorojn kaj liajn multekostajn ŝtonojn, senĉese meti aron da ili antaŭ lin, ĉar li ne laciĝis rigardadi ilin kun admiro. 05117
Bottom
05118
Top
So for years the pallid bloodless maiden lived imprisoned in the height. But at night she was seen standing in silent prayer on its summit. Who gave her this freedom ? Was it the power of Heaven? Through the nights, in storm, in rain and biting frost she stands on the brow of the hill, praying forgiveness for her sins. Bloodless, white as snow, like an image, so silent, motionless she stands, hands on breast, head bent down. Not once dares the wretched maiden lift her brow towards Heaven; but towards the church tower on the forest’s distant edge her eyes are ever turned. For a secret voice still breathes hope in her ear, though no more than a distant spark, a thousand leagues away, does this hope gleam to her. Thus she spends her nights on the hill, and never a plaint falls from her lips, nor does her bosom ever rise or fall in sighs. So wears the gloomy night, but at dawn she is snatched into the cavern by the pitiless monster. Tiel dum jaroj vivas Ia pala, sensanga virgulino malliberigita en la sino de Ia monto. Sed nokte oni tamen vidas ŝin stari kicl silenta preĝanto sur la montdorso. Kiu donis al ŝi tiun liberecon? Cu la potenco de la ĉielo? — Sed ĉiujn noktojn, en ventego, en pluvo kaj en forta malvarmego ŝi staris sur Ia monta supraĵo, petegantc pardonon pro siaj pekoj. Sensanga, ncĝo-blanka kaj kiel bildo, tiel scnmova, silcnta ŝi staras kun la manoj sur la brusto kaj kun la kapo klinita malsupren. La kompatindulino ne kuraĝas lcvi sian frunton kontraŭ la ĉielo eĉ unu fojon, sed en direkto al la preĝeja turo, al malproksimaj arbarrandoj estas fiksitaj ŝiaj okuloj senĉese. Car tamen ĉiam sckreta voĉo flustras en ŝian orelon pri espcro; kvankam kicl malproksima fajrero, kvazaŭ el distanco de miloj da mejloj briletas al ŝi tiu cspero. Tiel ŝi pasigas siajn noktojn sur la monto, kaj ncniam aŭdiĝas de ŝiaj lipoj plendo; ne leviĝas, ne malleviĝas pro ekĝemoj la brusto de la peteganto. Tiel pasas la malluma nokto, sed ĉe tagiĝo ree Ia senkompata demono trenas ŝin en siajn grotojn. 05118
Bottom
05119
Top
Scarce had a hundred suns lit up the world before the maiden’s lover returned merrily from his journey. But no sweet bride hastened to meet him. He asked where the fair one tarried, but no one could give him answer. He sought her everywhere by day and night, untiringly, but in vain; the maid had fled like the morning dew, leaving no trace. And at last hope left him; he forgot the joy of life, and walked yet a while on earth, a silent shadow. Until one flaming morning the light of his eyes was dimmed in the night of death. Apenaŭ cent fojojn la suno estis lumiginta la teron antaŭ ol la junulo, la karulo de la junulino, revenis ĝojanima hejmen de sia vojaĝo. Sed lia ĉarma virgulino ne rapidis al li renkontc por deziri bonvenon. Li demandadis, kie restas la belulino, sed de neniu li ricevis informon. Ĉie ii ŝin serĉis nokte kaj tage, sen laciĝo, sed vane; la virgulino estis perdiĝinta sen postsigno kvazaŭ matena roso. Finc li pcrdis ĉiun esperon, forgesis la vivoĝojon kaj iradis ĉi tic ankoraŭ tempon kiel muta ombro. Foje fine, kiam la brilanta suno leviĝis, morta nokto mal-Iumigis la fajron de liaj okuloj. 05119
Bottom
05120
Top
But the maiden lived through years of terrible length; the days in the monster’s cavern, ceaselessly cleaning and piling up treasures under her cruel warder’s eyes, the nights on the hill. Nor dare she raise her forehead to the heavens, but to the church tower on the forest’s distant rim her eyes are ever strained. She makes no plaint, nor does her bosom ever rise or fall in sighs. Sed jarojn terure longajn pasigas la pala virgulino: la tagojn en la grotoj de la demono senĉese purigante kaj ordigante trezorojn antaŭ la okuloj de sia kruela turmcntanto; sed la noktojn ŝi pasigas sur la montsupraĵo. Sensanga, neĝoblanka kaj kiel bildo, tiel senmova, silenta ŝi staras kun la manoj sur Ia brusto kaj kun la kapo klinita malsupren. Ne kuraĝas ŝi levi sian frunton kontraŭ la ĉielo, nur en direkto al la preĝeja turo, al malproksimaj arbarrandoj estas fiksitaj ŝiaj okuloj senĉcse. Ŝi ne plendas; ne leviĝas, ne malleviĝas pro ekĝemoj Ia brusto de la peteganto. 05120
Bottom
05121
Top
It is a light summer night. The maiden stands again on the hill, thinking of the time she has passed in cruel imprisonment; and a hundred years have gone by since she parted from her friend. Horror seizes her, her mind swoons and cold beads of sweat drop from her brow to the mossy ground as she pictures the length of those years. Then for the first time she dared to look up at the sky, and presently she saw a wondrous light approaching her like a star out of eternal distance. And it was no shooting star, but the transfigured youth, a gleaming sword in his hand. His face seemed deliciously familiar, and the maiden’s heart beat quicker, for now she recognized her former bridegroom. But why the sword? It filled the maid with dread, and in a faint voice she uttered: ”It this sword that ends at last my pain ? Here is my breast, young hero, strike with your gleaming sword and if you can, then grant me death, for which I have thirsted so long.” Thus she spoke on the hill; but the youth brought her, not death, but the divine breath of life, which moved already round her like a perfumed morning wind. With loving glance he folded her in his arms, kissed her, and soon the bloodless maiden felt a thin stream of blood rush like the fairest torrent through her veins; her cheek glowed like a cloud at dawn and joy shone from her white forehead. Resting her curly head on her bridegroom’s arm she looked up into the sunlit heights, purging her breast of a century’s pain in a sigh; and the youth’s fingers strayed in her curls, which fluttered prettily in the wind. Blissful was the hour of rescue and the morn of her day of deliverance. Birds warbled in the spruce on the sides of the mighty hill, and in the northeast rose the sun’s glowing rim. Like to that other morning when the friends had parted on the green sward was this morn. Estas hela somernokto. Sur la monto staras ree Ia virgulino, memoras Ia tempon, kiun ŝi pasigis en la turmenta malliberejo; kaj jaroj jam cent pasis de tiu tago, kiam ŝi disiĝis de sia kor-amiko. Ŝi konsterniĝas, ŝiaj pensoj turniĝadas kaj malvarmaj ŝvitperloj ruliĝas de ŝia frunto malsupren sur la muskan grundon de la monto, kiam ŝi rememoras la longecon de la pasintaj jardekoj. Tiam ŝi kuraĝis la unuan fojon rigardi supren al la alto, kaj post momento ŝi ekvidis mirindan lumon, kiu kiel fluganta stelo ŝajnis proksimiĝi al ŝi el malproksimaj spacoj. Sed ju pli proksimen tiu lumo al ŝi venis, des pli ĝi ŝanĝis sian aspekton. Kaj ĝi ne estis iu fluganta stelo, sed lume aliformita junulo, kun fulmanta glavo en Ia mano. E1 tiu vizaĝo brilis dolĉa konateco, kaj forte komencis bati Ia koro de la junulino; ĉar nun ŝi ekkonis sian antaŭan fianĉon. sed kial li proksimiĝas kun glavo en la mano? Tio elvokis timemajn pensojn en la junulino, kaj ŝi diris kun malforta voĉo: Cu tiu glavo fine ĉesi-gos miajn suferojn? Ci tie estas mia brusto, juna heroo, frapu kun via brila ŝtalo ĉi tien, kaj, se vi povas, donacu al mi la morton, kiun mi jam Ionge, longe sopiris.» Tiel ŝi parolis sur la monto, sed la junulo ne alportis al ŝi morton, sed dolĉan ekbrilon de vivo, ekbrilon, kiu kvazaŭ bonodora matenblovo zumante turniĝadis ĉirkaŭ la pala virgulino. La ame rigardanta junulo premis ŝin al sia brusto, kisis ŝin, kaj tuj sentis la sen-sanga virgulino, ke delikata sango fluas kvazaŭ dolĉa torento en ŝiaj vejnoj, ŝiaj vangoj brilis kiel nubo de matenruĝo, kaj ĝojon radiis la hela frunto. Kaj ŝi ĵetis sian buklan kapon sur Ia brakon de sia fianĉo, ekrigardis al la klara alto, elĝemante el sia brusto la dolorojn de jardekoj; kaj la fingroj de la junulo migradis en ŝiaj bukloj, kiuj bele flirtis en la malforta vento. Belega estis la momento de savo kaj la matcno de liberiĝo. Birdoj kantis en piceoj ĉe la randoj de tiu sovaĝa monto kaj el Ia nordoriento leviĝis Ia brilanta disko de la suno. Estis ĉi tiu mateno simila al tiu mateno, kiam la geamikoj iam sur verda herbejo disiĝis por Ionga tempo. 05121
Bottom
05122
Top
But now the fierce monster, his bristles wrathfully erect, clambered up the hill to drag the maiden down to his pit. But hardly had he stretched his claws towards her, when the youth’s sword, swift as lightning, pierced his breast; and the black blood spouted on the hill. The maiden turned away her head at the sight and pressed her brow to the youth’s breast as the monster, with a fearful cry, gave up his life and rolled down the hill. Thus was the world delivered from a terrible scourge. But in the bright embrace of a silver cloud the youth and maiden were wafted into the sky. On her bridegroom’s knees the bride rested, and pressing her brow to his bosom, smiled happily. Through space they flew, and deep in the giddy depths the forest, hills and winding valleys were left behind. Until at last all faded from their sight as in a cloud of blue smoke. Sed nun la kolerema demono kun vostoj supren etenditaj pro kolero, rampis supren sur la monton por kapti la virgulinon al siaj keloj ree. Sed apenaŭ li etendis siajn ungojn al la junulino, kiam la glavo dela junulo, rapidekiei fulmo.trapikis lian bruston; kaj sur la monton disŝprucis lia nigra sango. For turnis la junulino sian vizaĝon de tiu vidaĵo, premante sian frunton al la brusto de sia amiko, kiam Ia demono, aĉe kriegante, mortis kaj falis de la montdeklivo malsupren. Tiel liberiĝis la mondo de terura monstro. Sed en arĝenta nubo leviĝis la junulo kaj la virgulino supren en regionojn de la alto. Sur la genuoj de sia fianĉo kuŝis Ia fianĉino kaj premantc sian frunton al lia brusto, ridetis feliĉa. Tra spacoj ili rapidis, kaj malsupre en malproksima profundo restis arbaroj, montoj kaj multbranĉaj valoj. Kaj ĉio antaŭ iliaj okuloj malaperis kvazaŭ en blua fumo. 05122
Bottom
05123
Top
Such was the tale of the Pale Maiden told by Aapo to his brothers on that sleepless night in the turf-roofed hut on Impivaara clearing. Tio estis la fabelo pri la pala virgulino, kiun Aapo rakontis al siaj fratoj en la herbaĵtegita kabano dum tiu sendorma nokto ĉe la deklivo de Impivaara. 05123
Bottom
05124
Top
Juhani: Here’s Timo waking just as our tale ends. JUHANI. Sed vekiĝas Timo ĝuste kiam finiĝas nia rakonto. 05124
Bottom
05125
Top
Timo: Why don’t you sleep in peace, boys? TIMO. Kial vi ne dormas pace, fratoj? 05125
Bottom
05126
Top
Juhani: Here’s been a mighty telling of tales. Ay, that was the tale of the former maiden and the monster. JUHANI. Oni ĉi tie rakontadas multe, — Jes, tio estis la rakonto pri la iama knabino kaj la demono. 05126
Bottom
05127
Top
Simeoni: But they say this awful monster still lives. Hunters have seen him; he has only one eye that shines in the dark like a glowing cinder. SIMEONI. Sed oni diras, ke tiu terura demono ankoraŭ vivas. ĉasistoj lin vidis kaj li havas nur unu okulon, kiu brilas en nokta mallumo kvazaŭ ardanta karbo. 05127
Bottom
05128
Top
Juhani: What was it happened a few years ago to old man Kuokkala, now sleeping with the Lord? One spring, while he was out at the capercaillies’ mating-time and awaited the passing of midnight by his camp-fire on this clearing, he saw over there at the foot of the hill that same glow and heard a voice that kept on asking endlessly: ”Shall — I — chuck — it, shall — I — chuck — it?” It asked that many thousand times over, until the old man, one of the old sort whose heart didn’t start beating for any little thing, got mad at last and answered in a fierce voice: ”Chuck it then, you Devil!” JUHANI. Jes, kio okazis antaŭ kelkaj jaroj al Ia maljunulo de Kuokkala, al li, kiu nun ripozas en la sino de la Sinjoro. lun printempon, estante ĉe Iudo de urogaloj kaj atendante, ĉe bivakfajro, ĉi tie sur la deklivo la pason de noktomezo li vidis tic ĉe la montmalsupro la saman lumantan brilon kaj aŭdis voĉon, kiu scnĉese demandis: »ĉu mi fetu, ĉu mi ĵetu?»; tiel li demandis multajn milojn da fojoj, tiel ke la maljunulo, kiu estis el malnova radiko kaj kies koro ne bategis pro bagatelo, fine koleriĝis kaj respondis per akra voĉo: »}etu, lasu veni kaj forpreni!» 05128
Bottom
05129
Top
Timo: But ah! no more was needed. TIMO. Sed neniom pli estis bezone. 05129
Bottom
05130
Top
Juhani: Tell us, Timo, what happened. JUHANI. Jes, rakontu kio okazis. 05130
Bottom
05131
Top
Timo: Why, in a minute a grinning skeleton came crashing on to the old man’s fire as though thrown by ten men and put out the blaze to the very last spark. But at that the old man snatched up his rifle and toddled off out of sight of the whole hill, although, as Juhani here said, he was one of the old sort whose heart didn’t start beating for every little thing. TIMO. Jen, venis post momento grimacanta skeleto al la bivakfajro de la maljunulo, venis falante, kvazaŭ el manoj de dek viroj ĵetita kaj estingis la fajron plene ĝis la lasta fajrero. Sed nun la maljunulo kaptis la pafilon kaj foriris rapide el la proksimo de la monto, kvankam, kiel diris Juhani, li estis el malnova radiko kaj lia koro ne saltis pro bagatelo. 05131
Bottom
05132
Top
Simeoni: We’ve come to a very devils’ lair. SIMEONI. Ni do translokiĝis ĉi tien al la urbo de demonoj kaj diabloj. 05132
Bottom
05133
Top
Aapo: Here we have come and here we shall stay without Tear. Even if he were still alive, the monster is now very weak; that is shown by his behaviour towards old man Kuokkala. All he could do in his spite was to put out the fire, and even t hat only when the man gave him leave. His power was broken for ever by the young man’s sword. AAPO. Ci tien ni translokiĝis kaj ĉi tie ni loĝos sen timo. La demono, se li eĉ ankoraŭ vivus, estus tute senpotenca; tion ja montris lia konduto kontraŭ lamaljunulo de Kuokkala. En sia kolero li povis estingi la fajron, kaj eĉ tion nur post permeso de la viro mem. Lian potencon rompis por ĉiam la glavo de la sankta junulo. 05133
Bottom
05134
Top
Juhani: I can’t help feeling pity though for the maiden in (he bowels of the earth, a girl with that accursed bristle-neck. JUHANI. Sed la knabinon en la mallumo de montinterno mi devas kompati, la knabinon en kunesto kun tiu malbenita nukharulo. 05134
Bottom
05135
Top
Simeoni: Why didn’t she stand firm against temptation? SIMEONI. Kial li ne kontraŭstaris la tenton. 05135
Bottom
05136
Top
Juhani: Oh, my son, don’t say that! How would it be, for instance, if in some flowery vale of peace a king’s daughter were to meet you, fair as a rose and flower, trip towards you in silks, ribbons and the smell of pomades, in glittering golden frippery like a peacock; if a wench like that met you and wanted to cuddle and kiss you, how would it be with your miserable heart? I ask you, Simeoni? JUHANI. Ho, knabo, ne diru tiel! Kiel okazus, se ekzemple en iu floranta, paca valo al vi venus renkonte reĝidino, bela kiel rozo kaj floro, trotetus al vi en silko, en ŝaloj kaj en odoro de pomado, en brilantaj oraj franĝoj kiel pavo, kaj tia koketulino paŝus al vi renkonte kaj volus vin ĉirkaŭprcni kaj kisi vin, kio okazus al via kompatinda koro? Mi demandas, Simeoni. 05136
Bottom
05137
Top
Simeoni: I’d pray for strength in belief. SIMEONI. Mi petcgus forton en kredo. 05137
Bottom
05138
Top
Juhani: Hm. JUHANI. Hm. 05138
Bottom
05139
Top
Timo: I wouldn’t let her come cuddling me and still less lip-smacking. Keep away from me, I’d say, keep, you jade, at a distance, or I’ll fetch a stick from yonder thicket and lay it on until your back is mottled tomorrow worse than a lady-bird’s wing. That’s what I’d do without any mercy. It’d show her. TIMO. Mi ne lasus ŝin ĉirkaŭpreni min kaj ankoraŭ malpli kisi min. Restu for de mi, mi dirus, restu for, ruzulino, en sufiĉa distanco de mi, aŭ mi prenos bastonon el arbetaro kaj batos tiel ke via dorso morgaŭ brilos pli multkolore ol la flugiloj de kokcinelo. Tiel mi agus sen eĉ ioma kompato. Tio sufiĉus, mi kredas. 05139
Bottom
05140
Top
Juhani: Oh little brother! I believe you would talk differently if you had looked around you a little more in this world, if you had been, for instance, in Turku Town. That’s what I did when I drove the bulls there from Viertola Manor. I saw more than one thing to wonder at there, saw how pomp and glitter can turn the heads of sons of men. Ah me, ah rowdy village, ah wordly life indeed! There rattles a carriage, here another, and in them sit the most fly-away fools with whiskery faces, and girls like porcelain dolls, spreading far around them a thick scent of costly oils and ointments. But look yonder! Help and save me! There, all in gilded feathers, minces a real jewel of a madam or miss, whatever she be. See her neck! White as curdled milk, cheeks red as the plague, and the eyes in her head burn like two bonfires in daylight as a true rapscallion of a lad sails up to her in a hat, shiny black tails, and peeps — well, may the Devil himself take you! — peeps at her through a square bit of glass that gleams in the rascal’s left eye. But now — by the Seven Smiths ! — now they bob and bow on both sides, and see the woman purse up her mouth to a real strawberry of a mouth and twitter like a swallow on a sunlit roof, and the nob before her wag his hand and his tail, wave his hat and scrape his foot till the paving strikes sparks; ah, that was a game for you. Oh jays that you are, thinks I to myself, a bit of a boy, standing here at the street corner, a bunch of raw hides on my shoulder and staring mouth agape at this twittering. JUHANI. Ho ve, mia frateto! mi kredas, ke. vi parolus ali-maniere, se vi estus iom pli rigardinta ĉirkaŭ vi en ĉi tiu mondo, se vi ekzemple estus estinta en la urbo Turku. Tion mi faris, kiam mi pelis tien bovojn el la bieno Viertola. Vidis mi tie multon por miri, mi vidis kiel pompo kaj lukso povas konfuzi la kapojn de homidoj. Ho ve al vi, ho ve la bruanta vilaĝo, ho ve la ŝanĝiĝema vivo! De tie venas brue kaleŝo, de ĉi tie venas brue kalcŝo kaj en la kaleŝoj sidas ĉiaspecaj lipharaj arlckenoj, sidas knabinoj kvazaŭ porcelanaj pupoj eligante malproksimen ĉirkaŭe densan odoron de multekostaj oleoj kaj ŝmiraĵoj. Sed rigardu tien! Benu kaj gardu! de tie ja nun trotetas en oraj franĝoj vera petolaspekta «mamzclo» aŭ fraŭ-lino aŭ io tia. Jen ŝia kolo! Blanka kiel lakto, la vango pestruĝa, kaj la okuloj brulas en ŝia kapo kvazaŭ du fajregoj en sunbrilo, kiam al ŝi venas rcnkontc pompaĉulo, en ĉapelo, en brilnigra frako kaj rigard ... diablo vin prenu! — rigardas tra kvadrat-forma vitro, kiu brilas ĉe Ia maldekstra okulo de la dando. Sed jen nun... sep forĝistoj min prenu! nun oni ambaŭflanke ri-verencas, kaj jen kiel la ino nun vere pintigas sian buŝon je fragobuŝo kaj trilas kiel hirundo sur suna tegmento, kaj la dando antaŭ ŝi movas siajn manojn kaj sian voston, svingas sian ĉapelon kaj skrapas per la piedo tiel ke la ŝtonstrato fajrcras, jen tio estas vere ludado. Ho, vi pigoj mem! pensis mi knabeto, starante ĉe stratangulo kun amaso da freŝaj bovfeloj sur la ŝultro, kaj kun la buŝo en ridcto rigardante tiun tetroludon. 05140
Bottom
05141
Top
Tuomas: Gentlefolk are fools. TUOMAS. Sinjoroj estas arlekenoj. 05141
Bottom
05142
Top
Timo: And childish as milk-chinned brats. So they eat, too, with rags over their chests and without — dog take me — knowing enough to lick their spoons clean when they rise from table; that I have seen with my own eyes to my great surprise. TIMO. Kaj infanecaj kiel Iaktbarbaj infanaĉoj. Eĉ ili manĝas kun tukaĉoj sur Ia brustoj, kaj ili — hundo min prenu — ne scias leki sian kuleron, kiam ili leviĝas de la tablo; tion mi vidis per miaj propraj okuloj je mia granda miro. 05142
Bottom
05143
Top
Simeoni: But at tricking and cheating a farmer they are man enough. SIMEONI. Sed trompi kaj prirabi kamparanon, al tio ili estas kapabiaj. 05143
Bottom
05144
Top
Juhani: True. Among gentlefolk there is much that is womanish and silly, that I saw on my trip to Turku. But look you, when a simpering wench like that, in real scented oils and flying laces, comes near, it’s not to say that the heart of a son of man doesn’t begin to flutter. Ay, boys, the lusts of this world tempt strongly, that I noticed on my trip to Turku. And I say once again, that my heart bleeds for the maiden on yonder height. It was time for her to be saved from Hell and to sail with her friend to a haven of peace, to which may God help us also in His time. In this hope let’s try to sleep now. There’s still another marvellous tale about this hill, but it can keep for the present and let’s all try to sleep. Go, however, Simeoni, and cover the glowing cinders with ashes, so that I needn’t sit tinkling my fire-irons and waving a bunch of hay tomorrow, but can begin at once hammering at the end of a log like a redcrested woodpecker. Go now. JUHANI. Vero, ke ekzistas en la sinjora mondo multe da virinajo kaj ridindaĵo, tion mi rimarkis dum mia vojaĝo al Turku. Sed jen, kiam al ni proksimiĝas en odoro de ŝmiraĵoj kaj en flirtantaj kolkrispoj tia flatema virinaĉo, tiam ne estas mirinde, se saltetas la koro de homido. Jes, jes, knaboj! La monda volupto tcntas fortc; tion mi vidis dum mia vojaĝo al Turku. Kaj mi diras ankoraŭ unu fojon, ke mia koro kom-patas la knabinon tie sur la monto. Kaj jam estis tempo por ŝi saviĝi el Ia infero kaj velveturi kun sia amiko en pacan ha-venon, kien Dio ankaŭ nin fine helpu. En tiu espcro ni nun penu ekdormi. Pri ĉi tiu monto ekzistas ankoraŭ unu mirinda rakonto, sed ĝi restu ĝis alia fojo kaj ni penu nun dormi. — Iru tamcn, Simeoni, kaj kovru la ardaĵon per cindro, por ke mi ne bezonu morgaŭ matenc klaketi fajroŝtalon kaj svingi herbfaskon, sed povu tuj komenci martcladi trabokapon kiel ruĝverta pego. Nun iru. 05144
Bottom
05145
Top
Simeoni went to do Juhani’s bidding, but came quickly back with hair erect and eyes starting out of his head. Stut-teringly he uttered something about a strange burning eye out there near the cart. At that the others too were startled, and bidding God to bless them body and soul they went out of the hut in a group; and their hair resembled a wind-gathered tangle in the crown of a birch. Motionless, silent as statues they stood, staring in the direction shown by Simeoni’s pointing finger. Without blinking they stared, and saw beyond mistake a weird gleam near the cart, which sometimes, disappeared, but soon showed itself again. They might have deemed it the lone eye of their horse Valko, only no whiteness loomed around it, but rather something black, and there was no sound of the bell. Pondering thus, the brothers stood without moving; but at last Tuomas said in a somewhat stern tone: Simeoni iris por plenumi la ordonon de Juhani, sed revenis baldaŭ kun elstaranta hararo kaj kun turniĝantaj okuloj en la kapo. Balbutante li parolis ion pri stranga, brulanta okulo tie ekstere ĉe la ŝarĝveturilo. Pro tio ankaŭ la aliaj ekleviĝis, sin benis je animo kaj korpo, kaj eliris ĉiuj kune el sia kabano; kaj iliaj hararoj similis al ventnesto en betulo. Senmovaj, kvazaŭ mutaj kolonoj ili staris, fikse rigardantc en direkto, kien montris la fingro de Simeoni. Ili rigardis sen palpebrumo kaj fakte ili vidis post Ia ĉaro strangan brilon, kiu iam malapcris, sed baldaŭ ree montris sian brilantan lumon. Ili eble estus konjektintaj, ke tio estas la sola okulo de Blanko, sed tie estis videbla nenia blankaĵo, sed kontraŭe io nigra, kaj ne aŭdiĝis sono de tintilo. Tiel pensante la fratoj staris senmovaj; sed fine tamen Tuomas diris per akra voĉo: 05145
Bottom
05146
Top
Tuomas: What do you want? TUOMAS. Kio mankas? 05146
Bottom
05147
Top
Juhani: For God’s sake don’t talk so high and mighty to him. It’s him! What shall we do now, brothers? It’s him! What shall we say to him ? JUHANl. Pro Dio ne komencu paroli kun li tiel malrespckte. — Estas li! Kion ni nun faru, fratoj? Estas li! Kion ni diru al li? 05147
Bottom
05148
Top
Aapo: I surely don’t know. AAPO. Mi vere ne scias. 05148
Bottom
05149
Top
Timo: Now a verse of a hymn would do good. TIMO. Nun verso de psalmo estus bona. 05149
Bottom
05150
Top
Juhani: Doesn’t one of us know a single prayer by heart? Pray, dear brothers, out with something in God’s name, whatever comes into your heads, without any bothering about suiting the text to the occasion. Read the Home Baptism Service, brothers dear, if you know nothing else. JUHANI. Cu neniu el ni memoras parkere eĉ unu preĝon? Legu, karaj fratoj, eligu en Ia nomo de Dio kion ajn vi memoras, kio nur vcnas al via kapo, sen ia akordigo de la biblia sentenco kun la nuna stato. Legu eĉ el urĝobapta preĝo, karaj fratoj. 05150
Bottom
05151
Top
Timo: l’ve known one and another passage of the hymnbook in my time, but now it’s as though a fearful prop were holding up the door of my brain. TIMO. Mi scipovis kelkajn partojn el la psalmaro, sed nun estas kvazaŭ terura baraĵo ĉe la pordo de mia kapo. 05151
Bottom
05152
Top
Simeoni: The spirit won’t allow you to speak, any more than he will me. SIMEONI. La spirito ne permesas al vi paroli kaj ankaŭ ne al mi. 05152
Bottom
05153
Top
Timo: Ay, he won’t allow me. TIMO. Li ne permesas. 05153
Bottom
05154
Top
Juhani: This is terrible! JUHANI. Estas terure! 05154
Bottom
05155
Top
Aapo: Terrible! AAPO. Terure! 05155
Bottom
05156
Top
Timo: Truly terrible! TIMO. Vere terure! 05156
Bottom
05157
Top
Juhani: What can we do? JUHANI. Kion fari? 05157
Bottom
05158
Top
Tuomas: A firm stance is best, I believe. Let us ask him who he is and what he wants. TUOMAS. Firma konduto kontraŭ li estas laŭ mia opinio plej bona. Ni demandu, kiu li estas kaj kion li deziras. 05158
Bottom
05159
Top
Juhani: Let me ask him. Who are you? Who are you? Who are you and what do want of us? — Not a word in answer. JUHANI. Lasu min demandi. Kiu vi estas? Kiu vi estas? Kiu vi estas kaj kion vi deziras de ni? — Eĉ ne vorton responde. 05159
Bottom
05160
Top
Lauri: Lay hold of embers. LAURl. Ni prenos ardajn karbaĵojn. 05160
Bottom
05161
Top
Juhani: We’ll lay hold of embers from the fire and baste you to a turn unless you say your name, your family and your errand. / JUHANI. Ni prenos ardajn karbaĵojn kaj faros el vi rostaĵon, se vi ne diras vian nomon, vian familian nomon kaj vian komision. 05161
Bottom
05162
Top
Lauri: No, I meant let’s grab the embers at once. LAURI. Ne, mia intenco estis, ke ni prenu la karbaĵojn tuj. 05162
Bottom
05163
Top
Juhani: If we dared. JUHANI. Se oni kuraĝus. 05163
Bottom
05164
Top
Tuomas: One death we owe to the Lord. TUOMAS. Unu morto estas ŝuldata al la Sinjoro. 05164
Bottom
05165
Top
Juhani: Ay, we owe the Lord one death! Embers in fist, boys! JUHANI. Jes, unu morto estas ŝuldata al la Sinjoro! Ni prenu la karbaĵojn! 05165
Bottom
05166
Top
Soon they stood in a row, burning brands for weapons in their hands. Foremost stood Juhani, his eyes round as an owl’s, staring at the eye behind the cart, which with a fine glow stared back at him. So stood the brothers with their fiery weapons on the nightly clearing; and a lapwing cried from the mountain spruce, the dismal wilds below them breathed heavily, and dark clouds covered the arch of the sky. Baldaŭ ili staris en vico kun ardaj karbaĵoj en la manoj kiel armiloj. La unua staris Juhani kun okuloj rondaj kicl de gufo, kaj rigardantc ia okulon, videblan post la ŝarĝvetUrilo, kiu kŭn stranga brilo rigardis al li. Tiel staris la fratoj kun fajrerantaj armiloj sur la nokta deklivo; gufo kriadis de montaj piceoj, la solcca arbaro sub ili muĝis peze kaj mallumaj nuboj kovris la firmamenton. 05166
Bottom
05167
Top
Juhani: When I say ”Now, boys!” let the brands rain from our fists on to the devil’s neck. JUHANl. Kiam mi diros: nun, knaboj! tiam flugu la kar-baĵoj el niaj manoj sur la nukon de la diablo. 05167
Bottom
05168
Top
Simeoni: Let us try again to see if we can talk to it first. SIMEONI. Sed ni penu elparoli ankoraŭ iom da sorĉvortoj. 05168
Bottom
05169
Top
Juhani: Well thought! Let’s try a little talking first. But what shall I say to him? Whisper to me, Simeoni, for I myself am oddly stupid just now. But whisper the words to me and I ’11 cast them in his face until the forest echoes. JUHANI. Bona penso! lom da sorĉvortoj unue. Sed kion ni diru al li? Flustru al mi, Simeoni; ĉar mem mi estas en ĉi tiu momento mirinde stultal Sed flustru vi Ia vortojn al mi, kaj mi ĵetos ilin kontraŭ lia vizaĝo tiel ke bruegos la arbaro. 05169
Bottom
05170
Top
Simeoni: Note then what I say. Here we stand. SlMEONl. Atentu do kiel mi diktas. — Ci tie ni staras. 05170
Bottom
05171
Top
Juhani: Here we stand! JUHANI. Ĉi tie ni staras! 05171
Bottom
05172
Top
Simeoni: Like heroes of the Faith, with flaming swords in our hands! SIMEONI. Kiel herooj de la kredo, kun fajraj glavoj en la manoj. 05172
Bottom
05173
Top
Juhani: Like heroes of the Faith, with flaming swords in our hands! JUHANI. Kiel herooj de la kredo, kun fajraj glavoj en la manoj! 05173
Bottom
05174
Top
Simeoni: Go your way. SIMEONI. Iru for. 05174
Bottom
05175
Top
Juhani: Go to your Hell! JUHANI. Iru en vian infcron! 05175
Bottom
05176
Top
Simeoni: We are baptized Christians, warriors of the Lord. SIMEONl. Ni estas baptitaj kristanoj, militistoj de Dio. 05176
Bottom
05177
Top
Juhani: We are baptized Christians, warriors of the Lord, Christ’s soldiers! JUHANI. Ni estas baptitaj kristanoj, militistoj de Dio, soldatoj de Kristo. 05177
Bottom
05178
Top
Simeoni: Even though we cannot read. SIMEONI. Kvankam ni ne povas legi. 05178
Bottom
05179
Top
Juhani: Even though we cannot read. JUHANI. Kvankam ni ne povas legi. 05179
Bottom
05180
Top
Simeoni : But believe notwithstanding. SIMEONI. Sed ni kredas tamen. 05180
Bottom
05181
Top
Juhani: But believe notwithstanding and trust firmly in it. JUHANI. Sed ni kredas tamen kaj fidas firme al tio. 05181
Bottom
05182
Top
Simeoni: Go now. SIMEONI. Foriru nun. 05182
Bottom
05183
Top
Juhani: Go now! JUHANI. Foriru nun! 05183
Bottom
05184
Top
Simeoni: Soon the cock crows. SIMEONI. Tuj la koko krios. 05184
Bottom
05185
Top
Juhani: Soon the cock crows! JUHANI. Tuj la koko krios. 05185
Bottom
05186
Top
Simeoni: Proclaiming the light of the Lord. SIMEONI. Kaj vokos la lumon de la Sinjoro. 05186
Bottom
05187
Top
Juhani: Proclaiming the light of the Lord Zebaoth! JUHANI. Kaj vokos la lumon de la Sinjoro Cebaot. 05187
Bottom
05188
Top
Simeoni: But he doesn’t seem to take any notice. SIMEONI. Sed li ŝajnas ne atenti. 05188
Bottom
05189
Top
Juhani: But he doesn’t seem to... Ay, he doesn’t care (hough I bawl at him with the tongue of angels. May the Lord bless us, boys, for there’s nothing left but to — Now, boys! JUHANI. Sed li ŝajnas ne at... Jes, li ne atentas eĉ se mi krius la lingvojn de anĝeloj. La Sinjoro nin bcnu, fratoj! ĉar nun nenion alian ol — nun, knaboj! 05189
Bottom
05190
Top
At that each threw his burning brand at the apparition, which, with the speed of lightning, dashed off at a run with a thunder of four hoofs, and the glowing cinders on its back flashed for long as it cleft the darkness. It fled the fiery skirmish, until, having reached the clearing’s edge, it dared at last to stop, blowing once or twice noisily. And the brothers’ ghost, the awe-inspiring monster, proved after all to be their one-eyed horse, which had lost for the time its whitish colour in the black mudpools of the swamp, into which it had probably strayed and there splashed despairingly before regaining dry land. There, too, in its struggles it had loosened the bell from its neck, a matter which had greatly helped to bewilder the brothers. This was the eye that had gleamed in the darkness behind the cart, as many an animal’s eye can glow in the dark. But only after a moment or two had passed, and even then with caution, did the brothers dare to approach Valko and finally establish their error. They returned with wrathful faces to their hut, and at last as the night paled each lay in untroubled sleep. Tiam ili ĉiuj ĵetis siajn karbaĵojn kontraŭ !a fantomon, kiu fulmrapidc kuris for kun bruo de kvar piedoj, kaj longe lumis la brilantaj karbaĵoj sur lia dorso tra la nokta mallumo. Tlel li forkurls el la fajra batalo, kaj atinginte la randon de la deklivo, li kuraĝis fine halti, spirante foje, dufoje fortsone. Kaj la fantomo de la fratoj, la terura demono, estis tamen ilia unuokula ĉevalo, kiu por momento perdis sian blankan koloron en la nigraj marĉaj ŝlimejoj, en kiujn ĝi evidcnte falis kaj longe en ili ruliĝadis antaŭ ol ĝi revenis al seka loko. Dum sia ruliĝado ĝi ankaŭ faligis la tintilon de sia kolo, kiu fakto en ĉi tiu mo-mcnto erarigis la supozon de la fratoj. Estis la okulo, kiu brilis en nokta krepusko, post la ŝarĝveturilo, kiel brila^. la okuloj de multaj bestoj en mallumo. — Sed nur post tempeto, kaj cĉ tiam singarde, kuraĝis la fratoj proksimiĝi al sia Blanko, kaj ekvidis sian eraron fine. Kun koleraj vizaĝoj ili revenis al sia kabano, kaj fine ĉe sunleviĝo ili ĉiuj kuŝis en profunda dormo. 05190
Bottom

Chapter 06 capitro

: |fin-|swe-|eng|-rus|-est|-hun|-ger|-dan|-spa|-ita|-fra|-epo| - |fin-|swe-|eng-|rus-|est-|hun-|ger-|dan-|spa-|ita-|fra-|epo| (en-eo) :
Chapter: |01|01|01|02|02|02|03|03|03|03|04|04|04|05|05|06|06|06|06|06|07|07|08|08|08|09|09|09|09|10|11|11|12|13|13|13|14|14| :capitro
Download Seven brothers o Sep fratoj descargar
06001
Top
It was ready at last, the brothers’ cabin. Thirty feet was its length and eighteen its breadth; one gable looked eastward, the other westward. Entering through the door at the cabin’s eastern end, you had on your right a large stove, on your left a manger, built for Valko’s use in the winter. From the threshold, almost to the middle of the room, a carpet of spruce branches hid the naked earth, but at the back of the room a stout floor had been made of broad planks and above this a roomy gallery, for the new cabin was to serve the brothers both as dwelling-place and sauna. About twenty paces from the house stood the store-room, built of small, round spruce-logs. Fine estis la domo de la fratoj preta. Kvin klaftojn longa kaj tri klaftojn larĝa ĝi estis; al oriento rigardis unu ĝia mal-longa flanko kaj al okcidento la alia. Se vi venis internen tra Ia pordo, kiu estis en la orienta flanko, staris dekstre de vi ŝtonfajrujo, maldekstre ujo por furaĝo konstruita por Blanko por la vintro. De la sojlo ĝis preskaŭ la mezo de la ĉambro estis sub vi tero kovrita per koniferaj branĉoj, sed en la fono estis impona planko konstruita el larĝaj diktabuloj kaj supre super ĝi vasta bretego. Car kiel loĝoĉambregon kaj ŝvitbanejon la fratoj uzis sian novan domon. En distanco de ĉirkaŭ dudek paŝoj de la loĝodomo staris ilia provizeja budo, konstruita el malgrandaj rondaj piceostangoj. 06001
Bottom
06002
Top
The brothers had thus a fine shelter against rain, storm and the frosts of winter, and an extra room for their provisions. And now they could devote all their energy to hunting and all the divers forms of trapping. And then for the capercaillies, heath-grouse and partridges, hares, squirrels and stouthearted badgers, and the wild duck and fish in Lake Ilvesjärvi, death was near. Then the endless spruce-woods rang with the barking of the aroused Killi and Kiiski and the crashing of guns. The brother’s guns felled too, now and again, a bushy-pelted bear; but the proper time for hunting bears had not yet come. La fratoj do havis bonan ŝirmejon kontraŭ pluvo, ŝtormo kaj vintra malvarmo, ili havis ankaŭ provizejon por siaj nutraĵoj. Kaj nun ili povis plcnforte komenci ĉasadon kaj ĉiuspecan kaptadon. Kaj tiam proksimiĝis morto al urogaloj, tetroj kaj bonasioj, al leporoj, sciuroj kaj malafablaj meloj,same ankaŭ al anasoj kaj fiŝoj de Linkolago. Tiam pro bojado de la fervoraj Killi kaj Kiiski kaj pro krakado de pafiloj bruadis la altaĵoj kaj la senfinaj piceaj arbaregoj. La kuglo de la fratoj faligis iam kaj tiam ankaŭ kirloharan urson; sed ankoraŭ ne estis la regula ternpo por ĉasi ursojn. 06002
Bottom
06003
Top
Came autumn with its frosty nights, and the grasshoppers, frogs and lizards died or fled to their deep hiding-places, and it was now time to trap the fox with shinning irons; this art the brothers had learned from their father. Many a quickfooted Reynard then paid with his fine fur for a dainty titbit or two. Hares are known to tread paths in the soft snow of the forest, and across these paths the brothers stretched hundreds of brass-wire snares, to the doom of many a white-furred denizen of the woods. They built as well a fine wolf-trap on the clearing’s eastern edge. To catch wolves, they also dug a pit, enormously deep, some distance from the cabin on a dry sandy patch. A meaty joint tempted many a hungry wolf into the strong trap; and then, when the brothers saw their helpless prey, a din and crashing would arise in the trap on a dark autumn night. One of the brothers would stand on a fence post, seeking, gun in hand, to fell the coarse-haired brute with a bullet; at his side another held a light, a blazing torch of resinous wood. The others helped Killi and Kiiski to drive the sombre-visaged, grinning beasts out of the bushes, flashing their resinous firebrands now here, now there. Great was the tumult, with the shouting of the men, the raging of the hounds and the firing of guns, the forest and Impivaara’s pitted side rattled untiringly. Thus they would struggle; the snow would become stained, reddened more and more, fly around in a thousand directions, until the last wolf lay bleeding on the ground. And then the flaying of their prey provided work for the brothers; yet this labour was exceedingly pleasant to them. Into the pit, too, on the clearing’s western edge, hastened more than one slant-eyed wolf. Venis frostnokta aŭtuno, kaj Ia akridoj, lacertoj kaj la ranoj mortis aŭ rifuĝis en siajn profundajn kaŝejojn, kaj estis tempo jam kaptadi vulpojn per brilantaj risortkaptiloj; tiun arton la fratoj lernis de sia patro. Nun multaj viglapiedaj Miĉjoj dcvis pagi per siaj pompaj feloj kelkan bongustan pecon. — Oni scias, ke leporoj en arbaroj piedpremas vojetojn sur la mola neĝo, kaj sur tiuj vojetoj la fratoj metis latunajn maŝojn en centoj por morto de multaj blankfeluloj. Plie ili konstruis al si bonegan, klinbarilan lupkortcton en arbetaĵa valeto en la orienta rando de la deklivo. Kaj krom tiu ili ankaŭ faris, por kapti Iupojn, profundegan enfalujon, je ioma distanco de la domo en direkto al sabla tercno. Rostaĵo logis en la korteton multajn malsatajn lupojn; kaj kiam la fratoj trovis sian kap-taĵon en embaraso, leviĝis dum malluma aŭtuna nokto bruado kaj krakado en Ia korteto. Tiam unu el la fratoj staris ĉe la barilo kun pafilo en la mano, prcta mortpafi per sia kuglo la hirtharan beston; alia ĉe lia flanko tenante fiamantan ken-branĉetan torĉon. lu el ili helpis al Killi kaj Kiiski peli el la arbetaĵo la malgajvizaĝajn, grimacantajn rabbestojn, dum ili mem kuris kun siaj kentorĉoj tien, recn. Forta estis la bruego pro kriado de la viroj, bojado de la hundoj kaj krakado de la pafiloj, kaj sen ripozo cĥis la arbarego kaj la kavcrna muro de Impivaara. Tiel oni tumultadis, la neĝo malpuriĝis, ruĝiĝis pli kaj pli, piedpremata en miloj da direktoj, ĝis fine ĉiuj vostuloj kuŝis en sia sango. Kaj tio kaŭzis ree laboron al la fratoj pro senfeligo de la kaptaĵo, sed tiu okupo estis por ili tute agrabla. — Ankaŭ en Ia fosaĵon ĉe la okcidenta dekliva rando rapidis iu kaj alia oblikvokula loĝanto de la arbaro. 06003
Bottom
06005
Top
It happened once that early in the morning, while the others still slept, Timo set out to examine the baited pit, whose halffallen covering awakened hopes in him already at a distance. And having reached the pit, his joyful eye preceived indeed a grey object in the depths, a mighty wolf, which, with its muzzle pressed to the earth, lay motionless, peering up at the man. What did Timo now decide to do? Why, to kill the wolf singlehanded, and then, to the amazement of the others, enter the cabin with his hairy burden slung across his shoulder. Putting the idea into action, he fetched the ladder from the cabin wall, lowered it cautiously into the pit, and with a heavy mallet in his hand stepped down the rungs, meaning to smash the brute’s skull. For long he smote around him with his club, his teeth clenched, but always at the empty air. The wolf’s head darted nimbly right or left each time he brought down his clumsy weapon. At last he lost his club to the wolf, and could then think of nothing better than to climb up again and hurry to the cabin to report his find. Okazis foje, dum la aliaj ankoraŭ dormis en frua mateno, ke Timo iris por rigardi la pretigitan enfalujon, kies duone falinta kovrilo donis jam el sufiĉa distanco al la viro bonan esperon. Kaj veninte al la rando de la fosaĵo Ii ĝojokule vidis en la profundo grizan objekton, vidis grandan lupon, kiu kun la nazego premita al la tero, kuŝis senmova, kolere okulumante supren al la viro. Kion decidis nun Timo? Solc mortigi ĝin kaj je ĝojo de la aliaj eniri en la ĉambregon kun haraĵa ŝarĝo sur la ŝultro. Li komencis plenumi sian intencon, portis ŝtupet-aron de la doma muro, metis ĝin singarde en la fosaĵon, kaj mem kun peza ŝtipa martelego en Ia mano malleviĝis Iaŭ la ŝtupetoj intencante frakasi la kapon de la besto. Longc li kun grimacoj frapadis per sia martelego, sed ĉiam li trafis nur malplenan aeron. La kapo de la lupo tre viglc ŝoviĝis iam dckstren, iam maldekstren, kiam la viro frapis per sia maioportuna armilo. Fine falis lia martelego antaŭ la lupon, kaj li ne trovis alian konsilon ol rampi supren kaj rapidi en la domon por sciigi kio okazis. 06005
Bottom
06006
Top
The brothers soon emerged, furnished with staves, ropes and nooses, to seize their prey. But when they reached the pit, it was empty. Up the ladder, which Timo had left behind him in the pit, their wolf had climbed neatly to safety and swiftly departed, thanking his good fortune. This the brothers at once perceived, and, cursing and grinding their teeth, sought with enraged glance for Timo; but he was no longer present. He was already in full flight at the forest’s edge, where the pines soon hid him from view. He felt that it was unwise to stay and argue the matter. But the others howled after him, lists aloft, promising to crush him to a jelly from brow to heels, if he still dared to open the cabin door. So threatening, they left the pit ill-tempered and angry and went back to the cabin. Meanwhile Timo wandered, a fugitive, in the forest, and soon the brothers began to regret their behaviour towards him, perceiving that the mischance was due more to his stupidity than to any evil intention. And so, already before evening, Juhani climbed to Impivaara’s summit, and shouting in his mighty voice to all points of the compass, called Timo, assuring him on oath that he need not fear to return at once. He went on shouting, and after a time Timo returned, glowering angrily and rolling his eyes. Without a word he undressed, dropped down on his bed, and soon snored in deepest slumber. Post momento la fratoj ckiris armitaj per stangoj, ŝnuregoj kaj gorĝpremiloj por akiri sian kaptaĵon. Sed la enfalujo estis malplena, kiam ili venis al ĝi. Laŭ ia ŝtupetaro, kiun Timo lasis en la fosaĵo, ilia Iupo Ierte rampis supren kaj rapidis for, dank-ante sian sorton. Tion la fratoj tuj rimarkis kaj malbenante kaj grincigante la dentojn ili per kolcraj okuloj nun serĉis Timon; sed li ne plu ĉeestis. Li jam kuris tie ĉe Ia arbarrando kaj mal-aperis baldaŭ en la ŝirmo de pinaro. Li komprenis, ke ne estas bone resti por diskuti la aferon. Sed la aliaj kriegante kuris post Ii kun etcnditaj pugnoj, promcsante moligi lin je kompoto de la kapo ĝis la kalkanoj, se li kuraĝus malfermi la doman pordon. Tiel ili minacis, foriris de la fosaĵo koleraj kaj incititaj, kaj eniris en sian domon ree. Sed Timo, kiel forkurinto, vagis en la arbaro, kaj baldaŭ Ia fratoj komencis penti sian konduton kontraŭ li, rimarkinte ke la domaĝo okazis pro lia nekompreno, sed ne pro malica ago. Tial Juhani iris jam antaŭ la vespero al la supraĵo de Impivaara, kriis de tie al ĉiuj direktoj per sia forta voĉo kaj vokis Timon, certigante kaj ĵurante, ke li ne bezonas timi por revcni tuj. Tiel li vokis, kaj post mallonga tempo Timo revenis kolcranima kaj okulumanta. Ne dirante eĉ vorton li senvestigis sin, kuŝiĝis sur la lito, kaj baldaŭ li ronkadis en profunda dormo. 06006
Bottom
06007
Top
Later came, the best time for catching bears. Then the brothers took their spears, rammed huge bullets into their rifles and set out to waken the prince of the woods, where he already lay dreaming in his dark chamber deep under the snow-covered spruce. And before their rifles fell many a heavy-jowled bear, as it flung out, enraged, from its peaceful couch. Then a sharp tussle would often arise, the snow would whirl around and become stained by the flowing blood as wounds were dealt on either side. So they would fight on until at last the shaggy beast lay still. But the brothers, having cheerily reached home with their burden, anointed their wounds with the salve compounded of spirits, salt, powder and brimstone. They spread this over their wounds, covering the whole with yellow-brown tar. Estis veninta ankaŭ la plej oportuna tempo por ursoĉasado. Tiam la fratoj prenis siajn lancojn, metis pezajn kuglojn en siajn pafilojn kaj ekiris por veki la princon de la arbarego, kiu jam sonĝadis en sia malluma nesto profundc sub neĝo-kovritaj piceoj. Kaj iliaj pafiloj ofte faligis urson nazegulon, kiam ĝi kolera ĵetis sin el sia paca ĉelo. Tiam ofte estiĝis severa batalo, neĝo flugis malproksimen ĉirkaŭe kaj fariĝis ruĝa pro la fluanta sango, kiam oni donis vundojn ambaŭflanke. Tiel oni batalis, ĝis finc Ia krudvizaĝa urso kuŝis kvieta. Sed la fratoj, veninte gajaj hejmcn kun sia ŝarĝo, ŝmiris siajn vun-dojn per medikamento, kiu estis farita el brando, salo, pulvo kaj sulfura pulvoro. Per ĝi ili ŝmiris siajn vundojn kaj surmetis flavebrunan gudron. 06007
Bottom
06008
Top
Thus they garnered a living from the wilds and the thickets on the hills, filling their store-room with all kinds of game: wildfowl, hares, badgers and the flesh of bears. They had attended, too, to the winter provision of their old, faithful Valko. On the brink of the bog one saw a great hayrick, mown with sickles and roofed smoothly over, sufficient to tide over the winter. Nor had they forgotten to provide for the heating of their cabin during the cold period. A mighty stack of cord-wood stood near the storeroom and a high pile of resinous roots, like a heap of fantastic elk-horns, rose to the cabin’s eaves. Thus prepared they could look winter in its frosty beard unmoved. Tiel ili kolektis sian nutraĵon en arbaregoj kaj montaj arbetaĵoj, plenigante la provizejon per multaj ĉasbestoj: per birdoj, Ieporoj, meloj kaj ursviando. Hi ankaŭ zorgis pri la vintra nutraĵo por sia maljuna fidela Blanko. Oni vidis tie ĉe la marĉrando grandan, glatbrositan fojnostpkon, faligitan per falĉileto, sufiĉan por la daŭro de la vintro. Ankaŭ ne estis forgesitaj la aĵoj por varmigo de ilia domo dum la vintro. Granda staplo da hejtligno staris proksime ĉe la provizeja budo kaj plic alta amaso da kenstumpoj, kvazaŭ amasego da komoj de la alko de Hiisi, ĉe la muro de ia domo, leviĝante de Ia tero ĝis la tegmenta rando. Tiel provizitaj ili povis trankvile rigardi al la prujna barbo de la vintro. 06008
Bottom
06009
Top
It is Christmas Eve. A thaw has set in, grey clouds cover the sky and the new-fallen snow covers the hills and valleys. A faint rustling is heard from the forest; the heath-grouse sups in a catkin-covered birch, a flock of wax-wing in a glowing rowan tree, and a magpie, greedy maiden of the woods, carries twigs for a foundation for her coming nest. In hut and glittering manor joy and peace prevail, and so it was in the brothers’ cabin on Impivaara clearing. Just outside the door is a load of straw, drawn by Valko from Viertola Manor to deck the floor in honour of Christmas, for even in the wilds the brothers would not forego that rustle of Christmas straw which was their most delightful memory from childhood’s days. Estas la kristnaska vcspero. La vetero estas milda, grizaj nuboj kovras la ĉielon kaj ĵus falinta neĝo tegas la montojn kaj valojn. Aŭdiĝas el arbaro mallaŭta susurado, tetro vespermanĝas en burĝonhava betulo, bombicilaro en ruĝe lumanta sorpo, kaj pigo, la fiera fraŭlino de pinaro, portadas branĉetojn por sia estonta nesto. En kabano same kiel en pompa bieno regas ĝojo kaj paco, tiel ankaŭ en la domo de la fratoj sur la deklivo de Impivaara. Ekster ĝia pordo vi vidas ŝarĝon de pajlo, kiun Blanko trenis el la bieno Viertola por kovri la plankon de la domo je honoro de kristnasko. La fratoj ne povis cĉ ĉi tie forgesi la susuradon de kristnaskopajlo, kio estis ilia plej bela memoro el la infantempo. 06009
Bottom
06010
Top
From the cabin the hiss of water on the oven’s heated stones is heard, and the slapping of soft bunches of birch twigs. The brothers are taking a hardy Christmas bath. And when at last the scorching steam-bath was over, they stepped down from the platform, dressed themselves and rested on the beams which lined the walls in place of benches. There they sat, exuding perspiration and puffing. A blazing shingle lit up the room; Valko champed oats at his manger, for his Christmas too had not been forgotten; dozing and yawning the cock sat on his rafter; Killi and Kiiski, chin on paw, slept near the oven, and on Juhani’s knee the old, water-grey Jukola cat lay purring. Sed el la domo aŭdiĝas susuro de banvaporo el la varmegaj ŝtonoj de ia ŝvitbaneja fajrujo kaj batado de molaj banfaskoj. La fratoj estas nun en varmega kristnaska bano. Kaj kiam la banado en brulige varma vaporo finiĝis, ili iris malsupren, revestis sin kaj sidiĝis por ripozi sur fenditaj traboj, kiujn oni anstataŭ benkoj metis laŭ Ia muroj. Tic ili sidis spiregante kaj fluigante ŝviton. Flamanta splittorĉo lumigis la ĉambron; Blanko ĉe sia furaĝujo manĝis avenon, ĉar oni memoris ankaŭ ĝian kristnaskon; dormetantc kaj oscedante sidis sur sia stango la koko; Killi kaj Kiiski kuŝis kun la makzeloj sur siaj piedoj proksime al la forno, kaj sur la genuoj de Juhani ŝpinadis la maljuna, akvogriza kato de Jukola. 06010
Bottom
06011
Top
Timo and Simeoni began after a while to lay the supper; the others lifted in the sheaves. They opened the bindings and spread out the straw to the thickness of a span, but on the platform, where they usually spent their nights, they spread it thicker. Supper was ready at last: seven round loaves, two oaken trenchers of steaming bear-meat and a pail of beer stood on the table. The beer they had brewed themselves, carefully recollecting their mother’s methods of preparing the beverage. They had brewed it stronger, however, than ordinary peasant ale. Dark red it foamed in the pail; and if you were to swallow a mug of it, you would not fail to feel a slight dizziness in your brain. But now they all sit at table, enjoying (he meat and the foaming ale. Fine Timo kaj Simeoni komencis pretigi la vcspermanĝon, sed la aliaj portis garbojn internen. Ili malfermis ia ligaĵojn, sternis la pajlon sur la planko klel tavolon kvaronan ulnon dikan, sed pli dikc sur la bretego, kie ili ordinare pasigis sian vesperon kaj sian nokton. Preta estis fine la vespermanĝo: sep ringopanoj, du kverkaj pelvoj kun vaporanta ursviando kaj tincto da biero staris sur la tablo. Mem ili faris sian bieron, memorante precize Ia procedon de sia patrino ĉe preparado de tiu trinkaĵo. Sed ili faris ĝin pli forta ol ĝenerala kamparana biero. Nigraruĝe ĝi ŝaŭmis en la tineto; kaj se vi trinkis kruĉon da ĝi, certe vi sentis ioman kapturniĝon. — Sed ĉe la tablo ili sidis jam ĉiuj, konsumante viandon kaj panon kaj el la tineto ŝaŭmantan bieron. 06011
Bottom
06012
Top
Aapo: Eh, but there’s plenty of food piled up before us. AAPO. Estas jam multe da manĝaĵo metita antaŭ nin. 06012
Bottom
06013
Top
Juhani: Let’s eat and drink, boys, for now it is Christmas, Christmas for all, for men and for beasts. Brother Timo, pour a little ale over Valko’s oats. That’s it, at least a whole mug. No stinginess this evening, but may each get his, the horse, the dogs and the cat, as well as Jukola’s merry brothers. The cock can sleep in peace and draw his rations tomorrow. Here’s for you, Killi and Kiiski, a huge bit of bear’s thigh, and here’s yours, poor pussy. But first shake hands, narrow-eyes! Look! And now both hands! Look at our cat’s tricks and admit (hat I’m a bit of a schoolmaster myself. He shakes hands already with both paws at once, and to do this he sits himself down like a solemn old man and shoves, the scamp, both fore-paws into my fist. Like that! JUHANI. Ni manĝu kaj trinku, knaboj, ĉar nun ĉe ni estas kristnasko por ĉiuj, tiel por bestoj kiel por homoj. Super-verŝu, mia Timo.frateto, per biero la avenamason en la fura-ĝujo de Blanko-mizerulo. — Jen! estu almenaŭ trinkokruĉo da biero. Ĉi tiun vesperon ne regu avareco, sed ĉiu ricevu, tiel la ĉevalo, hundo kaj la kato kiel ia gajaj fratoj de Jukola. La koko dormu en paco kaj ricevu sian parton morgaŭ. Jen por vi, Killi kaj Kiiski, granda peco el ursa piedo, kaj jen por vi, kato kompatinda. Sed unuc donu manon salute, vi bril-okula! Jes, jen! kaj poste pcr ambaŭ manoj. Rigardu la lertaĵojn de nia kato, kaj diru, ke ankaŭ mi estas en ioma grado instru-majstro. Mar.on donas ĝi jam per ambaŭ siaj antaŭpiedoj samtempe kaj tiam ĝi sidiĝas kvazaŭ ĝi estus serioza maljunulo kaj ŝovas, petolulo, ambaŭ siajn antaŭpiedojn en mian manon. Jen! 06013
Bottom
06014
Top
Aapo: Well, what a joke. AAPO. Ho, kia petolaĵo! 06014
Bottom
06015
Top
Tuomas: The things a man has to learn even in his old age. TUOMAS. Kion devas la viro ankoraŭ lerni en siaj tagoj de maljuneco. 06015
Bottom
06016
Top
Juhani: It took some time to teach him, I can tell you. But 1 wouldn’t leave the lad in peace until he could thank teacher with both paws. Now he does it like a man, and schoolmaster’s paid. There’s a cat for you! Here! Get your teeth into this lump of bear. And Killi and Kiiski there. Ay, ay ! ”Cast a stone at a man, but not at his dog.” Right! But to this I would add: ”Cast a stone at Juhani Jukola but not at his cat.” JUHANI. Tiu lernado vere postulis sufiĉe da tempo. Sed mi ne lasis la knabon en paco antaŭ ol ĝi per ambaŭ piedetoj dankis sian instruiston. Nun ĝi tion faras kiel viro, kaj la ma-gistro cstas pagita. — Jen, kia kato! Jen! prenu en la buŝon pecon da urso. Kaj Kiiski kaj Killi. Jes, jes! »Batu la viron, sed ne lian hundon.» Prave! Sed al tio mi volas aldoni: batu Joĉjon de Jukola, sed ne lian katon. 06016
Bottom
06017
Top
Eero: Help that beer-pail on over here, Juhani. EERO. Pasigu ĉi ticn la biertineton, Juhani. 06017
Bottom
06018
Top
Juhani: It shall be given to you. Drink, brother, God’s creation, drink, for now it’s Christmas and there’s plenty in the storeroom. What is lacking with us here? What should we care if all the world were to burn to dust and ashes, except Impivaara and the lands around. Here we live in clover, on our own soil, without having to bother about ill-tempered neighbours. Here it is good for us to be. The forest is our meadow, our field, our mill and our eternal nest. JUHANI. Vi ricevos. Trinku, frateto, kreita de Dio, trinku, ĉar nun estas kristnasko, kaj havaĵo ne mankas en la provizejo. Kio mankas al ni ĉi tie? Ne grave por ni, kvankam cindriĝus kaj polviĝus en fajro la tuta mondo escepte de Impivaarakaj ĝia ĉirkaŭaĵo. Ci tie ni vivas kiel brutoj en grenkampo, sur nia propra fundo ne ĝenataj de koleraj homoj. Estas bone, ke ni estu ĉi tie. La arbaro estas nia herbejo, nia kampo, nia muelilo kaj nia nesto cterna. 06018
Bottom
06019
Top
Timo: And our meat-larder. TIMO. Kaj nia viandprovizejo. 06019
Bottom
06020
Top
Juhani: Just so! It is good to be here! Thanks, Lauri, for the way you found for us to escape from the markets of the world. Here is freedom and peace. I ask once more: what would we care if golden flames were to burn down the whole of this world, if only the northern end of Jukola’s lands and its seven sons were saved. JUHANI. Guste tiel! Estas bone, ke ni estu ĉi tie. Dankon, Lauri, pro via rimedo, kiun vi elpensis por ni, por ke ni povu forkuri el la monda foiro. Ci tie estas iibereco kaj paco. Mi demandas ankoraŭ: ĉu grave por ni, se Ia ora fajro bruligus la mondon tutan, se nur estas ŝparataj la norda parto de la bieno Jukola kaj ĝiaj sep filoj? 06020
Bottom
06021
Top
Timo: If a forest fire once started to lick up the world, it’s dust and ashes Jukola’s northern end would be too, and its seven sons into the bargain. TIMO. Se brulado iam komencus trairi la tutan mondon, tiam cindriĝus kaj polviĝus ankaŭ la norda parto de Jukola kaj ĝiaj scp filoj krome. 06021
Bottom
06022
Top
Juhani: That I well know. But listen, a man can think what he wants, think himself master of the whole world or a creeping dung-beetle. Look you, he can think God, devils, angels, all mankind and the beasts of the sea, air and land dead; think the world, Hell and Heaven vanished like a bunch of tow in a fire, and a darkness fallen in which no crowing cock ever greets God’s morn. So the thought of a man can fly down here, and who can cast nets in its path ? JUHANI. Tion mi bone scias. Sed vidu, la viro tamen povas pensi, kion li volas, imagi ke li estas la sinjoro de la tuta mondo aŭ fekskarabo fosaĉanta. Jen li povas imagi, ke estas mortintaj Dio, la diabloj, la anĝeloj kaj la tuta homa gento kaj la bestoj sur ia tero, en la maro kaj en la aero, imagi ke la tero, la infero kaj Ia ĉielo malaperas kiel stupofasko en fajro, kaj ke mallumo venas al ilia loko, tiel ke la kurbkola koko neniam plu krios la alvenon de Dia tago. Tiel vagas ĉi tie la penso de viro; kaj kiu povas ĵeti retojn por malhelpi ĝin? 06022
Bottom
06023
Top
Timo: Who knows the plan of the world? Not the child of man, who is daft and silly as a bleating goat. But it’s best to take the day as it comes, let it go as it goes, whether it lead to wealth or woe. We’re here and that’s all. TIMO. Kiu komprenas la konstruon de ĉi tiu mondo? ne homido, kiu estas malsaĝa kaj senprudenta kiel blekanta ŝafo. Sed plej bone estas akcepti la tagon kia ĝi venas, lasi ĝin forirante foriri, iru la aferoj tiam al arbo aŭ al pino. Ni nur estadas ĉi tie. 06023
Bottom
06024
Top
Juhani: What’s wrong with our being here ? What is lacking? JUHANI. Kio nin ĝenus ĉi tie? Kio mankas? 06024
Bottom
06025
Top
Timo: ”Not the grace of God nor bird’s milk.” The storeroom’s full and the cabin warm. Here too we can sprawl on straw. TIMO. »Nek graco de Dio, nek lakto de birdo.» La provizejo estas plena de manĝaĵo kaj nia domo varma. Ankaŭ ĉi tie. ni ruliĝadas sur pajlo. 06025
Bottom
06026
Top
Juhani: Here we sprawl like bull-calves on rustling straw. We can bathe whenever we like, whenever the idea comes into our heads, and eat when we’re hungry. But now we are sated. So there’s nothing else for us to do but to bless our bellies and clear the table. JUHANI. el tie ni ruliĝadas kiei bovidoj sur susuranta pajlo. Bani nin ni povas, kiam al ni plaĉas, kiam la kaprico vcnas en Ia kapon, kaj manĝi kiam gustas. — Sed ni ja estas jam sataj viroj. Restas por ni nur bcni nian sakon kaj mal-plcnigi Ia tablon. 06026
Bottom
06027
Top
Simeoni: Wait till I’ve said grace and sung a verse of a hymn. SIMEONI. Atendu ĝis mi diris mallongan manĝopreĝon kaj kantis psalmverson. 06027
Bottom
06028
Top
Juhani: Never mind this time. Why did you not do it before the meal? Go, Eero-boy, as the youngest, and draw ale from the cask. JUHANI. Tio estu preterlasata ĉi tiun fojon. Kial vi ne faris tion antaŭ la manĝo? Iru, Eero-knabo, kiel la plej juna, por vcrŝi bieron el la barelo. 06028
Bottom
06029
Top
Simeoni: Would you forbid a verse of a hymn in honour of Christmas Eve? SIMEONI. Vi do ne permesas, ke oni kantu psalmverson por la honoro de la kristnaska vespero? 06029
Bottom
06030
Top
Juhani: We’re no singers, brother mine. Let us sing and pray in our hearts, which is after all the most pleasing offering to God. But here comes the pail again, bubbling and frothing like Kyrö Rapids. Ta, lad, ta! Here goes! Take a swig, brother Tuomas, a real man’s swig. JUHANI. Ni ja ne taŭgas kiel kantistoj, frato kara. Ni kantu kaj legu en niaj koroj, kio estas la plej bonvena ofcro al Dio. — Sed jen ree la biertineto, ŝaŭrnanta kiel la kaskado de Kyro. Dankon, knabo! El ĉi tiu ni ricevas! Glutu e! ĝi, frato Tuomas, kaj plengorĝe. 06030
Bottom
06031
Top
Tuomas: I’ll soon do that. TUOMAS. Mi ne longe hczitas. 06031
Bottom
06032
Top
Juhani: That’s how a man drinks. A gulp like that will soon turn our throats into true choristers’ throats. JUHANI. Tiel ja viro englutas. Tiaj englutoj faras el niaj gorĝoj verajn kantorajn gorĝojn. 06032
Bottom
06033
Top
Well fared the men of olden days,
The wilds did not dismay ’em
Driftwood kept their fire ablaze,
Their ale the river gave ’em.
»Ciam fartis bone ni
bivake ĉe rivero:
fajro estis imperi’
kaj akvo la biero.»
06033
Bottom
06039
Top
Just so. But now our drink is the brown juice of the barley, our l uci cordwood and resinous roots, and under us is a soft bolster of straw, a prime wrestling-mat fit for kings and emperors. A word, brother Tuomas. Brother Aapo once backed your power and strength as mightily greater than mine, but that I’d scarce like to believe. What if we were to try a throw? Let’s try! ĉuste tiel. Sed estas ja nia trinkaĵo la bruna fluidaĵo de hordeo, nia brulligno — lignoŝtipoj kaj kenstumpoj, kaj sub ni estas mola, pajla matraco, bona luktogrundo cĉ por reĝoj kaj grand-princoj. — Unu vorton, Tuomas. Frato Aapo ja garantiis, ke via forto kaj povo jam multe superas tiujn de Juho, sed tion mi ne volus kredi. Kiel estus, se ni tie iom turniĝadus? Ni provu! 06039
Bottom
06040
Top
Simeoni: Let us behave, and spare this shining straw until tomorrow at least. SIMEONI. Ni estu kvietaj! kaj domaĝu la brilantan pajlon a!menaŭ ĝis morgaŭ. 06040
Bottom
06041
Top
Juhani: Now merriment is at its height, the ”eve is the height of the holiday”; and straw has got to turn to litter anyhow. Does the idea please Tuomas? JUHANI. Nun la ĝojo ja estas la plej altgrada, «antaŭ. vespcro plej nobla en festo», kaj pajlo devas tamen fariĝi porkeja sternaĵo. — Cu plaĉas al Tuomas? 06041
Bottom
06042
Top
Tuomas: There’d be no harm in trying. TUOMAS. Ni povas provi. 06042
Bottom
06043
Top
Juhani: Cross-buttock wrestling! JUHANI. Cirkaŭprenan lukton! 06043
Bottom
06044
Top
Tuomas: I’m ready. TUOMAS. Estu tiel! 06044
Bottom
06045
Top
Juhani: Let’s begin, let’s begin! JUHANI. Ni kunfrapiĝu, ni kunfrapiĝu! 06045
Bottom
06046
Top
Aapo: Easy, lad! Let Tuomas get a firm grip of the waistband of your trousers. AAPO. Atendu, knabo! Tuomas ankaŭ ricevu firman tenon je la rando de via pantalono. 06046
Bottom
06047
Top
Juhani: He may, he may. JUHANI. Li ricevu, li ricevu! 06047
Bottom
06048
Top
Eero: Juho, what are you grinning and rolling your eyes for, like a bull on a bench? Oh brother! See you do not bring shame on yourself. EERO. Juho, kial vi grimacas kaj turnas viajn okulojn kicl bovo sur buĉbenko? Ho, mia frato! Sed atentu, kc vi ne senhonorigu vin nun. 06048
Bottom
06049
Top
Aapo: All clear. Whose is the first throw ? AAPO. Cio bone. Kies estas la unua ekĵeto? 06049
Bottom
06050
Top
Juhani: Let Tuomas have it. JUHANI. Estu ĝi por Tuomas. 06050
Bottom
06051
Top
Tuomas: Let the older brother have it. TUOMAS. Estu ĝi por la plej aĝa frato. 06051
Bottom
06052
Top
Juhani: Stand firm then. JUHANI. Staru do firme sur via bazo. 06052
Bottom
06053
Top
Tuomas: I’ll try. TUOMAS. Mi volas peni. 06053
Bottom
06054
Top
Juhani: Are you standing? JUHANI. Cu vi staras, ĉu vi staras? 06054
Bottom
06055
Top
Tuomas: I’ll try. TUOMAS. Mi volas peni. 06055
Bottom
06056
Top
Aapo: Hallelujah, boys! That’s the way, like that! You fight like heroes of the Faith. Juho wrestles and strains like Israel himself and ”Tuomas stands an oak unbending.” AAPO. he he, knaboj! Tiel, ĝuste tiel! Vi batalas kiel herooj de kredo. Joĉjo penegas kaj tordas kiel Izrael mem kaj »Tuomas kiel kverko staras». 06056
Bottom
06057
Top
Eero: ”Hearing Aapo’s gab unending.” But look at Juhani’s mouth, it’ll terrify you. Ah! if I were to thrust even a bar of steel between his teeth now — snap! It’d be in two like a shot. I’m terrified. I’m terrified! EERO. »Dum predikon Aapo faras.» Sed rigardu la buŝon de Juho kaj konsterniĝu. Ho! se mi nun ŝovus ŝtalpikilon inter liajn dentojn — raĉ! kaj ĝi estus tuj en du pecoj. Mi konster-niĝas, mi konsterniĝas! 06057
Bottom
06058
Top
Aapo: Only a bout between men. The very beams rise and fall beneath us. AAPO. Luktado de viroj nur. Leviĝadas kaj malleviĝadas sub ni la planktabuloj. 06058
Bottom
06059
Top
Eero: Like the pedals of an organ; and Tuomas’s slippers plough the floor like heavy wooden ploughs. EERO. Kvazaŭ pedaloj de orgeno; kaj la botoj de Tuomas plugas la plankon kiel dika arbara plugilbeko. 06059
Bottom
06060
Top
Aapo: It’s not with fingers of milk they’re stroking each other. Lord! If this bout were on yonder hill, their heelplates would strike sparks from the rock. AAPO. Oni ja ne palpadas tie per laktofingroj. Diablo! se okazus ĉi tiu streĉado sur tiu monto, tiam frapus la ferumitaj kalkanumoj fajrerojn el la ŝtonego. 06060
Bottom
06061
Top
Eero: Real golden sparks would fly into the forest and there’d be a jolly forest-fire. But Tuomas still stands. EERO. Vcrc oraj steloj flugus en la arbaron, kaj naskiĝus el tio gaja brulado. — Sed ĉiam staras Tuomas. 06061
Bottom
06062
Top
Tuomas: Well, have you twisted to your content ? TUOMAS. Cu vi jam ektiradis sufiĉe? 06062
Bottom
06063
Top
Juhani: Try a throw yourself. JUHANI. Vi ĵetu! 06063
Bottom
06064
Top
Tuomas: I'ii try. But now look out, for the floor’s going to whirl. TUOMAS. Mi klopodos. Sed vidu nun, la planko turniĝas. 06064
Bottom
06065
Top
Eero: Remember, remember, Juho! EERO. Memoru, memoru, Juho! — 06065
Bottom
06066
Top
Aapo: That was a throw. AAPO. Tio estis vera ekĵeto. 06066
Bottom
06067
Top
Eero: That was a swipe from ”Haman’s mallet,” a blow from "Heaven’s fiery hammer.” EERO. Tio estis krakego kvazaŭ per «lignokojna martelego de Haamas», kvazaŭ frapego per «fajromartelo de la ĉielo». 06067
Bottom
06068
Top
Timo: And there lies Juhani like a sack of malt. TIMO. Kaj tie kuŝas Juhani kiel maltsako. 06068
Bottom
06069
Top
Eero: Poor Jussi-boy! EERO. Ho ve, «Knabo-Joĉjo»! 06069
Bottom
06070
Top
Timo: ’Tis what he called himself when a little boy. TIMO. tiel li sin nomis kiam li estis infaneto. 06070
Bottom
06071
Top
Aapo: One ought to know however, how to throw a man. Remember, Tuomas, a human body is not made of iron, but of llesh and blood. AAPO. Oni devas tamen scii kiel ĵeti viron. Memoru, Tuo-mas: la homa korpo ja ne estas el fero, sed el karno kaj osto. 06071
Bottom
06072
Top
Timo: Ay, though it does wear trousers. TIMO. Jes, kvankam Ii portas eĉ pantalonon. 06072
Bottom
06073
Top
Tuomas: Did I hurt you ? TUOMAS. Cu mi kaŭzis al vi difekton? 06073
Bottom
06074
Top
Juhani: Look to yourself. JUHANI. Gardu vin mem. 06074
Bottom
06075
Top
Tuomas: Get up. TUOMAS. Leviĝu. 06075
Bottom
06076
Top
Juhani: I’ll get up and show you a man’s strength at pulling the bar. That’s the game for measuring strength. JUHANI. Jes, mi Ieviĝos kaj montros al vi forton en konkuro per tirbastono. En tiu ludo la fortoj estas pesataj. 06076
Bottom
06077
Top
Tuomas: Eero, bring a stick from the corner. Here, Juhani. TUOMAS. Alportu, Eero, bastonon de tie el la angulo. — Jen, Juhani. 06077
Bottom
06078
Top
Juhani: Here I am. And now hind-paw against hind-paw and claws round the bar. JUHANI. Ĉi tie mi estas. Kaj nun piedon kontraŭ piedo kaj la ungojn ĉirkaŭ la bastono! 06078
Bottom
06079
Top
Aapo: When I yell, then pull, but without the smallest jerk. The bar over your toes, right above the toes, not an inch over on either side. Now, boys! AAPO. Kaj kiam mi ekkrios, tiam tiru, sed sen ia ektirego. La bastonon super la piedfingroj, ĝuste precize super la pied-fingroj, eĉ ne colon al unu flanko aŭ alia. — Nun, knaboj! 06079
Bottom
06080
Top
Timo: Juho flies up like a chip. TIMO. Juho leviĝas per sola svingo. , 06080
Bottom
06081
Top
Aapo: Even pity wouldn’t help him there. AAPO. Tie eĉ graco ne helpus. 06081
Bottom
06082
Top
Juhani: Go and draw ale, Timo. JUHANI. Iru kaj verŝu bieron, Timo. 06082
Bottom
06083
Top
Timo: You’re limping, brother. TIMO. Vi ja lamas, frato. 06083
Bottom
06084
Top
Juhani: Draw ale, you accursed lout! Do you hear me, or shall I clout your ear? JUHANI. Verŝu bieron, vi malbenita knabaĉo! Ĉu vi aŭdis? Aŭ ĉu vi volas ricevi ĉirkaŭ la orelojn? 06084
Bottom
06085
Top
Tuomas: Did I hurt your foot? TUOMAS. ĉu mi kontuzis vian piedon? 06085
Bottom
06086
Top
Juhani: Why worry about that? Look to your own foot. What does it matter if the heel did chance to come off my boot in the wrestling like a slice of turnip. But look to yourself, you. It seems you win at wrestling and pulling the bar, but let’s fight. JUHANI. Ne zorgu pri tio. Rigardu vian propran piedaĉon. Ne gravas, se la kalkanumo deŝiriĝis de mia boto. Ĝi ja deŝiriĝis dum la lukto kvazaŭ detranĉaĵo de rapo. Sed gardu vin mem, vi. Ŝajnas, ke vi venkas min en lukto kaj en tiro de bastono; sed venu interbatiĝi! 06086
Bottom
06087
Top
Aapo: We will have nothing to do with fighting now. AAPO. Interbatiĝo ne apartenas al la afero. 06087
Bottom
06088
Top
Juhani: Yes we will, if we want. JUHANI. Certe, se ni nur volas. 06088
Bottom
06089
Top
Tuomas: I don’t want. TUOMAS. Mi ne volas. 06089
Bottom
06090
Top
Juhani: You dare not. JUHANI. Vi ne kuraĝas. 06090
Bottom
06091
Top
Aapo: Know that wrestling is play. AAPO. Sciu, ke lukto estas ludo. 06091
Bottom
06092
Top
Simeoni: I know it for play that often gives rise to fighting and murder. SIMEONI. Mi scias, ke ĝi estas ludo, el kiu ofte naskiĝas interbatiĝo kaj mortigo. 06092
Bottom
06093
Top
Juhani: May Tuomas win, but no other can overthrow Juhani. That I swear and will show man by man through the whole company. A little bout, Aapo! Will your waistband hold, will it hold? JUHANI. Tuomas venku, sed ne subpremos Johanon ĉi tie iu alia. Tion mi ĵuras kaj pruvos de viro al viro tra la tuta kompanio. — Unu ekĵeton, Aapo! Ĉu via kolumo eltenas? Ĉu eltenas? 06093
Bottom
06094
Top
Aapo: Madcap without the slightest cause! Wait, wait, and we’ll wrestle properly. AAPO. Vi furiozulo sen eĉ plej malgranda kaŭzo! Paciencc, pacience, kaj ni Iuktu bonmore. 06094
Bottom
06095
Top
Juhani: Bright lightning! JUHANI. Brila fulmo! 06095
Bottom
06096
Top
Aapo: Wait, say I. Now, try now. AAPO. Paciencon, mi diras. — Jen, nun ekĵetu. 06096
Bottom
06097
Top
Eero: Juho dances the polka like a true lad, even if he does limp. EERO. Juho dancas polkon kiel vera knabo, eĉ lamante. 06097
Bottom
06098
Top
Juhani: What do you say now, brother Aapo? JUHANI. Kion diras vi nun, frato Aapo? 06098
Bottom
06099
Top
Aapo: That I’m down under you. AAPO. Ke mi kuŝas sub vi. 06099
Bottom
06100
Top
Juhani: Step up to your number, Simeoni. JUHANI. Alpaŝu al numero, Simeoni. 06100
Bottom
06101
Top
Simeoni: Not for a thousand crowns would I break the holy festival. SIMEONI. Ne eĉ por mil taleroj por rompi la altan feston. 06101
Bottom
06102
Top
Juhani: All honour to the Christmas festival! A bit of innocent wrestling won’t harm it, if only our minds are joyful and our hearts pure. One try, Simeoni ! JUHANI. Honorata estu la kristnaska festo. Oni ne rompas ĝin per senkulpa Iukto, se nia animo estas gaja kaj nia koro pura. Unu provo, Simeoni. 06102
Bottom
06103
Top
Simeoni: Why will you tempt me. SIMEONl. Kial vi turmentas min? 06103
Bottom
06104
Top
Juhani: One bout! JUHANI. Unu puŝegon! 06104
Bottom
06105
Top
Simeoni: You Satan! SIMEONI. Vi satano! 06105
Bottom
06106
Top
Aapo: Peace be with him, Juhani, peace. AAPO. Pacon al li, Juhani, pacon! 06106
Bottom
06107
Top
Juhani: No harm in trying. Now then, one single tug at your waistband. JUHANI. Ni ja povas provi. Nu jen, nur unu ekĵeton je pantalona rando. 06107
Bottom
06108
Top
Simeoni: Go to Hell, evil spirit. I admit you the winner. SIMEONI. Iru en la inferon, malica spirito! Mi konfesas, ke vi venkus. 06108
Bottom
06109
Top
Tuomas: I’ll believe that when I see it. I don’t think Simeoni’s sinews are of veal either. TUOMAS. Tion mi kredos nur kiam mi vidos. Mi nekredas, ke la muskoloj de Simeoni estas el bovida karno. 06109
Bottom
06110
Top
Juhani: Well, let him try. Then we’ll see whether they’re veal or black, stringy bear’s-meat. JUHANI. Tial li venu kaj provu. Tiam oni vidos, ĉu ili estas el bovida aŭ el nigra, ledeca ursa karno. 06110
Bottom
06111
Top
Aapo: Leave him in peace and let the next man, more willing for a bout, step forward. Brother Timo, always a stout fellow ! AAPO. Li estu kiel li volas, kaj alpaŝu alia heroo, al kiu pli plaĉas la lukto. Frato Timo, ĉiam brava viro! 06111
Bottom
06112
Top
Juhani: Will you? JUHANI. Cu vi havas emon? 06112
Bottom
06113
Top
Aapo: Into the wind, Timo! You have never been a mama’s boy. AA PO. Kontraŭ venton,Timo! Vi ja neniam estis timema knabo. 06113
Bottom
06114
Top
Tuomas: Never, but always heartily like a man in his own home. I’ll never forget the fight he put up in that matchless tussle with the Toukola men. Before he knew it he had got a grand bash on the head, but caring little for that, he turned gravely round, snatched the staff out of the man’s hand and hit him back on the skull — and snap went the staff. Broke in two like a flash and down flopped the man like an empty sack. That was Timo Jukola’s work. And I know he’s still game to meet any man. TUOMAS. Neniam, sed ĉiam decida, ĉiam kiel en sia propra domo. Mi ne forgesas la bravaĵon, kiun li faris en la neforgesebla batalokun Toukolanoj. Unue li ricevis surprize fortan bataĉon sursian kapon, sed, ne multe atentante pri tio, li turniĝis serioze, kaptis la stangon el la mano de sia kontraŭulo kaj nun frapis siaparte lian kranian ŝelon — kaj la stango disrompiĝis krakante, kaj sur la teron falaĉis la viro kvazaŭ malplena sako. Tiel faris Jukola Timo. Kaj mi scias, ke estas en li ankoraŭ rezisto kon-traŭ viro. 06114
Bottom
06115
Top
Timo: Come on, lad. TIMO. Nu venu, Knabo. 06115
Bottom
06116
Top
Juhani: Just what I want. But let me too get hold of your waist. Now I’m ready. JUHANI. Tion mi ja ĝuste deziras. Sed permesu, Ke mi Kaptu vin ĉe la pantalono, anKaŭ rni. Nun mi estas preta. 06116
Bottom
06117
Top
Aapo: Let Timo have first heave. AAPO. La unua ekĵeto estu por Timo. 06117
Bottom
06118
Top
Juhani: All right. Then I’ll have time to get my breath back. JUHANI. Estu tiel. Mi havos iom da tempo por elspiregi. 06118
Bottom
06119
Top
Timo: How’s that? TIMO. Jen! 06119
Bottom
06120
Top
Juhani: No, my son. JUHANI. Ne, mia Knabeto! 06120
Bottom
06121
Top
Tuomas: A fairly stiff heave, Timo, you brave Timo! But can you do better? TUOMAS. Sufiĉe forta eKtiro, Timo, vi brava Timo! Sed ĉu vi havas eblecon iom piiigi la forton? 06121
Bottom
06122
Top
Juhani: We don’t go as easily as that. JUHANI. Tiel facile ni ne submetiĝos. 06122
Bottom
06123
Top
Tuomas: Timo, can you do better ? TUOMAS. Timo, ĉu vi havas eblecon pliigi la forton? 06123
Bottom
06124
Top
Timo: I ought to be able to. What does this say? TIMO. Mi Kredas, Ke mi havas. — Kion vi diras pri ĉi tio? 06124
Bottom
06125
Top
Juhani: ”We don’t go so easily, said the beggar at Hyvämäki.” JUHANI. »Tiel facile ni ne submetiĝos, diris la almozulo de Hyvamaki.» 06125
Bottom
06126
Top
Aapo: Once more, Timo. AAPO. AnKoraŭ unu fojon, Timo. 06126
Bottom
06127
Top
Tuomas: Can you better it ? TUOMAS: Onkos varaa parantaa? 06127
Bottom
06128
Top
Timo: I ought to be able to. How’s that? TIMO. Mi penos, mi penos. 06128
Bottom
06129
Top
Juhani: ”We don’t go so easily, said the beggar at Hyvämäki.” JUHANI: »Ei tästä näin vaan mennä, sanoi Hyvänmäen kerjäläinen.» 06129
Bottom
06130
Top
Tuomas: But it was a heave that made itself felt. TUOMAS: Mutta se oli nykäys, joka tuntui. 06130
Bottom
06131
Top
Eero: Nothing to be afraid of; brother Juhani’s voice only shook the least bit, but quite innocently. EERO: Ei vaaraa, ainoastaan hieman ja juuri viattomasti tärähti Juhanin ääni. 06131
Bottom
06132
Top
Juhani: Upright I stand. JUHANI: Pystyssä seison. 06132
Bottom
06133
Top
Tuomas: Once more, Timo. TUOMAS: Kerran vielä, Timo. 06133
Bottom
06134
Top
Timo: We’ll try, we’ll try. TIMO: Koetetaan, koetetaan. 06134
Bottom
06135
Top
Juhani: Wait a bit ! My trousers are falling ! JUHANI. Halt, mia pantalono falas. 06135
Bottom
06136
Top
Timo: ”But now, said Kaitaranta!” TIMO. »Sed nun, diris Kaitaranta.» 06136
Bottom
06137
Top
Juhani: My trousers are falling! Do you hear me! JUHANI. Mia pantalono falas! Cu vi aŭdas? 06137
Bottom
06138
Top
Timo: How’s that, brother! TIMO. Jen, mia frato! 06138
Bottom
06139
Top
Aapo: Is Juhani lying there again, kissing the floor? AAPO. Cu Juhani Kuŝas ree tie, Kisante la plankon? 06139
Bottom
06140
Top
Eero: And puffing like a bull. But it is well ”he can get his breath back again.” EERO. Kaj spiregante Kiel virbovo. Sed bone, Ke li »havas iom da tempo por spiregi». 06140
Bottom
06141
Top
Timo: Under me the lad lies like a wet slipper. TIMO. Sub mi kuŝas la knabo kvazaŭ malseka pantoflo nur. 06141
Bottom
06142
Top
Tuomas: But his trousers played him a mean trick. TUOMAS. Sed lia pantalono faris al li petolaĵon. 06142
Bottom
06143
Top
Aapo: That must be said in truth’s name. Juhani’s own trousers rose against their master and joined themselves with Timo. AAPO. Estu dirite en la nomo de vero. La pantalono de Juhani mem estis ĉi tie kontraŭ sia sinjoro kaj faris interligon kun Timo. 06143
Bottom
06144
Top
Eero: That’s true. So trousers off- and a new start. EERO. Tia estas la afero. Tial for ĉiujn pantalonojn kaj ripetiĝu la ludo. 06144
Bottom
06145
Top
Simeoni: Hold your jaw now, jackdaw! Or I’ll hit you on the nose. Haven’t you had enough of this Hell’s game? SIMEONl. Nun fermu vian gorĝon, vi kvakulo! En alia okazo mi batos vian nazon. Cu vi ne jam havas sufiĉe de tiu infera Iudado? 06145
Bottom
06146
Top
Eero: Well, let’s make it a heavenly game then. Trousers and shirts off, and wrestle like two angels in the fields of Paradise. EERO. Nu, ĝi ŝanĝiĝu en ĉielan ludadon. La pantalonojn kaj ĉemizojn for kaj vi luktu kiel du anĝeloj sur kampo de paradizo. 06146
Bottom
06147
Top
Tuomas: Why are you sitting on his neck, Timo? TUOMAS. Kial vi sidas sur lia nuko, Timo? 06147
Bottom
06148
Top
Timo: If I had a faggot now I’d lay it along his buttocks till the room echoed. TIMO. Se mi nun havus lignoŝtipon, mi povus bati la postaĵajn partojn tiel ke plaŭdus. 06148
Bottom
06149
Top
Aapo: Why so? This is wrestling, not a fight. AAPO. Kial tiel! Tio estas tukto, sed nenia interbatiĝo. 06149
Bottom
06150
Top
Eero: Is Timo angry? EERO. ĉu Timo koleriĝis? 06150
Bottom
06151
Top
Timo: Not at all, not at all. All I say is, if I had a faggot or a round stick, I’d lay it smacking along his buttocks. TIMO. Tute ne, tute ne, sed mi diras: se mi havus lignoŝtipon aŭ rondan stangeton, mi povus bati !a postaĵajn partojn tiel ke plaŭdus. 06151
Bottom
06152
Top
Tuomas: Let him get up. TUOMAS. Lasu lin restariĝi. 06152
Bottom
06153
Top
Timo: Get up, God’s creation. TIMO. Stariĝu, kreaĵo de Dio. 06153
Bottom
06154
Top
Juhani: I’ll get up, and know that when I have fastened my trousers it’ll be your turn to lie down and somewhat quicker than I did. I, poor boy, tripped by accident, which you hastened to turn to your profit, lout! JUHANI. Mi stariĝos, kaj sciu, post kiam mi ree ligis mian pantalonon, estos via vico premiĝi malsupren kaj alimaniere ol mi ĵus. Mi ja, kompatinda knabo, falis sub vin pro mal-bonŝanco, kiun vi tiel vigle uzis por via celo, vi sentaŭgulo, bottirilo! 06154
Bottom
06155
Top
Aapo: No anger! I know that he hardly noticed your trouser accident before the throw was over. He did it in the heat of the scrimmage, the poor boy. AAPO. Koleriĝo malproksimen! Mi scias, ke li apenaŭ rimarkis vian pantalonakcidenton, antaŭ ol la ekĵeto jam estis farita. Tion li faris en fervoro de la lukto, kompatinda knabo. 06155
Bottom
06156
Top
Juhani: He knew quite well, the bull-badger. But you are all like ravens at my neck. He didn’t know! Didn’t I roar in a loud voice: wait a bit, my trousers are falling? But he never cared, but tore with teeth and nails like a cat. Stand and burn ! I’ll teach you to use a man’s flabby trousers to his undoing another time, oh I’ll teach you. JUHANI. Tion li certe sciis, tiu juna lutro. Sed vi estas kiel korvoj ĉiuj sur mia nuko. Cu li ne sciis? Cu mi ne kriis kiel lim-signisto per laŭtega voĉo: halt, mia pantalono falas? Tamen li ne tion atentis, sed tiradis per siaj ungoj kaj dentoj kvazaŭ kato. Sed sidu kaj brulu! Certe mi vin instruos uzi estonte je via favoro la falantan pantalonon de alia, jes, mi vin instruos. 06156
Bottom
06157
Top
Timo: I, poor boy, did it in the heat of the scrimmage. TIMO. Tion faris mi en fervoro de la lukto, kompatinda knabo. 06157
Bottom
06158
Top
Juhani: I ’11 teach you, when l’ve hoisted up my trousers and pulled my belt tight as a wedged hoop. JUHANI. Mi vin instruos, levinte ree Ia pantalonon kaj liginte ĝian malsatozonon kiel streĉitan barelringon. 06158
Bottom
06159
Top
Timo: I give a fig for the whole wrestle; once l’ve won, l’ve won, and there’s nothing more to grumble at. What have trousers to do with it? In wrestling it’s the man who wrestles, not his trousers or leggings or snow-socks. TIMO. Mi malŝatas la tutan luktadon; ĉar mi nun venkis, mi venkis, kaj nenia plia murmurado pri tio. Kion komunan kun Ia afero havas pantaiono? En lukto luktas viro, sed ne pantalono kaj gamaŝoj aŭ aliaj neĝoŝtrumpoj. 06159
Bottom
06160
Top
Juhani: Waistbands in fist and breast to breast again! Stand and burn! JUHANI. La manojn al la pantalonoj denove kaj bruston kontraŭ brusto! Sidu kaj brulu! 06160
Bottom
06161
Top
Timo: Shall I join him in this childish job? TIMO. ĉu mi iru kun Ii al tiu infaneca laboro? 06161
Bottom
06162
Top
Eero: How can he ask? Go, God’s creation, while you have the chance. EERO. Kion vi ankoraŭ demandas. Iru, kreaĵo de Dio, iru ĉar estas permesate. 06162
Bottom
06163
Top
Simeoni: Don’t go, say I. SIMEONI. ne iru, diras mi. 06163
Bottom
06164
Top
Eero: Don’t go if you fear and tremble. EERO. Ne iru. se vi timas kaj tremas. 06164
Bottom
06165
Top
Juhani: Fear and trembling won’t help him now, but he’s got to join in a new tussle and this very God’s moment. JUHANI. Nun ne helpas timo nek tremo, sed li estas devigata iri al nova konkuro kaj ĝuste en ĉi tiu momento de Dio. 06165
Bottom
06166
Top
Eero: Have mercy on him, Juhani, have mercy! EERO. Indulgu lin, Juhani, indulgu! 06166
Bottom
06167
Top
Timo: Why, Eero, why? Let’s try another bout then, one or two. Seize hold! TIMO. Kial? Eero, kial? Estu konsentita ankoraŭ unu streĉo, unu aŭ du. Ekkaptu! 06167
Bottom
06168
Top
Juhani: So, my boy. JUHANI. Ci tie, knabo! 06168
Bottom
06169
Top
Tuomas: Have a care, Juhani! TUOMAS. Dece, Juho. 06169
Bottom
06170
Top
Aapo: Carefully! That’s how two hungry hawks might fight. AAPO. Dece! Tiel ja interbatiĝas du malsataj akcipitroj. 06170
Bottom
06171
Top
Simeoni: Fighting, pure fighting! SIMEONI. Interbatiĝo, pura interbatiĝo! 06171
Bottom
06172
Top
Aapo: Sensibly, Juhani! AAPO. Prudente, Juho! 06172
Bottom
06173
Top
Simeoni: Oh you monsters, you monsters! SIMEONI. Ho, vi teruruloj, ho, vi teruruloj! 06173
Bottom
06174
Top
Eero: Don’t lame your brother ! EERO. Ne kripligu vian fraton! , 06174
Bottom
06175
Top
Simeoni: Aha! Aha! now Eero turns pale. Here’s the fish you have angled for. SIMEONI. Ho, ho! jam cĉ Eero paliĝas. Tie estas viaj fiŝoj, kiujn vi kaptadis. 06175
Bottom
06176
Top
Tuomas: Juhani! TUOMAS. Juhani! 06176
Bottom
06177
Top
Simeoni: The whole cabin’s breaking up, you wild beasts and devils! SIMEONI. Disfalas ja jam eĉ la domo, vi rabobestoj kaj diabloj! 06177
Bottom
06178
Top
Juhani: Vot, lad, says the Russian! Well, why are you lying there and peering up at the ceiling ? JUHANI. »Vot», knabo, diris la ruso! Nu, kial vi kuŝas tie kaj okulumas supren al la plafono? 06178
Bottom
06179
Top
Timo: You won now, but wait till time has worked on us a bit. You will grow older and smaller, while I fill out and become stronger. TIMO. Vi venkis min nun, sed lasu la tempon prepari iom ankoraŭ: vi maljuniĝos kaj fariĝos malgranda, sed mi kreskos kaj fariĝos pli forta. 06179
Bottom
06180
Top
Juhani: Even the world will wear out once and end, let alone a sinful human being. Time wears us all down, my brother. But get up and gulp a swig of ale into your face and admit there’s an ounce or two less strength in you than in me. JUHANI. lam kadukiĝos kaj finiĝos eĉ la mondo, kial ne pekema homo mizera. La tempo eluzas nin ĉiujn, mia frato. Sed leviĝu kaj verŝu en vian vizaĝon plengorĝon da biero kaj konfesu, ke estas en vi du tri funtoj malpii da forto ol en mi. 06180
Bottom
06181
Top
Timo: That was seen. There I lay on all fours and you atop o’ me like a raving bear. TIMO. Tion oni vidis. Tic mi kuŝis senforta sub vi, kaj vi super mi kiel krudhara urso. 06181
Bottom
06182
Top
Juhani: Here’s to us all, my bonny boys! I am second therefore in the hosts of Jukola in the matter of strength. True, Lauri and Eero are still untried, but may they know that there’d be a buzzing in their ears if it came to a trial; and Simeoni has admitted himself the weaker. But not one of Jukola’s brothers is a little-finger man, that I guarantee. Let even fifty Toukola men come at us, fist against fist. Five barrels I can carry on my back, and Tuomas a bit more; five barrels if some one piles them up on my back. JUHANI. «Prenu el ĉi tiu, vi Saparamatti, el la kruĉo de Kiikka-Heikki!» — Mi estas do !a dua viro en la anaro de Jukola koncerne la forton. Lauri kaj Eero estas ankoraŭ neprovitaj, sed ili sciu, ke ili aŭskultadus burdojn ĉe la provo; kaj Simeoni konfesis, ke li estas malpli forta ol mi. Sed etfingra viro estas neniu el la fratoj de Jukola, tion mi garantias. Venu ĉi tien eĉ kvindeko da Toukolanoj, pugnon kontraŭ pugno. Kvin barelojn da greno mi ja portas sur mia nuko, kaj Tuomas iom plij kvin barelojn, se iu staplas la ŝarĝon sur mian dorson. 06182
Bottom
06183
Top
Tuomas: I’d like to see Lauri and Eero wrestle in deadly earnest. TUOMAS. Sed al mi plaĉus vidi, se Lauri kaj Eero inter-luktus tute serioze. 06183
Bottom
06184
Top
Aapo: Truly it would be a sight. One solemn and calm as a thaw in winter, the other small as a dwarf, but swift and keen as lightning. Into the wind, boys, and we ’II see a scrap between a weasel and a buck-hare. Mind, I’m not calling you a hare for your bravery, there’s no call for that, nor for your walk, for Lauri steps out like blacksmith Könni’s hoer — whose feet and hoe were moved by a tricky clockwork in its belly — but to me the tussle would just look like one between a big jack-hare and a weasel. AAPO. Vere io vidinda. Unu serioza kaj kvieta kiel vintra degelvetero, Ia alia eta kiel pigmeo, sed vigla kaj akra kiel fulmo. Interataku, kaj jen luktas ermeno kaj virleporo. Mi ne komparas vin kun leporo pro malkuraĝo, al tio ne estas kaŭzo, ankaŭ ne pro via moviĝemo, ĉar Lauri paŝas kiel la pioĉisto de la forĝisto Konni — pioĉisto, kies piedojn kaj pioĉon movis lerta horloĝa aparato en ĝia ventro — sed ŝajnas, laŭ mia opinio, la batalo estus lukto inter ermeno kaj granda virleporo. 06184
Bottom
06185
Top
Juhani: One breasting, boys, one breasting or a buttock-throw. JUHANI. Unu brustlukton, knaboj, unu brustlukton aŭ ĉirkaŭprenan lukton! 06185
Bottom
06186
Top
Lauri: What use is a bout with Eero? You can’t even get a proper grip of him, but there he wriggles between your legs like a cat, scratching and squeezing your middle so that you can hardly draw breath. He did that when we wrestled in Aro Meadow last autumn, and who won and who lay under, was beyond anyone to say. Why should I wrestle him again? LAURI. Kio fariĝus el lukto kun Eero? Lin oni neniam povas vere kapti inter la manojn, sed tie li ruliĝas ĉe la piedoj kiel kato, ungogratas kaj premas la ingvenojn de la alia en tiel furioza maniero, ke li apenaŭ povas spirsorbi aereron en sian bruston. Tiel li agis, kiam ni Ia lastan aŭtunon luktadis sur la herbejo Aroniittu. Kaj kiu tie venkis, kiu restis sube, tion »ne komprenis eĉ livari». Kial mi plu luktu kun li? 06186
Bottom
06187
Top
Eero: I wasn’t a hair stronger than you. Believe me if you can. EERO. Mi ne estis pli forta ol vi, ne eĉ mezuron de hareto. Kredu se vi volas. 06187
Bottom
06188
Top
Lauri: I believe you, knowing you to be weaker. LAURI. Tion mi kredas, ĉar mi scias, ke vi estas pli mal-forta. 06188
Bottom
06189
Top
Juhani: Let honest wrestling prove it. JUHANI. Tion pruvu honesta lukto. 06189
Bottom
06190
Top
Lauri: Why should I try a second time with him? LAURI. Kial mi luktu plu kun li? 06190
Bottom
06191
Top
Simeoni: Let’s go to bed now, you madmen. SIMEONI. Ni jam kuŝiĝu, vi sovaĝuloj. 06191
Bottom
06192
Top
Juhani: Nights are many, but Christmas comes but once a year, so let us rejoice now. Rejoice, you Christmas room, rejoice the whole land of Israel! This night, this very second a great miracle has happened in Babylon Town. Let us rejoice! What game shall we play? Blind Man’s Bluff? Slaughter the Pig or Prod the Cobbler? JUHANI. Noktoj estas multaj, sed kristnasko nur unu fojon en la jaro, kaj tial ni ĝoju nun. ĉoju, vi kristnaska ĉambro, ĝoju la tuta lando de Izrael! Ci tiun nokton, en ĉi tiu momento okazis granda miraklo en la urbo Babilono. Ni ĝoju! — Kian ludon ni elektu? Cu ni manĝu kristnaskan rostaĵon? ĉu ni piku porkon aŭ ĉu ni puŝadu botiston? 06192
Bottom
06193
Top
Simeoni: There now! Are we to start tumbling about like wilful brats? Go away! SIMEONI. Jen! Cu ni ankoraŭ petoladu ĉi tie kvazaŭ sen-bridaj idaĉoj? Iru for! 06193
Bottom
06194
Top
Juhani: A young unmarried fellow’s life is a dance. Isn’t it, Timo? JUHANl. La vivo de juna fraŭlo estas dancado. Cu ne tiel, Timo? 06194
Bottom
06195
Top
Timo: He-he-he! TIMO. Hi, hi, hi! 06195
Bottom
06196
Top
Juhani: Isn’t it? JUHANI. Cu ne tiel? 06196
Bottom
06197
Top
Timo: It’s like that, surely. TIMO. Jes, tia ĝi estas. 06197
Bottom
06198
Top
Eero: Just so, my dearest Jussi. EERO. ĉuste tiel, »Joĉjo-karulo». 06198
Bottom
06199
Top
Juhani: Said the fox to the rabbit. Right! This life’s all right; it’s jolly sometimes and makes a man’s heels itch. Let’s dance a Russian jig; I’m quite a master at that. Look! JUHANI. Diris la vulpo al Ia leporo. Prave! Ci tiu vivo taŭgas, iam ĝi estas eĉ gaja kaj levas iom la kalkanojn. Ni dancu laŭ rusa maniero; en tio mi estas majstro. Vidu! 06199
Bottom
06200
Top
Aapo: Could our ale have made you drunk? AAPO. Cu nia biero eble donus kapturniĝon? 06200
Bottom
06201
Top
Juhani: Empty three mugs of it into your face and see if you do not notice a blaze in your attic. But sing, Eero, while Jussi-boy dances. Out with it. JUHANI. Verŝu en vian vizaĝon stofojn tri, jen, ĉu vi ne rimarkos ioman skuiĝon tie en la supra etaĝo? — Sed kantu, Eero, kiam Joĉjo-knabo dancas. Elbuŝigu! 06201
Bottom
06202
Top
Eero: What would you like ? EERO. Kia speco estas dezirata? , 06202
Bottom
06203
Top
Juhani: Anything, so long as it rings and roars. Out with it, yell till the bottom logs rise up! Sing, you he-badger’s whelp, sing while I dance, while I buck like a goat, buck right up to the ceiling. Sing! JUHANI. Kia ajn, ĝi nur sonegu kaj bruegu. Elbuŝigu, knabo, ekkriu tiel ke la traboj leviĝos! Kantu, vi filo de juna lutro, kantu ĉar mi dancas, saltadas kiel virŝafo, saltadas ĝis la plafono. Kantu! 06203
Bottom
06204
Top
Eero: I'll try my best: EERO. Mi volas peni. 06204
Bottom
06205
Top
"Let us carol and rejoice,
Christmastide is here;
Now the vats are full of ale,
Full the tankard and the pail;
Full of ale, full of ale,
Full the tankard and the pail.”

”At the Anjanpelto Fair Gin we drank like water,
With the money for the bull
A wedding-ring we bought her.
Bought her, bought her;
With the money for the bull
A wedding-ring we bought her.”
Jussi, Pussi, Jukola’s Jussi!
»Gaje ĝoju ĉiuj ni,
estas kristnaskfesto;
De biero kruĉoj plenaj,
same la barelo.
Kruĉoj plenaj, kruĉoj plenaj,
same la barelo.

En foir’ de Anjanpelto
oni drinkis brandon.
Per la prezo de virbovo
ringon ni aĉetis,
oran ringon;
per la prezo de virbovo
ringon la fianĉan.»

Joĉjo, poĉjo, Jukola Joĉjo!
06205
Bottom
06221
Top
Aapo: Shut up, Eero, and don’t aggravate him. AAPO. Silentu, Eero, kaj ne kolerigu lin. 06223
Bottom
06222
Top
Juhani: Go on singing, I won’t get mad; keep on singing, that I needn’t dance without music. JUHANl. Kantu nurj mi ne koleriĝos; kantu nur, ke mi ne bezonu danci sen muziko. 06224
Bottom
06223
Top
Eero: EERO: 06225
Bottom
06224
Top
Jussi, Pussi, Jukola’s Jussi!
”Jussi, Jassi, floury-snout,
Dusts the litter in the stye. . .”
Joĉjo, poĉjo, Jukola Joĉjo!
Joĉjo, Jaĉjo, farunulo,
Kaj taŭzisto de porkpajlo ...
06226
Bottom
06229
Top
Timo: He-he-he ! Oh what daft words you sing. TIMO. Hi, hi, hi! Ho kiajn malsaĝajojn vi kantas. 06231
Bottom
06230
Top
Juhani: Keep on singing, keep on. I won’t be angry. JUHANI. Kantu nur, kantu nur. Mi ne koleriĝos. 06232
Bottom
06231
Top
Eero: EERO. 06233
Bottom
06232
Top
”Jussi, Jassi, floury-snout,”
«Joĉjo, Jaĉjo, farunulo,
06234
Bottom
06235
Top
I sing and snap my fingers at you. Mi kantas kaj ankaŭ klaketas per miaj fingroj. 06237
Bottom
06236
Top
”Dusts the litter in the stye,
Sings the pigs a lullaby!”
Jussi, Pussi, Jukola’s Jussi!

”Ida walked along the strand,
Wrote upon the wave-washed sand
The name of her true-love,
The name of her true-love.”

”When I heard my sweetheart’s voice
The first time I did meet her,
I seemed in Heaven to rejoice,
No seraph there was sweeter,
I seemed in Heaven to rejoice,
No seraph there was sweeter.”

”Jussi, Jassi, floury-snout,”

The times we have rambled
And merrily gambolled ?
Fra-la la-la laa!
The times we have rambled
And merrily gambolled ?
Fra-la la-la laa!”

”Jussi, Jassi, floury-snout,”

”Never, poor Aapo
Blame little Jussi,
For well thou knowest
There’s strength in our Jussi.
Jussi sits in jail,
A goatskin for his tail,
All of us brothers
Can tell the same tale.
Fra-la la-la laa!”

[»Vilukselan Vitka
Ja Viuvalan Pispa,
Syvän-ojan Sonni
Ja Sylvinän Jalli!
Ralla ralla laa!
Syvän-ojan Sonni
Ja Sylvinän Jalli!»
Ralla ralla laa!]


”Woe me, poor madcap fellow,
Why was I ever born ?
A farm have I at home —
And sit in jail forlorn.
A farm have I at home —
And sit in jail forlorn.”
Kaj taŭzisto de porkpajlo,
Varmigisto de porkejo!
Joĉjo, poĉjo, Jukola Joĉjo.»

»Ida borden iris
Kaj sur sablon skribis
Nomon de karulo,
Nomon de karulo.»

»Car karulan mi voĉon aŭdis,
Ce renkonto unua,
En ĝojo ĉiela esti mi kredis,
Inter la serafojj
En ĝojo ĉiela esti mi kredis,
Inter la serafoj.»

Joĉjo, poĉjo, Jukola Joĉjo!

«Manjo, memoru,
Ni manĝis mirtelon,
Kaj ĵuris fidelon!
Frala rala la!
Ni manĝis mirtelon,
Kaj ĵuris fidelon!
Frala rala Ia!»

Joĉjo, poĉjo, Jukola Joĉjo!

»Aato mizera, ne
Joĉjon riproĉu,-
Tamen vi scias, ke
Li estas forta.
Joĉjo en katenoj
Manĝas la kapron.
Ĉiuj ni estas nun
Interegalaj.»
Frala rala la!

«Viluksela Vitka
Kaj Viuvala Pispa
Syvänoja bovo
Kaj Sylvinä Jalli!
Rala rala la!
Syvan-oja bovo
Kaj Sylvina Jalli!»
Rala rala la!

»Ho mi senbridulo,
Kio mi fariĝis?
Hejme estas mia dom’,
Al ĉen’ mi mem Iigita.
Hejme estas mia dom’,
Al ĉen’ mi mem ligita.»
06238
Bottom
06290
Top
Juhani: That’s they way! So! There’s no fetters on this fellow. Go on singing! JUHANI. Tiel nur! Tiel! Ci tie ja ne pezas Ia ĉenoj. Kantu nur! 06293
Bottom
06291
Top
Eero: EERO. 06294
Bottom
06292
Top
”Jussi, Pussi, Jukola’s Jussi!
Jussi, Jassi, floury-snout,
Dusts the litter in the stye,
Sings the pigs a lullaby.
Jussi, Pussi, Jukola’s Jussi!”
Joĉjo, poĉjo, Jukola Joĉjo!
Joĉjo, Jaĉjo, farunulo,
Kaj taŭzisto de porkpajlo,
Varmigisto de porkejo!
Joĉjo, poĉjo, Jukola Joĉjo!
06295
Bottom
06299
Top
Isn’t that enough? Cu ne jam sufiĉas? 06302
Bottom
06300
Top
Juhani: More! This is Karja-Matti’s wedding. More! More! Karja-Matti’s wedding! JUHANI. Pli! Oni dancas en edziĝofesto de Karja-Matti. Pli! Pli! — en edziĝofesto de Karja-Matti. 06303
Bottom
06301
Top
Simeoni: Even the cock crows wrathfully at this godless medley and din. SIMEONI. Eĉ la koko jam kolere ekkrias pro tiu malpia bruado kaj krakado. 06304
Bottom
06302
Top
Juhani: Hold your jaw, cock, and stop that clucking. JUHANI. Fermu cian gorĝon, koko, kaj ne kriegu tie! 06305
Bottom
06303
Top
Tuomas: Enough of that, Juhani. TUOMAS. Estas jam sufiĉe da tio, Juhani. 06306
Bottom
06304
Top
Aapo: That Turk’s dance will be the death of you. AAPO. Prenas el vi la vivon tiu turka dancado. 06307
Bottom
06305
Top
Juhani: This is a Russian jig, isn’t it, Eero? JUHANI. Ci tio estas laŭ rusa maniero. Cu ne, Eero? 06308
Bottom
06306
Top
Eero: This is a Jussian jig. EERO. Ci tio estas laŭ joĉja maniero. 06309
Bottom
06307
Top
Juhani: All right then, we’ll have a score or so more hops of this Jussian jig. JUHANI. Estu tiel, kaj estu ankoraŭ unu fojon dudeko da saltoj laŭ joĉja maniero. 06310
Bottom
06308
Top
Simeoni: You wild man! SIMEONI. Vi sovaĝa viro! 06311
Bottom
06309
Top
Timo: Look, look ! He-he-he ! Well, may the Old ’Un take me ! TIMO. Jcn kiel, jen kiei! Hi, hi, hi! Nu, prenu vin diablo! 06312
Bottom
06310
Top
Juhani: Out of the way! Or I’ll tread you to paste like a cossack’s horse a drunken fair-goer. Hih! JUHANI. Flanken! En alia okazo mi piedpremos vin koto kicl kozaka ĉevalo ebrian foirvagulon. Hih! 06313
Bottom
06311
Top
Aapo: The loose end of his belt is in a fair lather there behind. It’s bouncing, it is; bouncing up, bouncing down, walloping his back and his buttocks in turns. Oh you! AAPO. Lia zonrimeno estas en ŝvitbano tie malantaŭe. Ci vere saltadas; ĝi saltadas supren, malsupren batante jen Iian dorson jen Iiajn sidvangojn. Ho, vi! 06314
Bottom
06312
Top
Juhani: La-la laa laa! That was a dusting, he-he! That was the second time I danced in my life. The first was at Karja-Matti’s wedding where there were none of the female sex except three old hags, but a rare crowd of men. But listen, after Matti had brewed us a couple of mugs of juicy coffee-punch, nothing would do for us but to start hammering the floor-beams, we men amongst ourselves; and didn’t the sinful earth sigh under us. The poor old women were thankful to be let off such a kneading; we’d have danced ’em to tatters. Lord what a time! But now clothes off to our shirts, and up on to the gallery. We’re not, in any case, going to close our eyes just yet, hut around a foaming pail of ale and in the light of a resinous torch we’ll relate merry tales and legends up there in the gallery’s warmth. JUHANI. Lala, la la! Tio estas vera tumulto. Hehe! — Duan fojon en mia vivo mi dancis. La unua fojo okazis en Ia cdziĝofesto de Karja-Matti, kie ne estis virinoj pli ol tri mal-junaj inaĉoj, sed amaso da viroj. Sed jen, kiam Matti preparis por ni du tasojn da forta kafopunĉo, tiam estis nenio alia farebla ol komenci batadi Ia planktrabojn, ni uloj unu kun alia, kaj ĝemis sub ni la peka tero. La maljunulinoj dankis, ke ili ne bezonis partopreni en la »bakado», ni ja estus dancigintaj ilin |c ĉifonaĵoj. Ho, diablo prenu tamen! — Sed nun for Ia vestojn de sur ni ĝis ĉemizo, kaj supren sur la bretegon. Ni ja tamen ne ckdormos tuj, sed ĉe ŝaŭmanta biertincto kaj dum la rezina torĉosplito flamas, ni rakontos gajajn fabelojn kaj rakontojn tic en la varmo de la bretego. 06315
Bottom
06313
Top
They undressed and filling their pail once again with ale, climbed on to the gallery. There, all in their shirts, they sat amidst their straw in the steaming heat. Busily the foaming pail went round from man to man, and in a crack in the wall ti pine torch burned with a golden flame. Then a thought came suddenly into Juhani’s brain and words fell from his lips which were to prove their undoing. Ili senvestigis sin, plenigis la tineton per biero ankoraŭ unu fojon kaj iris ĉiuj sur la bretegon. Tie ili, en nuraj ĉemizoj, sidis sur pajlo en ŝvitiga varmo. Diligente ĉirkaŭiris de viro al viro la ŝaŭmanta tineto, kaj en fendo inter murtraboj lumis la ora flamo de pina torĉosplito. Sed en la kapo de Juhani ekaperis penso kaj el lia buŝo eliris diro, kies sekvo estis fine sortobato. 06316
Bottom
06314
Top
Juhani: Here we can truly roast ourselves like sausages in a straw-filled oven, and it is the hot stones of our fireplace that give us our warmth. Eero, pour a mug of ale on the oven and we’ll see what barley juice steam tastes like. JUHANI. Ci tie ni vere nin rostas kvazaŭ ni estus kolbasoj sur forna pajlo kaj varmon donas al ni la varmegaj ŝtonoj de la fajrujo. Eero, verŝu kruĉon da biero sur la fornon, tiam ni scios, kiel gustas ŝvitvaporo el hordea fluidafo. 06317
Bottom
06315
Top
Tuomas: What silly trick would that be? TUOMAS. Kia freneza ekpenso estas tio? 06318
Bottom
06316
Top
Juhani: A grand trick. Do as I say. JUHANI. Eleganta ekpenso. Verŝu. 06319
Bottom
06317
Top
Eero: I wish to obey my master. EERO. Mi volas obei mian estron. 06320
Bottom
06318
Top
Juhani: A couple of mugs of ale on the oven! JUHANI. Du kruĉojn da biero sur la fajrujajn ŝtonojn! 06321
Bottom
06319
Top
Tuomas: Not a drop! If I hear the tiniest hiss from there, unhappy the man who caused it. TUOMAS. Ne eĉ guton! Se mi aŭdos eĉ mallaŭtan sibleton, malfeliĉa li, kiu ĝin kaŭzis. 06322
Bottom
06320
Top
Aapo: Don’t let us waste a fine drink. AAPO. Ni ne malŝparu bonan trinkaĵon. 06323
Bottom
06321
Top
Timo: We can’t afford to live in beer steam, not we. TIMO. Ni ja ne havas rimedojn por vivi en biera ŝvitbano, neniel, neniel. 06324
Bottom
06322
Top
Juhani: It would be jolly to taste it. JUHANI. Estus amuze tion gustumi. 06325
Bottom
06323
Top
Tuomas: I forbid it firmly. TUOMAS. Mi tion malpermesas firme. 06326
Bottom
06324
Top
Juhani: It’d be jolly to taste it. Winning just now in the wrestling has lifted Tuomas’s crest-feathers a lot and he now thinks he can rule this house as he wants. Remember though that the bitter spleen, once it really swells, gives its lad the strength of seven men in a fight. Be that as it may, my eyes are surely not inclined to wait on you. JUHANI. Estus amuze tion gustumi. — La ĵusa venko en lukto forte altigis Ia nukharegojn de Tuomas, kaj Ii kredas, ke li regas en ĉi tiu ĉambro laŭ sia bontrovo. Sed memoru tamen, ke amara galo, kiam ĝi vere ŝvelas, donas al sia knabo en interbatiĝo forton de sep viroj. Tute egale, sed miaj okuloj ankoraŭ ne volas serĉi viajn ordonojn. 06327
Bottom
06325
Top
Simeoni: The fruits of wrestling, all fruits of wrestling. SIMEONI. Fruktoj de lukto, fruktoj de lukto ĉio! 06328
Bottom
06326
Top
Juhani: Let’s hear it splash, Eero, I’ll answer for the deed and defend its doer. JUHANI. Nun lasu plaŭdi, Eero. Mi prirespondas la aferon kaj defendos la viron. 06329
Bottom
06327
Top
Eero: It’s the master’s command, and I must obey; else there’s a hare’s passport in my fist on Christmas Eve of all nights. EERO. Tio estas ordono de !a estro, kaj mi devas obei; en alia okazo estos lepora pasporto en mia mano en la krist-naska nokto. 06330
Bottom
06328
Top
Then Eero, clenching his teeth and pursing his lips in a cunning grin, hastened to obey Juhani’s will, and soon a splash was heard from the oven, swiftly followed by a fierce hissing. Enraged, Tuomas flew up and dashed like an eagle at Eero, but Juhani too was quick to defend his younger brother. Whereupon a general scrimmage arose, in the confusion of which the burning torch was thrown down from the gallery on to the floor. There, unnoticed by the brothers, it soon set the straw in a lively blaze. Like a ring on the surface of a pool spreads evenly and rapidly in all directions, so the bright circle of fire on the floor grew. Ever higher it rose; it already licked the floor of the gallery before the inhabitants of the room became aware of the danger beneath them. But they perceived it too late to save more than their own lives and those of the animals in the cabin. Flames already billowed over a wide area and great was the distress and commotion. They all dashed to the door, on the opening of which men, dogs, cat and cock charged out almost simultaneously with a fearful din. It looked as though the cabin had spewed them from its smoking maw on to the snow-clad ground, where they then stood coughing. Last to come out was Lauri, leading by a halter Valko, who would otherwise probably have perished in the flames. For already a devouring fire poured out of the narrow window-openings, and soon from both door and roof. Enwrapped in flames, Impivaara’s stout cabin glowed. But on the snow-covered ground stood its garrison, destitute; even the charcoal-burner’s hut which had first given them shelter had been razed to the ground, and the storeroom was built loosely as a magpie’s nest. There the brothers lingered, and their only protection against wind and frost were short homespun shirts. Not even a cap for their heads or birch-bark slippers for their feet had they had time to snatch from the flames. Of all the property in the cabin there remained only the guns and birch-bark knapsacks, which had been taken into the storeroom when the brothers began their bath. In the snow the brothers stood, all with their backs towards the roaring flames, lifting and warming in turns their right and left feet; and caressed alternately by fire and snow, their feet were red indeed, red as the webs of a goose. Tiam Eero, grincigante la dentojn kaj metante siajn lipojn en petolan rideton, plenumis rapide la volon de Juhani, kaj baldaŭ aŭdiĝis sur la fajrujo plaŭdo kaj tuj poste forta siblego. En la sama momento Tuomas ekstariĝis koiere kaj kuris kiel aglo al Eero, sed ankaŭ Juhani rapidis por defendi sian plej junan fraton. De tio naskiĝis nun ĝenerala tumuito, dum kiu la brulanta torĉosplito falis de la bretego malsupren sur la plankon. Tie ĝi baldaŭ, ne rimarkite de la fratoj, ekbruligis viglan fajron en Ia pajlo. Kiel ringondo sur akvo etendiĝas rapide en ĉiuj direktoj, same la brilanta rondo de la fajro pli kaj pli grandiĝis sur la planko. Ĝi suprenleviĝis kaj jam tuŝis la plankon de la bretego, antaŭ ol la loĝantoj de la ĉambro ekvidis la danĝeron sub si. Sed tro malfrue ili ĝin ekvidis por havi tempon savi ion krom sian vivon kaj tiun de la bestoj, kiuj estis en la domo. Vaste jam ondadis la flamoj kaj granda estis la danĝero kaj la tumulto. Ili ĉiuj rapidis al la pordo, ĉe kies malfermiĝo Ia viroj, hundoj, kato kaj la koko kun terura bruego kuris eksteren, ĉiuj preskaŭ samtempe. ŝajnis, kvazaŭ la domo ilin elvomus el sia fumanta faŭko sur Ia neĝokovritan teron, kie ili nun staris, tusante konkure. Sed kiel la lasta elvenis Lauri kondukante per kolbrido Blankon, kiu verŝajne en alia okazo estus restinta viktimo de la brulo. Eksteren elŝoviĝis jam la perfortema fajro tra la malgrandaj truoj de la fenestroj, fine tra la pordo kaj la tegmento. En la ĉirkaŭ-preno de flamoj flagris nun la solida domo de Impivaara. Sed sur la neĝokovrita tero staris la senŝirma anaro de la domo; la karbista kabano, ilia unua rifuĝejo ĉi tie, estis plene detruita kaj la provizejo estis konstruita maldensa kiel pignesto. Tie staris la fratoj, kaj ilia sola ŝirmo kontraŭ vento estis ilia krud-lina, mallonga ĉemizo. Nek la ĉapojn por kovri sian kapon nek la betulŝelajn ŝuojn ili havis tempon savi el la fajro. E1 la antaŭaj aĵoj de la domo postrestis nur la pafiloj kaj la betulŝelaj tomistroj, kiuj estis portitaj en la provizejon antaŭ la ŝvitbano. — Sed en la neĝo staris la fratoj, ĉiuj kun la dorsoj turnitaj al la zumeganta brulo, levante kaj varmigante jen la dekstran jen Ia maldekstran piedon; kaj ruĝe brilis tiuj piedoj pro neĝo kaj varmo, ruĝe brilis kiel la naĝmembranoj de anseroj. 06331
Bottom
06329
Top
They enjoyed the last gift their cabin still had to give them, enjoyed the warmth of the fire; and this fire was immense. The flames rose violently on high, a shimmering light spread everywhere, and the mossy spruce on the crest of the hill smiled as sweetly as in the glow of the rising sun. From the stack of resinous roots smoke, thick and pitch-black, rose to the clouds, rolling in dark balls under the vault of the sky. But on the clearing and around it light dwelt; a ruddy day reigned in the heart of the winter night, and astounded at this phantom light birds gazed down with staring eyes from the branches of the snow-clad trees as the stoutly-built cabin on I mpivaara turned into cinders and ashes. Scratching their heads in rage and sorrow the brothers stood around, all with their backs turned to the fire and lifting the soles of their feet in I urns towards its grateful warmth. Gradually, however, their bonfire waned, collapsed at last in a rain of embers, and the night air filled with thousands of crackling sparks. Terror-stricken, the brothers then became aware that the sky was clearing and the wind veering from south to north. The weather was changing from a thaw to a frost. Ili ĝuis Ia lastan bonaĵon, kiun ilia domo al ili ankoraŭ donis, ĝuis la fajran varmon; kaj impona estis ilia fajro. Potence Icviĝis en alton la flamo, ĉic speguliĝis la rebrilo flagranta, kaj la barbaj piceoj sur la montdorso ridetis ĉarme kiel en aŭroro de sunleviĝo. El la amasoj de kenstumpoj leviĝis fumo, densa kaj fulge nigra, supren en la nubojn, kaj onde ĝi ruliĝissub la firmamento. Sed sur la deklivo kaj ĝia ĉirkaŭaĵo estis lumo, regls ruĝeta tago en la koro de la vintra nokto, kaj mirante la fremdan lumon, la birdoj alrigardis fikse sur la neĝaj branĉoj de la arboj, dum la solide konstruita domo de Impivaara fariĝis karbo kaj cindro. Sed gratante siajn hararojn en kolero kaj malĝojo staris la fratoj tie ĉirkaŭe, staris ĉiuj kun la dorso kontraŭ la [ajro kaj levis laŭvice la piandojn de siaj piedoj al la varmiganta fajro. Tamen iom post iom malgrandiĝis Ia flamoj kaj disfal s ine je karbaĵo, kaj el miloj da disŝprucantaj fajreroj pien ĝis la nokta aero. Konsternitaj la fratoj rimarkis tiam, ke Ia ĉeo komencas sereniĝi kaj ke la vento turniĝis el sudo al nordo. La vetero komencis ŝanĝiĝi el degela stato en froston. 06332
Bottom
06330
Top
Aapo: We were saved from the fire, only to fall victims to the frost. Look! The sky clears and already the north wind blows cold. Brothers, our danger is terrible. AAPO. El fajro ni saviĝis, sed por esti viktimoj de frosto. Rigardu: la ĉielo sereniĝas kaj malvarme blovas jam el nordo. Fratoj, nia danĝero estas terura. 06333
Bottom
06331
Top
Juhani: Death and curses! Who did this? JUHANI. Malbeno kaj morto! Kiu kaŭzis ĉi tion? 06334
Bottom
06332
Top
Tuomas: Who! You food for fire, you ask who? Were I to do right now, I’d dash you to roast in that fiery ash-heap. TUOMAS. Kiu! Vi, nutraĵo de fajro, ĉu vi ankoraŭ deman-das? Se mi nun agus juste, mi vin puŝus tien por rostiĝi en ardanta cindro. 06335
Bottom
06333
Top
Juhani: Never could one Tuomas do such a feat, never. But accursed be the man who brought this Hell’s night upon us! JUHANI. Neniam tion farus unu Tuomas, neniam. Sed malbenita estu tiu viro, kiu kaŭzis ĉi tiun inferan nokton! 06336
Bottom
06334
Top
Tuomas: He curses himself. TUOMAS. Li malbenas sin mem. 06337
Bottom
06335
Top
Juhani: Accursed be that man, namely, Tuomas Jukola. JUHANI. Malbenita estu tiu viro, nome Tuomas Jukola. 06338
Bottom
06336
Top
Tuomas: Say that a second time. TUOMAS. Diru tion duan fojon. 06339
Bottom
06337
Top
Juhani: Tuomas, son of Juhani Jukola, is the cause of all this. JUHANI. Tuomas filo de Juhani Jukola estas kulpa pri ĉi ĉio. 06340
Bottom
06338
Top
Aapo: Tuomas! AAPO. Tuomas! 06341
Bottom
06339
Top
Simeoni: Juhani! SIMEONI. Juhani! 06342
Bottom
06340
Top
Lauri: Softly! LAURI. Kviete! 06343
Bottom
06341
Top
Timo: Now you shall not fly at each other, you won’t be allowed, my bantams. Ay, ay, let’s all keep quiet now and warm ourselves in brotherly fashion. TIMO. Nun vi ne povas kunpuŝiĝi, vi ne povas, vi sentaŭ-guloj. Jes, jes, ni kondutu nur dece kaj varmigu nin frate. 06344
Bottom
06342
Top
Simeoni: You godless! SIMEONI. Vi malpiuloj! 06345
Bottom
06343
Top
Aapo: No anger and quarreling when a miserable death awaits us. AAPO. Malamon kaj malpacon for, kiam nin minacas la plej mizcra morto. 06346
Bottom
06344
Top
Tuomas: Who is to blame, who is to blame? TUOMAS. Kiu estas kulpa, kiu estas kulpa? 06347
Bottom
06345
Top
Juhani: I am innocent. JUHANI. Senkulpa cstas mi. 06348
Bottom
06346
Top
Tuomas: Innocent! Holy fire! I’ll eat you alive! TUOMAS. Senkulpa! Brila fajro! Mi manĝos vin vivanta! 06349
Bottom
06347
Top
Aapo: Softly, softly! AAPO. Dece, dece! 06350
Bottom
06348
Top
Simeoni: For God’s sake, softly! SIMEONI. Pro Dio, dcce! 06351
Bottom
06349
Top
Aapo: Guilty or innocent, may that be left undecided now, seeing that only haste can save us. Our cabin is in ashes and we stand almost naked in the snow. For what am I to call this rag of a homespun shirt? One good thing is that our guns and ammunition were in the storeroom; for now we have need of weapons. Teerimäki echoes with the howling cry of wolves. AAPO. Senkulpa aŭ kulpa, tio restu nesolvita nun, ĉar forrapido estas nia sola savo. Nia domo estas cindro, kaj preskaŭ nudaj ni staras sur neĝokrusto. Kian valoron mi donas al ĉi tiu krudlina ĉemizoĉifonaĵo? Bone por ni, ke restis al ni la pafiloj kaj la municio tie en la provizejo; ĉar armilojn ni bezonas nun. De Tetromonto aŭdiĝas hurlado de lupoj. 06352
Bottom
06350
Top
Tuomas: What shall we do then? TUOMAS. Kion ni do faru? 06353
Bottom
06351
Top
Aapo: All I can think of is to hasten to Jukola, hasten for pale Death’s sake. Two can always ride on Valko and the others follow running. Let us do that: run and ride in turn on horseback. With the aid of our horse we can avoid having to tread snow the whole way and with God’s help we can still maybe be saved. AAPO. Mi ne scias alian rimedon ol rapidi al Jukola, rapidi pro la pala morto. Du ĉiam rajdu sur Blanko kaj la aliaj sekvu ilin kurante. Tiel okazu: alternc kurante, alternc rajdante. Pcr helpo de nia ĉevalo ni ne bezonos pistadi la neĝokruston per niaj piedoj la tutan vojon, kaj per helpo de Dio ni eblc saviĝos ankoraŭ. 06354
Bottom
06352
Top
Juhani: Our feet will be one single turnip-stew before we stand in Jukola, in the warmth of a cordwood blaze. JUHANI. Sed certc estos niaj piedoj kvazaŭ molaj rapoj, antaŭ ol ni staros en la ĉambrego de Jukola, ĉe varmo de ŝtipofajro. 06355
Bottom
06353
Top
Simeoni: Yet there lies our only hope. So let us hurry. The wind grows keener and the roof of the sky is already clearing. Let’s hurry! SIMEONI. En tio estas tamen nia sola espero. Kaj tial ni rapidu. La vento jam plifortiĝas kaj la ĉiela volbo nudiĝas. Ni rapidu! 06356
Bottom
06354
Top
Eero: Our death has come. EERO. Nia morto venis! 06357
Bottom
06355
Top
Juhani: There go Jukola’s seven stout brothers! JUHANI. Jen la sorto de la sep filoj de Jukola! 06358
Bottom
06356
Top
Simeoni: Our danger is awful, but strong is the Lord on high. Let us hurry! SIMEONI. Nia danĝero estas tcrura, sed forta estas la Sin-joro en la alto. Ni rapidu! 06359
Bottom
06357
Top
Tuomas: Guns and knapsacks out of the storeroom! TUOMAS. El la provizejo Ia pafilojn kaj ia tornistrojn! 06360
Bottom
06358
Top
Juhani: A night of terror. Here a ringing frost threatens us, yonder the hungry, howling wolves. JUHANI. Terura nokto! Ci tic nin minacas krcviga mal-varmo, tic malsataj, hurlantaj lupoj. 06361
Bottom
06359
Top
Timo: We are in danger, both Valko and ourselves. TIMO. En danĝcro ni estas kaj Blanko kaj ni mem. 06362
Bottom
06360
Top
Juhani: Ours is the greater danger. A naked man, I have heard, is a very tasty morsel for a wolf in the winter. JUHANI. Ni mem en ankoraŭ pli granda. Nuda homo, tiel mi aŭdis, estas al lupo favorata rostaĵo en vintro. 06363
Bottom
06361
Top
Timo: And a man and a pig, I have heard, taste the same, and it’s well-known that a pig is a wolf’s favourite dish in winter. We’ve a tough knot before us; that no one can deny. TIMO. Kaj viro kaj porko, tiel ni aŭdis, gustas egale, kaj tion oni scias, ke porko estas en vintro preferata manĝajo de Vosto-Henriko. Severaj estas antaŭ ni la paragrafo kaj la ordono, tion oni ne povas nei. 06364
Bottom
06362
Top
Juhani: What are we to do? JUHANI. Kion ni faros? 06365
Bottom
06363
Top
Aapo: Rush off to Jukola like sorcerer’s arrows through the night before the frost turns fiery and heats our blood to ice with its burning coldness. Away to Jukola over shrieking Teerimäki! We are armed against the wolves, but not against rimebearded, old Jack Frost. AAPO. Al Jukola kvazaŭ sorĉistaj sagoj tra la nokto, antaŭ ol Ia frosto pliardiĝos kaj glaciigos nian sangon per brulanta malvarmego. En direkto al Jukola trans la kriegantan Tetro-monton! Kontraŭ lupoj ni havas armilojn, sed ne kontraŭ la glacibarba reĝo Frosto. 06366
Bottom
06364
Top
Tuomas: Here’s the guns and bags. Gun on shoulder now and knapsack on back every man of you, and two up on horseback, while we others pound on behind best we can. But hurry, hurry, for our everlasting souls ! TUOMAS. Jen la pafiloj kaj la tornistroj. Nun la pafilon sur la ŝultron kaj la tornistron sur la dorson, ĉiu viro. Kaj du komencu rajdi, ni aliaj postkuros plenforte. Sed ni rapidu, ni rapidu pro niaj senmortaj animoj! 06367
Bottom
06365
Top
Juhani: The north turns bright and the stars shine. Hii, haa! But let’s hurry. JUHANI. La nordo sereniĝas kaj la steloj brilas! Hi, ha! Sed ni rapidu! 06368
Bottom
06366
Top
Aapo: Tomorrow we can fetch what goods and chattels the fire has left us; we’ll come tomorrow and fetch the cock too and the cat. This night they’ll be warm enough beside that hot ash-heap. But Killi and Kiiski can take the road with us like faithful comrades. Where are they? AAPO. Morgaŭ ni forprenos de ĉi tie Ia aĵojn kaj ilojn, kiujn postlasis al ni la fajro; morgaŭ ni venos kaj forportos ankaŭ la katon kaj la kokon. Ci tiun nokton ili elportos mal-varmon ĉi tie ĉe la ardaĵo. Sed Killi kaj Kiiski iru kun ni kiel fidelaj kunuloj. — Kie ili estas? 06369
Bottom
06367
Top
Tuomas: I can’t see them. Hush! Let us listen. TUOMAS. Ili ne estas videblaj. — Silente! ni aŭskultu. 06370
Bottom
06368
Top
Eero: They’re off galloping far away by now. Yonder you can hear them barking behind the hill. EERO. Malproksime de ĉi tie ili jam kuras. Tie ja estas aŭdebla ilia bojado, post la monto. 06371
Bottom
06369
Top
Tuomas: They’re chasing a lynx that I suppose has passed close to the cabin, giving a scent to the dogs. Well, let them hunt as they like; we’ve got to forget them now and hasten off on our hard journey. TUOMAS. Linkon ili pelas, kaj verŝajne tiu linko preter-pasis nian domon, postlasante siajn spurojn al Ia hundoj. Sed ili pelu laŭ sia volo; nun ni devas forgesi ilin kaj rapidigi nian severan ekveturon. 06372
Bottom
06370
Top
Juhani: Right! For Life and Death are now at each other’s throats like two he-bears. JUHANI. Estu tiel! Ĉar la vivo kaj Ia morto alkroĉiĝis unu al la alia kiel du virursoj. 06373
Bottom
06371
Top
Aapo: Let’s put forth all our strength now! AAPO. Nun elpremu el vi ĉiujn fortojn! 06374
Bottom
06372
Top
Juhani: All the strength of our souls and bodies down to the marrow. JUHANI. La fortojn de niaj animo kaj korpo ĝis osto-cerbo! 06375
Bottom
06373
Top
Tuomas: Remembering that the most miserable death awaits us. TUOMAS. Memorante ke nin minacas la plej mizera morto. 06376
Bottom
06374
Top
Juhani: Black death threatens us from two points. Hii, haa! It’s a frozen snout now or guts on the ground if this lad isn’t soon on slippery straw before a fire. One of these three will have to happen before the hour is out. But dawdling here won’t help, not in the least, so clenching my teeth I’ll go now even through icebergs, miles thick. JUHANI. EI du flankoj nin minacas la nigra morto. Hi, ha! nun la nazo en glacio aŭ la intestoj sur la tero, se ne staros tiu knabo post ioma tempo sur glata pajlo en lumo de fajro. Unu el ĉi tiuj tri plenumiĝos post unu horo. Sed ne helpas ĉi tie hezitado, tute ne, sed kunpremante la dentojn mi nun fendus eĉ glacimontojn, mejlojn dikajn. 06377
Bottom
06375
Top
Simeoni: Let us try in God’s name, with His help. SIMEONI. Ni penu en la nomo de la Sinjoro kaj per lia helpo. 06378
Bottom
06376
Top
Juhani: With His help. What can man that is born of woman do down here with his own strength alone? Let us be of good cheer. JUHANI. Per lia helpo. Kion povas ĉi tie per sia propra forto homo naskita de virino? Sed ni kuraĝu. 06379
Bottom
06377
Top
Eero: Let us start off without any more delay. EERO. Ni ekiru sen ia hezito plu! 06380
Bottom
06378
Top
Juhani: And without any fear. Let’s go now! JUHANI. Kaj sen ia timo! Ni ekiru nun! 06381
Bottom
06379
Top
Tuomas: All ready then. Get up on horseback, Eero and Simeoni, and start riding towards Jukola, but so that we who trot on foot after you through the snow are always at the old nag’s heels. TUOMAS. Ciuj estas do pretaj. Eero kaj Simeoni, sidiĝu sur la dorson kaj ekrajdu en direkto al Jukola, sed tiel ke ni restos proksime ĉe la hufoj de nia ĉevalaĉo, ni, kiuj rapidas piede post vi en la neĝo. 06382
Bottom
06380
Top
So they set out on their journey: naked, clad only in home-spun shirts and each with his knapsack on his back and a gun on his shoulder or in his hand. In such fashion they set out on the wintry night way, fleeing from the frost which attacked them from the waste lands of the north. It came not, however, wearing its most frightful aspect; the weather on this occasion was not yet at its severest. True, the brow of Heaven cleared at times, but the sailing clouds soon hid it again, and the north wind blew tempered. The brothers, too, were friends of old with the cold, with skins hardened in many shrieking frosts; and earlier, as wilful children, they had often trampled the snowdrifts for hours in their bare feet. Notwithstanding, this journey from Impivaara to Jukola was terrible, exceedingly terrible to them. Hotly they dashed onward, with terror in their hearts. Foremost, on Valko’s back, rode Eero and Simeoni, and the others followed them running, treading the backwoods’ snow, which whirled around their feet. But on Impivaara clearing, near the glowing oven, sat the cat and the cock, staring with melancholy at the waning embers. Tiel ili ekiris: nudaj, vestitaj nur per krudlina ĉemizo kaj ĉiu portante sian tornistron sur Ia dorso kaj sian pafilon sur la ŝultro aQ en Ia mano. Tiel ili ekiris sur la vintran, noktan vojon, serĉante savon for de frosto, kiu sin ĵetis sur ilin el Ia marĉoj de Nordo. Sed ĝi tamen ne venis kun sia plej terura vizaĝo, ĉar la vetero ne fariĝis plej malmilda ĉi tiun fojon. Certe iam kaj tiam la frunto de la ĉielo malkovriĝis, sed vel-veturantaj nuboj ĝin ree kovris, kaj modere blovis el nordo. La fratoj estis ankaŭ konatuloj de la malvarmo, en multaj akraj frostoj ilia haŭto estis hardita, kaj antaŭe, kiel petolemaj knaboj, ofte ili pistadis neĝamasojn per nudaj piedoj, tutajn horojn. Sed terurega estis al ili tamen nun Ia ekskurso de Impivaara al Jukola. Ili kuris rapide antaŭen, kun teruro en la koro. Antaŭe, sur la dorso de Blanko, rajdis Eero kaj Si-meoni, la aliaj postsekvis kurante tute proksime, tretante la neĝon de la dezerto, kiu flugis ĉirkaŭen pro la kurado. Sed sur la deklivo de Impivaara ĉe la ardanta ŝtonfajrujo sidis la kato kaj la koko, malgaje rigardante la karbiĝantan fajron. 06383
Bottom
06381
Top
Towards the village the brothers hastened; Sompio Bog already lay behind them, and they approached Teerimäki Hill, where the ghastly howling of wolves could still be heard. In a thicket of young spruce, between the bog and Jaakko Seunala’s clearing, the riders were changed: Eero and Simeoni climbed down and two others hastened to replace them. Then without delay they continued their journey; they dashed along the crest of the heath, across the Viertola road and onward through a wide, humming pinewood. And at last rocky Teerimäki drew near, and suddenly the multiple chorus of the wolves was stilled. Soon they stood on the summit of the hill and gave their steed a breather; the riders again dismounted and were quickly replaced by others. A while yet they stood on the snow-covered rock; the north wind blew, the dome of the sky cleared again for a moment, and the head of the Great Bear showed midnight to have passed. La fratoj rapidis en direkto al la vilaĝo, postlasis jam la marĉon Sompio kaj proksimiĝis al Tetromonto, de kie daŭre estis aŭdebla la terura hurlado de lupoj. Sed en arbetaĵo, inter la marĉo kaj la ekskulturejo de Seunala Jaakko okazis ŝanĝo de la rajdantoj: desaltis Eero kaj Simeoni kaj du el Ia fratoj ilin anstataŭis. Sen halto ili daŭrigis la vojon, kuris laŭ la dorso de la erikejo, trans la vojon de Viertola kaj poste tra la vasta, zumetanta pinaro. Sed fine la roka Tetromonto proksimiĝis kaj subite finiĝis la multbrua voĉo de la Iupoj. Baldaŭ la fratoj staris sur la dorso de Ia altajo kaj Iasis sian ĉevalon ripozhalti; la rajdantoj malsupreniris de sur la dorso kaj du aliaj okupis ilian lokon. Ankoraŭ ili staris sur la neĝo-kovrita roko; la nordvento blovis, Ia ĉiela kupolo klariĝis ree por momento, kaj la vosto de Granda Urso montris, ke jam pasis la meznokto. 06384
Bottom
06382
Top
But having rested, they hurried down the smooth hill track, and, when this ended, entered a dark sprucewood, and a cheerless scene spread around them. The moon looked palely down, owls shrieked, and here and there in the forest’s sombre depths weird phantoms stood, resembling in shape gigantic bears; these were the upward-pointing mossy roots of fallen spruce-trees. Immovable, like frozen ghosts, these bear-shaped images stared at the strange procession which sped swiftly by. Immovable they stared, but between and around them a frightening liveliness soon made itself apparent in the forbidding forest. Hungry wolves circled around the brothers, approaching closer and closer. Now ahead and now behind, now flickering across the path, now on both sides of the road, their loping run could be seen. Furious, thirsting for blood, they followed the nighttime fugitives from Impivaara; and with a crackling sound dry branches broke snapping from the spruce-roots. Quivering and snorting the frightened Valko ran; and the man who rode in front could scarcely restrain him from breaking into a wild gallop. And ever bolder waxed the wolves. Panting bloodthirstily they flashed by close to the men; and now to the right, now to the left, the gun of one the brothers would fire in an attempt to scare them. This, however, did not seem able to drive them far away. Sed ripozinte ili ree rapidis malsupren laŭ la glata mont-vojo, kaj kiam ĝi finiĝis, ili eniris en malluman picearon, kaj melankolia staris la naturo ĉirkaŭ ili. La luno rigardis pala malsupren, gufoj kriadis, kaj tie kaj ie en Ia sino de la arbarego staris stranga fantomo, simila al arbara urso, terure granda: la supren leviĝintaj, muskaj radikoj de falintaj piceoj. Sen-movaj kvazaŭ glaciiĝintaj fantomoj fikse rigardiŝ tiuj urs-bildoj la strangan karavanon, kiu rapide kuris preter ilin. Tiel ili rigardis senmove, sed inter ili, ĉirkaŭ ili en la densa picearo aperis baldaŭ timiga moviĝo. La malsataj lupoj ĉirkaŭiris la fratojn, proksimiĝis al ili pli kaj pli. Jen antaŭe, jen poste, saltante trans la vojon aŭ ambaŭflanke de la vojo, inter piceoj, ili estis vidataj en rapida kurado. Koleraj, sangon soifantaj ili sekvis la noktajn forkurintojn el Impivaara; kaj sekaj branĉoj de piceoj kraketis kaj bruetis rompiĝante. Tremante kaj spiregante kuris la timema Blanko; kaj Ia viro, kiu rajde sidis antaŭe, povis apenaŭ malhelpi ĝin kuri tro rapide. Sed pli kaj pli malrespekta fariĝis la kuraĝo de la rabobestoj. Spiregantaj pro sangosoifo ili ofte preterkuris la fratojn tute proksime; kaj por timigi ilin ekkrakegis iam kaj tiam la pafiloj de la fratoj, jen dekstren jen maldekstren. Sed malgraŭ tio ili tamen ne tro malproksimiĝis. 06385
Bottom
06383
Top
They came to Kiljava’s open, fire-ravaged heath, where the trunks of withered pines stood dotted here and there, seats for hawks and owls. And now the fierceness of the wolves became alarming, and the men’s danger grew. Tuomas and Timo happened just then to be on horseback, but those who ran on foot behind suddenly halted and fired almost simultaneously an angry volley at their foe, who, alarmed by this measure, now retreated a distance. The men dashed onward again; but soon the pursuing pack of wolves rustled once more around them, and the danger was greater than ever. Then Tuomas reined in his steed, saying in a loud voice: ”Let the man whose gun is empty load it at once, and let him hurry like fire and lightning!” So shouting, he dismounted and ordered Timo to hold Valko firmly. The brothers now stood and loaded, and they felt not the cold, neither in their feet nor in any part of their bodies. The wolves too halted, about fifty paces away, and tossing their tails lustfully, stared at the men with avid eyes. And naked of clouds shone the heavens, where a bright moon now looked down on the heath. Renkonte venis Ia vasta, bruldifektita erikejo Kiljava, kie dise staris kelkaj sekiĝintaj pintrunkoj, sidlokoj por akcipitroj kaj gufoj. Ĉi tie la kolero de la lupoj jam fariĝis timiga kaj granda estis la danĝero al la viroj. Tuomas kaj Timo rajdis tiam, sed la aliaj, kiuj piede kuris poste, haltis subite kaj ek-pafis preskaŭ samtempe fortan salvon kontraŭ siaj persekutan-toj, kiuj ektiminte nun retiriĝis al ioma distanco de ili. La viroj ree kurrapidis antaŭen; sed ne daŭris longe antaŭ ol aŭdiĝis la kurado de la embuskanta Iuparo proksime al ili, kaj Ia danĝero estis pli granda ol iam antaŭe. Tiam Tuomas haltigis la ĉe-valon kaj diris pcr laŭta voĉo:»viro, kies pafilo estas malplena ŝargu ĝin tuj! Li rapidu kiel fajro kaj neĝoblovo!» Tiel li kriis kaj desaltis, ordonante al Timo firme bridi Blankon. La fratoj staris nun kaj ŝargis, kaj ili ne sentis malvarmon, nek en siaj piedoj nek en aliaj membroj de sia korpo. La rabobestoj ankaŭ haltis, kvindek paŝojn de la fratoj, senĉese fiksante siajn avi-dajn okulojn al ili, svingante la vostojn en ekscito. — Kaj malkovrita de nuboj estis la ĉiela kupolo, el kiu la brilanta luno nun rigardis la erikejon malsupre. 06386
Bottom
06384
Top
Tuomas: Are the guns loaded? TUOMAS. Cu niaj pafiloj estas ŝargitaj? 06387
Bottom
06385
Top
Aapo: It’s done. What is your purpose? AAPO. Tio estas farita. Kio estas via intenco? 06388
Bottom
06386
Top
Juhani: All together again! JUHANI. Ciuj samtempe denove! 06389
Bottom
06387
Top
Tuomas: Not if our lives are dear to you. Someone’s gun must always be loaded; remember that. Lauri you have the steadiest hand and the keenest eye, come up abreast of me. TUOMAS. Ne, se nia vivo estas al vi kara. Ciam estu ŝargita ies pafilo; tion vi memoru. Lauri, vi ja havas la plej firman brakon kaj plej akran okulon, paŝu ĉi tien apud min. 06390
Bottom
06388
Top
Lauri: Here I stand. What do you want? LAURI. Ci tie mi staras. Kion vi volas? 06391
Bottom
06389
Top
Tuomas: A hungry wolf will eat even his bleeding brother. If we could only bring this about, it would be the saving of us. Let us try. Lauri, we’ll both aim at the same time, but you others must spare your bullets. Now, Lauri, aim as carefully as an eagle and blaze away when I say now. TUOMAS. Malsata lupo manĝas eĉ sian sangantan fraton. Se ni povus kaŭzi tion, ĝi estus nia savo. — Ni penu, Lauri, tiun unuan maldekstre ni celu kaj malŝargu samtempe, sed ŝparu vian municion, vi aliaj. Lauri, celu nun precize kvazaŭ aglo kaj Iasu ekfulmi kiam mi diros: nun. 06392
Bottom
06390
Top
Lauri: I’m ready. LAURI. Mi estas preta. 06393
Bottom
06391
Top
Tuomas: Now. TUOMAS. Nun. 06394
Bottom
06392
Top
Both fired at the same second, and the wolves fled at a gallop. One lingered, however, on the scene, trying hard to follow the others at a crawl, but without success. And onward with all their strength the brothers hastened once more: six men running on foot, Timo riding on ahead alone. And thus passed a few moments. Soon the wolves halted in their flight, and returning, again flitted swiftly towards the nocturnal wayfarers. The snow foamed around them and Kiljava’s naked heath drummed as they came on in a body. At fiery speed they drew level with their comrade who squirmed in his blood; they charged already past him, but turned quickly round as the tempting smell of blood was borne to their nostrils. Round they spun: tails wagged, the snow boiled and fire flashed in the night from eyes of lust and greed. Then, grinning fearfully, the whole pack sprang at their wounded brother; and on the heath arose a grim struggle and a din such that one might have believed the pillars of the earth would collapse crashing down. The ground quaked and the snow was turned to a grisly pulp as former comrades tore the son of the woods into pieces, the wolf whose blood Tuo-mas’s and Lauri’s well-aimed bullets had set flowing. Then silence reigned again on the nightclad heath. Only a soft panting and the snapping of bones was heard, as with bloody faces and flashing eyes the brutes rent and devoured their victim. Tiam ambaŭ malŝargis en la sama momento, kaj rapide forkuris la lupoj. Tamen unu el ili restis sur la kampo, penante rampe aliĝi al la aliaj, sed ne povis. La viroj rajdis ree antaŭen plenforte: ses fratoj kuris piede, Timo sola rajdis antaŭe. Kaj tiel pasis ioma tempo. Baldaŭ la forkuro de la Iupoj inter-rompiĝis, ili revenis rigardantc arde la noktan vojaĝantaron. La ĉirkaŭfluganta ncĝo muĝis kaj Ia vasta erikejo Kiljava re-sonis, kiam ili bande alkuregis. Kun fajra rapideco ili venis al sia en sango rampanta kamarado, kuris preter ĝin, sed revenis baldaŭ, kiam la alloga odoro de sango atingis iliajn naztruojn. Ili returniĝis: la vostoj svingiĝis, la neĝo ĉirkaŭflugis kaj fajrerojn eligis en la nokto Ia okuloj de pasio'kaj dezirego. Tiam terure grimacante ili amase sin ĵetis sur sian vunditan fraton, kaj sur la erikejo estiĝis tumulto kaj bruado terura, kvazaŭ la fostoj de la alto falus. La tero tremis kaj la neĝo fariĝis terura kaĉo, kiam la antaŭaj amikoj diskarnigis la arbaran filon, kies sangon elfluigis la precize celitaj kugloj de Tuomas kaj Lauri. Sed silento regis denove sur la nokta erikejo. Nur mallaŭta spirado kaj krakado de ostoj aŭdiĝis, kiam la rabobestoj, kun sangaj vizaĝoj kaj malice brilantaj okuloj, ŝirante manĝis sian viktimon. 06395
Bottom
06393
Top
But the brothers already fared far from their terrible foe; and delightfully had the murderous din of the wolves on Kiljava echoed in their ears; for them it was the sweet and ravishing message of salvation. Soon they had reached Ruttila’s big meadow, round which the road made a detour over hilly ground. But to gain time they decided to cut straight across the meadow. Under their combined weight the fence gave and fell, and Valko, again with two of the brothers on his back, stepped over it, and urged on by the men’s switches, set off at a trot over the meadow’s smooth surface. And without delay, those of the brothers whose turn it was to tread the snow, hurried after. Across the meadow a winter track led to the village, and just at that moment a number of travellers, in three sleighs, were moving along it. But great was the alarm of both men and horses when they perceived the brothers coming towards them from the north. In the light of the moon they saw seven men in their shirts, with guns on their shoulders and accompanied by a horse, hastening in their direction; and they believed a host of wicked demons from Impivaara’s caves was attacking them. The tumult and din in the meadow was immense. Mad with fright, the travellers’ horses gallopped back and forth, while the men shouted or prayed, cursed or raved in ringing voices. But the brothers cast hardly a glance at this confusion, only ran madly across the meadow towards Jukola, and the snow was cleft in smoke before them. They reached the fence on the other side, and under their united pressure this too gave with a crash, and soon they were all out on the hilly road again. Sed jam malproksime de siaj malamikoj la fratoj vagis, kaj ĉarme en iliaj oreloj sonis la lupa murdotumulto sur Ia erikejo Kiljava; tio estis por ili dolĉa kaj bona sciigo pri savo. Ili proksimiĝis al Ia vasta herbejo de Kuttila, ĉirkaŭ kiu alia vojo rondiris trans altaĵan regionon. Sed por gajni tempon ili decidis iri rekte trans tiun herbejon. Ili sin ĵetis kune kontraŭ barilon, ĝi rompiĝis, kaj Blanko, portante ree du el la fratoj, paŝis trans la renversitan barilon kaj ekkuris, vipata per la vergo de la viroj, laŭ la glata surfaco de la herbejo. Sed senprokraste rapidis poste tiuj el Ia fratoj, kies vico estis piedpremi la neĝon. Tra la herbejo iris vintra vojo al la preĝeja vilaĝo, kaj voja-ĝantoj kun tri ĉevaloj kaj tri sledoj iris ĝuste sur ĉi tiu vojo. Sed la viroj kaj ĉevaloj tre timiĝis vidante la fratojn proksi-miĝi el la nordo. En Ia lunbrilo ili vidis sep virojn en ĉemizoj kun pafiloj sur Ia ŝultro kaj kun sia ĉevalo aperi rapide. Kaj ili kredis, ke amaso da koleraj koboldaĉoj el la grotoj de Impi-vaara volas sin ĵeti sur ilin. Movado kaj bruo estis vigla sur la herbejo. Vivege rapidis Ia ĉevaloj de la vojaĝantoj, rapidis tien, rapidis ĉi tien kaj el la viroj jen iu kriis, jen alia benis, jen iu blasfemis laŭtvoĉe. Sed Ia fratoj apenaŭ rigardis ĉi tiun movadon, ili nur kuris rapide en direkto al Jukola trans la herbejon de Kuttila, kaj fume disŝprucis la neĝo antaŭ ili. Venis renkonte la alia barilo de Ia herbejo, iii sin ĵetis kune al ĝi, ĝi disrompiĝis kun krakego, kaj baldaŭ ili ree vagis sur la ait-aĵeta vojo. 06396
Bottom
06394
Top
This night was to them truly a fearful and terrible night. Stoutly they ran, with twinkling feet and panting wildly, while doubt glared from their wooden-stiff glance, which was ever directed towards their former home. So without a word they dashed onward, and swiftly the snow-covered ground retreated beneath them. Until at last, having reached the crest of a hilly field, they saw in the pale moonlight Jukola standing on its hillside, and almost with one voice the cry: ”Jukola, Jukola!” broke from their lips. They ran on down the hill, jumped the ditch like winged demons, and staggering uphill again, stood on the threshold of the closed door of the farmhouse. Time to knock and wait for admittance there was none, so putting forth all their strength they flung forward, and with a crash and a clatter the stout porchdoor flew open. With a great banging and stamping they rushed from the porch into the house, and on like a whirlwind towards the embers in the fireplace, from which a luxurious warmth still breathed. But great was the alarm of the tanner’s sleep-drunken family at this intrusion, for they believed themselves overrun by robbers. Sed ĉi tiu nokto estis por ili terurega. Ili kuris forte, kuris rapidege kaj spiregante, kaj malespero strabis el iliaj stangrigidaj rigardoj, kiujn ili senĉcse direktis al sia iama hejmo Jukola. Tiel ili plu rapidis antaŭen eĉ vorton ne dirante, kaj vigle forkuris sub iliaj piedoj la neĝa tero. Sed fine atinginte la kampaltaĵeton de Pohjanpelto, ili vidis en la pala lunlumo sur altaĵa rando la domon Jukola, kaj preskaŭ samtempe aŭdiĝis el iliaj buŝoj: »Jukola, Jukola!» Poste ili kuris laŭ la altaĵeto mal-supren, transpaŝis la Drenherbejon kvazaŭ flugilhavaj koboldoj, kaj kuris ree laŭ altajo supren kaj staris antaŭ la sojlo de la fermita dompordo. Ili ne havis tempon por frapi ĉe la pordo kaj atendi enirpermeson, sed ili sin ĵetis per sia tuta forto kontraŭ la vestiblan pordon, kiu krakante malfermiĝis. Kun bruo kaj piedfrapado ili rapidis el Ia vestiblo en la ĉambregon, kaj tie kiel ciklono al la karbaĵo de la fomo, kiu spiris al ili karan varmon. Sed tre ektimis ia duondormanta familio de la feltanisto, kredante ke rabistoj sin ĵetis sur ilin. 06397
Bottom
06395
Top
The Tanner: What monster enters the room of an honourable man in this fashion on Christmas night? Answer! my gun is aimed! TANISTO. Kiu monstro tiel paŝas en Ia ĉambron de honesta viro ĝuste en kristnaska nokto? Diru; mia pafilo estas etendita! 06398
Bottom
06396
Top
Tuomas: Leave your gun in peace, man. TUOMAS. Estu la pafilo en paco, viro. 06399
Bottom
06397
Top
Aapo: Don’t shoot the farm’s own people. AAPO. Ne pafu anojn de la propra domo. 06400
Bottom
06398
Top
Juhani: We come, God help us, from Impivaara. JUHANI. Ni estas, Dio induigu, el Impivaara. 06401
Bottom
06399
Top
Timo: The seven sons of the former Jukola. TIMO. La sep filoj de la antaŭa Jukoia! 06402
Bottom
06400
Top
Simeoni: The Lord ha’ mercy upon us! Seven souls are passing to eternity this selfsame terrible moment. The Lord ha’ mercy upon us! SIMEONI. La Sinjoro nin indulgu! Sep animoj estas sur vojo al eterneco precize en Ia nuna terura momento. La Sin-joro nin indulgu! 06403
Bottom
06401
Top
Juhani: Fire burned down our good cabin in the forest and all our belongings with it. Here we had to gallop like hares with no more covering to our poor bodies than a rag of a shirt, a short shirt. And that was a tight place. JUHANI. Fajro bruligis nian bonan domon en la arbaro kaj ĉiujn niajn aĵojn. Ci tien ni nun rapidis kiel leporoj sen ia alia kovrilo sur nia mizera korpo ol ĉemizoĉifonaĵo, malionga vira ĉemizoĉifonaĵo. Kaj tio estis severa ludo. 06404
Bottom
06402
Top
The Tanner’s Wife: The Lord Jesus preserve us! MASTRINO de TANISTO. Dio gardu. 06405
Bottom
06403
Top
The Tanner: Oh you poor lads! TANISTO. Ho vi, mizeruloj! 06406
Bottom
06404
Top
Juhani: Ay, is this a right state of things! Here we sit like magpies, beseeching God’s mercy. Ah! I must cry. JUHANI. Jes, ĉu ĉi tio vere estas tolerebla! Ci tie ni ja nun sidas kvazaŭ pigoj vokante la gracon de la Sinjoro. Ho, mi devas plori. 06407
Bottom
06405
Top
The Wife: Poor, miserable children! Hurry, husband, and light a fire. MASTRINO. Vi mizeraj infanoj! Rapidu, edzo, kaj ek-bruligu fajron. 06408
Bottom
06406
Top
Eero: Oh unhappy night, oh unhappy us! EERO. Ve, la malfeliĉa nokto, ve, ni malfeliĉuloj! 06409
Bottom
06407
Top
Aapo: Oh night of terror, oh ! AAPO. Ho, la terura nokto, ho ve! 06410
Bottom
06408
Top
Simeoni: Ah! oh! SIMEONI. Ho ve! 06411
Bottom
06409
Top
Juhani: Don’t cry, Eero, don’t cry, Simeoni, there’s no cause at all to blubber, Aapo! Don’t cry, don’t cry, brother Eero; we’re in shelter now. But it was a Turk’s march. JUHANI. Ne ploru, Eero, ne ploru, Simeoni, ne plendu Aapo! Ne ploru, Eero, mia frato; ĉar nun ni estas sub ŝirmo. Sed estis tio vere turka marŝo! 06412
Bottom
06410
Top
The Wife: Oh child of man on earth, alas! MASTRINO. Ho ve, la homido ĉi tie! ho ve! 06413
Bottom
06411
Top
Juhani: Dear mistress, your tears and pity awaken my own tears again. Ah! But don’t cry, mistress, don’t cry. Haven’t we escaped from the clutches of wild beasts and the cold to the warmth of Christian neighbours? And for that, thanks be to God. JUHANI. Kara mastrino, via ploro kaj plendado kaŭzas al mi denove larmojn. Ho, sed ne ploru, mastrino, ne ploru! Ni ja jam saviĝis el la ungoj de rabobestoj kaj frosto ĉi tien al varmo de kristanaj proksimuloj. Kaj pro tio dankon al Dio. 06414
Bottom
06412
Top
Tuomas: Wretched, wretched indeed is our state. But build up a blazing fire for us, bring a couple of sheaves of straw for our beds on the floor, and put Valko in the stable and hay before him. TUOMAS. Mizera, tre mizera estis nia stato. Sed faru por ni flamantan fajron, alportu ankaŭ du tri garbojn da pajlo por kuŝejo al ni sur la planko, kaj konduku Blankon en la stalon kaj metu por ĝi fojnon. 06415
Bottom
06413
Top
Aapo: Forgive us, if we beg so hard in the name of the law and our lives’ sake for help and shelter. For our lives’ sake, for our lives’ sake! AAPO. Pardonu, ke ni en la nomo de la leĝo kaj pro nia vivo tiel malĝentile petas de vi helpon kaj zorgadon. Pro nia vivo, pro nia vivo. 06416
Bottom
06414
Top
Juhani: Oh angels of the Covenant of Mercy! The life left in me is all at the tip of my nose, ready to fly off, to fly off. If there be meat and ale in the house, bring it forth. Look you, this was a game, a dusting we shall never forget. Bring meat and mulled ale for the sake of our dear lives and souls. JUHANI. Ho, vi anĝeloj de la graca interligo! la vivo sidas ja ĝuste en mia nazpinto preskaŭ forironta, preskaŭ forironta. — Se en la domo estas viando kaj biero, do alportu. — Jen, tio estis vera ludo, ŝvitbano, kiun ni memoros. — Alportu viandon kaj varmigitan bieron pro niaj karaj vivo kaj animo. 06417
Bottom
06415
Top
The Tanner: As fast as we can and all we can, good friends, as soon as I have lit a light. You hapless! In your shirts! TANISTO. Tiom, kiom ni povas, bonaj amikoj, kaj aranĝinte unue lumon en nia ĉambro. — Vi malfeliĉuloj! nur en ĉemizoj. 06418
Bottom
06416
Top
Juhani: Not a rag on our heads or an old boot on our feet. Look at these goose-legs, look! J U HA NI. Ne eĉ ĉifonaĵo sur la kapo nek ŝuaĉo sur la piedoj. Vidu tiujn piedojn de Sibila, vidu. 06419
Bottom
06417
Top
The Tanner: It fair makes my hair bristle. Come and look, wife. TANISTO. Harojn ĉi tio starigas. Venu por rigardi, edzino. 06420
Bottom
06418
Top
Timo: Look at my legs too. TIMO. Rigardu ankaŭ miajn krurojn. 06421
Bottom
06419
Top
Juhani: What are yours to mine! There! Look, lad, at two roast turnips. JUHANI. Kio ili estas apud ĉi tiuj? Jen! Vidu, knabo, rostaĵon. 06422
Bottom
06420
Top
Timo: What about these! TIMO. Kaj ĉi tie! 06423
Bottom
06421
Top
Juhani: What are your legs here ? JUHANI. Kio estas viaj kruraĉoj ĉi tie? 06424
Bottom
06422
Top
Timo: What? Mine? Never mind. Just look at them. Is this human flesh? TIMO. Cu miaj? Nezorgu. Vidu nun. Cu ĉi tio estas homa karno? 06425
Bottom
06423
Top
The Tanner: Hurry, wife, and look. TANISTO. Rapidu, edzino, por rigardi. 06426
Bottom
06424
Top
The Wife: Well, good people and powers of Heaven! MASTRINO. Ho, bonaj homoj kaj ĉielaj fortoj! 06427
Bottom
06425
Top
Juhani: Ay, is this a right state of things? Even Tuomas’s eyes are wet. Don’t cry, Tuomas. What did I say? Is this a right state of things? JUHANI. Jes, ĉu tio estas konvena? Eĉ la okuloj de Tuomas estas malsekaj. Ne ploru, Tuomas. — Kiel mi diras: ĉu estas konvene? 06428
Bottom
06426
Top
Timo: That’s how we human calves are chased down here. TIMO. Tiel ja homido estas ĉi tie ĵetata. 06429
Bottom
06427
Top
The Wife: How they flush and glow, flush and glow! Good people ! MASTRINO. Kiel ili nun ruĝe lumas kaj brilas, ruĝe lumas kaj brilas! Ho, bonaj homoj! 06430
Bottom
06428
Top
Timo: Like iron in the furnace, especially cast-iron. He-he! TIMO. Kvazaŭ fero en forĝforno, precipe la mola fero. Hi, hi! 06431
Bottom
06429
Top
The Wife: So red, so red! Lord Jesus save us! MASTRINO. Tiel ruĝaj, tiel ruĝaj! La Sinjoro gardu! 06432
Bottom
06430
Top
Juhani: They’re just ”like unto molten brass,” as it says in the Bible. The Lord help us poor wretches! JUHANI. Ili havas aspekton de »brulanta latuno», kiel staras en la Biblio. Dio helpu nin mizerajn! 06433
Bottom
06431
Top
The Wife: Oh, poor children! MASTRINO. Ho, vi infanoj! 06434
Bottom
06432
Top
Lauri: Do as we begged you and you did promise. LAURI. Faru, kion ni petis kaj kion vi promesis. 06435
Bottom
06433
Top
Aapo: We beseech you, hurry! We’ll kindle the fire ourselves, seeing that there is cordwood in the corner, fine bark-clad faggots. AAPO. Ni petegas: rapidu! Mem ni faros la fajron, ĉar ĉi tie en la angulo estas bruiŝtipoj, grandaj, betulaj brulŝtipoj. 06436
Bottom
06434
Top
Juhani: Here we are again in old Jukola, under its well-known sooty rafters, and here we stop right until May-day. May the old home be our lodging for one more winter. JUHANI. Do en la malnova Jukola, sub la konataj, fulgaj plafontraboj ni sidas ree, kaj ĉi tie ni restos ĝis la unua de majo. La antaŭa ĉambrego estu ankoraŭ ĉi tiun vintron nia loĝejo. 06437
Bottom
06435
Top
Tuomas: But wait till summer comes. TUOMAS. Sed lasu la someron veni. 06438
Bottom
06436
Top
Juhani: Wait till summer comes, and a cabin, grander Ilian ever, will stand on Impivaara clearing. JUHANI. Lasu la someron veni, kaj domo, pli pompa ol la unua, staros sur la deklivo de Impivaara denove. 06439
Bottom
06437
Top
Tuomas: As soon as the snow has gone, the forests and hills will soon be echoing again with the ring of axes, and the Jukola brothers will no longer need to beg for shelter from anyone. TUOMAS. Kiam la neĝo nur estos malaperinta, eĥos anko-raŭ pro hakilfrapoj la arbaroj kaj la montoj, kaj la fratoj de Jukola ne bezonos almozpeti ventŝirmon de aliaj. 06440
Bottom
06438
Top
Juhani: Grand words, Tuomas. Let’s forget the accursed luck that caused our cabin to be burned down, and picture in our minds the new cabin we shall soon have put together again. JUHANI. Bonege dirite. Tuomas, ni forgesu la malbenitan agon, kiu kaŭzis la bruladon de nia domo, kaj ni imagu en niaj animoj la novan domon, kiun ni konstruos ree. 06441
Bottom
06439
Top
Tuomas: Know that all grudge vanished from my mind as soon as we set out on our dreadful journey, and know that when you blew on my neck like a swimming stallion as you came on behind, it cut me to the heart. TUOMAS. Sciu, ke jam ĉe ekiro al nia timinda veturo el mia brusto malaperis ĉiu kolero; kaj sciu, kiam vi sur la vojo, kurante post mi, spiris sur mian nukon kvazaŭ naĝanta virĉevalo, tio distranĉis mian koron. 06442
Bottom
06440
Top
Juhani: Let us rejoice then that the journey is ended and that we are once more in a warm room. Here comes food and drink, and there two mighty sheaves of shining straw. Let us thank God, beloved brothers. JUHANI. Tial ni ĝoju, ke tiu ekskurso estas finitakaj keni staras en varma domo ree. — Jen, oni portas al ni manĝaĵon kaj trinkaĵon kaj jen, du grandajn garbojn da brila pajlo. Ni danku Dion, karaj fratoj! 06443
Bottom
06441
Top
Merrily blazed the birchwood fire, and in its grateful warmth the brothers wallowed and warmed themselves. And having stood there for a while, seven men in a row, they moved to the table to enjoy the meat, bread, sausage and mulled ale, all of which the tanner’s wife, a pitying woman, set before them. The master himself took charge of Valko, led him to the stable and filled the manger before him with hay. And at last, following the men’s tracks, the dogs too came from their dismal journey, came panting and fawning, with joy blazing in their eyes. And with joy the brothers received them; they petted them, fed them and fondled them. Sed gaje flamis betula fajro, en kies ĉarma brilo la fratoj sin agrable varmigis. Starinte tie momenton, sep viroj en vico, ili altabliĝis por konsumi viandon, panon, kolbasojn kaj var-migitan bieron, kion ĉion la mastrino de la tanisto, kompatema virino, preparis ai ili. La mastro mem zorgis pri Blanko, kon-dukis ĝin en la stalon kaj plenigis per fojno la furaĝujon antaŭ ĝi. Fine, sekvante la postsignojn de la viroj, venis ankaŭ la hundoj de sia malgaja ekskurso, venis spiregante, svingante Ia vostojn, kaj pro ĝojo brilis iliaj okuloj. Kun granda ĝojo akceptis la fratoj ilin: kompatis kaj nutris ilin kaj karesis ilin ĉiumaniere. 06444
Bottom
06442
Top
But when the brothers had finished their meal, they sank down on their bed of straw, and soon, wrapped in the soft blanket of sleep, forgot the battle of life. Sweetly they slept, and for long they were warmed by the flickering fire, until it had dwindled into a heap of glowing cinders. Then the mistress closed the dampers and a delicious warmth streamed into the room from the fireplace; and having done so she lay down on her own bed, and silence reigned in the room. But outside the frost skipped crackling along the fences, the north wind blew roaring under a star-glittering sky, whence a pallid moon looked smiling down. Sed kiam la fratoj estis manĝintaj, ili kuŝiĝis sur sia pajla kuŝejo, kaj baldaŭ, volvitaj en la delikata vualo de dormo, iii forgesis la vivbatalon. Dolĉe ili dormis, kaj longe ankoraŭ ilin varmigis la flamanta fajro, ĝis fine ĝi malgrandiĝis kaj karbiĝis. Tiam la mastrino fermis la fornoklapon, kaj en la ĉambregon fluis el la forno dolĉa varmo; kaj poste la mastrino mem enlitiĝis, kaj ĝenerala silento regis en la ĉambro. Sed ekstere la frosto saltetadis igante la barilojn krakbrui, la nord-vento blovis forte sub la stelbrilanta ĉielo, de kie ia pala luno ridetante rigardis malsupren. 06445
Bottom

Chapter 07 capitro

: |fin-|swe-|eng|-rus|-est|-hun|-ger|-dan|-spa|-ita|-fra|-epo| - |fin-|swe-|eng-|rus-|est-|hun-|ger-|dan-|spa-|ita-|fra-|epo| (en-eo) :
Chapter: |01|01|01|02|02|02|03|03|03|03|04|04|04|05|05|06|06|06|06|06|07|07|08|08|08|09|09|09|09|10|11|11|12|13|13|13|14|14| :capitro
Download Seven brothers o Sep fratoj descargar
07001
Top
Early in the spring, before even the cranes had arrived, the brothers forsook Jukola, and fleeing again to Impivaara clearing, began at once with all speed to build themselves a new home. Soon stout logs rested on the corner stones, and tier was added to tier. Then for many days from the break of dawn to evening twilight axes crashed and the heavy mallet thundered. Juhani, Aapo, Tuomas and Simeoni sat each at his corner, while the others shaped and rolled the logs up to the framework along sloping spars. Sweating, but always in merry mood they toiled, and steadily the house rose, and around them the resin spread its fresh perfume. But then days would go by when the brothers moved not an axe, but lay snoring in heavy slumber from eve to eve, sometimes until the morning of the third day. En frua printempo, jam antaŭ la alveno de la gruoj, la fratoj forlasis la domon Jukola, fuĝis al la deklivo de Impivaara ree kaj komencis tuj per ĉiuj fortoj konstrui al si novan domon. Baldaŭ kuŝis sur la angulŝtonoj dikaj traboj, kaj trabotavolo aliĝis sur trabotavolo. Tiam dum multaj tagoj de sunleviĝo ĝis vespera krepusko la hakiloj klakis kaj Ia peza martelego krakis. Tie Juhani, Aapo, Tuomas kaj Simeoni sidis ĉiu sur sia angulo, sed la aliaj ĉirkaŭhakis kaj rulis sur oblikvaj dikaj stangoj la trabojn supren al la konstruloko. Ŝvitante sed gajanimaj ili ĉiam estis okupitaj, kaj konstante leviĝis la domo, kaj ĉirkaŭe estis sentebla freŝa rezinodoro. Sed pasis ankaŭ tagoj, kiam la fratoj ne eĉ movetis siajn hakilojn, sed ronkante en profunda dormo, pasigis sian tagnokton de vespero ĝis vespero kaj ankoraŭ ĝis la tria mateno. 07001
Bottom
07002
Top
Nevertheless, before the autumn sowings had yellowed in the village, the house stood completed on Impivaara clearing; on the same spot, in the same form and condition as the first; prouder even than it stood before. And now that their stout-walled cabin was ready, the brothers were able to devote themselves once more with all their might to their hunting-trips. Both for the hunt and for the fishing on Lake Ilvesjarvi they equipped themselves, set out with guns and traps on their adventure, and the dogs followed them with flaming eyes. Tirelessly they roamed the wooded heights, bogs and backwoods, and cleft the bright surface of the lake, wresting a livelihood both for the moment and the coming, savage winter. And in those days many dwellers in the woods and waters gave up their lives. Tamen, jam antaŭ ol la grenkampoj en la vilaĝo flaviĝis, staris la domo preta sur la deklivo de Impivaara, staris sur la sama loko, en la sama formo kaj stato kiel la unua; eĉ pli impona ĝi staris. Kaj nun la fratoj, kiam ilia firma domo estis preta, povis iri plenforte al siaj kaptekskursoj ree. Kaj por ĉasado kaj por fiŝkaptado en Linkolago ili sin ekipis, ekiris kun siaj armiloj, kaptiloj, kaj ankaŭ la hundoj sekvis ilin kun fajre brilantaj okuloj. Sen laciĝo ili travagadis arbarajn montojn, marĉojn kaj terojn kaj veturis ĉien sur Ia klara surfaco de la lago, akirante al si nutraĵon kaj por momento kaj por venonta severa vintro. Kaj tiam multaj loĝantoj de Ahtola kaj Tapiola perdis sian vivon. 07002
Bottom
07003
Top
But I would now like to relate of old Tinder-Matti, the brothers’ sole friend in these wilds. There was an old man, by name Tinder-Matti, who lived on a hill close-covered with curlywooded birch, lived alone in his tiny hut a few thousand paces from Impivaara Height. He prepared the softest tinder in all Häme and strong and lasting birch-bark shoes, and this work of his never failed do provide him with his daily bread. In his younger days he had travelled in North Finland, where as trusted coachman he had followed the former Vicar of the parish, who had moved right to the boundaries of Lapland. There Tinder-Matti had remained until the following summer, hunting bears, gluttons and cranes in the limitless boglands of the north. Of these excursions he had much to relate; and his memory was matchlessly sharp; he never forgot what once he heard or saw. Sharp were also his gifts of observation and his eye; through bewildering forests he wandered without ever losing his bearings. No place existed, however distant, the direction of which he did not believe himself to know, without the error of a hairbreadth, after a single visit. He pointed towards it immediately with his thumb; and it was vain to argue with him, so firmly he trusted in his own knowledge. If for instance you asked him: ”Where is Vuokatti Fell?” he would answer at once, butting his thumb at the horizon: ”There; look along my thumb; over there you could shoot it. Kuusamo church is where that little dip is; a tiny cock’s pace to the right runs the line to Vuokatti Fell.” Similary, if you asked him: ”Where is Porrassalmi battlefield ?” he would again answer without delay, butting his thumb at the horizon, ”There; look along my thumb; over there you could shoot it.” So exact was the old man, and indeed he knew accurately the forests for many scores of miles around his hut. He had tramped them in all directions, seeking now for fungi, now for birch-bark for shoes, now visiting his traps. It happened sometimes that in his wanderings he would step over to the brothers’ cabin on Impivaara. And then the brothers would enjoy a pleasant time: gaping they listened to the old man’s tales, mouths open, ears erect as a bat’s. Once on an evening in August he sat again with the brothers, telling them about his hunting experiences in the lands of the north. Sed nun mi emas rakonti pri la maljuna Tindro-Matti, la sola amiko de la fratoj ĉi tie en la arbarego. — Estis maljunulo nomata Tindro-Matti; li loĝis sur densbetula altaĵeto, sola li loĝis en sia malgranda kabano en distanco de kelkaj miloj da paŝoj de la monto Impivaara. Tindron li faris la plej molan en Name kaj tre solidajn betulŝelajn ŝuojn, kaj tiu lia okupo alportis al li senmanke ĉiutagan panon. Pli junaĝa li estis vojaĝinta en Ostrobotnio, kien li kiel bona veturiĝisto sekvis la antaŭan paroĥan preposton, kiu translokiĝis ĝis la limoj de Laponio. Tie li estis restinta la sekvintan someron ĉasante ursojn, gulojn kaj gruojn sur la senlimaj marĉegoj de la Nordo. De tiuj ĉasekskursoj li havis multon rakontindan; kaj la memor-kapablo estis ĉe li tre preciza; li ne forgesis, kion li iam vidis aŭ aŭdis. Akraj estis lia observado kaj lia okulo; tra vastaj arbar-egoj li migris neniam erariĝante. Se li nur unu fojon vizitis iun lokon, kiom ajn malproksiman, li kredis sin kapabla montri la direkton al ĝi, sen eraro eĉ harmaidika. Li montris ĝin tuj per sia dika fingro; kaj vane oni disputus kun li, tiel firmega li estis pri sia scio. Se ekzemple oni demandis al li: »kie estas Vuokatti», li respondis, montrante per la dika fingro al la horizonto: »tie; rigardu Iaŭ mia dika fingro; eĉ pafe vi trafus. La preĝejo de Kuusamo estas en direkto Iaŭ tiu malgranda konkavaĵo, sed etan kokpaŝon dekstren iras Ia linio al Vuo-katti». Same, se vi demandis lin: »kie estas la batalkampo de Porrassalmi», li respondis senprokraste kaj montrante per sia dika fingro la horizonton: »tie; rigardu laŭ mia dika fingro; eĉ pafe vi trafus». Tiel estis la maljunulo preciza, kaj tre bone li konis ankaŭ Ia arbarojn en multmejla ĉirkaŭaĵo de sia kabano. Ciudirekte li estis irinta tie serĉante jen tindrofungojn, jen be-tulŝelon por ŝuoj, jen irante al siaj kaptiloj. Kelkfoje okazis ankaŭ ke li, ĉirkaŭvagante tiel, devojiĝis al Ia domo de Impi-vaara por viziti la fratojn. Kaj tiam la fratoj havis gajan mo-menton: kun malfermitaj buŝoj ili aŭskultis la rakontojn de la maljunulo, kun malfermitaj buŝoj kaj kun elstarantaj oreloj kiel la oreloj de vesperto. — lam denove, iun vesperon de aŭ-gusto li sidas ĉe la fratoj, rakontante pri siaj ĉasekskursoj en la nordaj landoj. 07003
Bottom
07004
Top
Juhani: Ah, indeed. But what happened then? JUHANI. Ĉu tiel. Sed kio okazis poste? 07004
Bottom
07005
Top
Tinder-Matti: Ay, what happened then? We went on to a great big open space, a squelching bog, and slid on our skis over that bubbling pit. We found many warm cranes’nests, shot many shrieking cranes, stuffed our bags with eggs and feathers, and of the cranes each man threw a fine bunch over his shoulder. And then we had a drink. We jogged off again, the cranes and dogs across our necks, over the quaking and squelching, bubbling and hissing quagmire; and often a man was near to sinking for good into the bottomless depths, a whining hound on his neck. But we came however to an echoing hill, to firmer ground, though drenched like drowned rats. There we camped for the night, made a leaping fire and took off our sodden coats. And there was nothing to do but to strip off trousers and shirts too, peel off like eels. Soon our clothes were steaming on the branches, cranes’ eggs hissing in the ashes, and we ourselves turning and wallowing in the rare warmth of the fire, naked as midnight goblins. And then we had a drink. But how do you think the time passed? How went that May night with us? There the dogs were for ever twitching their damp nostrils and glowering up at the tree-tops. So at last we too started peeking upwards, and what did we see? TlNDRO-MATTI. Jes, kio okazis? Ni venis al granda mal-densejo, al ŝanceliĝanta marĉo, kaj per skioj ni transiris tiun senfundaĵon. Ni trovis muitajn varmajn grunestojn, pafis multajn kriantajn gruojn, plenigis la saketojn per ovoj kaj plumoj, kaj la gruojn en granda amaso levis la viro sur sian ŝultron. Kaj poste ni tostis. — De tie ni foriris ree, kun Ia hundoj kaj gruoj sur la nukoj, trans ŝanceliĝantan, balanciĝantan, kirlantan kaj lirlantan marĉegon; kaj ofte heroo estis drononta por ĉiam en la eterna profundaĵo, kun grumblanta hundo sur la nuko. Sed fine ni tamen venis sur firman altaĵon ree, sur malmolan teron, kvankam malsekaj kiel naĝintaj musoj. Tie ni preparis bivakon, faris flamantan fajron kaj demetis la malsekajn jakojn. Kai nenion alian vi povis fari tie ol fortiri la pantalonon kaj la ĉemizon, tube kiel haŭton de angilo. Baldaŭ la vestoj sur branĉoj eligis vaporon, gruovoj siblis en ardanta cindro kaj ni mem nin turnadis kaj tordadis en la dolĉa varmo de la fajro, tute nudaj kiel noktaj koboldoj. Kaj poste ni tostis. — Sed kiel pasis la tempo? Kiel forpasis al ni la printempa nokto? Ciam ja la hundoj movis siajn malsek-etajn naztruojn kaj okulumis supren al arbopintoj. Fine ankaŭ ni komencis rigardi supren, kaj kion ni vidis tie? 07005
Bottom
07006
Top
Juhani: Tell us; a half-blind little bear-pup, I’ll lay. JUHANI. Diru. Supozeble malgrandan mallarĝokulan urs-idon. 07006
Bottom
07007
Top
Timo: Or Old Horny or Bogg himself, I guess. TIMO. Aŭ fantomon kaj koboldaĉon, mi divenas. 07007
Bottom
07008
Top
Tinder-Matti: Neither one nor t’other but ’twas a great dark-brown monster of a glutton sat in the fork of a dried-up, whiskery pine. Heiskanen fired and missed; Little-Jussi fired and missed; I too let fly in the end, but with almost the same blessing. The glutton only swayed once and growled fiercely, but still sat nicely on its branch. At that Heiskanen shouted: ”Sorcerer’s tricks, sorcerer’s tricks!” took a dead man's tooth from his pocket, bit it a few times and spat on the bullet that he rammed into his gun. Then he waggled his hand a while in the air, and, fearfully rolling his eyes, uttered, the little devil, a couple of strange, awful words, fired, and down thumped the glutton from the pine. But the imp was far from dead yet, and a new game began. We ourselves, stark naked as we were, couldn’t well go near the raging devil; nor did the dogs seem to like it, but there they hopped and skipped two yards or so away, while the glutton spat, spat growling at them from the bushes. Black magic, you see, was still at work. But Heiskanen began gabbling his awful words again, waggling his hand and rolling his eyes fearfully. And now one of the dogs charged right at the red-mawed monster, flew at it like a crackling rocket, and a real brawl arose. Well, son of the Lord, that dog shook the poor glutton like that, and that, and that! Devil take me, you never saw such a worrying and dusting in all your days, and that’s the truth. TINDRO-MATTI. Nek tiel nek ĉi tiel, sed tie sidis bruna manĝegulo— gulo sur branĉo desekiĝinta barba pino. Heiskanen pafis, sed vane; Malgranda-Joĉjo pafis, sed vane; fine ankaŭ mi pafis sed preskaŭ kun la sama rezulto. Nur foje la gulo ŝanceliĝis kaj ekvoĉis vere tre kolera, sed sidis bele sur la branĉo. Tiam kriis Heiskanen: »sorĉartifikoj, sorĉartifikoj!» prenis el sia poŝo denton de mortinto, mordis ĝin kelkajn fojojn kaj kraĉis sur Ia kuglon, kiun !i tordis denove en sian pafilon. Poste li svingis siajn manojn en la aero kaj, turnante !a okulojn timige, diris, Ia diabla knabo, kelkajn strangajn, terurajn vortojn, pafis, kaj la gulo falaĉis malsupren de Ia pino. Sed la diableto estis ankoraŭ malproksime de morto kaj la ludo re-komenciĝis. Ni mem, estante tute nudaj, ne povis ja paŝi tro proksimen a! la maliculo; ankaŭ Ia hundoj ne volis proksi-miĝi al ĝi, sed tie ili saltetadis kaj bojetadis en distanco de unu klafto, ĉar la gulo siblegis, siblegis al ili el la arbustaro. La sorĉfortoj, vidu, efikis ankoraŭ. Sed Heiskanen rekomencis eligi el sia buŝo terurajn vortojn, svingante la manojn kaj tur-nante la okulojn. Kaj jen, kiam hundo fine sin ĵetis sur la ruĝgorĝan bestaĉon, ĵetis sin kvazaŭ fajreranta raketo, el tio fariĝis vera taŭzado. Ho, Dio, kiel Ia hundo nun turnadis la gulon-mizerulon tiel, tiel, tiel nur! Vi certe, diablo min prenu, ne vidis tian ŝvitvaporon kaj prembatadon ankoraŭ, vere ne. 07008
Bottom
07009
Top
Juhani: Ten thousand flaming devils! JUHANl. Mil diabloj! 07009
Bottom
07010
Top
Timo: That would have been fine to see! TIMO. Estus gaje ĉeesti tie! 07010
Bottom
07011
Top
Tinder-Matti: It was a merry game and jolly, surely. TlNDRO-MATTI. Tio estis vere gaja kaj amuza ludado, estis vere! 07011
Bottom
07012
Top
Timo: And then you stuffed the glutton into your bags? TIMO. Kaj poste vi metis la gulon en vian sakon? 07012
Bottom
07013
Top
Tinder-Matti: ’Twas a fine old rogue for any bag: a fat rascal. Ay, and then we had a drink. We put on our coats again, dry as powder, and laid ourselves peacefully to sleep in the warmth of the dancing fire. But ’twas little sleep we got, what with sorcerer’s arrows flying all the time like fiery serpents criss-cross through the air over our reeling heads. Often enough, Heiskanen bounced up, crying in a loud voice: ”Out, sorcerer’s arrow, out, sorcerer’s arrow!” and with a roar many of them fell, some in the forest, some in the grey bog, but still more went skimming along their smooth track without heeding his shout. And once we heard, sweeping from north to south, a furious and swift puffing that was followed for long by little squeakings. ”What kind of a goblin was that that scurried past?” I asked Heiskanen, who answered after awhile in a growl: ”That was the Old ’Un himself passing by.” An hour went by again and another, and fire kept flashing in the mild, muggy air. Then, from the edge of the bog to the east, there came a sudden noise like the roar of mossy firs, and a moment later from the bog’s western side, another noise answered, but softer, like the rustle of a young birchwood. ”What roar was that over there, and what rustle this over here?” I asked again, and Heiskanen growled at last: ”Th’ old Spirit of the Firs spoke to his daughters.” The night passed, anyhow, and in time morning dawned, and we set off again. And that very minute we saw, right at the edge of the forest a grey wolf, the hugest of size, that flew off like a stack of peas in a whirlwind. All we saw of it as it disappeared was its left hind leg, and lifting my gun I shot it right through the paw, snapped it in two like a piece of crackling, though it saved its skin after all. Broke the poor beggar’s peg in two. TlNDRO-MATTI. Vere ĝi estis pompa ulo por meti en la sakon; grasa bulego. Jes, kaj poste ni tostis. — Poste ni sur-metis ree la vestojn, pulvosekajn, kaj bele ni kuŝiĝis en la varmo de la flamanta fajro. Sed malmulte ni tie dormis, ĉar sorĉosagoj flugadis senĉese kiel fajraj serpentoj ĉiudirekte en la aero super niaj kapoj. Ofte Heiskanen eksaltis, kriante per laŭta voĉo: »cstingiĝu, sorĉosago, estingiĝu, sorĉosago!» kaj subite estin-giĝe falis multaj el ili, kelkaj en arbaron, kelkaj en marĉon grizan, sed pli multaj ankoraŭ daurigis la iradon rapidan sur sia glata vojo, ne atentantc liajn kriojn. Unu fojon aŭdiĝis, en direkto de nordo al sudo, forte kolera kaj rapida spircgo, post kiu sekvis ankoraŭ sibletado dum longa tempo. Kiu ko-boldaĉo tie preterkuris? mi demande diris al Heiskanen, kiu post momento diris al mi murmure: »tie ja iris la maljuna Arbarkoboldo mem». Unu horo pasis ree, pasis du, kaj fajron disŝprucis la nebula aero. Sed el oricnto, de la marĉa rando aŭdiĝis subite sono kvazaŭ murmuro de muskaj piceoj, kaj baldaŭ ree alia sono respondis de la okcidenta rando de Ia marĉo, sed mallaŭta kvazaŭ sibletado el malgranda betularo. Kia murmuro tie, kaj kia sibletado ĉi tie? mi demandis ree, kaj Heiskanen respondis fine murmure: «parolas la maljunulo de picearo kun sia filino». — Sed finc la nokto forpasis kaj tagiĝis kaj ni rekomencis nian vagadon. Jen, ĝuste ĉe arbara rando ni vidis grizan, diable grandan lupon, sed ĝi forkuris kiel stako da pizopajlo en ventpuŝcgo. Finc estis videbla nur ĝia maldekstra posta piedo, mi levis la pafilon kaj pafis tiel ke disrompiĝis la picdo, disrompiĝis kvazaŭ kartilago, sed la lupo tamen savis sian felon. Mi nur pafrompis Ia piedon de la mizera maljunulo. 07013
Bottom
07014
Top
Timo: The devil! Paw broken off like an icicle, and lying there before you on the ground like a pig’s trotter at Shrovetide? TIMO. Diablo! La piedaĉo rompita kvazaŭ pendglacio, kaj ĝi kuŝis sur la tcro antaŭ vi, kiel porka ŝinko sur tablo en kar. navala tago? 07014
Bottom
07015
Top
Tinder-Matti: Well, not quite like that. TlNDRO-MATTI. Tamen ne ĝuste tiel. 07015
Bottom
07016
Top
Tuomas: How did you know its paw was broken then? TUOMAS. Sed kiel vi rimarkis, ke la piedo disrompiĝis? 07016
Bottom
07017
Top
Tinder-Matti: We chased it a mighty long way and saw several times that where the son of a wolf had trodden, his dragging, waggling paw had made like number tens in the sand. TlNDRO-MATTI. Ni kuris post ĝi longan vojon kaj vidis ofte, kiam la lupo-knabo paŝadis, kiel la treniĝanta, ŝanceli-ĝanta piedo faris en sablo tiajn dek-ciferojn. 07017
Bottom
07018
Top
Timo: Well, may the Old ’Un take me! Number tens in the sand? He-he-he! TIMO. Nu, diablo min prenu. Dek-ciferojn en la sablo? Hi, hi, hi! 07018
Bottom
07019
Top
Tinder-Matti: Plain number tens. TlNDRO-MATTI. Verajn dek-ciferojn. 07019
Bottom
07020
Top
Juhani: That wolf had a hot time. JUHANI. La lupo havis varmegan tagon. 07020
Bottom
07021
Top
Tinoer-Matti: The wolf had a hot time, but so did the men too. But the dogs, rot them, wouldn’t budge a yard from our feet, but jogged along spiritless, tails drooping, the old dogs that had always been so brave. TINDRO-MATTI. La lupo havis varmegan tagon, sed ankaŭ la viroj. Sed la hundoj, malbenitoj, ne foriris de niaj piedoj, ne eĉ klafton, sed paŝadis afliktitaj, kun vostoj pendantaj, la ĉiam bravaj hundoj. 07021
Bottom
07022
Top
Aapo: What had taken the spirit out of them ? AAPO. Kio subpremis ilian fervoron? 07022
Bottom
07023
Top
Tinder-Matti: Black magic, the bewitched spellbound vapours of which the air was full, like battlefield with smoke. Heiskanen did his best, shouted charms and cursed, waggling his hand, but it was all no use. And Little-Jussi, the scamp, scurried along like a ball, pounding the earth and sweating hard. For the lad had no more leg than three spans of your hand at the very most; but he’d a real badger’s back, long and tough. Tough he was altogether, devilish tough, and hard as any badger. Right long he dusted after that wolf, which ran on limping ahead; but it was no use, he had to leave old wagtail to the forest. Ay; and then we had a drink. And then we set off home again, carrying our rich haul. There we marched, bags under our arms, the bags full of eggs and feathers and this and that, little game from the forests; our skis and the cranes on our backs, guns in fists; and the hairy glutton dangled on each of our shoulders in turn: so we fared. But at the edge of the clouds flew a little chattering snipe; I shot that and put it in my bag. Then after walking a while I saw a flying squirrel, flat, with great eyes, in the crown of a pine; I shot that too and put it in my bag. TINDRO-MATTI. La sorĉagoj, la ensorĉaj gasoj, de kiuj la aero estis plena kiel de pulvogaso Ia milita aero. Certe Heiskanen penis fari sian plejbonon, li sorĉis kaj malbenis svingante la manon, sed tute vane. Kaj la petolulo, Malgranda Joĉjo, li kuris kiel pigmeo, brufrapante Ia teron, ŝvitante ege. Car la knabo ja ne havis krurojn pli longajn ol tri kvaronoj de ulno pleje; sed li havis vere dorson de Iutro, longan kaj persiste-man. Persistema estis la tuta viro, persistema kaj solida kiel la lutro mem. Longan tempon li kuris post la lupo, kiu lamante paŝadis antaŭe; sed tamen nenio fine helpis, li devis lasi la Vosto-Henĉjon sub gardo de arbaroj. Jes; kaj poste ni tostis. Kaj kiam tio estis farita, ni komencis iri hejmen ree, portante nian abundan kaptaĵon. Tiel ni iris, kun la sakoj sub la brakoj, en la sakoj la ovoj kaj la plumoj kaj diversaj aliaj akiraĵoj arbaraj; la skioj kaj la gruoj sur la dorso, la pafiloj en la mano; kaj alterne balanciĝadis la harkovrita gulo sur ĉies ŝultro. Tiel ni iris. Sed malgranda blekanta bekaso flugis ĉe la limo de nuboj; mi pafis ĝin kaj metis ĝin en mian sakon. Poste, mal-longan tempon irinte, mi vidis sur pinpinto flugsciuron, platan kaj grandokulan, mi pafis ĝin kaj metis en mian sakon. 07023
Bottom
07024
Top
We came at last to high open clearings, and once in the south we saw Turkkila Farm, where we had begun our stiff journey. We came to a bloodstained spot which the master of Turkkila had pointed out to us on our way to the hunt as the place where a bear had killed a fine stallion only two days ago. We gazed awhile at Bruin’s bloody table and I noticed at once he had been there, likely at sunset the evening before, to enjoy the remains of his kill. I now reasoned that he would come again when this day faded, and so decided to stop and wait for him; but on to Turkkila went the others to prepare a mighty supper. There I stood then and pondered, thought hard, holding my head, how best to await my visitor on the open clearing, where there wasn’t a single tree to climb. But ”better be smart than be quick”, I hit on a trick at last, a downright good plan. Quite near I saw a tarry stump, black and enormously big, its roots lifted into the air by the spring thaws, at least a yard high. I chopped off the middle root that stuck out downward to the right, pulled it clean out and opened up the hole a bit more. Into this I crawled, and thrusting out the muzzle of my gun towards the bloody field, settled myself to wait for Bruin’s coming, a stout castle over me. He came, waddling along from the plain, drove his teeth into the torn thigh of the dead stallion, and I prepared as carefully as I could to give him a dose of lead in the forehead. But damn, anyhow ! Just then the little brass strip on the stock of my gun made the weeniest clink against the tin button of my coat, and the bear’s sharp ear caught the tinkle at once. In a rage, he charged at me, but was met with a bang. Taking no notice he came on, shrieking on a fearful note. Then there was a crashing over my head: the roots crackled and the earth shook as the many-pronged stump rose up over me. And I, poor lad, thought my end had come, and only waited, gun in hand, when the monster’s open maw would yawn before me. But the hubbub ended suddenly and all was quiet, still as the grave, and there was no tussle between me and the bear as I had expected. I waited a moment yet, but at last I peeped through the sky-ward-pointing roots to see what was on the other side, and there lay the bear stone dead, the uprooted stump in its arms and blood flowing from its mighty chest into the earth. But hallelujah! thinks I, standing a free man again under the free sky. For the stump had been lifted real neatly from around me. Ni venis fine al vastaj, altaj deklivoj kaj ankoraŭ fojetie en sudo estis videbla la domo Turkkila, de kie ni ekiris al nia mal-facila ekskurso. Ni venis al la sanga loko, kiun la mastro de Turkkila estis al ni montrinta, kiam ni iris al ĉaskaptado, kaj kie urso antaŭ du tagoj estis mortiginta bravan virĉevalon. Tie ni rigardis dum momento la makulitan tablon de Ia urso, kaj mi vidis tuj, ke li antaŭ nelonge, verŝajne la pasintan ves-peron ĉe sunsubiro, estis vizitinta la lokon por manĝi el la restoj de sia rostaĵo. Mi supozis, ke li revenos al la sama loko, kiam ĉi tiu tago estingiĝus, kaj tial mi decidis resti por atendi ĝin; sed la aliaj ekiris antaŭe al Turkkila por prepari gajigan ves-permanĝon. Tie mi nun staris kaj pensadis, pensadis kaj cerbumis, kiel mi atendu mian gaston sur la glata deklivo, kie ne staris eĉ unu arbo por suprenrampi. Sed »la sagaca venkas la viglan», mi fine eltrovis rimedon, bonan, bonegan maŝinon. Mi vidis tie proksime kenstumpon, nigran kaj terure grandan, kies radikojn la printempaj degeloj suprenigis, almenaŭ en altecon de unu ulno. De ĝi mi per mia hakilo forhakis la mezan radikon, kiu penetris rekte malsupren, fortiris ĝin kaj pligrandigis la kavaĵon ankoraŭ iomete. Tien mi nun enrampis, direktis mian pafiltubon kontraŭ la sanga kampo, kaj komencis en la bona ŝirmo atendi la ursoknabon, kun firma kastelo super mi. Ĝi venis, proksimiĝis treniĝe el la ebenaĵo, kaptis per siaj dentoj la disŝiritan skapolon de la virĉevalo, kaj mi decidis nun sen fuŝo doni al li plumbon en la frunton. Sed diablo tamenl tiam tute mallaŭte klaketis iomete la latuna plato en la postajo de mia pafilo kontraŭ la stana butono de mia jako, kaj la klaketon aŭdis tuj la atentema orelo de la urso. Sovaĝe ĝi sin ĵetis laŭ direkto al mi, sed tuj pafkrakegis kontraŭ ĝi. Tion ne atentante, ĝi kuris al mi kriegante per timiga voĉo. Aŭdiĝis nun krakado super mia kapo: la radikoj bruegis kaj la tero tremegis, kiam la multkorna stumpo estis forlevata de super mia kapo. Kaj mi, knabo kompatinda, pensis ke jam venis tago de mia pereo, kaj mi nur atendis, kun la pafilo en la mano, ke ekmontriĝos la terura, malfermita faŭko. Sed subite finiĝis la tumulto kaj ĉio estis silenta, senvoĉa kvazaŭ en tombo, kaj ne okazis, kiel mi pensis, tie kunpuŝiĝo. Mi atendis ankoraŭ iomete, sed fine mi rigardetis inter la supren elstarantaj radikoj al la kontraŭa flanko, kaj tie ja kuŝis la urso tute senviva, kun renversita stumpo sur la korpo, kaj verŝante sian sangon el la larĝa brusto en la humon. Sed heleja! mi pensis, starante kiel libera knabo ree sub la libera ĉielo. La kenstumpo ja estis vigle formovita de super mi. 07024
Bottom
07025
Top
Juhani: ”Hell,” said Heskuun-Jaakko! JUHANl. «Infero, diris Hesku Jaakko.» 07025
Bottom
07026
Top
Timo: The Seven Smiths take me ! TIMO. Prenu min sep forĝistoj! 07026
Bottom
07027
Top
Juhani: The funniest scrap on the face of the earth! JUHANI. La plej sagaca ago sur la tero! 07027
Bottom
07028
Top
Tuomas: A brave scrap, a manly scrap, both on Bruin’s side and yours! TUOMAS. Brava ago, vira ago kaj de vi kaj de la urso! 07028
Bottom
07029
Top
Juhani: Oh you big black bull! JUHANI. Ho vi nigra bovo! 07029
Bottom
07030
Top
Timo: The devil! That’s all I can say. But what then? TIMO. Diablo! mi ne plu povas diri ion alian. Sed kio poste? 07030
Bottom
07031
Top
Tinder-Matti: Well, you can guess what happened then, can guess that the bang carried to Turkkila like from the bottom of a barrel and soon brought men on to the clearing like midges. And then a din and shouting arose as Bruin was carried to the house on a bending, dancing pole. There was a father of a bear for you: hanging from a rafter he darkened the big room at Turkkila like a mighty thundercloud does the sky. Such were that day’s doings, that day’s and that trip’s. And then we had a drink. TlNDRO-MATTI. Jes, vi divenas kio poste okazis, vi di-venas, ke la pafbruo aŭdiĝis en Turkkila kvazaŭ el fundo de tino Kaj alvokis baldaŭ virojn Kicl Kulojn al la hcrbdcKlivo. Kaj bruado Kaj petolado nasKiĝis, Kiam pcndante de fleKsi-ĝanta stango, la urso estis portata al la domo. Vere tio estis maljunulo: pendantc sur la senfeliga pendigilo ĝi mallumigis la tutan ĉambregon de TurKKila Kiel sur la ĉielo densa, ful-motondra nubo. Jen estis la oKupoj de tiu tago, de tiu tago Kaj de tiu eKsKurso. Kaj poste ni tostis. 07031
Bottom
07032
Top
Juhani: And celebrated a merry wake. JUHANI. Kaj aranĝis gajan funebrofeston. 07032
Bottom
07033
Top
Tinder-Matti: The wake began at Turkkila and ended at the Vicar’s, ended with greasy faced and filmy eyes. So it was, and those days have been and gone. But gladly an old man remembers the adventures of the days of his best manhood and gladly he speaks of them. TlNDRO-MATTI. Gin ni Komencis en TurKKila Kaj finis en la pastrcjo, finis Kun supmaKulitaj vizaĝoj Kaj senbrilaj oKuloj. Tiel estis, Kaj tiuj tagoj estis Kaj pasis. Sed Kun plezuro maljunulo rememoras Ia eKsKursojn dum la plej bonaj tagoj de sia vivo Kaj plezure raKontas pri ili. 07033
Bottom
07034
Top
Aapo: And right glad are we to hear them. AAPO. Kaj plezure ni aŭsKultas. 07034
Bottom
07035
Top
Juhani: Keep on telling them to dawn, and we’ll forget there’s sleep in the world. JUHANI. RaKontu tiel ĝis mateno, Kaj ni ne memoras, Ke eĉ eKzistas dormo en la mondo. 07035
Bottom
07036
Top
Tinder-Matti: Well, it’s time to start crawling off to my lair again; ay, it’s time. God watch over you, brothers! TINDRO-MATTI. Estas jam tempo eKiri por paŝaĉi al sia Kabano ree, estas tempo, estas. Dio Kun vi, fratoj! 07036
Bottom
07037
Top
Juhani: The Lord preserve you, honoured Matti. JUHANI. Adiaŭ, honorinda Matti! 07037
Bottom
07038
Top
Aapo: The best of health, and welcome to our hut always. AAPO. Fartu bone, Kaj bonvenon al nia domo ĉiam! 07038
Bottom
07039
Top
Matti departed, axe on shoulder, to his little hut on the birch-clad leafy hill, far away from the village. But the brothers prepared for their nightly repose, for darkness already triumphed, and the failing light of evening shone sadly through the narrow window-holes of their cabin. But for long thoughts swarmed feverishly in their brains, driving away refreshing sleep. They pondered over Tinder-Matti’s tales of the deserts of the north, of the bewitched air of those places and the sorcerer’s arrows speeding hissing from every quarter of the dark night. And like to the sparkle of the arrows and the flaming of the guns, so flamed in their breasts a strange desire and eagerness. Above all was their lust whetted by the thought of the crane, that bird of wise and darting eye, whose austere cry echoes through the northern boglands; and to meet their thoughts came a breath of the pleasant warmth of feathered nests, a vision of gleaming eggs in nests hidden away in the bog-bilberry bushes. To hunt this long-necked prey and despoil its nests, for this the brothers now lusted. Powerfully the aweinspiring gloom of the northern bogs fired their imaginations. Matti eKiris, Kun la hakilo sur la ŝultro, al sia Kabano sur Ia betula, densa altaĵeto malproKsime de la vilaĝo. Sed anRaŭ la fratoj iris al la noKta ripozo, ĉar jam la mallumo venKis, Kaj la malpliiĝanta vespera lumo brilis ŝpareme tra la malvastaj fencstrotruoj de ilia domo. Sed longe la pensoj flugadis fajre en iliaj cerboj forigante la refreŝigan dormon. Ili memoris la raRontojn de Tindro-Matti pri la dezertoj en la Nordo, pri sorĉita aero tie Raj pri Ia sorĉosagoj, Riuj sible flugadis ĉiu-direKte tra la malhela noKto. Samc Kiel la sagoj tie fajreris Kaj la pafiloj cRflamis, tiel flamis ilia brusto pro stranga deziro Kaj fervoro. Plej multe interesis ilin la gruo, tiu saĝe, atente rigardanta birdo, Ries sovaĝa Rriado sonegas ĉirKaŭe sur la marĉoj de Ia Nordo; Kaj al ilia penso brilis la dolĉa varmo de la plumaj nestoj de gruoj, vidiĝis Kun siaj brilaj ovoj en ar-bustoj de marĉmirteloj. Tie ĉasi la longKoIuIojn Kaj rabi iliajn nestojn, tio nun estis la pasio de la fratoj. Forte ilian ani-mon ravis Ia solena malsereno de la marĉoj en la Nordo. 07039
Bottom
07040
Top
Longer than any other, Juhani lay awake in his bed. He pondered over the best way to arrange a hunting-trip in his own parish that would compare with the one newly related from the lands of darkness. He thought of Kourusuo Bog, where, although cranes there were none, there were plenty of speckly-feathered wild duck. And with the intermittent stops for a swig of the northern hunters haunting his mind with a strange fascination, he thought about the spirits that were to be had at Yiertola Manor. And so he finally built up in his mind a copy of the brave hunt of the north, and having decided to put it into effect the very next day, fell asleep at last; but in his sleep he battled long on Tinder-Matti’s mighty adventure. Once he started up dreaming from his couch, crying in a fearful voice: ”The glutton, the glutton! Seize the crane-necked devil!” To this shout the others, but half-awakened, answered with angry grunts from their bunks; soon, however, they were asleep again. But Juhani stared around him for long before he realized that he stood not on the misty plains of Lapland, between the bogs, on a grey neck of land, but on the peaceful gallery of his own home. Then his mind gradually cleared, he dropped on his bed again and slept undisturbed. But on the morrow, awakening he remembered his decision of the night and began at once to introduce the matter to the others. Sed plej longe el ĉiuj maldormis Juhani sur sia lito. Li pensis, per kiuj rimedoj oni povus en ĉi tiuj regionoj de la hejma paroĥo aranĝi ĉasadon, kiu egalus tiun ĵus rakontitan sur la marĉoj de la Mallumejo. Li memoris la marĉon Kourusuo, kie ne ekzistis gruoj, sed multege da makulflankaj anasoj. Kaj ĉar la intertempaj tostoj de la viroj nordlandaj incitis lian animon per stranga forto, li memoris, ke brando estas havebla en la bieno Viertola. Kaj tiel formiĝis en liaj pensoj iaspeca kopiaĵo de la nobla ĉasado en Ia Nordo, kaj decidinte efektivigi ĝin morgaŭ, li fine ekdormis; sed en sonĝo Ii longe okupiĝis pri la imponaj ekskursoj de Tindro-Matti. Unu fojon li son-ĝante saltis el sia lito kriante per terura voĉo: »Gulido, gulido! Kaptu la mizerkolulon!» A1 tiu krio Ia aliaj, duone vekiĝinte, ekmurmuris kolere el siaj kavaĵoj; ekdormis ili tamen baldaŭ denove. Sed Ionge Juhani rigardis ĉirkaŭen, antaŭ ol li ri-markis, ke li ne staras en la mallumaj regionoj de Laponio, inter marĉoj sur griza vojo, sed sur la paca bretego de la hejma domo. lom post iom lia animo malkonfuziĝis, li sin klinis sur sian liton ree kaj ekdormis profunde. — Sed matene, ellitiĝinte, li memoris sian noktan decidon kaj komencis tuj prezenti ĝin a! la aliaj. 07040
Bottom
07041
Top
Juhani: Brothers, listen to what I say and to what 1 want to impress on you. I have remembered a place that teems with game and marvel greatly that to this day we should have forgotten Kourusuo, where waterfowl swarm in the reeds and clear pools without count or number. Let us go and hunt there and we shall bring back wild duck by the sackful. JUHANI. Fratoj, aŭdu kion mi diros kaj al kio mi volas tiri vian atenton. Mi memoras ĉasriĉan regionon, mi miras multe, ke ĝis ĉi tiu tago ni forgesis la marĉon Kourusuo, en kies herbaj tapiŝoj kaj klarakvaj lagetoj estas sennombre da akvobirdoj. Tien ni nun ekiru por ĉaskapti kaj certe ni kunportos de tie plensakojn da anasoj. 07041
Bottom
07042
Top
Tuomas: I’m with you. TUOMAS. Mi akceptas vian proponon. 07042
Bottom
07043
Top
Timo: And willingly I. TIMO. Kaj ankaŭ mi volonte. 07043
Bottom
07044
Top
Eero: I too; and as we plod over the bog I shall fancy myself Little-Jussi on the Lapland marshes. I’m with you! EERO. Mi ankaŭ; kaj kiam mi migrados en la marĉo Kouru-suo, mi imagos, ke mi estas Malgranda-Joĉjo en marĉlandoj de Laponio. Mi konsentas! 07044
Bottom
07045
Top
Aapo: Neither will I oppose a plan that can bring us food for many days. AAPO. Ankaŭ mi ne kontraŭstaras la projekton, kiu povas doni al ni nutraĵon por multaj tagoj. 07045
Bottom
07046
Top
Juhani: We decide on the trip then. But it’s a fearful way to Kourusuo, a wolf’s league, and we shall be gone at least one night. Therefore, I believe a drink would do us no harm, camping under the naked sky. JUHANI. Ni do decidas fari la ekskurson. Sed la vojo al Kourusuo estas longa, grandegan lupan verston longa, kaj ni restos tie almenaŭ unu nokton. Tial, laŭ mia opinio, ne mal-utilus tosto dum ni loĝas sub la nuda ĉielo. 07046
Bottom
07047
Top
Tuomas: There’s spirits at Viertola. TUOMAS. En Viertola estas ricevebla brando. 07047
Bottom
07048
Top
Juhani: Good spirits too. JUHANI. Brando, kaj bona brando. 07048
Bottom
07049
Top
Tuomas: Seven spans, boys! TUOMAS. Sep kvartojn, knaboj! 07049
Bottom
07050
Top
Juhani: Right! a span each. JUHANI. Guste, po unu kvarto al ĉiu. 07050
Bottom
07051
Top
Aapo: Maybe we’ll leave out the spirits, to which luckily for us we are unused. AAPO. Eble ni forlasas la brandon, al kiu ni feliĉe ne kuti-miĝis ankoraŭ. 07051
Bottom
07052
Top
Juhani: You have taken a dram now and then, both you and I. JUHANI. Vi ja prenis iam kaj tiam glaseton da brando, vi kiel ankaŭ mi. 07052
Bottom
07053
Top
Eero: Grasp, Aapo, the childish hint of the man. Permit us to be able to say in our time: ”and then we had a drink”, when as grey-haired gaffers we relate the adventures of our youth to gaping children. Allow us to imagine that we are giving young gluttons a hot time in the north. EERO. Komprenu, Aapo, la infanecan tuson de viro. Permesu, ke ankaŭ ni iam povu diri: »kaj poste ni tostis», kiam ni kiel grizkapaj maljunuloj rakontosniajn pasintajnheroaĵojn.Permesu ke ni en Ia vera vivo kredu, ke ni kaptas gulidojn en la Nordo. 07053
Bottom
07054
Top
Juhani: More nonsense! Isn’t it only right and just that a man should feed his carcass ? On this trip we shall often enough be treading bogs and squelching quagmires, and spending our nights wet through on beds of bear-moss. At such times a little gulp from a pocket-flask can do good, think I. It is best, therefore, that we shall not lack a drop of medicine in our bags when we set out. And now let Lauri-lad go to Viertola, our best fox-skin in his pouch; and spirits will soon be forthcoming. JUHANI. Cu stultaĵojn der.ove? Estas ja rajto kaj devo, ke la homo zorgu pri sia korpo. Dum tiu ĉasekskurso ni certe migros en marĉoj kaj sur balanciĝantaj molaĵoj kaj pasigos tutmalsekaj nian nokton sur ursomuska kuŝejo. Tiam certc unu glutaĵo el poŝboteleto faros bonan efikon, mi kredas. — Ni do trovas plej bone, ke dum ekskurso ni ne estu sen medika-menta glutaĵo en la tornistro. Kaj Lauri-knabo iru nun al Viertola kun la plej bona vulpfelo en sako; kaj brandon ni certe ricevos. 07054
Bottom
07055
Top
Lauri set off to bring spirits from Viertola, for a cordial on the wild-duck hunt on Kourusuo Bog. About five thousand paces from Impivaara, on land belonging to Viertola, lies this bog, wide, surrounded by sombre forests. Its surface, a favourite resort of wild duck, shows in succession clear-watered pools, high clusters of reeds and hummocky islets with dying pines. There the brothers had decided to march to harry the creaking wild duck, hoping for a rich booty. Lauri iris por alporti brandon el Viertola, fortigan trinkaĵon dum la anasĉasado en Kourusuo. — En distanco de ĉirkaŭ kvin mil paŝoj de Impivaara, apartenanta al Viertola, estas tiu marĉo, vasta, ĉirkaŭata de densaj arbaroj. Sur ĝia surfaco, kiu estas loĝloko amata de la anasoj, alternas klaraj Iagetoj kun altaj kanaroj kaj muskobulaj insuletoj kun siaj velkantaj pinoj. Tien la fratoj estis decidintaj ekiri por ĉasi knarantajn anasojn, esperante abundan kaptaĵon. 07055
Bottom
07056
Top
Lauri came from Viertola bringing sparkling spirits in a tin bottle, their father’s former hunting flask. But as well as spirits he brought important news from the forest which stirred the brothers’ minds to a still keener enthusiasm. He related that a bear had felled one of the best bulls in the Viertola herds, and even knew the site of the kill, which was north of Impivaara on Viertola ground, but near the Jukola forest boundary. Past this spot the brothers now laid their route, deciding not to set off until the day inclined to evening. In this way they might perhaps meet the bear, whose habit it is to return at sunset to enjoy the remains of his prey. So, at least, they hoped. And when a hearty dinner had been eaten and the afternoon declined, they departed on their hunt, heavily equipped: birch-bark knapsacks on their backs and stiff charges in their guns. Last came Lauri, leading the dogs on a leash and carrying in his pack the seven spans of spirits. He had been ordered to halt with the dogs about three hundred paces from the site of the kill, and was to release Killi and Kiiski on hearing shouts or the sound of firing. He acted accordingly, and stopped in time at the foot of a fir to await the outcome. The others approached nearer the spot where the bull had been felled and found the half-devoured carcass on bloodstained ground in a dark clump of spruce. Hiding themselves in a low but dense thicket of young firs within reasonable firing distance, they prepared to wait. Lauri venis el Viertola, alportante perlantan brandon, ver-ŝitan en stanan botelon, la iama ĉasbotelo de ilia patro. Sed krom brando li alportis el la dezerto gravan novaĵon, kiu in-stigis la animojn de la fratoj al ankoraŭ pli granda fervoro. Li rakontis, ke urso mortigis unu el la plej bonaj bovoj el la bovaro de Viertola, kaj li sciis ankaŭ la murdlokon, kiu estis norde de Impivaara sur kampo de Viertola sed proksime al Ia arbarlimo de Jukola. La fratoj decidis nun preterpasi tiun Iokon irante al Kourusuo, kaj ekiri ne pli frue ol ĉe vesperiĝo. Eble ili ren-kontos la urson.kiu kutimas ĉe sunsubiro veni porĝuiellarestaĵo de sia mortigita akiraĵo. Tiel ili esperis. Kaj kiam abunda tagmanĝo estis manĝita kaj la vespero proksimiĝis, ili ekiris al sia ĉasekskurso bone ekipitaj: kun la betulŝelaj tornistroj sur la dorso kaj kun fortaj ŝargaĵoj en la pafiloj. La lasta iris Lauri, kondukante per ŝnuro la hundojn kaj portante en sia tornistro sep kvartojn da brando. Li estis destinita por restikune kun la hundoj en distanco de ĉirkaŭ tricent paŝoj de la mort-kampo, kaj li devis liberigi la hundojn Killi kaj Kiiski aŭdinte krion aŭ pafon. Tiel li faris; li haltis ĉe picea radiko sufiĉe frue por atendi, kio okazos. La aliaj iris pli proksimen al la loko, kie la bovo estis disŝirita, kaj trovis duone manĝitan korpon de la besto sur sanga tero en mallumeta picearo. Ili nun kaŝis sin en konvena pafdistanco en ŝirmo de malalta sed densa arbetaĵo, decidante atendi. 07056
Bottom
07057
Top
A fairly long spell passed. But at last a stealthy shuffling and the creak of twigs was heard from the meadow, and it became clear that their guest was approaching his feast. And so it turned out to be. Between the trees, softly and with caution, an unusually large bear drew near. But it seemed he scented danger; for grunting and turning his muzzle from side to side, he halted a long way from his victim. Long he hesitated, and he looked at last as though he was inclined to turn back, without approaching within gunshot of the men. In deepest silence the brothers waited in their thicket, until finally Timo, heedless of the others ’ forbidding gestures, began, creeping in a wide curve, to approach the ferocious beast. And then, thinking himself sufficiently close to the bear, he fired; but only the powder flashed in his pan and the charge in his barrel failed to ignite. Enraged, like a huge moss-covered stone, Bruin now charged at the man, who without delay threw himself down on his face, and remained there motionless. The brute sniffed at him, nosed and tugged, grunting and blowing angrily. In all likelihood Timo’s doom would have been sealed, if Juhani had not sped to his assistance, firing at the bear’s backbone. Lower he dared not aim, remembering his brother, who lay beneath the monster. But the bullet missed a vital spot at least, for in greater rage than ever the sprucewood’s king now rushed at Juhani, leaving Timo to sniff the soil. Then Juhani, his life at stake, turned the stock of his gun towards the brute’s open maw, and an awful struggle seemed imminent. But now Tuomas fired, sending fiery bullet into the animal’s thigh. Afraid, he too, for his brother, he was unable to aim at the head or breast, where a wound is more likely to prove mortal. Still, the brute now tasted lead in its system, and the blood streamed down its sturdy, rounded limb. Furious, screaming terribly, it flew at Tuomas, but met with so deadly a blow on its forehead from the stock of the man’s gun that, shaking its head, it was brought up in its charge. And so the combatants stood a while, defiantly facing each other. Iom longa tempo pasis. Sed fine estis aŭdata el la kampo mallaŭta molpaŝado kaj ekknaroj de disrompiĝantaj branĉetoj, kaj nun oni divenis, ke la manĝogasto proksimiĝas al la nutraĵo. Tiel ankaŭ okazis. El inter la arboj proksimiĝis singarde kaj mallaŭte tre granda urso. Sed vidiĝis, ke ĝi suspektas ion, ĉar spiregante kaj turnante sian nazegon ĝi haltis jam malproksime de sia viktimo. Longan tempon ĝi hezitis kaj ŝajnis fine, ke ĝi volas iri returne, sen proksimiĝo al pafdistanco de la viroj. En la plej profunda silento Ia fratoj atendis en la arbetaĵo, ĝis fine Timo, malgraŭ malpermesantaj signoj de la aliaj, ekpaŝis irante ronde kaj ŝtele kontraŭ la koleran malamikon. Kaj nun, kredante esti jam sufiĉe proksime al la urso, li ek-pafis; sed nur en la trueto Ia pulvo flame eksplodis, sed ne ekbruligis la ŝargaĵon en la pafiltubo. Kolere ĵetis sin nun la urso kvazaŭ granda muska ŝtono kontraŭ la viron, kiu sen-prokraste sin renversis kun la vizaĝo al tero, kaj tie li kuŝis senmova. La rabobesto lin flaris kaj puŝetis, grumblante kaj spiregante forte. Verŝajne la morto de Timo estus veninta nun, se Juhani ne estus kurinta por helpi al li pafante kontraŭ la vertebraro de la urso. Li ne kuraĝis ceii pli malalten, timante pri la frato, kiu kuŝis sub la monstro. Sed la kuglo ne trafis, almenaŭ ne sufiĉe efike, ĉar la princo de Ia picearo ĵetis sin kontraŭ Juhani eĉ pli sovaĝe, lasante Timon fosaĉi la teron. Tiam Juhani, defendante sian vivon, turnis la tenilon de sia pafilo al la malfermita gorĝo de la besto, kaj timiga batalo ŝajnis estiĝi. Sed nun pafis Tuomas, sendante en la kruron de Ia besto ardantan kuglon. Evitante sian fraton, ankaŭ li ne povis celi al la kapo aŭ al la brusto, kies vundado pli certe kaŭzas morton. Tamen la urso nun sentis plumbon en sia korpo, kaj sango fluis malsupren laŭ ĝia grasa, ronda krurego. Koleri-ĝinte, kun terura kriego, ĝi nun ĵetis sin kontraŭ Tuomas, sed ricevis tiel fortan frapon al la frunto per la pafilo de la viro, ke ĝi, skuante la kapon, subite haltis en sia kuro. Kaj ĉi tie la malamikoj staris nun momenton, minace rigardante unu la alian. 07057
Bottom
07058
Top
Then the dogs rushed forward, approaching as swiftly and silently as two streaks of lightning, until, having reached the ruffled bear, a virulent din arose. Killi raged at the bear to its face, keeping, however, a few paces distant. Kiiski stormed in the rear, even daring, now and again, a hurried tweak at its woolly hindquarters. It leapt, however, swiftly aside whenever the forest’s pride, like a grey-black enormous haycock, turned round. Finally, after a few fruitless lunges at its tormentors, the bear fled, with the yelping hounds at its heels. Tiam aperis kure la hundoj, proksimiĝis rapide kvazaŭ du fulmoj, kaj kiam ili atingis la krudharan urson, estiĝis kolera batalo. Killi incitis la urson de antaŭe, ĉiam tamen restante de ĝi kelkajn paŝojn flanke. Sed post la urso bruludadis Kiiski, kuraĝante eĉ tiam kaj iam tiri ĝin je la krurharoj. Tamen Kiiski ruliĝis vigle flanken ĉiam, kiam la arbara mielamanto kvazaŭ nigregriza, granda volvaĵego sin turnadis inter ili. Fine, farinte kelkajn sensukcesajn atakojn al siaj turmentantoj, la urso for-kuris, kun la brukurantaj hundoj post si. 07058
Bottom
07059
Top
All this occurred with extreme rapidity and before the other brothers had arrived on the site of the conflict. Meanwhile Juhani and Tuomas quickly reloaded, hoping to catch up with the bear once more. Timo, too, gradually rose from the ground and stared around him a moment as though unaware where the north was, from where the wind then blew. Heatedly the others now scolded him for the foolhardiness that might easily have cost human lives and had perhaps spoiled the chase for good. Without answering a word, Timo sat on a hummock, opening up the touch-hole of his gun and chipping its flint sharper with the back of his knife. And soon they all stood ready to continue the hunt. ĉio tio okazis tre rapide kaj antaŭ ol la aliaj fratoj havis tempon veni al la batalkampo. Sed Juhani kaj Tuomas ŝargis tuj denove siajn pafilojn, esperante atingi Ia urson ankoraŭ unu fojon. Ankaŭ Timo restariĝis kaj rigardis ĉirkaŭen dum momento, ŝajne ne komprenante, kie estas nordo, el kiu di-rekto la vento blovas. Ekscititaj la fratoj nun lin riproĉis pro lia malsaĝa kuraĝo, kiu estus povinta kaŭzi perdon de viraj vivoj, kaj eble nerebonigeble forfuŝis la kapton. Ne dir-ante eĉ vorton Timo sidis sur muskbulo, purigante la paf. trueton kaj pliakrigante frapete la silikon per la klingodorso de sia tranĉilo. Kaj baldaŭ ili staris ĉiuj pretaj daŭrigi la ĉasadon. 07059
Bottom
07060
Top
Farther and farther the barking of the dogs receded, until it was almost inaudible, and the brothers began wondering whether they would ever meet with their prey again. But after a while the voices of Killi and Kiiski echoed plainer, steadily approaching, and it became clear that the bear was completing his customary circle, and so would return to the spot from where he had set out. The brothers arranged themselves in comfortable positions, guns in hand, to await the approaching hunt. In a little grassy clearing stood Simeoni, and a short distance away Lauri, both stockstill, silent as two statues. At full speed, so that the earth thundered, the bear drew near, showing his open, dark-red maw. Straight towards Simeoni the panting monster sped. The man fired, and down tumbled the bear to the grass, only to rise again and charge at the shooter. Then came the flash of Lauri’s gun, a sharp report echoed around, and the bear collapsed silently at Simeoni’s feet. There he rested, not a limb moving, and the blood flowed from his head and chest. ĉiam pli malproksimen iris la bojado de la hundoj, mal-laŭtiĝis preskaŭ ĝis neaŭdebleco, kaj la fratoj jam komencis pensi, ke ili apenaŭ plu atingos sian kaptotaĵon. Sed post nelonga tempo sonis ree pli klare la voĉoj de Killi kaj Kiiski, venante pli kaj pli proksimen, kaj ŝajnis, ke Ia urso nun faris sian ordinaran rondiron kaj revenos al la sama loko, de kie ĝi foriris. La fratoj sin metis al oportunaj lokoj kun la pafiloj en la manoj por atendi la proksimiĝantan ĉaspelon. En mal-granda herbokovrita malfermaĵo staris Simeoni kaj de li en ioma distanco Lauri, ambaŭ senmovaj, silentaj, kvazaŭ kolonoj. Rapide kurante, tiel ke la tero resonis, la urso proksimiĝis montrante sian malfermitan, nigreruĝan faŭkon. En direkto al Simeoni rapidis la spireganta urso. La viro pafis, kaj ruliĝis la mielamanto sur la herbejo, sed stariĝis ree kurante kontraŭ la pafinton. Sed ekflamis tiam la pafilo de Lauri, forta paf-bruego sonis ĉirkaŭe kaj senvoĉa kuŝis la urso antaŭ la piedoj de Simeoni. Tie ĝi kuŝis, eĉ membron ne movante, kaj sango fluis el ĝia kapo kaj el ĝia brusto. 07060
Bottom
07061
Top
But the brothers gathered quickly round the fallen bear and saw that he was an aged, huge male. They saw now that his skull had been pierced close to the root of his ear, and that his side likewise had been pierced. The former wound all knew had been caused by Lauri’s bullet; for an animal whose brain has been pierced falls immediately, never to rise. Satisfied, the hunters sat round the thick-pelted hero of the woods, preparing to drink to the kill. Content also, with noble gaze, the dogs sat beside their fallen enemy. The evening was fair, the wind had died down, and the sun sank into the lap of the dark woods. Pleasant it was to rest in so delicious an evening hour, after the wild and heated encounter. Sed la fratoj baldaŭ kolektiĝis ĉirkaŭ la falinta urso, kaj ĝi estis maljuna kaj granda virurso. Oni vidis nun, ke ĝia kapo estis trapafita apud la orelo, kaj trapafita estis ankaŭ la flanko. La unue nomitan vundon, tion ĉiuj sciis, kaŭzis Ia kuglo de Lauri, ĉar besto, kies cerbo estas trapafita falas tuj kaj neniam plu ekstaros. Sed kontentaj sidis la pafistoj ĉirkaŭ la hirthara arbarheroo, preparante sin enverŝi la toston de mortigo. Kontentaj kaj bele rigardante ankaŭ la hundoj sidis apud sia falinta malamiko. — La vespero estis bela, la vento kvietiĝis kaj la suno malleviĝis en la sinon de la malluma arbarego. Plezure estis tie por la fratoj ripozeti en la ĉarma vesper-momento, kiam estis finita la Iudado tumulta kaj varmega. 07061
Bottom
07062
Top
Juhani: The first drink is Lauri’s. He shot like a man, hit the beggar in a real golden spot, and down on his palms flashed the bear like grass before the scythe. A good gulp, my lad! JUHANI. La unua tosto apartenu al Lauri. Li pafis kiel viro, trafis la petolulon je vere ora Ioko, kaj sur siajn piedojn falis la urso kiel herbo antaŭ falĉilo. Plengorĝan toston, mia knabeto! 07062
Bottom
07063
Top
Lauri: What if I too were to let a drink slide down my throat for once ? LAURI. Se ankaŭ mi nun foje verŝus toston tra mia gorĝo malsupren. 07063
Bottom
07064
Top
Juhani: You beginner on the path of drink, strange to its very taste, innocent yet as a lamb. JUHANI. Vi «bovpelanto» sur la vojo de brando, sen ia gusto ankoraŭ, senpeka kiel ŝafido. 07064
Bottom
07065
Top
Lauri: I know its taste, enough anyhow not to be befowled by a bird, but how the world feels when a merry lad dances in his cups, that I truly don’t know. LAURI. La guston mi konas, mi scias, ke birdo ordinare ne malpurigas viron, sed kia la mondo ŝajnas, kiam gaja knabo en ebrio ŝanceliĝadas, tion vere mi ne konas. 07065
Bottom
07066
Top
Aapo: Think a while, Lauri, and I would sooner bid you no than yes. AAPO. Pripensu la aferon, Lauri, mi prefere malkonsilus vin ol rekpmendus. 07066
Bottom
07067
Top
Lauri: Here’s to it! LAURI. Mi prenu el ĉi tio! 07067
Bottom
07068
Top
Aapo: And let us hope that this is not the beginning of a harmful habit. AAPO. Kaj ni esperu ke ĉi tio ne estos komenco de ruiniga kutimo. 07068
Bottom
07069
Top
Lauri: Rubbish: take a drop of this, now that we have reason to be a little merry like. LAURI. Kion vi babilas? Prenu el ĉi tio, ĉar ni havas kaŭzon esti iom gajanimaj. 07069
Bottom
07070
Top
Juhani: There our bogy lies like a great heap of hay, and the lives of many bulls and horses are saved. JUHANI. Tie kuŝas nia matadoro kiel granda fojnsako, kaj ŝparita estas la vivo de multaj brutoj kaj ĉevaloj. 07070
Bottom
07071
Top
Timo: I know that next time we meet, the master of Viertola will stuff a bottle into our bosoms for nothing, a bottle or two. TIMO. Mi scias, ke venontan fojon la sinjoro de Viertola metos al nia brusto brandbotelon tute senpage, stofon aŭ du. 07071
Bottom
07072
Top
Juhani: I wouldn’t call that much, seeing that we have saved his herd of bulls from the monster there. JUHANl. Laŭ mia opinio tio ne estus tro multe, ĉar ni savis lian bovaron de tiu monstro. 07072
Bottom
07073
Top
Aapo: But there’s a herd for you; forty head of horns. All the summer they live in the forests, night and day, but when winter comes they draw all the manor dung into the fields. But that free life of theirs in the woods all the summer makes them nearly wild. AAPO. Sed estas tie bovaro; kvardek lanckapuloj. La tutan someron ili vivadas en arbaroj nokte kaj tage, sed dum la vintro ili tiras sur la kampojn la tutan sterkajon de la bieno. Sed tiu ilia liberasomera vivo en arbaroj ilin preskaŭ sovaĝigas. 07073
Bottom
07074
Top
Juhani: God keep us from meeting them with the dogs; they’d soon make mincemeat of both a man and his dogs. Let us remember the danger Nikkilä got into amongst the Honka-mäki bulls; his danger was great although the number of beasts was not as terrifying as in this glowering Viertola herd. Through his dogs, which in a scrimmage of this kind always take shelter with their master, death would have been his lot in the end, if he hadn’t come to a strong pasturage fence that stopped the mad charge of the bulls like a protecting castle wall. JUHANI. Dio gardu nin de okaza veno inter ilin kun la hundoj; ili baldaŭ farus stufaĵon kaj el viro kaj el liaj hundoj. Ni memoru la embarason de Nikkila inter la bovoj de Honka-maki; granda estis Ia embaraso de la viro, kvankam la multeco de la bovoj ne estis tiel terure granda, kiel ĉi tiu okulumanta grego de Viertola. Pro liaj hundoj, kiuj en tia tumultado ĉiam serĉas ŝirmon ĉe sia mastro, fine morto estus atinginta lin, se li ne estus renkontinta fortan barilon de herbejo, kiu kiel ŝirmanta fortikaĵa murego fine haltigis la atakon de la bovoj. 07074
Bottom
07075
Top
Aapo: Let us be careful. A little while ago I heard something that sounded like a hoarse bellow from that hill. To my belief they are not far away. But what is Eero up to with that boulder? AAPO. Ni estu singardaj. Mi aŭdis ĵus kvazaŭ raŭkan ekkrion tie sur la altaĵo. Ili ne estas, mi kredas, malproksime de ni. — Sed kion faras Eero tie ĉe Ia ŝtono? 07075
Bottom
07076
Top
Eero: There’s a badger here, in this hole under the stone. EERO. Lutro ja tie estas, ĉi tie en la kavaĵo sub la ŝtono. 07076
Bottom
07077
Top
Juhani: Would that be possible? JUHANI. Cu estus eble? 07077
Bottom
07078
Top
Eero: Surely. Tracks lead into the hole but none out, as I can see in this sand. EERO. Certe. Internen tra la truo kondukas spuroj, sed neniuj eksteren, kiel mi povas vidi tie en la sablo. 07078
Bottom
07079
Top
Aapo: Show the tracks to the dogs, and the wagging of their tails will soon show whether there are lodgers there. AAPO. Montru tiujn spurojn al la hundoj, certc la svingi-ĝado de iliaj vostoj montros, ĉu tie estas enloĝantoj. 07079
Bottom
07080
Top
Juhani: Here, Killi and Kiiski! JUHANI. Ci tien, Killi kaj Kiiski! 07080
Bottom
07081
Top
Tuomas: They are off on their own again, and, I’m thinking, on the track of a hare. TUOMAS. For ili cstas rec kaj, mi kredas, sur spuroj de leporo. 07081
Bottom
07082
Top
Eero: Together we could easily lever up this stone. EERO. Pcr komunaj fortoj, uzantc stangojn, ni certc levos ĉi tiun ŝtonon. 07082
Bottom
07083
Top
Tuomas: Jobs more foolish have been tried. Give me your axe, Juhani, and I’ll cut a stout bar for each of us, and then we can all lift up the stone when the dogs come. TUOMAS. Eĉ pli senutilan faron oni entreprenis. Donu ĉi tien vian hakilon, Juhani, kaj mi hakos por ni ĉiuj solidajn stangojn, per kiuj ni kune levos la ŝtonon, ĝis niaj hundoj revenos. 07083
Bottom
07084
Top
So they talked; and with Juhani’s axe Tuomas cut a thick staff for each of the men, four of birch and three of mountain ash. But suddenly, from the forest, they heard a furious crashing and roaring, which seemed to approach them at great speed. In amazement the brothers listened, staves in hand, listened and waited for what the forest would reveal. A confused, wicked bellowing carried forth; at intervals the dogs yelped pitiably; and soon a dreadful vision broke on their sight. In mad career, ten furious bulls galloped towards the men, sweeping before them the dogs, which, fleeing for their lives, hurried to their masters’ sides. But at this the men’s hair bristled, and cold shivers ran down their bodies. And without pausing the bulls charged at them, bellowing deafeningly; their onslaught was stoutly met, and a terrible battle ensued. With ( heir heavy staves the brothers laid about them, splitting horned heads, and already two of the bulls lay on the field, brandishing their hooves in the air. But death seemed near for the brothers, too. Timo fell, and a bull bent down already to pierce his breast; but then Tuomas’s ashen stave fell heavily, and falling, broke the bull’s back. With a groan the beast sank lifeless to the ground, and Timo was saved. A similar doom threatened Aapo, but he was saved by Juhani and Eero. Mightily Juhani laid about the bull, hitting it with his cudgel between the horns, Eero tearing meanwhile at its tail to alter its position, until this beast too lay on the ground, brandishing its hooves. In the heat of the conflict Timo lost his staff of birch, but soon perceived Juhani’s axe on the grass; snatching up this, he began laying about him with fiery energy. Right and left he smote: dreadfully the bulls’ stomachs opened, and bubbling water, blood and offal poured on to the earth. So, pale of visage, fought the men, in the jaws of death; and the dogs too did their best, plying their teeth like iron pincers at the brutes ’ throats. Loud in this confusion was the din and turmoil; up and down danced the staves, high in the air flew the loosened horns of the bulls, and the shouts of the brothers, the snarling of the dogs and the bellowing of the beasts mingled in one terrific noise. Tiel ili parolis; kaj Tuomas hakis per la akra hakilo de Juhani por ĉiu viro solidan stangon, kvar betulajn kaj tri el sorparbo. — Sed subite ili aŭdis el la arbaro fortan bruon kaj muĝegon, kiu ŝajnis proksimiĝi al ili kun timiga rapideco. Mirante pri tio la fratoj aŭskultis, kun la stangoj en la manoj, kaj atendis, kio fine estas aperonta el la arbaro. De tie aŭdiĝis abomena, obtuza muĝado; iufoje la hundoj plorsiblis, kaj baldaŭ teruranta vidaĵo apcris tic. Kun brilaĉantaj okuloj dek koleregaj bovoj kuris al ili, pelantc antaŭ si la hundojn, kiuj forkuris por savi sian vivon, rapidantc al la viroj. Sed tio igis la hararojn de la viroj stariĝi, kaj malvarmaj tremoj trakuris ilian korpon. Kaj sen halto la bovoj sin ĵetis antaŭen, blekegante; forte la fratoj atakis ilin, kaj komenciĝis terura batalo. Per siaj solidaj stangoj batis la fratoj, frakasis kornkapojn, kaj du el ia bovoj jam kuŝis sur la batalejo, svingante siajn hufpicdojn en la aero. Sed morto minacis ankaŭ la fratojn. Timo falis kaj bovo jam kurbiĝis por trapiki la bruston de la subkuŝanta viro; sed tiam la sorparba stango de Tuomas malleviĝis peze, malleviĝis kaj disrompis la vertebraron de la bruto. Kun spirego la bruto falis senviva sur la teron, kaj Timo estis savita. Ankaŭ Aapo estis minacata de egala perco, sedJuhani kaj Eero savis lin. Forte marteladis Juhani per sia stango la bovon inter la kornoj, Eero ĝin tiris je la vosto, tiamanierc ŝanĝantc Ia pozicion de la bovo, kiu ankaŭ baldaŭ kuŝis sur la batalkampo, svingante siajn hufpicdojn. Timo pcrdis sian betulan stangon en la batala tumulto, sed vidis sur la kampo la hakilon de Juhani; ĝin li kaptis kaj komencis svingi ĝin ĉirkaŭen kun fajra furiozo. Li frapis dekstren, li frapis maldekstren: terure malfermiĝis la ventroj de la bovoj kaj torente fluis sur la kampon sango, akvo kaj koto. Tiel la viroj batalis palaj en la faŭko de la morto; kaj fervore klopodis ankaŭ Ia hundoj, uzante siajn dentojn kiel ferajn prenilojn por alkroĉiĝi al la gorĝoj de la bo-voj. Tumulto kaj bruado estis fortaj, supren kaj malsupren svingiĝis stangoj, malfiksitaj bovokornoj flugis alten en la aero, kaj la kriado de la fratoj, la bojado de la hundoj kaj la blekado de la bestoj kunfandiĝis en teruran sonegon. 07084
Bottom
07085
Top
But at last combat ended. Seven bulls lay lifeless on the field, and three fled, one with a single horn, one with none, one with a sorely battered carcass. Pale and wild of eye, the brothers stood on the bloodstained battlefield. Gory all over stood Timo, a bloody, bedraggled axe in his hand, stood like a woodcutter amidst fallen trees. Barely could they visualize what had happened. When they reflected upon the conflict, which like a whirlwind had come upon them, raged a moment in their midst and with equal suddenness ceased, it all seemed like a dreadful dream. Horror-stricken, they viewed the number of animals on the bloodstained ground before them: the sprucewood bear, terrifically large, and seven fat bulls. They too had experienced hard knocks in the fight, especially Aapo, Juhani and Timo; nevertheless, all of them still stood on their feet. And there they now stood, staves in hand, panting, perspiring and silently regarding each other. Sed fine la batalo ĉesis. Sep bovoj kuŝis senvivaj sur la tero, tri ei ili forkuris, iu unukorna, alia sen kornoj aŭ aliamaniere vundita. Sed palaj, kun grandaj okuloj staris la fratoj sur la sanga tero. Ruĝbrilanta staris Timo, kun sanga, kota hakilo en la mano, staris kiel viro, kiu faligis arbojn por brulkulturejo. lli apenaŭ povis kompreni, kio okazis. Ĉio ŝajnis al ili terura sonĝo, kiam ili memoris Ia bruadon, kiu, kvazaŭ akra vent-puŝego, proksimiĝis al ili, furiozis momenton inter ili kaj subite silentiĝis ree. Teruriĝantaj ili rigardis la multegon da bestoj, kiuj nun kuŝis antaŭ ili sur la sanga herbejo: la piceara urso, tre granda, kaj sep grasaj bovoj. Ankaŭ ili mem spertis fortajn puŝojn en Ia ludado, precipe Aapo, Juhani kaj Timo; sed ili tamen staris ĉiuj. Tie ili staris, kun la stangoj en Ia manoj, spiregante, ŝvitante kaj silente rigardante unu la alian. 07085
Bottom
07086
Top
But hardly had they gained their breath before a new danger approached, greater by far than the first. It was as though a hurricane had followed a squall. It seemed indeed that the end of the world was now coming. The earth shook as in an earthquake, the forest crashed and a mighty roaring filled the still evening air as three and thirty maddened bulls sped at them at a gallop. The brothers listened to the tumult, as a harried herd of swine stands dumb in the bushes beside a fence, listening, ears cocked, for the renewed approach of their pursuer. Thus the brothers too listened until the horde of bulls broke from the forest. At that they threw away their staves, snatched their guns, and with the dogs fled at full speed, and snorting, the bulls followed them. Towards the boundary-fence between the Viertola forests and their own the brothers scurried. A shallow pool, decked with the semblance of green turf, opened in their path; but there was no time for detours, and so without hesitating they ran through it. The water roared as they disappeared in a shower of foam and spray, but almost at the same moment they emerged into sight again. Their flight reminded one of the moon’s passage through the blue meadows of the sky. Not for her to move aside for the cloud which attempts to bar her path, unheedingly she sails through it and brighter than ever appears again on its farther side. And her pilgrimage is grave and solemn. But the Jukola brothers ran like hares and wild goats; for death ran at their heels. A fence, new and strong, barred their path, and like fire the brothers flew over it, pausing a score of paces away on the smooth clearing on its other side to see whether the fence would save them. The raving, trumpeting herd of bulls drew near; a loud crash was heard, and down fell the spruce fence, and the bulls were nearer to the brothers than before. Ever onward sped the chase across the hollow clearing: the men and the dogs ahead, the bulls behind, snorting and kicking up clods and clouds of sand, as the winter winds drive the smoking snow high into the air. With furious speed the brothers ran, the terror of death in their hearts, for they believed that it was already the last lap of the road of their lives they were treading. Sed apenaŭ ili havis tempon por ripozeti, antaŭ ol nova danĝero proksimiĝis, multoble pli granda ol la unua. Post la ventpuŝego sekvis uragano. ŝajnis ke nun proksimiĝas la lasta momento de la mondo. La tero tondris kiel pro tertremo, la arbaro bruegis kaj terura blekado plenigis Ia kvietan aeron de Ia vespero, kiam kurante alproksimiĝis tridek tri furiozaj bovoj. La fratoj aŭskultis la bruegon kun rondaj okuioj en la kapo, aŭskultis momenton tute senmovaj, mutaj, kiel aŭs-kultas longan tempon persekutita porkaro en arbetaĵo ĉe kampa barilangulo per pendantaj oreloj, ĉu la persekutantoj ankoraŭ proksimiĝas. Tiel ankaŭ la fratoj, ĝis la bovaro kurĵetiĝis el la arbarego. Tiam ili forĵetis siajn stangojn, prenis siajn pafilojn kaj forkuris kun la hundoj ĉiuforte, kaj blekegante sekvis ilin la bovoj, La fratoj rapidis al la limbarilo inter Viertola kaj Jukola. lli renkontis neprofundan lageton, sur-kovritan de herbaĵo; sed ili ne havis tempon ĉirkaŭiri, kaj senhezite ili kuris trans la Iageton. Muĝo aŭdiĝis, kiam ili estis kovrataj per akvoŝpruca nebulo, sed en la sama momento ili ree estis en klara aero. Ilia kurado memorigis pri la luno sur la bluherbejo de la alto. Ci ne deflankiĝas antaŭ nubo, kiu volas bari ĝian vojon, sed senzorge ĝi travagas ĝin, kaj pli klara ol antaŭe ĝi reaperas. Kaj serioze, solene ĝi migras. Sed la knaboj de Jukola kuris kiel leporoj kaj sovaĝaj virŝafoj; ĉar danĝero kuregis post iliaj kalkanoj. lii venis al barilo, nova kaj firma, kaj fulme la fratoj transsaltis ĝin, sed en distanco de dudeko da paŝoj ili haltis sur vasta deklivo por rigardi, ĉu tiu barilo povus savi ilin. La furioza, brueganta bovaro proksimiĝis al ĝi, aŭdiĝis forta krakado, kaj renversita estis la picestanga barilo, kaj la bovoj estis nun pli proksime al la fratoj ol antaŭe. Poste oni kuregis trans la resonantan herbdeklivon: la viroj kaj la hundoj antaŭe, la brutoj post ili, blekegante kaj gratege ĵetante per piedoj herbradikojn kaj polviĝantan sablon en la aeron, same kiel vintra uragano fume kirlas neĝon alten. Kun furioza rapido la fratoj kuris, kun teruro en siaj koroj, ĉar ili kredis jam paŝi la lastan vojpecon de sia vivo. 07086
Bottom
07087
Top
Then a cry was heard from Aapo’s lips: ”Bags off your backs, but keep the guns!” And immediately six birch-bark knapsacks rolled to the ground; the seventh still danced on Lauri’s back, for he was not yet inclined to part with his. Little, however, did this avail them, for closer and closer the terrible drumming and roaring approached. And again a despairing, shrieking cry broke from Aapo’s lips: ”To the Devil’s Rock, to the Devil’s Rock!” by which he meant a certain rock, enormously large, which stood in a sombre forest. Towards this the brothers now hastened and soon stood at its foot, and quick as lightning the men and dogs scrambled up to its crown. The moss flew far around as their hands clutched at the corners of the rock; firmer, sharper and more sure by far than ever the crooked claws of a glutton, their fingers seized on the rock. Thus they were saved from an awful death, but close had the abyss been to them. Hardly had they reached the rock before the horde of bulls stormed around them, rumbling and pawing the earth. This rock, the brothers’ shelter, was almost square in shape, a slab of stone six feet high which stood in the forest about three hundred paces from the edge of the clearing. On this the brothers now sat, perspiring and panting fearfully after their run from angry death. Silent, uttering not a word, they sat for long. But at last Juhani opened his lips. Tiam aŭdiĝis krio el la buŝo de Aapo: »for la tornistrojn de niaj dorsoj, sed ni konservu la pafilojn!» Tiel Ii diris kaj ses betulŝelaj tornistroj falis tuj malsupren sur la teron; la sepa svingiĝis ankoraŭ sur la dorso de Lauri; li ne volis disiĝi de ĝi ankoraŭ. Malmulte tamen helpis tiu rimedo, ĉar ĉiam pli proksimen venis al ili la terura frapbruado kaj blekado. Sed ree aŭdiĝis de Ia Iipoj de Aapo mizere sonanta krio:»AI Hiiden-kivi, al Hiidenkivi!» Kaj per tio li celis ŝtonon, treege grandan, kiu staris en malserena arbarego. A1 ĝi rapidis nun Ia fratoj, staris baldaŭ ĉe ĝi kaj fulme rampis kaj la viroj kaj la hundoj sur ĝian supraĵon. Malproksimen flugis muskopecoj, kiam iliaj manoj kaptis elstaraĵojn de la ŝtono; iliaj ungoj aikro-ĉiĝis pli firme, pli precize kaj pli akre ol iam la kurbaj ungoj de linko. Tiel ili saviĝis de terura morto, ĉar ili estis jam tre proksime al Ia faŭko de pereo. Apenaŭ ili estis sur la ŝtono, kiam jam ĉirkad ili tumultis la brutaro, blekante kaj piedgra-tante la teron. Kaj tiu ŝtono, la rifuĝejo de la viroj, estis preskad ortangula, unu klafton alta ŝtonego, kiu staris en arbaro ĉirkad tricent paŝojn de herbeja rando. Tie nun la fratoj sidis ŝvitante kaj forte spiregante, post kuro antau la kolera morto. Silente, senvortaj ili sidis longe. Sed fine Juhani malfermis sian buŝon. 07087
Bottom
07088
Top
Juhani: Here we are, brothers, and let us thank our luck for that. For that was a march we shall remember as long as there are bulls in the world. JUHANI. Ci tie ni estas, fratoj, kaj ni danku nian bonŝan-con. Car tio estis marŝado, kiun ni memoros tiel longe kiel ekzistas bovoj en la mondo. 07088
Bottom
07089
Top
Aapo: Here we are, but how are we to get away? Bulls are obstinate brutes, and these here are in a furious rage over the death of their comrades, which they would now like to avenge on our dogs with interest. AAPO. Ci tie ni estas, sed kiei ni de ĉi tie foriros? Obstina estas Ia bovo, kaj ĉi tiuj koleregas pro la morto de siaj kama-radoj, kiujn ili volus venĝi al niaj hundoj multoble. 07089
Bottom
07090
Top
Juhani: And we’d be served from the same ladle. JUHANI. Kaj ni ricevus el la sama kulerego. 07090
Bottom
07091
Top
Aapo: But for the blessed height of this rock. AAPO. Sen la ora alteco de ĉi tiu ŝtono. • 07091
Bottom
07092
Top
Juhani: It was surely a welcome find for us. In truth! Like squirrels, we scrambled swiftly up it. JUHANI. Gi estis vere bonvena por ni. Vere! Kvazad sciuroj ni rampis supren. 07092
Bottom
07093
Top
Eero: ”And then we had a drink.” EERO. »Kaj poste ni tostis.» 07093
Bottom
07094
Top
Juhani: Just so! Thanks be to God that we still have the spirits, if it turns out that we lads have to learn to fast up here. JUHANI. Guste tiel! Dankon al la Sinjoro, ke ni havas tamen brandon, se okazus, ke la knaboj estus instruataj pri fasto ĉi tie. 07094
Bottom
07095
Top
Lauri: I didn’t drop my knapsack, I. LAURI. Mi ne forlasis mian tornistron, mi. 07095
Bottom
07096
Top
Juhani: Thanks to you too, brother mine. But bring forth your tin flask, take a good gulp at it and then set it going round. Our hearts need a little strengthening now. JUHANI. »AI vi dankon» ankad, mia frato. Sed eligu vian stanbotelon, prenu el ĝi sufiĉan ektrinkon kaj lasu ĝin poste rondiri. Nun la koro bezonas iom da plifortigo. 07096
Bottom
07097
Top
Aapo: Such stuff has to be enjoyed with caution in a dangerous situation like this. AAPO. Sed tiun aĵon ni devas konsumi singarde en tiel danĝera situacio kiel la nuna. 07097
Bottom
07098
Top
Juhani: A wholesome reminder. But take a moderate pull at that. JUHANI. Utila rimarko. Sed prenu nun unu moderan engluton. 07098
Bottom
07099
Top
Aapo: Moderation’s always best. Let us remember that this is our bed too, and maybe for more than one night. AAPO. Modereco estas ĉiam plej bona. Ni memoru: ĉi tie estas ankau nia kuŝejo kai eble por pli ol unu nokto. 07099
Bottom
07100
Top
Juhani: God preserve us from that! I hope hunger will soon drive away that forest of horns around us. Ay, here we sit like seven owls in the woods, on this mossy Devil’s Rock. How did it get that name? JUHANI. Savu nin Dio de tio! Mi esperas, ke malsato baldad forpelos tiun kornarbaron el nia ĉirkauaĵo. — Jes, ĉi tie ni sidas kiel sep gufoj en arbarego, ĉi tie sur la muska Hiiden-kivi. Sed de kio devenas tiu nomo? 07100
Bottom
07101
Top
Aapo: From a certain strange tale. AAPO. De stranga rakonto. 07101
Bottom
07102
Top
Juhani: Tell it now to pass our time. For this is just the place for tales, tales and stories. JUHANI. Rakontu ĝln al ni por tempopasigo. Car ĝuste en la nuna situacio rakontoj estas konvenaj, rakontoj kaj historioj. 07102
Bottom
07103
Top
And this story of the rock was now told them by Aapo. Kaj Aapo rakontis Ia sckvantan fabeion pri tiu ŝtono. 07103
Bottom
07104
Top
There once lived in his castle on the Lapland fells a mighty prince of the Underworld, the most powerful wizard in the north. He had an elk, beautiful and nobly formed, matchlessly swift at running. This lovely animal set out one day in early spring to frisk on the frozen snowdrifts, and ended by starting to run round the whole of Finland. Then many an archer, seeing the golden-pelted sweet-eyed deer, hastened to the chase with his arrows of tempered steel. But none could follow it, for right quickly it left a skiing huntsman behind. It came at last to Häme, where lived a mighty skier and great marksman. This man now scented the magnificent elk of the Underworld and set off swiftly to ensnare it, gliding on his smooth skis, a powerful bow on his shoulder. At a shrieking pace the deer galloped over the frozen snow, but at a still swifter pace the archer followed. So they ran for long over plains and up and down steep hills. But at last weariness began to overcome the deer; already it panted greatly as it ran; its speed slackened and the man approached closer and closer. Then a wonder occurred that has been seen before to hold back a marksman’s arrow. Suddenly the elk turned and approached its pursuer with beseeching glance and shedding quick tears. But without the slightest hesitation the pitiless man shot his bolt, piercing the beautiful animal’s brow; and thus the deer from the Underworld fell, dyeing with its blood the white snow. En sia kastelo sur la tundroj de Laponio loĝis iam potenca Hiisi-princo, Ia plej potenca sorĉisto en la Nordo. Li havis boacon noblan kaj belan, senkompare rapidan en kurado. Tiu bela besto iris fojc en fruprintempo kurludi sur la neĝkrusto kaj tiam ĉirkaŭmigradis la duoninsulon Finnlando. Multaj arkpafistoj, vidinte la orharan kaj bclokulan boacon, rapidis ĝin persekuti per sia hardita sago. Sed neniu povis sekvi ĝin, ĉar baldaŭ ĝi malproksime postlasis skikurantan viron. — Gi venis fine al Hame, kic vivis bonega skiisto kaj lerta ark-pafisto. Ci tiu nun rimarkis la imponan boacon de Hiisi, ekiris rapide por ĝin kapti, glitante per siaj glataj skioj, kun forta arko sur Ia ŝultro. Per granda rapideco laŭ ebena neĝkrusto kuris la boaco, sed per ankoraŭ pli granda rapideco la ark-pafisto sekvis ĝin. Tiel ili kuris Iongan tempon laŭ vastaj ebenaĵoj kaj laŭ krutaj altaĵoj, supren, malsupren. Sed fine la boaco komencis laciĝi; ĝi kuris jam forte spiregante, ĝia kurado malpliiĝis kaj la viro venis pli kal pli proksimen. Okazis tiam miraklo, tamen ankaŭ antaŭc vidita, kiu retenis la sagon de multaj pafistoj. Subite la boaco turniĝis, proksimiĝis al sia persekutanto kun peteganta aspekto kaj verŝantc abundajn larmojn. Sed sen hezito la senkompata viro sendis sian sagon, trapikis la frunton de la ĉarma besto, kaj tiel falis la boaco de Hiisi, ruĝmakulante per sia sango la blankan neĝon. 07104
Bottom
07105
Top
At that the Prince of the Underworld, pacing the dismal valleys of the uttermost north, felt a sudden pang in his heart and knew at once that his golden elk walked in danger. He hurried to the fell on which his castle stood and with his magic spy-glass looked towards the south. And far away in a sombre sprucewood he saw his deer, which, bathed in blood, writhed in its death agony; and he saw the murderer standing by his victim with rejoicing gaze. Then a terrible rage possessed him; he snatched a huge, square block of stone from the wall of his castle and flung it high in the air, flying towards the archer in Hame’s forest. The mighty rock sped onward with a great roaring sound, cleaving the windy world of clouds in a wide arc. It rose to the crest of the sky, sank down again, sank southward, and exactly on the marksman’s brow this unspeakable weight fell, burying the man beneath it. Tiam Hiisi, promcnante en la malhelaj valoj de la Nordo, sentis subite kuntiriĝon de sia koro, kaj sciis tuj, ke lia ora kurulo migras en danĝero. Li rapidis supren sur la monton, kie staris Iia kastelo, kaj komencis persiasorĉa vidilo observadi la sudon. Kaj li vidis malproksime en malhela picearo sian boacon, kiu, naĝantc en sia sango, sin tordis en agonio; kaj li vidis, kc la mortigisto staras apude kun triumfanta rigardo. Tiam li ekkoleris terure, kaptis el la murego de sia kastelo grandan ortangulan ŝtonpecegon,Fĝin ĵetis alten en la aeron, por ke ĝi flugu kontraŭ la arkpafiston en Ia arbaregoj de Hame. Kun forta bruego kaj muĝego la granda ŝtono rapidis, fendante en granda arko la ventan mondon de la nuboj. Gi altiĝis ĝis la ĉiela firmamento, malleviĝis ree, turniĝis al sudo, kaj ĝuste sur la verton de la pafisto falis la kolosa pezaĵo, entombigante lin sub si por eterne. 07105
Bottom
07106
Top
Juhani: And the man’s death was our good fortune. Where should we be now without this stone? There in the forest, carrion and crow’s-meat, we’d be lying. JUHANI. Kaj la morto de la viro estis feliĉo por ni. Kie ni estus nun sen ĉi tiu ŝtono? Tie en la arbarego kiel kotaĵo kaj kadavroj ni kuŝaĉus, mizeruloj. 07106
Bottom
07107
Top
Tuomas: We shall get our fill of this stone yet. I’ll stand for that. TUOMAS. Sed certe ni havos sufiĉe ankaŭ ĉi tie. Mi tion garantias. 07107
Bottom
07108
Top
Juhani: May God help us in time! JUHANI. Dio helpu al ni plej baldaŭ! 07108
Bottom
07109
Top
Timo: We lads will have to snore in layers here, packed on each others’ backs like young swallows in a nest. TIMO. Ĉi tie ja devas la knaboj peni dormi unu sur la alia, sur la nukoj unu de la aliaj kiel hirundidoj en sia nesto. 07109
Bottom
07110
Top
Aapo: That won’t do. A sleep-fuddled man would soon roll off, a prey to the bulls. So let two of us, one on each side, always keep watch over their sleeping brothers. AAPO. Tio ne konvenas. Baldaŭ duondormanta viro falus malsupren kiel kaptaĵo al la bovoj. Tial du el ni ĉiam, unu ĉe ambaŭ flankoj, gardu siajn dormantajn fratojn. 07110
Bottom
07111
Top
Juhani: Wise advice, and let us follow it closely; this is to be our lodging for this night at least. That we can see already from the movements of the bulls. There three of the scoundrels lie, basking on their accursed bellies, puffing and chewing, the devils! But go to sleep, lads; Aapo and I will keep watch up to about midnight. Go to bed, go to bed. The Lord bless us! JUHANI. Saĝa konsilo; kaj ni ĝin sekvu precize; ĉi tie estas nia Ioĝejo almenaŭ ĉi tiun nokton. Tion ni jam ĉiuj vidas laŭ la agoj de la bovoj. Tie jam tri diabloj kuŝaĉas sur siaj ventroj malbenitaj, spiregante kaj remaĉante, satanoj! Sed kuŝiĝu, knaboj, mi kaj Aapo volas vin gardi ĝis ĉirkaŭ Ia noktomezo. Kuŝiĝu, kuŝiĝu. Dio nin benu. 07111
Bottom
07112
Top
Aapo: Oh we miserable wretches! AAPO. Ho ve, ni mizeruloj! 07112
Bottom
07113
Top
Simeoni: To what pitch have we unlucky lads come! SIMEONI. Cis kie ni kompatinduloj venis. 07113
Bottom
07114
Top
Juhani: To misery, great misery. But go to sleep; bless your souls and bodies and sleep in the Lord’s name. JUHANI. A1 mizero, al granda mizero. Sed kuŝiĝu, benu viajn animojn kaj korpojn kaj ekdormu en la nomo de laSinjoro. 07114
Bottom
07115
Top
So they spent their night: two always awake, while the others slept on the moss-covered rock; and long was the night. Day broke, however, at last; the sun rose and climbed up the sky, but their fate remained unchanged; always the same horns, on every side, danced around the Devil’s Rock, and hunger already assailed them fiercely. Nevertheless, they still hoped that the same pitiless guest would work his will in the stomachs of the bulls, forcing them in the end to seek other pastures. Thus hoping, they awaited the withdrawal of their foes. But to their horror they soon observed that there was sufficient food for the brutes in the moist backwoods’ sedge around the rock. This the bulls now began solemnly tugging, never moving out of sight of the mossy rock. Tiel ili pasigis la nokton: maldormis ĉiam du, dum la aliaj dormis sur la muska ŝtono; kaj longa estis la nokto. Fine tamen mateniĝis, la suno leviĝis kaj altiĝis supren sur la ĉielo, sed la sama estis ilia sorto ankoraŭ; ĉiam la kornoj, sieĝante ilin, balan-ciĝadis ĉirkaŭ Hiidenkivi, kaj malsato jam forte turmentis ilin. Tamen ili esperis, ke la sama senkompata gasto faru sian taskon ankaŭ en la bovaj stomakoj kaj devigu ilin translokiĝi al her-bejo. Tiel ili esperis, atendante la foriron de la malamikoj, sed kun teruro ili baldaŭ rimarkis, ke sufiĉe da bestnutraĵo estas trovebla en la malseka karikaro de la arbarego ĉe Hiidenkivi. Tiun la bovoj nun komencis manĝi, ne irante pli malproksimen ol ke la muska ŝtono'senĉese estis videbla al ili. 07115
Bottom
07116
Top
Juhani: They’re not even thinking of shifting. They’re taking up, the Devil seize them, their quarters here until the winter. JUHANI. Ui ja ne havas eĉ plej malgrandan intencon de foriro. Ili, diablo prenu, priokupas por si loĝejon ĉi tie ĝis la vintro. 07116
Bottom
07117
Top
Eero: The Devil’s in their hides. EERO. Ili havas diablon sub sia haŭto. 07117
Bottom
07118
Top
Timo: What’s lacking them here? The forest gives them both I’ood and drink; but dry moss is our bread and meat. TIMO. Kio mankas al ili ĉi tie? La arbarego donas al ili kaj manĝaĵon kaj trinkaĵon; sed seka musko estas nia pano kaj almanĝaĵo. 07118
Bottom
07119
Top
Simeoni: The matter is this, that we sit here for our dogs’ sakcs. I fear our only road to salvation is to throw down Killi and Kiiski as a sacrifice to the bulls. SIMEONI. Sed la afero estas tia, ke ni sidas ĉi tie pro niaj hundoj. Mi timas, ke la sola vojo al savo estas ĵeti Killin kaj Kiiskin kiel oferon al la bovoj. 07119
Bottom
07120
Top
Juhani: Cruel advice. JUHANI. Kruela konsilo. 07120
Bottom
07121
Top
Aapo: That we shall not lightly follow. AAPO. Kiun ni ne tro facile sekvos. 07121
Bottom
07122
Top
Juhani: Not as long as Jukola’s Juho stands upright. JUHANI. Ne tiom longe, kiom staras rekte Jukola Juho. 07122
Bottom
07123
Top
Tuomas: Should we to save our skins cast away those who have saved our lives many times over from the murderous claws of wild beasts? And would it even help us? I doubt it. TUOMAS. Cu ni ĵetus iiin por elaĉeti nian haŭton, ilin, kiuj tiom ofte savis nian vivon el la mortigaj ungoj de rabobestoj? Kaj ĉu estus utilo por ni per tio? Mi dubas. 07123
Bottom
07124
Top
Juhani: I too. The bulls there, having made rags of our dogs, would then patiently wait for something else to spear with their horns. You can be sure of that. JUHANI. Ankaŭ mi. La bovoj tie, dispeciginte unue niajn hundojn, komencus tute trankvile atendi pli kaj pli da tra-pikotoj por la kornoj. Certa afero. 07124
Bottom
07125
Top
Simeoni: Ay, ay, but what way out shall we find when hunger begins to squeal in earnest in our bellies? SIMEONI. Jes, jes, sed kian rimedon ni entreprenos, kiam la malsato vere komencos grumbli en la stomako? 07125
Bottom
07126
Top
Juhani: It’ll squeal at first in our stomachs, but from there in soon shoots up to the beating heart of a man, like a cat on a fat mouse, and ’tis then a strong man crumples up. Hard, hard days for a man. What way out can we find, ask I too. JUHANI. Ĝi grumblos komence en nia stomako, sed de tie ĝi baldaŭ sin ĵetos sur la batantan koron, sin ĵetos kiel kato sur la nukon de grasa muso, kaj tiam senfortiĝos la brava viro. Malfacila, malfacila estas nun la tago de viro. Kian rimedon ni entreprenu? ankaŭ mi demandas. 07126
Bottom
07127
Top
Aapo: Let’s all shout loudly with one mouth; perhaps the sound might be heard by someone in the forest, or carry right to Viertola and set the people there wondering. AAPO. Ni kriegu ĉiuj el unu buŝo; la voĉon aŭdos eble iu vagulo en la arbarego aŭ ĝi aŭdiĝos ĝis Viertola kaj igos homojn pensi pri io. 07127
Bottom
07128
Top
Juhani: That’s a trick worth trying. JUHANI. Tiun rimedon oni povas provi. 07128
Bottom
07129
Top
Timo: Let’s shout hard. TIMO. Ni kriu forte. 07129
Bottom
07130
Top
Juhani: Like mad. Let’s all break out together into one world’s marvel of a shout. All together, and its effect will be more than grand. There now, let’s get up and be ready. When I clap my hands the third time, we yell, and yell like seven men. One, two, three! JUHANI. Vere fortege ni alsonigu ĉiuj samtempe vere sen-komparan krion. Ciuj samtempe, tiam ĝi efikos pii bone. Jen, ni stariĝu kaj estu pretaj. Kiam mi la trian fojon ekfrapos per mia mano, ni ekkrios akre, kaj ni ekkrios kiel sep viroj. Unu, du, tri! 07130
Bottom
07131
Top
They shouted together with all their might and all at the same time, until the rock and the earth beneath it rang, and even the bulls rushed startled a few paces from the stone. Fearsome was the sudden scream of the seven men, which was followed by a long-drawn quivering cry, in which the plaintive howling of the dogs was further mingled. They shouted five long shouts, and the forest roared and the echoes rolled afar. But when the fifth and hardest shout was over, they sat down to breathe a while. Having rested, they repeated the work, shouting seven times, and then began to await what the effect would be. With blackened faces and bloodshot eyes they sat on the mossy rock, and the bellows of their chests worked fiercely. Ili kriis ĉiuj samtempc per tuta sia forto, tiel ke la ŝtono kaj la tero sub ĝi tremis, kaj ekskuiĝante ankaŭ la bovoj for. kuris kelkajn paŝojn de la ŝtono. Timige aŭdiĝis la ekkrio de la sep viroj kaj poste longtirata hurlado, kun kiu miksiĝis la mizera ululo de la hundoj. La fratoj eligis kvin Iongajn kriegojn, kaj la arbaro bruis kaj malproksime ruliĝis la eĥo. Sed kiam la kvina kaj la plej laŭta kriego estis eligita, ili sidiĝis ree por ekspiri momenton. Post ioma ripozo ili ripetis Ia saman agon, kriante sep fojojn kaj komencis poste atendi, kion efikus la rimedo. Kun nigriĝintaj vizaĝoj, kun sangruĝaj okuloj ili sidiĝis sur Ia muska ŝtono, kaj la balgoj de Iliaj brustoj blovis forte.
07131
Bottom
07132
Top
Juhani: Let’s wait and see what this does, let’s wait. People are crazy if they can’t understand that a crowd of men don’t scream like this except in the greatest danger. Let’s wait. JUHANI. Ni atendu, kion ĉi tio efikos, ni atendu. La homoj estas frenezaj, se ili ne komprenas, ke aro da viroj ne plend-krias tiel sen plej granda danĝero. Ni atendu. 07134
Bottom
07133
Top
Eero: But if no help comes after all this noise, we are surely dead men. The second sun sinks already in the west and our hunger grows fierce. EERO. Sed ni estas vere kondamnitaj al morto, se ne venos helpo al ni pro ĉi tiu tumultado. En okcidento malleviĝas jam la dua suno kaj severe pliiĝas la malsato. 07135
Bottom
07134
Top
Simeoni: God ha’ mercy on us! One night and a day and a half since our last meal. SIMEONI. Dio indulgu! unu nokto kaj unu kaj duona tago jam pasis de tiu momento, kiam ni laste manĝis. 07136
Bottom
07135
Top
Timo: That’s so. Listen to the rumbling in my stomach, rumblings and growlings and even little pipings. This is hard. TIMO. Jes, tiel estas. Aŭdu kvakadon tie en mia ventro, kvakadon kaj grumbladon kaj eĉ etan pepadon. Ci tio estas malmilda. 07137
Bottom
07136
Top
Juhani: Hard, hard; we know it and believe it, having peeped into our own bellies. JUHANI. Malmilda, malmilda; ni scias kaj kredas tion, irante en nian propran ventron. 07138
Bottom
07137
Top
Simeoni: Long is the day of a hungry man! SIMEONI. Longa estas Ia tago de malsatanto! 07139
Bottom
07138
Top
Timo: Ay, it’s long. TIMO. Longa ĝi vere estas. 07140
Bottom
07139
Top
Juhani: Long and dark! Are even Aapo’s brains emptied? Can’t you remember even the caw of a crow or the chatter of a barnyard owl to tell us, sitting here on Hunger’s terrible isle? JUHANI. Longa kaj malserena! Cu jam estas malplenigita eĉ la cerbo de Aapo? Cu vi ne plu memoras eĉ grakadon de korniko, aŭ la babiladon de strigo por rakonti ion, dum ni sidas sur Ia terura Malsatinsulo. 07141
Bottom
07140
Top
Aapo: I remember one tale that hunger brings to my mind; though it won’t make us forget the need for refreshing our bodies, but only remind us of food and drink. AAPO. Mi memoras rakonton, kiun ĝuste la malsato al mi rememorigas; sed ĝi ne povas kaŭzi, ke ni forgesu la nutradon de nia korpo, kontraŭe ĝi tuŝas multe kaj manĝaĵon kaj trink-afon. 07142
Bottom
07141
Top
Juhani: You mean the man in the mountain. I have heard it. JUHANI. Vi aludas pri viro en monto. Mi ĝin aŭdis. 07143
Bottom
07142
Top
Timo: But to me it is new; tell it, brother Aapo. TIMO. Sed por ml ĝi estas nova; rakontu ĝin, frato Aapo. 07144
Bottom
07143
Top
Simeoni: Tell it, tell it! SIMEONI. Rakontu ĝin, rakontu ĝin! 07145
Bottom
07144
Top
Aapo: It is the tale of a man, a noble hero of the Faith, who sat for a time imprisoned in Impivaara’s caves, like aforetime the Pale Maiden, although for other reasons. AAPO. ĉi estas rakonto pri viro, pri nobla heroo de kredo, kiu sidis kelkan tempon kiel malliberulo en la grotoj de Impi-vaara, kiel pli frue tiu pala virgulino, sed pro alispeca kaŭzo. 07146
Bottom
07145
Top
And Aapo told them this tale: Kaj Aapo rakontis al ili la sekvantan legendon.- 07147
Bottom
07146
Top
Once upon a time, when the Christian faith and heathenism still fought together in Häme, there was among those converted a good man, pious and eager to spread the new religion, which he practised with passion in the shelter of Sweden’s armed might. But those armoured heroes had to return suddenly to their own fatherland and the baptized inhabitants of Häme fell under the terrible persecution of their heathen brothers. Many were killed in awful ways, while others sought to save themselves by flight into the tortuous backwoods, the caves in the hills, in short, anywhere. This pious man fled to Impivaara's caverns; but his persecutors, following on his tracks in their thirst for revenge, soon found out where he had hidden himself. ”Shut the wolf up in his own lair!” they shouted with wicked joy, and blocked up the opening to the cavern securely, leaving the man to perish of hunger and darkness. lam, kiam la kristanismo kaj la paganismo ankoraŭ inter-batalis en Hame, estis inter la konvertitoj brava viro, pia kaj fervora por disvastigi la novan kredon, kion li arikaŭ faris sub protekto de bataliloj de la sveda regno. Sed al sia hejmlando devis la kirasitaj herooj subite veturi de ĉi tie kaj la kristanaj Hameanoj estis terure persekutataj de siaj paganaj fratoj. Kelkajn oni mortigis per kruela maniero, kelkaj serĉis savon, forkurante en erarigajn arbaregojn, kelkaj en grotojn de montoj aŭ en aliajn lokojn. En kavajojn de Impivaara rapidis la men-ciita pia viro; sed liaj persekutantoj, kiuj lin sekvis en kolero de venĝo, rimarkis baldaŭ kie li kaŝiĝis. »La lupon oni en-baru en ĝia propra groto!» ili kriis kun malica ĝojo, mason-fermis la buŝon de la kaverno firme kaj lasis la viron al pereo pro malsato kaj mallumo. 07148
Bottom
07147
Top
A miserable end would now have befallen him, if Heaven had not worked a new miracle. Scarce had the last gleam of daylight fled from its mouth, when the spacious cave was lit by the most wondrous, silvery light; and thus in the heart of the chilly rock the man had his own gentle, heavenly light. And yet other miracles occurred. Lo! from the floor of the cavern burst a tinkling spring, the waters of which were not lessened by use; and thus the man always had refreshing drink in his rocky chamber. And from the brink of the spring rose up a beautiful, blossoming tree, bearing the most tasty fruits, that were never lessened by taking from them; and of these the man had his delicious food. Here he spent his days, praising the Lord, here his nights were spent, dreaming of the lands of the blessed. And his days were as summer days, warm and filled with light, and his nights a fairy twilight. So passed a year, and Christian blood flowed in streams in Häme. But when a ghastly year of persecution had run its course and a delightful September morning shone without, the clink of hammers and iron bars was borne to the hero’s ears from the cavern’s walled-in mouth. Through the piled-up rocks day gleamed at last, and in a flash the marvellous light vanished from the cave, likewise the spring and from its brink the fruitful tree. Mizera fino estus atinginta la viron, sed la ĉielo faris ree mirindajon. Apenaŭ el la grota enirejo malaperis la lasta radio de la taglumo, jam lumiĝis Ia vasta groto per plej ĉarmega, ar-ĝentoklara brilo; kaj tiel la viro havis en la koro de la malvarma monto mildan, ĉielan tagon. Kaj ankoraŭ pliaj mirakloj okazis. Vidu, en la grota planko aperis subite hela fonto, kies akvo malgraŭ elpreno neniam elĉerpiĝis, kaj la viro do havis en sia ŝtona ĉambro ĉiam freŝan akvon. Sed ankoraŭ el la fontrando kreskis supren bela verdanta arbo portanta la plej dolĉajn fruktojn, kiuj ne malpliiĝis pro depreno; kaj de tio la viro ricevis sian ĉarman nutraĵon. Tie li pasigis siajn tagojn glorante la Sinjoron, tie li pasigis siajn noktojn sonĝante pri la lando de la feliĉuloj. Kaj lia tago estis kvazaŭ somera tago, varma kaj hela, kaj lia nokto tempo de ĉarma krepusko. Tiel pasis unu jaro kaj rivere fluis en Hame Ia kristana sango. Sed kiam la teruriga jaro de persekutado estis pasinta kaj ekstere brilis ĉarma septembra mateno, atingis Ia orelojn de la heroo bruo de marteloj kaj ferstangoj ĉe la fermemasonita elirejo de la groto. Tra tiu ŝtona muro komencis fine tago eklumeti, kaj en momento malaperis el la groto la mirinda lumo, same ankaŭ la fonto kaj de la fontrando la frukton portinta arbo. 07149
Bottom
07148
Top
But what had caused this commotion and clatter out there beyond the cavern’s opening? Outside stood a great host of heathens and in their midst a few Christians bound in ropes and sentenced to die of hunger in the dark depths of the hill. Nor could they guess that any other fate had befallen the man imprisoned a year earlier in the same dungeon. But great was their astonishment when, on the opening of the cave, the hero walked out with transfigured, shining brow. And a voice whose holy clarity cleaved to the marrow sounded from his mouth: ”Greeting, friends and brothers, greeting, golden sun and soughing forest, greeting!” At that the host fell on their knees before him, praising the god in whom he believed and who had saved him from an awful death. But in a loud voice the man told them of the miracles that had befallen him in the dark womb of the hill; and with one voice the people cried to him: ”Baptize us, baptize us, too, to belief in the same god!” Thus to the man’s exceeding joy they shouted, and at once released from their bonds the prisoners they had sentenced to death. Then the pious hero stepped to the brink of a stream and the crowd followed him, and renouncing their paganism, allowed themselves to be baptized in the Christian faith. But on the bank stood the former victims, singing a hymn of praise to Him who had saved both them and their saintly father from a death of agony and led the children of heathens out of darkness into light. So, looking up into the high heavens, they sang. Sed kio kaŭzis tiun bruon kaj tumulton tie ekstere ĉe la grota enirejo? Tie staris granda amaso da paganoj kaj meze inter ili kelkaj kristanoj ligitaj per ŝnuroj kaj kondamnitaj al malsatmorto en la malluma interno de la monto. Kaj ili eĉ ne pensis pri io alia, ol ke la sama morto trafis la viron, kiun oni enfermis en la groto unu jaron pli frue. Sed multe ili miris, kiam ĉe la malfermo de la groto la heroo eliris kun heligita, radianta frunto. Kaj voĉo, kies sankta sonoro penetris ĝis ostoj, eĥis el lia buŝo: «saluton, amikoj kaj fratoj, saluton, ora suno kaj muĝantaj arbaroj, saluton!» Tiam la amaso genufleksis antaŭ !i, glorante Dion, je kiu li kredis kaj kiu lin savis el la terura morto. Sed per laŭta voĉo la viro rakontis pri la ĉarmaj mirakloj, kiujn li spertis en la montinterno; kaj el unu buŝo la popolo kriis: «baptu ankaŭ nin, baptu ankaŭ nin al kredo je la sama Dio!» Tiel ili kriis je granda ĝojo de Ia viro kaj liberigis senprokraste el ŝnuroj la kaptitojn kondamnitajn al morto. Poste la pia heroo iris al la rando de rivereto, kaj lin sekvis la amaso, kiu, forĵurante la paganecon, lasis sin bapti al la kredo je Kristo. Sed supre ĉe la rando staris la fus al ofero destinitaj viroj, kantante dankopsalmon al Li, kiu el turmenta morto savis kaj ilin mem kaj ilian pian patron kaj kondukis el mallumo en lumon la paganidojn. Tiel ili kantis rigardante supren al la ĉiela alto. 07150
Bottom
07149
Top
Aapo: Such is the tale of the devout man. AAPO. Ci tia estis Ia rakonto pri la pia viro. 07151
Bottom
07150
Top
Juhani: And the heathens’ baptism took place just where our wolf-trap now stands in the brook. JUHANI. Kaj la baptado de paganoj okazis ĝuste ĉe la sama Ioko en la rivereto, kie nun staras nia lupkaptilo. 07152
Bottom
07151
Top
Simeoni: Belief can work miracles. I am quite sure that the man had neither a spring nor a fruitful tree in the cavern and that no light seen of human eye lighted up his chamber, but that a firm and unwavering belief satisfied all his bodily needs. The strength of his spirit was to him a cool spring, tasty fruit and a shining light. What was it my former fellow herdsman, Tuomas Tervakoski, said? ”If you have the shield of belief and the sword of the spirit, you can go and dance a polka with devils.” That was what the pious old man said. SIMEONI. Kredo faras miraklojn. Mi estas certa, ke la viro en la groto havis neniun fonton kaj neniun fruktarbon kaj ke nenia por tera okulo brilanta lumo lumigis lian kavernon, sed ke la firma kaj neŝancelebla kredo kontentigis ĉiun lian korpan bezonon. La forto de lia spirito estis por li la freŝa fonto, la bongusta frukto kaj la brilanta lumo. Kion diris mia antaŭa paŝtistokamarado, Tervakoski Tuomas? »Se vi havas ŝildon de kredo kaj glavon de spiriio, iru por danci polkon eĉ kun diab-loj.» Tiel diris la pia maljunulo. 07153
Bottom
07152
Top
Juhani: But a full-grown man’s stomach can’t live long on belief and empty air, no, rot it, it can’t. And I swear he shoved tastier wittles than fruit and water into his cheek. A man’s body that has grown and thriven on meat and ryebread demands it. Ay, ay, they tell the same tale another way too. They say that five black bulls’ horns suddenly appeared to the man on the cavern’s wall. And then when he opened the first horn, the best factory spirits, clear as water, squirted hissing out of it to whet his appetite, one that would have drawn any man’s mouth together. From the second horn he dragged out by the yard puckered, fat and hot pork sausage. And from the third the best new-crop porridge sputtered out in a stiff curve, and from the fourth buttermilk to wet it with, buttermilk thick as tar. And then when he had stuffed his belly he opened the fifth horn in a hurry and pulled out twists of tobacco, the best Danish roll, that swelled in the lad’s cheek like a sucking leech. Could a man with no work at all want better grub? JUHANI. Sed la stomako de plenkreska viro ne longe sin helpos per pura kredo kaj per malplena aero, ne eĉ pro pesto. Kaj mi ĵuras, ke li manĝis pli fortan nutraĵon ol fruktojn kaj akvon. Tion postulas la vira korpo, kiu kreskis kaj maljuniĝis ĉi tie per viando kaj sekala pano. Jes, jes, Ia legendo estas ra-kontata ankaŭ alimaniere. Oni rakontas, ke kvin nigraj bovo-kornoj aperis subite antaŭ la viro sur la grota muro. Kiam li nun malfermis la unuan kornon, el ĝi ŝprucis siblante la plej bongusta, klara, fabrikdistilita brando por manĝa altrinko, kiu certe iom sulkigis la lipojn de la viro. El la dua korno li tiris ulnojn da multfalda, grasa kaj varma porka kolbaso. Sed el la tria eliris en rigida kurbo la plej bona novsekala kaĉo, kaj el la kvara acida lakto por trinko kun la kaĉo, acida lakto densflua kiel gudro. Kaj post kiam li plenigis la stomakon kiel akaro, li malfermis vigle la kvinan kornon kaj el ĝi Ii prenis maĉtaba-kon, la plej bonan danan rultabakon, kiu ŝvelis en la vango de la knabo kvazaŭ suĉanta hirudo. Cu bezonis senokupa viro pli bonan regalaĵon? 07154
Bottom
07153
Top
Timo: He was in Heaven, he was. But we? TIMO. Li estis en la ĉielo. Sed ni? 07155
Bottom
07154
Top
Tuomas: This makes a man’s head go hot. TUOMAS. Ci tio bruligas la animon de viro. 07156
Bottom
07155
Top
Timo: Makes a lad’s head dizzy. TIMO. Kaj kaŭzas kapturniĝon al knabo. 07157
Bottom
07156
Top
Juhani: A thousand crowns for a meal like that now! A thousand thousand crowns! JUHANI. Mil talerojn por tiaspeca manĝaĵo nun! Milmil talerojn! 07158
Bottom
07157
Top
Simeoni: ”Puckered, fat and hot pork sausage!” Ay, we sit in Hell’s midst and hear how they rejoice and eat in Heaven. Ah! What are we to do, brothers, what are we to do? SIMEONI. «Multfalda, grasa, varma porka kolbaso!» Jes, ni sidas en la mezo de la infero kaj aŭdas rakonton kiel oni en Ia ĉielo amuziĝas kaj manĝadas. Ha! Kion ni faru, fratoj, kion ni faru? 07159
Bottom
07158
Top
Eero: Believe, believe! EERO. Ni kredu, ni kredu! 07160
Bottom
07159
Top
Simeoni: Do you still talk with mocking tongue, you monster! SIMEONI. Ĉu vi ankoraŭ mokparolas, vi teruraĵo! 07161
Bottom
07160
Top
Eero: The last gasp, brother mine, the last gasp; believe me. Soon I shall crumple up sighing like an emptying bladder, a bull’s bladder. Ah, if I had here a new-baked loaf and butter on it! EERO. La lasta elspiro, mia frato, la lasta elspiro; kredu min. Baldaŭ mi malleviĝos kun ĝemo kvazaŭ malpleniĝanta veziko, bova veziko. Ho, se estus ĉi tie nur unu bakvarma pan-bulo kaj butero sur ĝi! 07162
Bottom
07161
Top
Timo: And on the butter a world-terrifying sausage. TIMO. Kaj sur la butero ankoraŭ giganta grasa kolbaso. 07163
Bottom
07162
Top
Juhani: If we had here seven new-baked loaves, seven pounds of butter and seven sausages baked in the warmth of a cordwood fire, there’d be a feast. JUHANI. Se cstus ĉi tie sep bakvarmaj panbuloj, sep funtoj da butero kaj sep ĉe fajro rostitaj kolbasoj; jen estiĝus festeno. 07164
Bottom
07163
Top
Eero: Bright fire, and lightning ! EERO. Brila fajro kaj fulmo! 07165
Bottom
07164
Top
Timo: A man ought to be wise and always carry a paper of salt in his pocket. Salt binds our innards and can keep us alive for weeks without a scrap of food as big as a midge in our guts. TIMO. La homo devus ĉiam esti saĝa kaj porti ĉiam saketon da salo en sia poŝo. Salo ligas la intestaron kaj konservas la vivon por semajnoj sen eĉ kulo por manĝajo. 07166
Bottom
07165
Top
Juhani: Ay, boy! Salt wouldn’t keep us alive for long. JUHANI. Ho knabo! Eĉ per salo oni ne Ionge baraktos. 07167
Bottom
07166
Top
Timo: But Iisakki Koivisto, that matchlessly lazy man, lies sprawling for many a God’s day at a stretch on the boards in Karkula’s sauna, without a crumb to break his fast. And how does he keep the wretched life still simmering in him! Why the rogue keeps sucking a lump of salt like an infant its mother’s breast. TIMO. Sed Koivisto Iisakki, la terure maldiligenta viro, kuŝaĉadas sur la ŝvitbaneja bretego en Karkkula multajn Diajn tagojn seninterrompe, nenion manĝante. Kaj kiamaniere siblas la mizera spiro en la viro? Tiu petolulosuĉadas salsaketon kiel infanaĉo la mampinton de sia patrino. 07168
Bottom
07167
Top
Juhani: He also sits like a corn-crake in the village cornfields, rubbing the grain from the stalks into his face. Look you now, it’s late evening already, and no sound of help from the world of men, and here’s thirty and three puffing devils for ever walking and walking round us. But there’s two of the rascals butting. Strike together, strike together and pierce each others foreheads, burst ’em so the brains spurt out of your skulls on to the field, and there’ll be two tormentors less for us. That’s the way! Here’s a little fun to pass the time. Just so! and may the game last long and eight bony ploughs tear up the ground. JUHANI. Li ankaŭ ofte sidas kvazaŭ kreko sur la vilaĝaj sekalkampoj frotante el spikoj grajnojn por manĝi. — Jen ni jam havas malfruan vesperon, kaj ĉi tie ĉiam promenadas, promenadas ĉirkaŭ ni tridek tri spiregantaj diabloj. Sed tie kornpuŝiĝas du el la diabloj. Kunpuŝiĝu, kunpusiĝu kaj tra-piku Ia fruntojn unu de alia, piku tiel ke la cerbo ŝprucos el viaj kapoj sur la teron, tiam ni havos du turmentistojn malpli. Jen kiel, jen kiel! Ni havas iom da plezuro, dum ni pasigas la tempon. Jes tiel! kaj daŭru tiu ludado longe kaj teron plugu ok ostaj plugiloj. 07169
Bottom
07168
Top
Tuomas: Stoutly they’re fighting, the white-backed and the white-headed one. TUOMAS. Forte batalas tie la blankdorsulo kaj la blank-kapulo. 07170
Bottom
07169
Top
Juhani: But white-head wins. JUHANI. Sed Blankkapulo venkos. 07171
Bottom
07170
Top
Tuomas: White-back wins. TUOMAS. Blankdorsulo venkos. 07172
Bottom
07171
Top
Juhani: Here’s my paw, a wager on it. JUHANI. Jen mia mano, vetu. 07173
Bottom
07172
Top
Tuomas: Agreed. Timo, you judge. TUOMAS. Mi konsentas. Timo disjuĝu. 07174
Bottom
07173
Top
Juhani: Done! JUHANI. Jen! 07175
Bottom
07174
Top
Tuomas: A span of spirits! TUOMAS. Kvarton da brando! 07176
Bottom
07175
Top
Juhani: It’s said. Let’s watch now, let’s watch the lads fight. But now they seem to be resting a bit, forehead to forehead. JUHANI. Dirite. — Ni rigardu, ni rigardu la batalon de du knaboj. Sed nun, ŝajnas, ili iom ripozas kun frunto kontraŭ frunto. 07177
Bottom
07176
Top
Timo: And jerking slightly, as if they didn’t care. TIMO. Kaj puŝetas tie nur iomete. 07178
Bottom
07177
Top
Juhani: But now! Now they’re at it at full strength. Now, Whitehead, my Whitehead, dig your hooves well into the ground! JUHANI. Sed nun! Nun oni pliigas la agon. Nu, Blank-kapulo, mia Blankkapulo, metu ciajn fendhufojn firme al tero! 07179
Bottom
07178
Top
Tuomas: Dig deeper, my brave Whiteback. That’s the way! TUOMAS. Mctu pli firme ankoraŭ ci, mia brava Blank-dorsulo. Tiel! 07180
Bottom
07179
Top
Juhani: Whitehead, Whitehead! JUHANI. Blankkapulo, Blankkapulo! 07181
Bottom
07180
Top
Tuomas: My brave Whiteback with the steely forehead! So, lad! But leave off that solemn shoving and butt your man to Hades. TUOMAS. Mia fortkorpa Blankdorsulo kun ŝtale hardita frunto! Nu, tiel! Sed forĵetu jam la heziteman puŝadon kaj puŝegu cian viron en la inferon. 07182
Bottom
07181
Top
Juhani: Whitehead! The Devil cut off your horns! Do you run away, damn you ? JUHANI. Blankkapulo! Diablo prenu ciajn kornojn! Ĉu ci forkuras, ci cnsorĉita? 07183
Bottom
07182
Top
Tuomas: Flight’s good enough for him. TUOMAS. La forkuro taŭgas por li. 07184
Bottom
07183
Top
Timo: And the other tears after him like a good ’un. He-he-he! TIMO. Kaj la alia puŝas ankoraŭ post ĝi kvazaŭ koboldaĉo. Hi, hi, hi. 07185
Bottom
07184
Top
Tuomas: Ay, Juhani. TUOMAS. Jes, Juhani. 07186
Bottom
07185
Top
Juhani: A span of spirits gone. You shall have it when we get out of this fix. But when will that day dawn? Ah! After many years it’ll happen that under the eyes of thehunt-bailiff there’ll be a fine load of faggots carted from here to the village and from the village to the graveyard, a cartload of clinking, clattering skeletons of seven men. JUHANI. Mi perdis kvarton da brando. Cin vi ricevos kiam ni liberiĝos. Sed kiam tiu tago lumiĝos? Ho! okazos post jaroj, kc sub la komando de nia ĉasvokto oni trenos de ĉi tie sufiĉe grandan ŝarĝaĵon al la vilaĝo kaj el la vilaĝo al tombejo, oni trenos aron da klakantaj, bruantaj skeletoj, la restaĵojn de sep viroj. 07187
Bottom
07186
Top
Simeoni: And so ended our sinful lives. SIMEONI. Kaj tiel finiĝis nia vivo. 07188
Bottom
07187
Top
Juhani: So ended our lives. JUHANI. tiel finiĝis nia vivo. 07189
Bottom
07188
Top
Timo: So they ended. TIMO. Jes, tiel ĝi finiĝis. 07190
Bottom
07189
Top
Juhani: Ended miserably. But open your knapsack, Lauri, and let a drink go round. JUHANI. Finiĝis mizere. Sed malfermu vian tornistron, Lauri, kaj unu ektrinko ĉirkaŭiru. 07191
Bottom
07190
Top
Aapo: All right for this once, but the rest of the spirits will have to be saved for a greater danger. AAPO. Estu tiel ĉi tiun fojon, sed la resto de nia brando estu ŝparata por pli danĝera situacio. 07192
Bottom
07191
Top
Juhani: As you say. But now we’ll take a drink that makes itself felt and then shout like clarions. JUHANI. Estu kiel vi diras. Sed nun ni prenos ektrinkon, kiu efikos, kaj poste ni krios kiel tra trumpeto. 07193
Bottom
07192
Top
And when each had drunk, they lifted up their voices again, shouting all together. The echo carried to the ear of the Viertola bailiff, as he walked on the barn rise, but instead of understanding the significance of the cry, he only uttered to himself with awe: ”It’s the boundary spirit crying there.” But the brothers, straining their jaws towards the heavens and all agape, with mouths wide open like those of dragons or of young birds in their nest when they hear the flapping of their approaching mother’s wings, still shouted madly, shouted ten times. Whereafter they sat down again on their mossy resting-place, hope dying in their hearts. Trinkinte ili altigis siajn voĉojn rec, kriante ĉiuj samtempe. La eĥo venis al Ia oreloj de la vokto en Viertola, kiam li paŝis sur la draŝeja altaĵo, sed li ne komprenis la signifon de la krio, sed ektimintc diris al si mem:»la lim-feo tie krias». Sed la fratoj, streĉante siajn makzelojn al la ĉielo kaj kun malfermitaj buŝoj kiel drakoj aŭ birdidoj en sia nesto, kiam ili aŭdas la flugil-sibladon de sia patrino, kriis ĉiam ankoraŭ forte, kriis dek foje. Kaj poste ili ree sidiĝis sur sia muska loko, kun estingiĝanta espcro en la koroj. 07194
Bottom

Chapter 08 capitro

: |fin-|swe-|eng|-rus|-est|-hun|-ger|-dan|-spa|-ita|-fra|-epo| - |fin-|swe-|eng-|rus-|est-|hun-|ger-|dan-|spa-|ita-|fra-|epo| (en-eo) :
Chapter: |01|01|01|02|02|02|03|03|03|03|04|04|04|05|05|06|06|06|06|06|07|07|08|08|08|09|09|09|09|10|11|11|12|13|13|13|14|14| :capitro
Download Seven brothers o Sep fratoj descargar
08001
Top
The third day of the brothers’ sojourn on the rock has come round, and there, ever besieged by the bulls, they still sit. Now and again the beasts move farther away, but always one or another paces in sight and soon rumbles the news to its fellows if the brothers try to escape from their prison. Now on every side, here one wrenches forest grass into its maw, curling its tongue, there another chews the cud, breathing heavily as its rests on its tubby stomach. There two contend, half in sport, half in earnest, and the rattle of their horns echoes around. There, again, right at the foot of the rock, one paws the earth wrathfully, casting soil and sods high into the air and roaring wickedly. So to the agony, the pale fury, of the brothers, they linger on; and already the sturdy sons of Jukola await their death. A moment ago Lauri poured a stiff drink down his throat, and now he does so again, which greatly surprises the others and causes them to remonstrate with him seriously. Jam venis la kvara tago, kiun la fratoj pasigis sur la ŝtono, sed ĉiam ili sidis sieĝataj de la bovoj. lam kaj tiam la brutoj iris pli malproksimen, sed ĉiam unu aŭ du promenis videbla, donante murmurege tuj signon al siaj kamaradoj, se la fratoj faris movon por eliri el sia malliberejo. Tie ĉirkaŭe kelkaj el ili nun ŝiras al sia buŝo arbaran herbon, kurbigante sian langon, aliaj kuŝas remaĉante kaj peze spiregante sur siaj rondaj ventroj. Tie du petoladas duone lude, duone serioze, kaj ĉirkaŭe sonas la kunfrapado de iliaj kornoj. Sed tie tute apud Hiidenkivi unu c! ili koiere gratfosas, jetante tcraĵon kaj ver-getojn alten, kaj blekegas malbele. Tiel ili pasigas !a tempon je turmento kaj paliga furiozo al la fratoj; ĉar morton atendas jam la bravaj filoj de Jukola. — Antaŭ momento Lauri vcrŝis en sian gorĝon sufiĉe grandan glutaĵon da brando, nun !i faris tiel ankoraŭ unu fojon, pri kio ia aliaj multe miris kaj komencis severe lin riproĉi. 08001
Bottom
08002
Top
Juhani: Has the Old ’Un bewitched you? JUHANI. Ĉu vi estas demonhavanta? 08002
Bottom
08003
Top
Aapo: Whatever are you thinking of? Remember that we are all in the same fix. AAPO. Kion vi pensas? Memoru ke ni estas en la sama pre-milo ĉiuj. 08003
Bottom
08004
Top
Tuomas: Remember that our dwelling is the width of a man’s palm, on which we must move with caution. TUOMAS. Memoru ke nia Ioĝejo estas loko nur manplaton larĝa, sur kiu ni devas singarde moviĝi. 08004
Bottom
08005
Top
Lauri: A man mad with anger! LAURI. De furiozo sovaĝigita mi estas! 08005
Bottom
08006
Top
Aapo: That won’t do here. AAPO. Sed tio ne estas konvena. 08006
Bottom
08007
Top
Lauri: Let it do in the pit of Hell then. Let the old castle spin like a millstone and cast down seven unhappy lads to the brutes there. Spin, rock, from east to west, and you, forest, from west to east! Heleiyah! LAURI. Ni do iru en la inferon. Kiel muelila ŝtono turniĝu nia kastelo kaj ĵetu kiel kaptaĵon al brutoj sep malfeliĉajn knabojn. Turniĝu, ŝtono, de oriento ĝis okcidento, kaj la arbaro ĉirkaŭ ni turniĝu de okcidento ĝis oriento! Heleja! 08007
Bottom
08008
Top
Juhani: Are you already drunk, boy? JUHANI. Vi ja estas jam ebria, knabo? 08008
Bottom
08009
Top
Lauri: Is that a question to ask? What is life and the world worth? Not a moudly farthing. Well then, let everything go in dust and ashes the way of the wind. Clunk! A drop of this, my heart’s brothers. LAURI. Ĉu valoras pri tio demandi? Kiom kostas la vivo kaj la mondo? Ne eĉ unu ŝiman oeron. Tial ĉio iru en formo de polvo kaj cindro laŭ la vojoj de la ventoj. Sanon! Ni gus-tumu el ĉi tiu, fratoj de mia koro. 08009
Bottom
08010
Top
Aapo: He’s drunk. Take the jug away from him! AAPO. Li estas ebria. For la kruĉon de Ii! 08010
Bottom
08011
Top
Lauri: Nothing of the sort! The jug’s mine; I didn’t leave it on the clearing to be trodden by bulls. But you others! Ah? you all laid your knapsacks nicely on the ground like wretched gypsies when the bailiff’s gun goes off. LAURI. Tio ne iros tute facile. La kruĉo apartenas al mi; mi ja ne fordonis ĝin por esti piedpremata de bovoj sur la herb-deklivo. Sed vi aliaj? Ho! Vi metis bele viajn tornistrojnsurla teron kiel mizeraj ciganoj, kiam eksonegas la pafilo de komisaro. 08011
Bottom
08012
Top
Juhani: Give the jug here! JUHANI. La kruĉon ĉi tien! 08012
Bottom
08013
Top
Lauri: The jug’s mine. LAURl. La kruĉo estas mia. 08013
Bottom
08014
Top
Juhani: But I want it in my care. JUHANI. Sed mi volas ĝin gardi. 08014
Bottom
08015
Top
Lauri: You want it? If you want it, you’ll get it bang on the forehead. LAURI. Vi volas? Se vi volas, vi ricevos ĝin kontraŭ via frunto. 08015
Bottom
08016
Top
Juhani: Would you start fighting? JUHANI. Cu vi volas ekbatali? 08016
Bottom
08017
Top
Lauri: If you will, even that shall not be lacking. But loving brothers never fight. So let’s take a drop of this. LAURI. Se vi volas, eĉ tio ne mankos. Sed karaj fratoj ja ne interbatiĝas. Tial ni prenu el ĉi tiu. 08017
Bottom
08018
Top
Timo: Don’t drink, Lauri. TIMO. Ne trinku, Lauri. 08018
Bottom
08019
Top
Juhani: Give the jug here at once! JUHANI. La kruĉon ĉi tien tuj! 08019
Bottom
08020
Top
Lauri: A hiding’s what I’ll give you. What do you fancy you are? LAURI. Mi punbatos vin. Kio vi imagas ke vi estas? 08020
Bottom
08021
Top
Juhani: A sinful human being, true; but still your eldest brother. JUHANI. Peka homo, vero, sed mi estas tamen via plej aĝa frato. 08021
Bottom
08022
Top
Lauri: Eldest ? Well, all the more time you have had to sin in, and all the more you deserve a hiding. 'But skol, said the Swede! LAURI. La plej aĝa? Nu, des pli vi havis tempon por peki kaj des pli vi bezonas punon. Sed skol, diras svedo. 08022
Bottom
08023
Top
Tuomas: You shall not taste a drop. TUOMAS. Vi ne trinkos eĉ guteton. 08023
Bottom
08024
Top
Lauri: I like Tuomas very much, Tuomas and Little-Eero. But those others there? What am I to say of them? LAURI. Tuomason mi amas multe, Tuomason kaj la etulon Eero. Sed tiuj tie? Kion mi diru pri ili? 08024
Bottom
08025
Top
Tuomas: Hold your jaw and give the jug here! There, Juhani, put the knapsack on your back and the spirits in your keeping. TUOMAS. Fermu vian faŭkon kaj donu la kruĉon ĉi tien! Jen, Juhani, prenu la tornistron sur vian dorson kaj gardu la brandon. 08025
Bottom
08026
Top
Lauri: You alone can turn the will of Lauri. I love you, you and Little-Eero. LAURI. Nur vi povas turni la kapon de Lauri. Mi amas vin kaj la etulon Eero. 08026
Bottom
08027
Top
Tuomas: Silence! TUOMAS. Silentu! 08027
Bottom
08028
Top
Lauri: Men like them! What is Jussi Jukola? A chuckleheaded cock; a hammerheaded bull. LAURI. Tiaj viroj! Kio estas Jukola Joĉjo? haladzokapa koko; senkorna virbovo. 08028
Bottom
08029
Top
Juhani: Shut your mouth at once so that my ears needn’t hear such words a second time. JUHANI. Tenu vian buŝon fermita, ke miaj oreloj ne aŭdu duan fojon ion tian. 08029
Bottom
08030
Top
Lauri: ”He that has an ear, let him hear,” preaches Aapo, Jukola’s holy Paul. LAURI. »Kiu havas orelon, tiu aŭskultu», predikas Aapo, Ia sankta Paŭlo de Jukola. 08030
Bottom
08031
Top
Simeoni: Ah you! Are you the former grave, solemn and silent Lauri? Can this be Lauri? This babbling child of sin? SIMEONI. Ho vi! ĉu vi estas Ia antaŭa severa, serioza kaj silentema knabo? Cu vi estas Lauri? Tia babilema demonhav-anto? 08031
Bottom
08032
Top
Lauri: Aren’t you Simeoni, the mealy-mouthed ”Hail-Rabbi”? LAURI. Vi ja estas ankaŭ Simeoni, la mielbuŝa «Saluton Rabeno». 08032
Bottom
08033
Top
Simeoni: That I forgive you, ever heaping, ever heaping coals of fire on your head. SIMEONI. Tion mi pardonas al vi, ĉiam amasigante, ĉiam amasigante fajrajn karbojn sur vian kapon. 08033
Bottom
08034
Top
Lauri: Go to Hell, there are coals of fire! LAURI. Iru en la inferon, tie estas karboj! 08034
Bottom
08035
Top
Simeoni: Godless! SIMEONI. Malpiulo! 08035
Bottom
08036
Top
Timo: Even the hairs on my back stand on end. TIMO. Eĉ la haroj sur mia dorso stariĝas. 08036
Bottom
08037
Top
Lauri: What is Timo, Jukola’s watery-eyed billy-goat, bleating? LAURI. Kion babilaĉas Timo, tiu grizokula kapro de Jukola? 08037
Bottom
08038
Top
Timo: Never mind. Goat’s milk is good. TIMO. Lasu nur esti. L.a kaprina lakto ja estas bongusta. 08038
Bottom
08039
Top
Lauri: What? LAURI. Kio? 08039
Bottom
08040
Top
Timo: Goat’s milk is good. I thank you for the honour: n thousand thanks! Ay, that was our share; a thousand thanks ! Hut here’s another kind of thing before you too. Look at your favourites there, Tuomas and Eero, yonder. TIMO. La kaprina lakto estas ja bongusta. Sed mi dankas vin pro tiu honorado: multan dankon! Jes, jen estis nia parto; multan dankon! Sed nun venas antaŭ vin alispeca a}o. Ri-gardu, jen, viajn favoratojn, Tuomason kaj Eeron, tie. 08040
Bottom
08041
Top
Lauri: What? LAURI. Kion? 08041
Bottom
08042
Top
Timo: Look at your favourites, Tuomas and Eero, yonder. TIMO. Rigardu jen viajn favoratojn, Tuomasonkaj Eeron, tie. 08042
Bottom
08043
Top
Lauri: What? LAURI. Kion? 08043
Bottom
08044
Top
Timo: A parson speaks three times, but he’s paid for it. TIMO. Pastro parolas tri fojojn, sed li ricevas pagon. 08044
Bottom
08045
Top
Lauri: ”Another kind of thing,” you bleated. I know well what kind of thing to liken them to. Tuomas-lad is a noble a ho, grave, manly and strong, but little Eero-scamp is a tiny, 'iliarp and biting whittling-hatched. Ay, that lad can whittle, whittle right smartly, throwing little jests like chips around him, the scamp. LAURI. »Alispeca aĵo», vi babilaĉis. Sed mi scias kun kia-speca aĵo mi ilin komparos. Tuomas-knabo estas hakilo nobla, serioza, vira kaj severa, sed mia eta Eero-stumpeto tie estas malgranda, akra kaj trafa hakileto. Jes, li «tranĉas splitaĵojn», tranĉas tute vigle, ĵetas ĉirkaŭen etajn spritaĵojn, la petolulo. 08045
Bottom
08046
Top
Juhani: Good. But did you call me a chuckleheaded cock? JUHANI. Bonc! sed ĉu vi nomis min haladzokapa koko? 08046
Bottom
08047
Top
Timo: He called me a he-goat. A thousand thanks! TIMO. Min li nomis kapro. Multan dankon! 08047
Bottom
08048
Top
Lauri: Eero whittles jokes, but he has the heart of a man. LAURI. Eero tranĉas spritaĵojn, sed li havas koron de viro. 08048
Bottom
08049
Top
Juhani: Good, good! But did you call me a chuckleheaded I Oi k? JUHANI. Bone, bone! Sed ĉu vi. nomis min haladzokapa koko? 08049
Bottom
08050
Top
Lauri: I called you a hammerheaded bull too. LAURI. Mi diris ankaŭ ke vi estas senkorna virbovo. 08050
Bottom
08051
Top
Juhani: Good, brother, good! JUHANI. Prave, frato, pravege! 08051
Bottom
08052
Top
Timo: Keep quiet, Juho. Me he called a billy-goat, and I thank him for the title; for the goat is no useless animal at all. The red-cheeked young mistress at Viertola, Mistress Lydia, drinks only the milk of white goats, and nothing else. There you are. TIMO. Estu trankvila, Juhani. Li nomis min kapro kaj mi dankas lin pro tiu titolo; ĉar kapro ne estas iu malŝatinda besto. La ruĝvanga fraŭlino de Viertola, la fraŭlino Lyytia, trinkas nur lakton de blanka kaprino, nenion alian. Jen kiel. 08052
Bottom
08053
Top
Simeoni: Should we be men if we hooked on to the words of a drunken man ? SIMEONI. Cu ni estus viroj, se ni ofendiĝus pro vortoj de ebriulo? 08053
Bottom
08054
Top
Lauri: You a man? You? Oh little brother! Bitterly would you weep if you saw something girls don’t as a rule show to a milksop like you. LAURI. Cu vi estas viro? Vi! Ho, mia frato! Vi ko-mencus dolorige plori, se vi vidus ion, kion knabinoj apcnaŭ montrus al tiaj ploraĉuloj kiel vi. 08054
Bottom
08055
Top
Juhani: Simeoni, Simeoni. I’d sooner be stabbed with a knife than with such words. JUHANI. Simeoni, Simeoni! Mi akceptus pli volontc pikon de tranĉilo ol tiajn pikojn. 08055
Bottom
08056
Top
Simeoni: Ay, ay, it’ll be seen on the last day whom they have stabbed. SIMEONI. Nu, nu, en la lasta tago ili rigardos tiun, kiun ili pikis. 08056
Bottom
08057
Top
Timo: You have painted us as anything between a cock and an axe, but what are you yourself, if I ask you sternly and take on my worst temper. TIMO. Vi nun pentris pri ni ĉiuspecajn aĵojn de koko ĝis hakilo; sed kio cstas vi mem, se mi severe demandas kaj sur-prenas mian malican mienon. 08057
Bottom
08058
Top
Lauri: I’m Lauri. LAURI. Mi cstas Lauri. 08058
Bottom
08059
Top
Timo: See, see! Plain gentle Lauri? TIMO. Jen, jen! Sole la afabla Lauri nur? 08059
Bottom
08060
Top
Lauri: Good-fellow Lauri, and nothing more, though you have been pleased to make me out and call me many things: badger, Konni’s hoer, mopy, and a thousand suchlike. Hm! I’ve heard something of the kind from the lips of each of you. And in deepest silence I have stored up every word. Now I feel like spreading out the pile a little. I feel, devil take it, like giving each of you a thwack on the forehead, and down every man of you to the bulls like a stack of chaff! LAURI. La brava Lauri, nenio alia, kvankam oni volis priskribi kaj nomi min alie: melo, pioĉisto de Konni, grakulo kaj pcr miloj da aliaj moknomoj. Hm! Mi aŭdis el la lipoj de vi ĉiu ion kaj alian tiaspecan. Sed en plej profunda silento mi konservis ĉion en la dentkavaĵo. Nun mi volus iom malpliigi la amason, diablo prenu! Doni al vi vastajn makulojn sur la frunton, kaj malsupren ĉiu viro kicl glumsako je kaptaĵo de la bovoj! 08060
Bottom
08061
Top
Aapo: Is this truly Lauri, well-behaved, silent Lauri? Who’d believe it? AAPO. Cu tiu vcrc estas Lauri, la bonkonduta, silentema Lauri? 08061
Bottom
08062
Top
Juhani: Ay! brother Aapo, ah! there’s many weeds in that golden corn. I’ve suspected it long, but now I know the man’s heart. JUHANI. Ho! Frato Aapo, ho! Tie en la ora tritiko ekzistas multe da absintherbo. Tion mi iuspektis jam longe, sed nun mi konas la koron de la viro. 08062
Bottom
08063
Top
Lauri: Hold your jaw, you Jukola’s bull. LAURI. Fermu vian buŝaĉon, vi virbovo de Jukola. 08063
Bottom
08064
Top
Juhani: For the Lord’s sake don’t annoy me any further, for my blood’s getting hotter and hotter! Accursed puppy, I’ll throw you down into the mortar of those bulls, and may the terror of destruction come, the last day of the almanac! JUHANI. Pro Dio, ne tro longe min incitu, ĉar mia sango bolas, bolas! Vi malbenita etulaĉo, tien mi ĵetos vin en la pist-ujon de la bovoj, kaj alvenu la abomenaĵo de dezertigo, alvenu Ia Iasta tago de la aimanako! 08064
Bottom
08065
Top
Simeoni: Woe, oh woe! SIMEONI. Mizero, mizero! 08065
Bottom
08066
Top
Aapo: Silence, silence! No fighting. AAPO. Trankvile, trankvile! Interbatiĝo estu malproksime de ĉi tie. 08066
Bottom
08067
Top
Tuomas: Be sensible, you. TUOMAS. Estu prudenta, vi. 08067
Bottom
08068
Top
Juhani: He has shamelessly insulted me. A cock, chuckleheaded ! JUHANI. Li min senhonte insultis. Koko haladzokapa! 08068
Bottom
08069
Top
Aapo: What about holy Paul? Keep calm. AAPO. Kaj sankta Paŭlo. Estu en paco. 08069
Bottom
08070
Top
Timo: What about billy-goat? What do you say to that? Many thousand thanks, twin-brother ! TIMO. Kaj kapro. Kion vi diras pri tio? Multajn milojn da dankoj, mia ĝemela frato! 08070
Bottom
08071
Top
Aapo: Let us remember how close we are to the jaws of death. Brothers, there is a thought in my brain, an idea on the tip of my tongue that I believe is important to us just now. Note: this rock is a ship in a storm, the storm being that muttering, angry drove of bulls around our rock. Or shall I choose another picture? Ay, let this rock of ours be a castle, which the enemy, cruelly armed with spears, besieges. Now if the besieged castle has no chieftain, no leader in discipline and defence, mutiny and disorder will spread amongst the men, and soon both castle and garrison are lost. And that is what will happen with us, unless we arrange and provide for ourselves differently, unless we set up lawful order in our midst. Therefore, let there be one whose words of wisdom all shall listen to, and behave accordingly. Juhani, you now control yourself and the whole band of brothers. Know that most of us are on your side and uphold your authority in this besieged castle. AAPO. Ni memoru, kiel proksime al la faŭko de morto ni estas. Fratoj, mi havas penson en mia cerbo, ĉe mia langpinto malgrandan rimedon, kiu, mi kredas, estus ĉi tie tre grava. Atentu: ĉi tiu ŝtono estas ŝipo en uragano, kaj uragano estas tiu blekeganta, kolera bovaro ĉirkaŭ nia ŝtono. Aŭ ĉu mi elektu alian bildon? Jes, estu do ĉi tiu nia ŝtono kastelo, kiun malamiko, per teruraj lancoj ekipita malamiko sieĝas. Sed se Ia kastelo, kiu estas sieĝata, ne havas estron, gvidanton de ordo kaj defendo, tiam senbrideco kaj malordo kaptas la sol-dataron kaj baldaŭ pereos kaj la kastelo kaj la popolo en la kastelo. Same okazos al ni, se ni ne ordigos kaj aranĝos ĉi tie alie, se ni ne aranĝos inter ni leĝan ordon. Do estu unu, kies prudentan vorton ĉiu aŭskultu kaj laŭ ĝi kondutu. Juhani, bridu nun vin mem kaj !a tutan frataron. Sciu ke la plimulto el ni staros ĉe via flanko, subtenantc vian estrecon en ĉi tiu sieĝata kastelo. 08071
Bottom
08072
Top
Juhani: What punishment shall we decide on for the one who disobeys my word, and through his evil temper causes a general disorder and danger? JUHANI. Kian punon ni fiksu al tiu, kiu ne obeos mian vorton, sed per sia malica animo kaŭzos ĝeneralan malordon kaj danĝeron? 08072
Bottom
08073
Top
Tuomas: Let him be cast down to the bulls. TUOMAS. Li estu ĵetata malsupren antaŭ la bovojn. 08073
Bottom
08074
Top
Juhani: Right, Tuomas. JUHANI. ĉuste, Tuomas. 08074
Bottom
08075
Top
Aapo: A stern punishment, but one our situation demands. I agree to the rule, AAPO. Severa puno, sed ĝin postulas nia situacio. iVli aprobas la ordonon. 08075
Bottom
08076
Top
Simeoni: ”Cast to the bulls” like the early martyrs; but tenderness won’t help here. SIMEONI. »Antaŭ la bovojn», kiel martiroj iam, sed ĉi tie ne helpas mildeco. 08076
Bottom
08077
Top
Timo: May he be thrown to the bulls; let this be the law and commandment. TIMO. Li estu ĵetata antaŭ ia bovojn, tio estu leĝo kaj de-kreto. 08077
Bottom
08078
Top
Juhani: Let it be the law and commandment. Impress this terrible paragraph on your hearts and live thereafter. Now my first command is that Lauri is silent and lays himself nicely down to sleep; secondly, I command each of us except Lauri to take a little sup from the tin flask to comfort our hearts. Ay, here’s to us! JUHANI. Tio estu leĝo kaj dekreto. Memoru en viaj koroj ĉi tiun teruran paragrafon kaj vivadu laŭ ĝi. Nun estas mia unua ordono, ke Lauri silentu kaj dece kuŝiĝu; due mi ordonas, ke por konsoli nian koron ĉiu el ni, krom Lauri, prenu el la stanbotelo ektrinkon. Jes, jen ni prenu el ĝi. 08078
Bottom
08079
Top
Lauri: And I’m to be without, I? LAURI. Kaj ĉu mi ne ricevus, ĉu mi ne? 08079
Bottom
08080
Top
Juhani: You are to go to sleep. JUHANI. Vi kuŝiĝu. 08080
Bottom
08081
Top
Lauri: Time enough for that in Hell. LAURi. Por tio estos tempo en la infero. 08081
Bottom
08082
Top
Juhani: God knows, dear brother Lauri, where we shall yet sleep. JUHANI. Dio sciu, Lauri ora, kie ni kuŝos ankoraŭ. 08082
Bottom
08083
Top
Lauri: ”God knows, Jussi-dear, Where our skins will dry this year.” I sing like a man, hoot like a hunter’s horn. LAURI. »Dio sciu, Joĉjo ora, Kie oni haŭton najlos.» Mi ekkantas kiel viro, elsonigas kvazaŭ el klarneto. 08083
Bottom
08088
Top
”I’m a loving little child,
Mother’s little Jussi.
I’m a loving little child,
Mother’s little Jussi.”
Mi ja estas bela knabeto,
Joĉjo, or’ de panjo,
Mi ja estas bela knabeto,
Joĉjo, or’ de panjo.
08084
Bottom
08094
Top
Juhani: Save your song for the present. JUHANI. Ŝparu vian kanton ĝis plue. 08090
Bottom
08095
Top
Eero: Save the little boy’s song for me. EERO. ŝparu la kanton de knabeto por mi. 08091
Bottom
08096
Top
Lauri: Save it for Jukola’s Jussi and let’s begin anew one, a real big song. Let’s sing and dance, heleiyah! LAURI. Ni ŝparu ĝin por Jukoia Joĉjo kaj ni komencu alian kaj vere grandan kanton. Ni kantu kaj dancu, heleja! 08092
Bottom
08097
Top
Juhani: See that I do not sentence you to be cast down to the bulls. JUHANI. Gardu vin, ke mi ne kondamnu vin esti ĵetata antaŭ la bovojn. 08093
Bottom
08098
Top
Tuomas: Lauri, I warn you now for the last time. TUOMAS. Lauri, nun mi avertas Iastan fojon. 08094
Bottom
08099
Top
Lauri: For the last time? Well, it is best you cease. LAURI. Lastan fojon? Nu, estas plej bone ke vi ĉesos. 08095
Bottom
08100
Top
Juhani: That we can brawl like this at the very gates of Death, we full-fledged heathens! JUHANI. Ke ni povas ĝuste ĉe la pordo de morto kverelaĉi tiel, ni koloraj paganoj! 08096
Bottom
08101
Top
Simeoni: God has cause to punish us thus. Oh punish us, smite us on this rock of torture! SIMEONI. Laŭ meritoj nin punas Dio! Ho! punu in, vergu nin ĉi tie sur la turmentoŝtono. 08097
Bottom
08102
Top
Lauri: A rock of joy, this is, Väinämöinen’s rock of joy. That old gaffer is said to have been the god of Savo. I once heard a right smart song about him from an imp of a chimneysweep’s boy. I remember too a jolly sermon by that same boy, which he spouted glibly out of his red lips and grinning teeth as he stood in a smoking chimney at Kuninkala. And this is what he preached. .. LAURI. Ĝojoŝtono ĝi estas, ĝojoŝtono de Vainamoinen, kiu maljunulo, laŭdire, estis Dio de Savolando. Mi aŭdis foje de unu kamenskrapista junulo-petolulo vere gajan runon pri li. Mi ankaŭ memoras longan predikon de la sama knabo, prc-dikon, kiun li vere lertc cligis el siaj ruĝaj lipoj kaj tra siaj ridaĉantaj dentoj, kiam li staris sur la fumanta kamentubo de Kuninkala. Kaj li predikis jcne ... 08098
Bottom
08103
Top
Juhani: Quiet now, you raving brute! JUHANI. Silentu nun, vi sovaĝa rabobesto! 08099
Bottom
08104
Top
Lauri: And now, having sung to our fill, sung together with one voice as is the custom in church, let us preach. I am the parson, this rock is the pulpit, you are the choir, and the bulls around us the congregation, solemn and pious. But first a marching hymn to accompany parson to the pulpit. You heard. Parson’s waiting. LAURI. Ni prediku, ĉar ni jam kantis sufiĉe, kantis ĉiuj el unu buŝo, kiel estas kutimo en preĝejo. Mi estas la pastro, ĉi tiu ŝtono estas mia predikseĝo, vi estas kantoroj kaj la bovoj tie estas la eklezio pia kaj serioza. Sed unue marŝverson al predikseĝo. Vi aŭdis. La pastro atendas. 08100
Bottom
08105
Top
Juhani: Wait, wait, you’ll soon be marched and hymned. JUHANI. Atendu, atendu, mi certe vin marŝigos kaj ver-sigos tuj. 08101
Bottom
08106
Top
Lauri: You are the churchwarden, the old churchwarden himself, these others your ’prentices, the would-be gentry, you know, that fill the choir bench on Sundays and holydays, sweating and red as turkeycocks. Here they sit again like owls, with swelling lapels, hair smoothed with butter and lard, fading grey beard quaking a little. Sit in peace, however, and sing Parson-Matt into the pulpit. True, he trotted to church from Keijula tavern, but he washed his head and brushed his hair, and now, greatly moved, climbs prayerfully into his tub and sets the old women weeping like a true lad. Now, churchwarden, I roll my eyes at you, so let her ring. ”Hurry up, Harry,” as the former parson shouted to his churchwarden. LAURI. Vi ja estas la ĉefkantoro, la maljunulo mem, ĉi tiuj aliaj estas viaj lernantoj, tiaj duonlanaj sinjoroj, kiuj ŝvitantc kaj ruĝbrilante kvazaŭ meleagroj plenigas la kantor-benkon de nia preĝejo dum dimanĉoj kaj festotagoj. Ci tic ili rce sidas kaj strigokulumas kun sternitaj brustbaskoj, kun hararoj ŝmiritaj per butero kaj grasaĵo, kaj eĉ la velkanta men-tonbarbeto tremctas iom. Sed sidu nun trankvile kaj kantu, dum »Matti-pastro» iras en la predikseĝon. Certc li kuris el la drinkejo de Keijula al la preĝejo, sed li surverŝis sian kapon per akvo kaj kombis sian hararon, kaj nun, tre kortuŝita, li rampas supren en la predikseĝon kaj plorigas maljunulinojn kiel brava knabo. Nun, kantoro Jutte, mi ĵetas rigardon a! vi, tial nun komencu. »Hastu, Jutte», kriis iama pastro al kantoro. 08102
Bottom
08107
Top
Juhani: Close your mouth right quickly, you vagabond! JUHANI. Malvastigu tuj decc vian buŝon, vi sentaŭgulo! 08103
Bottom
08108
Top
Lauri: Not so, but ”Open Thou Each Shepherd’s Mouth” is what you have to sing. But let this be enough, be still, hearken, and purse your mouth to a smug church-mouth when I preach. Now, chimneysweep’s boy, lend me your mind and your unfettered tongue. A sermon I will preach today, a speech to reach your souls, of Peter’s tattered travelling-cloak and its ten button-holes. However, glancing o’er my flock, my heart receives a sorry shock, for mine eye sees only stinking nanny-goats and the devil’s own billy-goats. Oh virgin-maids, sluts and jades of Kärkölä! yet strut in silks and satins, gilded o’er like peacocks; but spit me right i ’ the face if on the last day you do not shout loudly for Parson-Matt to speak for you. But that’s a vain hope, yea! Good morrow, old man Sorrow. I would have a word with you: take after old man Kettula. But you damned Paavali Peltola, how did you behave at building-bee last winter? You drained many glasses and hugged the serving-lasses. But I say unto you, young fellow: take after Jumppila Jalli: or be judged in the end by Parson-Matt, the heathens, Greeks and breeks; and then a sack over your head and down to Hell. Open therefore in time the flaps of your ears and hear my speech and what I proclaim and preach; for I’ve been boiled in many a broth, and the heart in this breast is like an old sealskin pouch. This lad has been in much and various. In Helsinki I’ve been bound to a trade, bound in jail, bound in the stocks and behind other locks. But best to my belief is that I am no thief, never besmirched my neighbour’s well, or hugged his wife and then farewell. LAURI. Ne tiel, sed »buŝon malfermu de ĉiuj paŝtistoj», vi devas kanti. Sed sufiĉas jam, silentu, aŭskultu kaj metu vian buŝon bele kiel »preĝejan buŝon» kiam mi predikos. Jes, vi kamenskrapisto, pruntu al mi vian animon kaj vian liberan langon. — »Mi volas predikon prediki en ĉi tiu predikseĝo pri malnova mantelo de Petro kaj pri la dek butontruoj. Tamen mi volas unue rigardi mian ŝafaron, sed je mia granda mal-ĝojo mi vidas nur haladzajn kaprinojn kaj diablajn virkaprojn. Ho ve, vi virgulinoj kaj inaĉoj de Karkola, vi ficrparadas en silkoj kaj ŝaloj, orbrilantaj kiel pavoj; sed kraĉu sur mian vizaĝon, se vi en la lasta tago ne pctos, ke Matti-pastro pledu por vi! Sed vanc. — Bonan tagon, sinjoro Lago! Mi volas diri al vi vorteton: Prenu modelon de la maljuna pedelo de Kettula. Sed vi, demona Peltola Paavo, kion faris vi en la trablabora festo de Tanu lastan vintron? Vi glasojn tintigis kaj knabinojn instigis. Sed mi diras al vi, knabo-scntaŭgulo: memoru la ulon Jumppila Jalli; en alia okazo vin juĝos Matti-pastro, paganoj, grekoj kaj krekoj; kaj poste sakon sur la kapon kaj en la inferon. Malfermu do viajn oreltruojn en sufiĉe frua tempo kaj aŭdu, kion mi diras kaj predikas; ĉar oni min kuiris en multaj supoj, kaj jen, en la brusto estas koro kiel tabaksaketo el ledo de pu-toro. Certc la knabo spertis jam multon. Mi lernis metion de burokratio en urba arestejo kaj kukurba akvoĉelo, ei\ piedfik-silo kaj en ĉia kaptilo. Sed por mi estas belc, ke mi ne agis ŝtele, ke mi ne en puton kakis nek fremdan edzinon ĉirkaŭbrakis.» 08104
Bottom
08109
Top
I had a little sweetheart once, a little cat, a downright minx, but she escaped and ran away. I went forth to look for her: sought through Finland’s lands and lakes, round Estonia and Germany, but couldn’t find my golden nugget. Back I came to Finland’s big island and found her on a sandy ridge beyond the town of Tampere. There’s my little Tettu! I cried, near off my head, but Tettu was touchy and said: What are you? What earthy lump, what tarry stump? And skipped into the nearest shanty. But I, always a jolly lad, was neither hurt nor sad, but stuffing a quid into my cavern, went to the town’s best tavern, where Mick was fighting and old women frighting. »Mi iam havis fianĉinon etan, idinon malgrandan, inaĉon veran, sed ŝi forkuris de mi malproksimen. Mi ekiris por serĉi ŝin: mi traserĉis la vastajn tcrojn de Finnlando, German-ion kaj Estonion, sed ne trovis mian numenion. Mi revenis al Finnlando laŭ la malnova korso, kaj mi trovis ŝin malantaŭ Tampere, sur sabla montdorso. Jen mia kara Tettu! kriis la knabo sincere, sed Tettu diris kolere: »kiu estas vi? kiu vi, per teraĵo traktita, per gudro baptita?» kaj forkuris en la plej proksiman kabanon. Sed mi, ĉiam gaja knabo, ne multc pro tio malĝojis; mi metis tabakon en maĉejon kaj iris en la plej bonan drinkejon, kie Mikko bruigis kaj publikulinojn dancigis.» 08105
Bottom
08110
Top
A mug of ale and two spans of brandy as a chaser is a fair amount and measure for a tired man’s throat and head. And now the mug danced and my beard wagged, the boys all burst out singing and the old woman’s daughters giggling. But I forsook the joyous scene and set off down the street. My song rang out, the windows fell bang out, and this set all the Tampere townsmen afoot. But I, always a jolly lad, I ran like a rabbit along the strand, kicking up in their faces stones and sand. I came along to Pori, they put me in a basket there and dragged me round the market square; to Uusikaupunki I roamed, they called me names from every home; Turku’s worst of all the pack, they stuck a knife into my back. However, I came to Aningaisten Street and there five merry jades did meet. The first she kicked me on the thigh, the second said ”Let the lad go by, for he is no meddler and no broken-down peddler.” But the third inquired ”What ails the lad?” and the fourth said ”Let’s help him before it gets bad.” Well, let’s go along arm in arm, said I, but the fifth poked me furiously with her fist and howled: ”Go to Helsinki!” To Helsinki I then did plod, they gave me gruel in the quod, and then they cross-examined me, and mercilessly punished me: ”Go now, go your way, you son of a hammer!” I took the road again and went, I, always a merry lad, I, whose heart is like an old sealskin pouch. I wandered singing along the road: and so I came to I lilme, popped into the Kuninkala pulpit; and then ’tis a men! »Unu stofo da biero kaj du kvartoj da brando miksite estas modera mezuro kaj kvanto por la figuro kaj ganto de laca viro. Nun la kruĉo svingiĝis kaj la barbo malsekiĝis, knaboj kantis kaj Ia filinoj de la maljunulino ridon plantis. Sed mi forlasis la orgion, ekiris sur la teritorion. Mia kanto sonegis, fenestroj dispcciĝis, kaj pro tio ĉiuj filistroj de Tampere ekmoviĝis. Sed mi, ĉiam gaja knabo, mi laŭ bordo rapide faris krur-uzon kaj ĵctis al iliaj nazegoj sablon kaj gruzon. AI Pori mi nun venis, en korbon oni min fermis kaj laŭ la vendoplaco trenis; al Uusikaupunki mi paŝis, tie oni min tra fenestroj minacis; al Turku mi veturis, je la gorĝo oni min tranĉile torturis. Fine mi estis en stratanguloj kaj tie min renkontis kvin inaj vig-luloj. La unua min regalis per piedbato, la dua diris: »Iin lasu en paco, li estas nek sentaŭgulo nek peĉbekulo». Sed la tria demandis: »kio mankas al la knabo?» kaj la kvara diris:»oni devus al li helpi per kanabo». Nu, ni iru kaj promenu brakon ĉe brako, mi diris, sed la kvina puŝis je la stomako kaj kolera kriis: »iru al Helsinki!» Mi al Helsinki min transigis kaj manĝi ŝtatan kaĉon oni min devigis, kaj poste oni la kna-bon esplordemandis kaj per vipo komandis: »nun ekiru, foriru, vi fripono!» Denove mi vagadis !aŭ vojo, mi petolulo, ĉiam gaja, mi kies koro estas kiel tabaksaketo el ledo de putoro. Mi vagadis, kantadis kaj paŝadis laŭ altaĵeta vojo, veniis al Hame, supreniris la predikseĝon de Kuninkala; kaj poste estis amen-fino!» 08106
Bottom
08111
Top
I will now announce the banns. The parish clerk and the parish midwife are firmly bent on marrying; their wedding’s tomorrow, tomorrow after supper. May they join together and Mick to each other like pitch and tar! The following farms are hereby set a day’s work at the vicarage: Yllilä, Allila, Yli-Sep-pltlfl, Pimppala and Alavesi. A dozen boards, a box of nails, a man from each and two from the best to patch up the smaller viiurage pig-trough. From Kiiala meadow a horse has escaped, ulti but well-shaped, bearing a bell, ironed well, smallish, shortish, dock-tailed, white-maned. »Mi volas publikigi la anoncojn. La eklezia kantisto kaj la gubernia kupisto diligente intencas edziĝi, ili festos morgaŭ sian nupton, morgaŭ post brasikmanĝo. Ili kuniĝu kaj algluiĝu kiel gudro kaj damaro de Paŭlo-tataro! — La sekvantaj domoj estas per ĉi tio ordonataj fari taglaboron en la pastrejo: Vllila, Allila, Yli-Seppala, Pimppala kaj Alavesi. Dekduon da ta-buloj, grandfunton da fernajloj, viro el ĉiu domo, du el pli grandaj por ripari la pli malgrandan porkstalon de la pastrejo. — El Ia paŝtejo de Kiiala forkuris unu maljuna ĉevalo, granda, alta, nigrebruna, kun tintilo ĉe la kolo, feroj ĉe Ia hufoj, mal-larĝa, mallonga, stumpvosta.» 08107
Bottom
08112
Top
And now dear brothers, one word more: the sheep on violence sets no store; he does not l'lek. he does not gore, but alas when a savage bull is loose, he worries trees, paws up the soil and casts confounded filth and illiI over his shepherd’s Sunday shirt. And then again amen om o more, each to his shanty as before. I’m off to a real brick house That was the sermon. »Sed nenion pli ĉi tiun fojon, nur ke ŝafo estas mildnatura besto, ĝi ne kornopuŝas nek piedbatas, sed jen, se bovo estas malligita, ĝi kornopuŝas arbon, grategas teron kaj elblovas brulvarmegan kotaĵon kaj malpuraĵon en la vizaĝon kaj sur la umbilikon de paŝtisto. Kaj poste estis ree amen-fino! Ciu iru al sia propra ruino, mi iros al mia brika palacino.» Tia estis la prediko. 08108
Bottom
08113
Top
Simeoni: Such godless doggerel you know, but can you read, evil-doer? SIMEONI. Tian malpiaĵon vi povoscias, sed ĉu vi scias lcgi, senhontulo? 08109
Bottom
08114
Top
Lauri: There’s a question for you: can a parson read. ”Here’s a man can read and rant, and never falters in his chant: a hymn as tall as the cowshed wall.” But a parson sings the Mass and no hymn. I’ll say the Mass and Little-Eero can do the responses. LAURl. Tio vere estas demando.- ĉu pastro scias legi. »Mi scias psalmokanti kaj rakonti kaj neniam mi bezonas Interrompe honti; tiel longa kantiko kiel ĉe herbejo saliko.» Sed la pastro devas fari meson, ne kanti. Mi faros meson kaj la eta Eero respondos. 08110
Bottom
08115
Top
Eero: I’ll answer if hunger’ll let me. EERO. Mi respondos, se mi nur havas forton pro malsato. 08111
Bottom
08116
Top
Juhani: Would you begin fooling with a madman? You devil! Always ready to play the puppy. Ay, that I well believe. And you, Lauri, lay yourself quietly to sleep; finish, brother, this ranting and raving, or I ’11 utter the dreadful sentence, and in a trice ten arms will cast you down to the bulls. Stop this play. JUHANI. ĉu vi intencas komenci jongli kun frenezulo? Vi fripono! Ciam preta al hundaj agoj. Jes, tion mi kredas. Kaj vi, Lauri, nun kuŝiĝu sen kontraŭstaroj; ĉesigu, frateto, ĉi tiun ludon, en alia okazo mi eldiros neŝanĝeblan verdikton al vi, kaj baldaŭ dek manoj ĵetos vin malsupren antaŭ la bovojn. Cesigu tiun ludon. 08112
Bottom
08117
Top
Lauri: This is only the opening dance, brother, the opening dance. Ay, let’s dance, let’s wrestle, let’s dance a Jussian-jig till the moss flies. Look so ! LAURI. Ni ja estas nur en la komenca danco, mia frato, en la komenco. Jes, ni dancu, ni luktu, ni dancu Joĉjan dancon, tiel ke muskoj ŝvebos. Jen! 08113
Bottom
08118
Top
Timo: Confounded youngster! I was near to tumbling off the rock. Quieter, quieter! TIMO. Vi fripona knabo! Mi preskaŭ falis de sur la ŝtono malsupren. Trankvile, trankvile! 08114
Bottom
08119
Top
Juhani: Lauri, must I now say the dread word that turns you in a twinkling to hash? And that merciless word is this: let him be thrown to the bulls. Shall I say it ? JUHANI. Lauri, ĉu mi jam diru la teruran vorton, kiu en momento faros el vi stufaĵon? Kaj tiu neŝanĝebla vorto aŭdiĝos jene: li estu ĵetata antaŭ la bovojn. Cu mi jam diru? 08115
Bottom
08120
Top
Lauri: Say nothing, but sing while I dance a Jussian jig. Hih! LAURI. Nenion diru, sed kantu dum mi dancas la Joĉjan dancon. Hih! 08116
Bottom
08121
Top
Juhani: Let him be thrown to the bulls, and may God be with him! Amen. Now it’s said. Let him go. JUHANI. Li estu ĵetata antaŭ la bovojn kaj Dio estu kun li! Amen. — Nun ĝi estas dirita. Li ekiru. 08117
Bottom
08122
Top
Lauri: Let’s all go together, hand in hand out of this vale of starvation — Life ! LAURI. Ni ekiru ĉiuj kune manon en mano for el Malsatejo de la vivo. 08118
Bottom
08123
Top
Tuomas: Let the law be fulfilled, and go to your death. TUOMAS. Nia leĝo plenumiĝu, kaj vi ekiru al via morto! 08119
Bottom
08124
Top
Juhani: What the hell, Tuomas! JUHANI. Pro diablo, ne, Tuomas! 08120
Bottom
08125
Top
Tuomas: Down from the rock, lad! TUOMAS. Malsupren de la ŝtono, knabo! 08121
Bottom
08126
Top
Juhani: Stop, for Heaven’s sake! JUHANI. Ne, pro ĉielo! 08122
Bottom
08127
Top
Aapo: Tuomas turns pale! God help us! Tuomas turns pale! AAPO. Tuomas paliĝas! Dio nin helpu! Tuomas paliĝas! 08123
Bottom
08128
Top
Juhani: Would you do deeds of terror? Brother, brother! JUHANI. Cu vi farus teruraĵon? Mia frato, mia frato! 08124
Bottom
08129
Top
Aapo: He turns pale like a dying man, and deeds of terror are upon us! Calm yourself, Tuomas, oh calm yourself! I beseech you. Up all of you and help Lauri, help him! AAPO. Li paliĝas kiel mortonta viro, kaj proksimiĝas teruraĵo! Vi bridu vian animon, Tuomas, ho, bridu vian animon! Mi petegas vin. Ciu leviĝu kaj donu helpon al Lauri, heipon donu! 08125
Bottom
08130
Top
Tuomas: Out of my way! TUOMAS. For, ne malhelpu min! 08126
Bottom
08131
Top
Juhani: No, Tuomas, no! JUHANl. Ne, Tuomas, ne! 08127
Bottom
08132
Top
Tuomas: Out of my way! You were the judge, I am the hangman, and may our law be fulfilled. Down from the rock without mercy, man! TUOMAS. For, ne malhelpu min! Vi estis la juĝisto, mi estas la ekzekutisto, kaj nia leĝo plenumiĝu. For de Ia ŝtono, malsupren sen indulgo, viro! 08128
Bottom
08133
Top
Lauri: Like a log down the chute at Nukari. Heleiyah ! LAURI. Kiel karbotrabo trans la digon de Nukari mal-supren. Heleja! 08129
Bottom
08134
Top
Simeoni: Mercy, Tuomas, mercy, mercy! SIMEONI. Indulgon, Tuomas, indulgon, indulgon! 08130
Bottom
08135
Top
Tuomas: Not a grain of mercy! TUOMAS. Neniom da indulgo! 08131
Bottom
08136